TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC VOÕ TRÖÔØNG TOAÛN KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN KHÓA LUÀN TỐT NGHIÞP CHUYÊN NGÀNH VĂN HỌC TỪ CHà ĐỘNG VÀT TRONG THÀNH NGỮ TIẾNG VIÞT PHẠM THỊ THÁI NGÂN Hậu Giang, tháng 05 năm 2013 TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC VOÕ TRÖÔØNG TOAÛN KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN KHÓA LUÀN TỐT NGHIÞP CHUYÊN NGÀNH VĂN HỌC TỪ CHà ĐỘNG VÀT TRONG THÀNH NGỮ TIẾNG VIÞT Giáo viên hướng d¿n: Sinh viên thực hißn: NGUYỄN THỊ THU THỦY PHẠM THỊ THÁI NGÂN Hậu Giang, tháng 05 năm 2013 LàI CÀM T¾ Xin chân thành c¿m ơn trưßng Đại học Võ Trưßng To¿n, cùng Gi¿ng viên hướng dẫn đã tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành khóa luận. Đặc biệt xin chân thành gửi lßi c¿m ơn đÁn cô Nguyễn Thị Thu Thủy đã trực tiÁp hướng dẫn, chỉ b¿o tôi rÁt nhiều trong quá trình thực hiện đề tài này! C¿m ơn quý thầy cô Khoa Khoa học cơ b¿n cùng các cán bộ của Thư viện trưßng Đại học Võ Trưßng To¿n đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhÁt, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu, tìm tòi và tham kh¿o. Xin chân thành biÁt ơn! Sinh viên thực hiện (Ký và ghi rõ họ tên) i LàI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đề tài này là do chính tôi thực hiện, các sá liệu thu thập và kÁt qu¿ phân tích trong đề tài là trung thực, đề tài không trùng với bÁt cứ đề tài nghiên cứu khoa học nào. Sinh viên thực hiện (Kí và ghi rõ họ tên) ii MĀC LĀC LàI CÀM T¾.
i LàI CAM ĐOAN. ii PHÄN Mâ ĐÄU. Lý do chọn đÁ tài:. Ph¿m vi nghiên cÿu:.
Ph¤¢ng pháp nghiên cÿu:. 6 CH£¡NG 1: NHĄNG VÂN ĐÀ C¡ BÀN VÀ THÀNH NGĄ VÀ TĀ. Đặc điểm căa thành ngą:. Phân lo¿i thành ngą và phân bißt thành ngą vßi tāc ngą: .Các quan nißm và đãnh ngh*a vÁ tā: .Mßt số đặc điểm căa tā ti¿ng Vißt:.
Tìm hiểu vÁ lßp tā chá đßng v¿t trong ti¿ng Vißt:. 18 CH£¡NG 2: GIÁ TRâ NGĄ NGH)A CĂA TĀ CHà ĐÞNG V¾T. Các thành ngą có chÿa các tā chá đßng v¿t có thực:. Đßng v¿t sống trên không:.
Các thành ngą có chÿa các tā chá đßng v¿t chá có trong truyÁn thuy¿t, trong t¤ãng t¤ÿng:. 54 CH£¡NG 3: TÁC DĀNG CĂA VIÞC SĂ DĀNG TĀ CHà ĐÞNG V¾T TRONG THÀNH NGĄ. Tăng tính hình t¤ÿng, biểu cÁm:. Tính cô đọng, hàm súc:.
Tính khách quan, thuy¿t phāc:. 61 iii PHÄN Mâ ĐÄU 1. Lý do chọn đÁ tài: Thành ngữ là một m¿ng đề tài phong phú trong kho tàng văn học dân gian và cũng là m¿ng đề tài gần gũi nhÁt, vì nó từ lâu đã đi vào lßi ăn tiÁng nói hằng ngày. Với các từ chỉ động vật, chỉ hành động, vật liệu mang đậm tính dân tộc, thành ngữ đã tạo cho mình một vị thÁ quan trọng trong trưßng ngôn ngữ dân tộc.
Ván là ngưßi yêu thích văn chương và say mê với những giá trị truyền tháng dân gian với mong muán được khai thác, tìm hiểu sâu hơn về thành ngữ dân tộc nên tôi quyÁt định chọn một góc nhß về m¿ng đề tài này đó là đề tài: <Các từ chỉ động vật trong thành ngữ tiÁng Việt=. Hy vọng rằng, sau khi hoàn thành đề tài, tôi có thể có thêm ván kiÁn thức về thành ngữ và từ tiÁng Việt, để góp phần cho công việc nghiên cứu Văn học sau này và góp một phần nhß công sức vào việc giữ gìn sự trong sáng của tiÁng mẹ đẻ, cũng như những giá trị quý báu của ngôn ngữ dân tộc. Lãch să vÃn đÁ: Thành ngữ là m¿ng đề tài thu hút khá nhiều sự quan tâm của giới nghiên cứu, với mỗi công trình nghiên cứu của mỗi tác gi¿ khác nhau đưa ra những quan điểm khác nhau. Có thể kể đÁn các công trình nghiên cứu về thành ngữ như: Trong quyển Từ vựng ngữ nghĩa tiÁng Việt của Đỗ Hữu Châu, Nhà xuÁt b¿n Giáo dục 1981, á phần III, chương ba tác gi¿ đã nêu lên khái niệm về thành ngữ, phân loại thành ngữ.
Ông còn phân chia thành ngữ căn cứ theo kÁt cÁu cú pháp gác (trừ thành ngữ gác Hán) thành hai loại: thành ngữ có kÁt cÁu câu và thành ngữ có kÁt cÁu cụm từ. Bên cạnh đó, ông còn trình bày sự khác biệt giữa thành ngữ và tục ngữ dựa trên hình thức ngữ pháp, nội dung ý nghĩa, đái tượng nghiên cứu. Giáo trình Từ vựng học tiÁng Việt của Nguyễn Thị Thu Thủy đã đề cập đÁn ngữ cá định, phân biệt thành ngữ với tục ngữ, đặc điểm, phân loại và giá trị sử dụng của thành ngữ. 1 Giáo trình Phong cách học tiÁng Việt của Nguyễn Văn Ná đã có trình bày khái niệm về thành ngữ, cách phân chia thành ngữ dựa trên phạm vi sử dụng cũng như đặc điểm khái quát của từng loại thành ngữ và giá trị biểu đạt của chúng.
Bên cạnh đó, tác gi¿ còn trích dẫn quan điểm của Cù Đình Tú về sự khác nhau giữa thành ngữ và tục ngữ. Trong giáo trình Vn học dân gian, phần hai, Trần Văn Nam đã trình bày sự khác nhau cơ b¿n giữa thành ngữ và tục ngữ. Qua đó, ta có thể phân biệt ranh giới giữa thành ngữ và tục ngữ. Trong quyển Từ điển thành ngữ tiÁng Việt, Hoàng Văn Hành (chủ biên) đã tập hợp rÁt nhiều thành ngữ tiÁng Việt và gi¿i thích ý nghĩa của chúng.
Hay quyển <Kể chuyện thành ngữ và tục ngữ= Nhà xuÁt b¿n Khoa học Xã hội, 1997 của Hoàng Văn Hành cũng đã kể, sưu tầm rÁt nhiều câu chuyện để gi¿i thích, giới thiệu nguồn gác hình thành các thành ngữ, tục ngữ. Qua đó ta có thể hiểu được ý nghĩa và nguồn gác của rÁt nhiều thành ngữ. Nguyễn Bích Hằng trong quyển Từ điển thành ngữ - tục ngữ Việt Nam đã tuyển soạn gi¿i thích nghĩa của các thành ngữ - tục ngữ một cách ngắn gọn, rõ ràng và tương đái đầy đủ. Trong bộ sách Từ điển thành ngữ - tục ngữ - ca dao Việt Nam gồm hai quyển, dày gần 2000 trang, soạn gi¿ Việt Chương đã tập hợp hơn 15000 câu thành ngữ - tục ngữ ca dao (trong đó có một sá thành ngữ Hán Việt tham kh¿o) được gi¿i thích tưßng tận dễ hiểu.
Bộ sách là một công trình đồ sộ được trình bày rõ ràng, khoa học. Toàn bộ thành ngữ - tục ngữ - ca dao được tác gi¿ sưu tầm, sắp xÁp theo thứ tự mẫu chữ cái, chia làm hai quyển: quyển thượng gồm những câu thành ngữ - tục ngữ - ca dao có chữ cái đầu từ A đÁn L; quyển hạ gồm những thành ngữ - tục ngữ - ca dao có chữ cái đầu từ M trá về sau cho đÁn Y. Tác gi¿ Trịnh Mạnh trong quyển TiÁng Việt lí thú cũng đã đề cập đÁn nguồn gác và nghĩa của một sá thành ngữ - tục ngữ thông qua cách gi¿i thích rõ ràng, cụ thể và một sá câu chuyện đầy lí thú. 2 Định nghĩa từ, các quan niệm về từ và phân loại từ từ lâu đã được sự quan tâm rÁt nhiều của giới nghiên cứu ngôn ngữ.
Có thể kể đÁn các công trình nghiên cứu như: Giáo trình từ vựng học Nhà xuÁt b¿n Giáo dục Việt Nam, 2011 của Đỗ Việt Hùng đã biên soạn lại ngắn gọn các giáo trình truyền tháng về Từ vựng học nói chung và Từ vựng học tiÁng Việt nói riêng của các nhà khoa học tên tuổi hàng đầu trong và ngoài nước. Ngoài những nội dung truyền tháng, giáo trình này còn bổ sung những vÁn đề mới như: sử dụng quan hệ đồng nhÁt và đái lập để xác định đặc điểm cÁu tạo từ, các phương pháp phân tích nét nghĩa, hoạt động của các nét nghiã trong thực tÁ giao tiÁp, hiện tượng đồng nghĩa và hiện tượng đồng chiÁu vật. Trong giáo trình này, tác gi¿ đã nêu định nghĩa về từ, phân loại từ, định nghĩa về ngữ cá định, trong đó có thành ngữ và một sá đặc điểm về nghĩa của thành ngữ. Đặc biệt tác gi¿ còn khẳng định rằng tục ngữ không thuộc ngữ cá định dù chúng đều do các từ tạo nên và có tính ổn định cao.
Ngữ pháp tiÁng Việt Nhà xuÁt b¿n Giáo dục, Diệp Quang Ban (chủ biên), Hoàng Văn Thung viÁt theo tinh thần vừa kÁ thừa kiÁn thức truyền tháng đã và đang được lưu hành, vừa bổ sung kiÁn thức là thành tựu của giới nghiên cứu tiÁng Việt trong những năm thập niên 90. Trong quyển này, hai tác gi¿ đã đề cập rõ ràng, chi tiÁt về cÁu tạo từ và cách phân chia từ loại trong tiÁng Việt. Qua đó ta có thể hiểu thêm về các danh từ chỉ động vật. Trong quyển Giáo trình ngữ pháp tiÁng Việt (Theo định hướng ngữ pháp chức năng) – Nhà xuÁt b¿n Đại học Sư phạm, Diệp Quang Ban một lần nữa biên soạn lại cách phân chia từ loại tiÁng Việt một cách cụ thể hơn, rành mạch hơn về các lớp từ, trong đó ông đề cập khá chi tiÁt về lớp danh từ chỉ động vật.
Đỗ Thị Kim Liên trong quyển Ngữ pháp tiÁng Việt Nhà xuÁt b¿n Giáo dục, 1999 đã dành riêng hai chương (II và III) để trình bày về định nghĩa của từ, cÁu tạo từ và phân chia từ loại tiÁng Việt. Những từ loại trong tiÁng Việt được tác gi¿ phân chia và hệ tháng bằng sơ đồ rÁt rành mạch và chi tiÁt. Trong lớp danh từ, tác 3 gi¿ lại chia ra các tiểu loại, các nhóm rÁt cụ thể. Qua quyển sách này, ta có thể hiểu rõ về các từ chỉ động vật trong tiÁng Việt thuộc từ loại gì? Trong tiểu loại nào? Thuộc nhóm nào?.
Nguyễn Văn Tư trong giáo trình Ngữ pháp tiÁng Việt 1 đã khá chuẩn xác khi nêu định nghĩa về từ, cÁu trúc của từ, cÁu tạo từ và cách phân chia từ loại trong tiÁng Việt. Các từ chỉ động vật cũng được tác gi¿ đề cập đÁn một cách cụ thể, rõ ràng trong giáo trình này. Tuy nhiên, nhìn chung tÁt c¿ các tài liệu, công trình nghiên cứu trên đều chưa bàn đÁn nghiên cứu nghĩa của các từ chỉ động vật trong thành ngữ một cách cụ thể. Trong quá trình thực hiện đề tài, ngoài những công trình nghiên cứu trên, ngưßi viÁt còn tìm hiểu tham kh¿o các tài liệu khác có liên quan.
Các tài liệu đó s¿ được liệt kê á danh mục tài liệu tham kh¿o. Māc đích yêu cÅu: Kh¿o sát đề tài này, ngưßi viÁt hướng tới những nhiệm vụ cụ thể như sau: - Sưu tầm, hệ tháng lại những thành ngữ có chứa từ chỉ động vật. - Tìm hiểu nghĩa của thành ngữ và từ, đặc biệt là các từ chỉ động vật. - Hiểu được ý nghĩa và tác dụng của các từ chỉ động vật trong thành ngữ.
Đồng thßi rút ra nhận xét việc sử dụng các từ chỉ động vật trong thành ngữ: những tích cực và hạn chÁ.