Khóa luận: Quyền công tố giai đoạn truy tố tại VKSND tỉnh Ninh Bình

Khóa luận tốt nghiệp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hành quyền công tố giai đoạn truy tố từ thực tiễn tại VKSND tỉnh Ninh Bình.

• Tác giả: Nguyễn Đức Hiếu
• Người hướng dẫn: ThS. Hoàng Thị Hiền
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Tố tụng hình sự
• Đề tài: Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn truy tố thực tiễn tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Đắk Lắk

Tóm tắt

I. Tổng quan nhiệm vụ quyền hạn của Viện kiểm sát khi truy tố

Giai đoạn truy tố giữ vị trí bản lề trong quy trình tố tụng hình sự. Đây là thời điểm Viện kiểm sát nhân dân đánh giá toàn diện kết quả điều tra. Hoạt động thực hành quyền công tố bảo đảm tính có căn cứ của mọi quyết định pháp lý. Viện kiểm sát thực hiện các quyền hạn theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Mục tiêu then chốt là đưa người phạm tội ra xét xử đúng pháp luật. Kiểm sát viên nghiên cứu kỹ lưỡng hồ sơ vụ án từ Cơ quan điều tra. Viện kiểm sát có quyền quyết định áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn. Cơ quan kiểm sát có thể yêu cầu bổ sung chứng cứ hoặc trực tiếp tiến hành đối chất. Các thẩm quyền này tạo cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Quyền công tố bảo vệ quyền con người và quyền công dân trong tư pháp hình sự. Việc thực hiện đúng nhiệm vụ giúp phòng ngừa oan sai hiệu quả. Hệ thống quy định pháp luật xác lập rõ ràng trách nhiệm của từng cá nhân thực thi công vụ.

1.1. Cơ sở pháp lý về quyền hạn công tố trong giai đoạn truy tố

Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 xác định cụ thể thẩm quyền của Viện kiểm sát. Điều 240 quy định rõ các biện pháp tố tụng trong giai đoạn truy tố. Viện kiểm sát có quyền phê chuẩn, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn. Kiểm sát viên được phân công có trách nhiệm nghiên cứu toàn diện chứng cứ buộc tội và gỡ tội. Viện kiểm sát có quyền yêu cầu Cơ quan điều tra truy nã bị can khi đối tượng bỏ trốn. Pháp luật quy định thời hạn cụ thể cho từng loại tội phạm từ ít nghiêm trọng đến đặc biệt nghiêm trọng. Quy trình này bảo đảm tính nghiêm minh và chuẩn mực tư pháp.

1.2. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của hoạt động thực hành quyền công tố

Hoạt động thực hành quyền công tố khẳng định vai trò của Viện kiểm sát trong bảo vệ pháp luật. Về mặt pháp lý, giai đoạn truy tố là cầu nối giữa điều tra và xét xử. Hoạt động này sàng lọc các sai sót từ giai đoạn điều tra ban đầu. Về mặt xã hội, quyền công tố củng cố niềm tin của nhân dân vào công lý. Quyết định truy tố đúng đắn răn đe tội phạm và giáo dục ý thức chấp hành pháp luật. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng nâng cao chất lượng nền tư pháp. Từng thao tác nghiệp vụ đều hướng đến mục tiêu xây dựng nhà nước pháp quyền vững mạnh.

II. Thực tiễn thực hành quyền công tố giai đoạn truy tố tại Ninh Bình

Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình đạt nhiều kết quả tích cực trong giai đoạn truy tố. Toàn ngành thụ lý và giải quyết hàng trăm vụ án với tỷ lệ đạt một trăm phần trăm. Mọi quyết định truy tố đều đúng thời hạn và đúng tội danh theo quy định. Không có trường hợp nào Tòa án tuyên không phạm tội. Kiểm sát viên tham gia hỏi cung đầy đủ số bị can trước khi ban hành cáo trạng. Đơn vị phối hợp liên ngành giải quyết hiệu quả nhiều vụ án trọng điểm. Bên cạnh kết quả đạt được, thực tiễn vẫn xuất hiện một số khó khăn nhất định. Một số vụ án phức tạp có tính chất tội phạm công nghệ cao gây khó khăn cho việc thu thập chứng cứ. Áp lực về thời hạn luật định đòi hỏi Kiểm sát viên phải xử lý khối lượng tài liệu lớn. Công tác phối hợp cung cấp thông tin giữa các cơ quan đôi khi còn chậm trễ. Việc phân loại đánh giá chứng cứ gián tiếp đòi hỏi kỹ năng chuyên sâu và kinh nghiệm dày dặn.

2.1. Kết quả đạt được tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình

Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình duy trì tỷ lệ giải quyết án tuyệt đối trong năm qua. Đơn vị đã ban hành nhiều quyết định truy tố bảo đảm đúng người và đúng tội. Công tác kiểm sát điều tra được tiến hành chặt chẽ ngay từ khi khởi tố vụ án. Một trăm phần trăm yêu cầu điều tra được Cơ quan điều tra tiếp thu và thực hiện nghiêm túc. Viện kiểm sát phối hợp tốt với Tòa án để áp dụng thủ tục rút gọn cho các vụ án đủ điều kiện. Các biện pháp ngăn chặn được áp dụng đúng căn cứ và đúng thẩm quyền luật định.

2.2. Những tồn tại và vướng mắc phát sinh trong quá trình truy tố

Quá trình thực hiện quyền hạn truy tố tại địa phương vẫn gặp những rào cản thực tế nhất định. Tình trạng bị can thay đổi lời khai gây cản trở tiến độ ban hành quyết định xử lý. Công tác giám định tư pháp trong một số lĩnh vực chuyên ngành còn kéo dài thời gian. Khối lượng vụ án kinh tế và ma túy có xu hướng gia tăng tính chất tinh vi phức tạp. Cơ sở vật chất phục vụ số hóa hồ sơ và ghi âm ghi hình cần tiếp tục hoàn thiện. Những yếu tố này đòi hỏi Kiểm sát viên phải liên tục nâng cao bản lĩnh nghiệp vụ vững vàng.

III. Giải pháp nâng cao quyền hạn của Viện kiểm sát khi truy tố án

Nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ. Hoàn thiện quy định pháp luật về trình tự tố tụng hình sự là yêu cầu cấp thiết. Các điều luật cần phân định rõ ràng hơn nữa thẩm quyền điều tra bổ sung của Kiểm sát viên. Việc chuẩn hóa quy trình tiếp nhận và xử lý chứng cứ điện tử cần được cụ thể hóa. Cơ quan tư pháp cần xây dựng cẩm nang nghiệp vụ xử lý các vụ án đặc thù. Song song đó, công tác đào tạo cán bộ giữ vai trò then chốt. Cần đẩy mạnh bồi dưỡng kỹ năng tranh tụng và kiểm tra đánh giá chứng cứ cho Kiểm sát viên. Ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý hồ sơ vụ án giúp tối ưu hóa thời gian xử lý. Việc số hóa toàn bộ tài liệu giúp phát hiện kịp thời các mâu thuẫn trong hồ sơ. Cơ chế phối hợp liên ngành Công an - Viện kiểm sát - Tòa án cần được duy trì thường xuyên qua các quy chế phối hợp cụ thể.

3.1. Hoàn thiện cơ sở pháp lý và quy trình nghiệp vụ kiểm sát

Hệ thống pháp luật cần hướng dẫn chi tiết quy định về thu thập và bảo quản chứng cứ điện tử. Cần mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn đối với các tội phạm ít nghiêm trọng. Quy định về thời hạn giám định và định giá tài sản cần được siết chặt chẽ hơn. Điều này giúp ngăn chặn triệt để tình trạng kéo dài thời hạn truy tố vụ án hình sự. Viện kiểm sát nhân dân tối cao cần ban hành thêm các văn bản giải đáp vướng mắc nghiệp vụ. Hướng dẫn thống nhất giúp địa phương áp dụng chính xác mọi quy định pháp luật.

3.2. Nâng cao năng lực Kiểm sát viên và đẩy mạnh chuyển đổi số

Kiểm sát viên cần chủ động trau dồi kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành quyền công tố sắc bén. Các lớp tập huấn chuyên sâu về tội phạm phi truyền thống cần được tổ chức định kỳ thường xuyên. Đơn vị cần đầu tư trang thiết bị phục vụ công tác số hóa và lưu trữ dữ liệu điện tử. Việc ứng dụng phần mềm quản lý án giúp theo dõi chặt chẽ tiến độ từng vụ việc cụ thể. Tinh thần trách nhiệm và đạo đức công vụ của cán bộ kiểm sát luôn là yếu tố quyết định chất lượng tư pháp.

IV. Kết luận về thực hành quyền công tố giai đoạn truy tố Ninh Bình

Thực hành quyền công tố trong giai đoạn truy tố là trọng tâm công tác tư pháp. Nghiên cứu thực tiễn tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình khẳng định giá trị khoa học to lớn. Đơn vị đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa. Kết quả đạt được chứng minh tính đúng đắn của đường lối cải cách tư pháp hiện hành. Mọi quy trình tố tụng đều được giám sát chặt chẽ nhằm bảo vệ quyền con người. Khóa luận tốt nghiệp cung cấp nguồn tư liệu học thuật giá trị cho sinh viên luật. Đề tài tổng kết những bài học kinh nghiệm quý báu từ thực tiễn xử lý án hình sự. Các đề xuất giải pháp có khả năng ứng dụng trực tiếp vào công tác kiểm sát địa phương. Việc kết hợp hài hòa giữa lý luận và thực tiễn nâng cao năng lực giải quyết án. Công cuộc cải cách tư pháp tiếp tục đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của toàn ngành kiểm sát.

4.1. Giá trị tham khảo học thuật của khóa luận tốt nghiệp luật

Khóa luận tốt nghiệp hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quyền công tố trong tố tụng hình sự. Công trình cung cấp số liệu thực tế xác thực từ Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình. Sinh viên chuyên ngành luật hình sự và tố tụng hình sự có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo hữu ích. Đề tài mở ra các hướng tiếp cận mới trong việc nghiên cứu quy trình truy tố hiện đại. Các phân tích sắc bén giúp làm sáng tỏ mối quan hệ giữa quyền công tố và bảo đảm quyền con người.

4.2. Khả năng ứng dụng thực tế vào hoạt động tư pháp địa phương

Những kiến nghị trong đề tài có giá trị thực tiễn cao đối với ngành kiểm sát địa phương. Quy trình xử lý chứng cứ và kiểm sát điều tra được đúc kết thành bài học thực tế cụ thể. Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện có thể áp dụng nhằm nâng cao chất lượng cáo trạng truy tố. Sự phối hợp liên ngành được củng cố qua các giải pháp thực thi hiệu quả và đồng bộ. Kết quả nghiên cứu góp phần xây dựng nền tư pháp văn minh và bảo vệ pháp chế vững chắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VỀ NHIỆM VỤ, QUYEN HAN CUA VIEN KIEM SAT KHI THUC HANH QUYEN CONG TO TRONG GIAI DOAN TRUY TO 1.1, Khải niệm về nhiệm VU, quyén han cua vién kiểm sát khi thực hành quyền cong tổ trong giai doan truy tô Hiến pháp năm 2013 được Quốc hội khóa XIII thông qua tại kỳ họp thứ 6 đã thé hiện sâu sắc quan điểm của Đảng ta về tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, bổ sung nhiều nguyên tắc tu pháp tiến bộ, bổ sung và làm 16 hơn nhiệm vụ của Tòa án và Viện kiểm sát khi thực hiện chức năng Hiến định. Những sửa đổi, bổ sung nay đòi hoi phải được cụ thé hóa trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Điều luật này là quy định mới trong Bộ luật Tế tụng hình sự năm 2015 về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hành quyền công tế trong giai đoạn truy tố. Quy định này phù hợp với định hướng đổi mới Bộ luật Tổ tụng hình sự, phù hợp với Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dan năm 2014, đồng thời phù hợp với yêu cầu của thực tiễn tố tụng hình sự ở nước ta hiện nay.

Với mục đích phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi thực hiện chức năng thực hành quyền công tố trong giai đoạn truy tố nằm trong Điều 236 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 sẽ tạo cơ sở pháp lí thống nhất, đồng bộ cho Viện kiểm sát tăng cường vai trò, trách nhiệm, thực hiện hiệu quả chức năng, nhiệm vụ trong tô tụng hình sự. Khai niệm thực hành quyên công 16 trong giai doan truy tổ 1. Khái niệm quyền công tố Công tô có nguồn gốc là từ ghép Hán Việt gồm hai từ hợp thành là từ “công” và từ “ố”. Công có nghĩa là “thudc về Nhà nước chung cho mọi người, khác với tư”.

Tô có nghĩa là “nói công khai cho mọi người biết việc làm sai trái, phạm pháp của người khác”. Công t6 có nghĩa là “điều tra, truy tố, buộc tội kẻ phạm pháp và phát biêu ý kiên trước Toà an, nhân danh nhà nude”. Theo từ điển Luật học thì công tổ là “guyên của Nhà nước truy cứu trách nhiệm hình sự đổi với người phạm tội Š. Theo sách Thuật ngữ pháp lý phô thông thì công tổ là “hoat động của Kiểm sát viên và những người khác được luật định có nhiệm vụ vạch mặt kẻ phạm tội, xác định căn cứ dé kết tội và áp dụng hình phạt đối với người phạm tội ”5.

Con theo tác giả Lê Thị Tuyết Hoa thì công tô là “sự cáo buộc công khai của một người hoặc một nhóm người, của cơ quan hoặc tổ chức về hành vi vì phạm pháp luật, hành vi sai trái của người, tô chức hoặc cơ quan trước người hoặc cơ quan có thâm quyên ”T. Tu những quan điểm trên, theo tác giá: “Quyên công t6 là quyền lực đo Nhà nước trao cho Viện kiểm sát thực hiện nhiệm vu, quyên hạn theo quy định cua pháp luật và để phát hiện tội phạm, truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm toi và bảo vệ quan điểm truy tô trước Toà an”. Khái niệm thực hành quyền công tố Theo từ điển tiếng Việt “Thuc hành” có nghĩa là “lam để áp dung lý thuyết vào thực tế”, thực hành cũng đồng nghĩa với “thuc hiện”Š. Theo từ điển Luật học thì “7c hành quyền công t6 là Việc su đụng tổng hợp các quyên năng pháp lý thuộc nội dung quyên công tô để truy cứu trách nhiệm hình sự doi với người phạm tội trong các giai đoạn điêu tra, truy tô, xét xử ””.

* Viện Ngôn ngữ hoc (1994) Từ điển tiếng Việt, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, tr. 5 Viện Khoa học pháp lý (2006), Từ điển Luật học, Nxb từ điển Bách Khoa — Nxb Tư pháp Hà Nội, tr. ® Nguyễn Quốc Việt (1986), Thuật ngữ pháp lý phổ thông, Nxb Pháp lý, Hà Nội, tr. 7 Lê Thị Tuyết Hoa (2002), Quyền công tố ở Việt Nam, Luận án tiến sĩ luật học, Trường Dai học Luật Hà Nội, tr.

8 Từ điển tiếng Việt (2004), Nxb Đà nẵng, tr. ° Từ điển Luật học (2006), Nxb Từ điển bách khoa — Nxb Tư pháp, Ha Nội, tr. Qua nghiên cứu, tác gia thay răng thực hành quyên công tô có một sô đặc diém như sau: Thứ nhất, thực hành quyền công tố do một chú thê là cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện. Quyền công tố luôn là một bộ phận câu thành của quyền lực nhà nước, nên găn liên với cách thức tô chức thực hiện quyên lực nhà nước, phụ thuộc vào điêu kiện, hoàn cảnh cụ thê của mỗi quôc gia.

Thứ hai, thực hành quyên công tổ là hoạt động thực hiện pháp luật của cơ quan nhà nước (ở Việt Nam là Viện kiểm sát nhân đân) và đối tượng bị áp dụng pháp luật là người bị buộc tội (người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội) theo quy định của Bộ luật Hình sự. Trong lĩnh vực tố tụng hình sự, mối quan hệ giữa quyền công tố và thực hành quyền công tố là mối quan hệ giữa nội dung và hình thức. Vì vậy, đối tượng của quyền công tố là tội phạm và người thực hiện hành vi phạm tội, còn đối tượng của thực hành quyền công tố là người bị buộc tội. Thứ ba, thời điểm bắt đầu thực hành quyền công tổ là khi và chỉ khi tội phạm được phát hiện và cơ quan có thẩm quyền sử dụng quyền năng của mình để chứng minh tội phạm, kết thúc khi có bản án có hiệu lực pháp luật hoặc quyết định khác có ý nghĩa kết thúc quá trình buộc tội.

Thứ tư, thực hành quyền công tố là việc áp dụng các quyền năng đo pháp luật tố tụng hình sự quy định dé bao đảm phát hiện kịp thời, xử lý nghiêm minh moi hành vi phạm tội, không để lọt tội phạm và không làm oan người vô tội, được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận nguồn tin về tội phạm đến khi bản án có hiệu lực pháp luật. Đề bảo dam thực hiện việc buộc tội đối với người thực hiện hành vi phạm tội, pháp luật đã cụ thể hóa quyền công tố thông qua các nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của VKSND trong các giai đoạn tố tụng (tiếp nhận và giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra vụ an hình sự, truy tố, xét xử sơ thâm, xét xử phúc thâm và giai đoạn xét lại ban an, quyết định đã có hiệu lực pháp luật). Việc sử dụng các quyền năng pháp lý để thực hiện các hoạt động tố tụng này chính là nội dung của thực hành quyền công tổ Như vậy, từ những phân tích trên, có thé đưa ra khái niệm “7c hành quyền công tô là hoạt động cua Viện kiểm sát nhân dân trong to tụng hình sự để thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với người phạm tội, được thực hiện ngay từ khi giải quyết tổ giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tổ và trong suốt quá trình khởi tổ, điều tra, truy tô, xét xử vụ án hình sự", 1. Khái niệm giai đoạn truy tố Theo khoa học pháp lý hiện nay, “một vụ dn hình sự sẽ phải trai qua quá trình to tung hinh su, bao gom các giai đoạn khởi to, điều tra, truy tô, xét xử, thi hành án hình sw’, trừ giai đoạn thi hành án hình sự (VKSND chỉ kiểm sát hoạt động tư pháp) thi trong các giai đoạn tổ tung còn lại, VKSND đều thực hiện đồng thời hai chức năng THQCT và kiểm sát hoạt động tư pháp.

Đặc biệt, trong giai đoạn truy tố, VKSND là cơ quan tiễn hành tố tụng duy nhất thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với nguoi phạm tội thông qua việc thực hiện chức năng THỌC T được pháp luật quy định. Day là một trong những chức năng cơ bản của VKSND trong tố tụng hình sự thể hiện tập trung quyền lực nhà nước trong việc đấu tranh với tội phạm Theo từ điển tiếng Việt, truy tố là “đưa người coi là phạm tội ra tod dé xét xử ”12, Theo từ điển Luật học thì “truy 10 là đưa người phạm tội ra trước tod án để xét xử.theo quy định của pháp luật, truy tổ người phạm tội ra trước toà thuộc thẩm quyên của VKSND”Ẻ. Với tính chất là một giai đoạn độc lập của hoạt động tố tụng hình sự, giai đoạn truy t6 về hình sự có chức năng thực hiện các nhiệm vụ cụ thé do luật định, kiểm tra lai tính hợp pháp và có căn cứ của toàn bộ các hành vi tố tụng mà cơ quan Điều tra có thẩm quyền đã áp dụng để bảo đảm cho các quyết định của Viện kiểm sát được chính xác và khách quan góp phần truy cứu trách nhiệm hình sự đúng người. đúng tội và đúng pháp luật.

Thời điểm của giai đoạn này được bắt đầu tử khi Viện kiểm sát nhận 19 Theo Khoản 1 Điều 3 Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 !! Nguyễn Hòa Bình (Chủ biên) (2016), Những nội dung mới trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr. !2 Hoàng Phê (1997), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Da Nẵng, tr. !3 Bộ Tư pháp — Viện Khoa học pháp lý (2006), Từ điển Luật học, Nxb Từ điển bách khoa — Nxb Tư pháp. được các tài liệu của vụ án hình sự (bao gồm cả kết luận điều tra và đề nghị truy tố) do Cơ quan điều tra chuyển đến và kết thúc bằng việc Viện kiểm sát ra một trong ba loại quyết định sau: 1) Truy tố bị can trước Tòa an bằng bản cáo trạng (kết luận về tdi trang), 2) Tra lai hồ sơ để điều tra bố sung hoặc là 3) Đình chỉ hay tạm đình chỉ vụ ấn hình sự tương ứng.

Quyết định việc truy tố là giai đoạn thứ ba của hoạt động tố tụng hình sự, mà trong đó Viện kiểm sát căn cứ vào các quy định của pháp luật tố tụng hình sự tiễn hành các biện pháp cần thiết nhằm đánh giá một cách toàn diện, khách qua các tài liệu của vụ án hình sự (bao gồm cả kết luận điều tra và quyết định đề nghị truy tố) do Cơ quan điều tra chuyên đến và trên cơ sở đó Viện kiểm sát ra quyết định: Truy tố bị can trước Tòa án bằng bản cáo trạng (kết luận về tội trạng); Trả lại hồ sơ dé điều tra bổ sung hoặc là đình chỉ hay tạm đình chỉ vụ án hình sự. Như vậy, có thé hiểu giai đoạn truy tổ là “mét trong những bước tổ tụng được quy định trong Bộ luật tô tụng hình sự.