CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số vấn đề cơ bản về kế toán bán hàng trong doanh nghiệp: 1. Một số khái niệm cơ bản: Bán hàng (Theo Chuẩn Mực Kế Toán Việt Nam VAS 14) “là bán sản phẩm sản xuất ra và bán hàng hóa mua vào”. Như vậy, bán hàng là giai đoạn cuối cùng trong quá trình SXKD trong các doanh nghiệp.
Bán hàng có vai trò vô cùng quan trọng không chỉ đối với mỗi doanh nghiệp mà còn đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Các khoản giảm trừ doanh thu (Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 14- Doanh thu và thu nhập khác):Các khoản giảm trừ doanh thu là những khoản phát sinh được điều chỉnh làm giảm doanh thu bán hàng hoá, sản phẩm và cung ứng dịch vụ của doanh nghiệp trong kỳ kế toán. Bao gồm: chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại. Chiết khấu thương mại: Chiết khấu thương mại là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua với số lượng lớn.
Hàng hoá, dịch vụ áp dụng hình thức chiết khấu thương mại dành cho khách hàng thì trên hóa đơn GTGT ghi giá đã chiết khấu thương mại dành cho khách hàng, thuế GTGT, tổng giá thanh toán đã có thuế GTGT. Giảm giá hàng bán: Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ cho người mua do sản phẩm, hàng hoá kém, mất phẩm chất hay không đúng quy cách theo quy định trong hợp đồng kinh tế. Hàng bán bị trả lại: Hàng bán bị trả lại là các sản phẩm đã xác định tiêu thụ nhưng do vi phạm về phẩm chất, chủng loại, quy cách nên bị người mua trả lại. Doanh thu hàng bán bị trả lại là một khoản làm giảm trừ doanh thu phát sinh trong kỳ.
Cuối kỳ sẽ kết chuyển khoản doanh thu này để xác định lại doanh thu thuần thực tế trong kỳ. Giá vốn hàng bán: Giá vốn hàng bán được hiểu đơn giản là toàn bộ chi phí để tạo ra một sản phẩm. Nó liên quan đến quá trình bán hàng bao gồm giá vốn hàng xuất kho, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp. Thuế giá trị gia tăng: Thuế giá trị gia tăng (VAT) là một loại thuế gián thu tính trên khoản giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.
Đối tượng chịu thuế GTGT là hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng ở Việt Nam.2 Đặc điểm yêu cầu quản lý và nhiệm vụ bán hàng trong doanh nghiệp: 1.1 Đặc điểm yêu cầu quản lý và nhiệm vụ bán hàng trong doanh nghiệp: Có nhiều phương thức bán hàng khác nhau nhưng hiện nay ở các doanh nghiệp thường vận dụng các phương thức bán hàng sau đây: Bán buôn: bán buôn là qua trình vận động của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng, trong quá trình này hàng hóa mới chỉ thực hiện được một phần giá trị, chưa thực hiện được giá trị sử dụng. Phương thức bán buôn hàng hóa thường áp dụng đối với trường hợp bán hàng với khối lượng lớn và được thực hiện bởi hai hình thức: hình thức bán buôn qua kho và bán buôn trực tiếp vận chuyển thẳng, không qua kho. + Hình thức bán buôn qua kho: theo hình thức này, hàng hóa được xuất bán cho khách hàng từ kho hàng dự trữ của doanh nghiệp và thực hiện theo 2 cách: xuất bán trực tiếp và xuất gửi đi bán. * Hình thức xuất bán trực tiếp: xuất bán trực tiếp là hình thức bán hàng mà doanh nghiệp xuất hàng giao trực tiếp cho khách hàng tại kho hoặc nơi bảo quản hàng hóa của doanh nghiệp.
Hàng hóa được coi là bán và hình thành doanh thu bán hàng khi khách hàng nhận đủ hàng hóa và ký hóa đơn xác nhận đủ hàng. Chứng từ bán hàng trong trường hợp này là hóa đơn bán hàng hoặc hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho do bên bán lập. * Hình thức xuất gửi đi bán (hình thức chuyển hàng): theo hình thức này, định kỳ căn cứ vào hợp đồng kinh tế và kế hoạch giao hàng, doanh nghiệp xuất hàng gửi đi cho khách hàng và giao tại địa điểm đã ký trong hợp đồng (nhà ga, bến cảng, kho của khách hàng…). Hàng hóa gửi đi vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán.
Chỉ khi khách hàng thông báo nhận được hàng và chấp nhận thanh toán hoặc thanh toán tiền hàng ngay thì khi đó hàng hóa mới chuyển quyền sở hữu được xác định là bán hàng và doanh nghiệp được ghi nhận doanh thu bán hàng. Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp bán hay doanh nghiệp mua chịu tùy theo từng hợp đồng ký kết giữa hai doanh nghiệp. Chứng từ là hóa đơn bán hàng, hóa đơn GTGT hay hóa đơn kiêm phiếu xuất kho do doanh nghiệp bán lập + Hình thức bán buôn vận chuyển thẳng: bán buôn vận chuyển thẳng là hình thức bán hàng mà bên bán mua hàng của nhà cung cấp để bán cho khách hàng, hàng hóa không qua kho của bên bán. Hình thức này cũng gồm nhiều hình thức như giao hàng tay ba, hình thức vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán và không tham gia thanh toán… + Bán buôn giao tay ba (bán buôn vận chuyển thẳng trực tiếp): Theo hình thức doanh nghiệp thương mại mua hàng của bên cung cấp để giao bán thẳng cho người mua do bên mua ủy nhiệm đến nhận hàng trực tiếp tại địa điểm do hai bên thỏa thuận.
Hàng hóa được coi là bán khi người mua đã nhận đủ hàng và ký xác nhận trên chứng từ bán hàng của doanh nghiệp, còn việc thanh toán tiền tùy theo hợp đồng đã ký kết giữa hai bên. + Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: theo hình thức này, doanh nghiệp thương mại mua hàng của bên cung cấp và chuyển hàng đi để bán thẳng cho bên mua hàng bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài. Hàng hóa gửi đi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, khi nào bên mua xác nhận đã nhận được hàng hoặc chấp nhận thanh toán thì lúc đó mới xác định là tiêu thụ. Chi phí vận chuyển tùy theo hợp đồng ký kết có thể do bên bán chịu hoặc bên mua chịu.
Bán lẻ: bán lẻ hàng hóa là khâu vận động cuối cùng của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng. Tại khâu này, hàng hóa kết thúc lưu thông thực hiện toàn bộ giá trị và giá trị sử dụng. Bán lẻ thường bán với khối lượng ít, giá bán ổn định. Bán lẻ thường áp dụng các phương thức sau: + Bán hàng thu tiền trực tiếp: theo hình thức này nghiệp vụ bán hàng hoàn thành trực diện với khách hàng.
Khách hàng thanh toán tiền, người bán hàng giao hàng cho khách hàng. + Bán hàng thu tiền tập trung: theo hình thức này, khách hàng nộp tiền cho người thu tiền và nhận hóa đơn để nhận hàng tại quầy giao hàng do một nhân viên bán hàng khác đảm nhận. + Bán hàng theo hình thức khách hàng tự chọn: theo hình thức này, khách hàng tự chọn mặt hàng mua trong siêu thị và thanh toán tiền hàng tại các cửa thu tiền của siêu thị. + Bán hàng theo phương thức đại lý: theo hình thức này, doanh nghiệp bán ký hợp đồng với cơ sở đại lý, giao hàng cho các cơ sở này bán và dành hoa hồng bán hàng cho họ.
+ Bán hàng theo phương thức trả góp, trả chậm: theo phương thức này, doanh nghiệp bán chỉ thu một phần tiền của khách hàng, phần còn lại khách hàng sẽ được trả dần và phải chịu số tiền lãi nhất định. Ngoài ra còn có các hình thức bán hàng khác như: doanh nghiệp trả lương công nhân viên bằng sản phẩm hàng hóa, dùng hàng hóa để biếu tặng, tiêu dùng nội bộ, bán hàng qua mạng, truyền hình… 1.2 Yêu cầu quản lý nghiệp vụ bán hàng - Bán hàng đó là sự mua bán có thỏa thuận giữa người mua và người bán thông qua hợp đồng kinh tế hoặc thỏa thuận bằng miệng. - Bán hàng là quá trình thay đổi quyền sở hữu hàng hóa từ người bán sang người mua. Khi kết thúc quá trình, doanh nghiệp sẽ nhận được một khoản tiền gọi là doanh thu bán hàng.
Doanh thu bán hàng sẽ là căn cứ xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.3 Nhiệm vụ kế toán bán hàng trong doanh nghiệp Để thực hiện tốt vai trò nói trên, kế toán bán hàng cần thực hiện những nhiệm vụ sau: - Ghi chép kịp thời, đầy đủ khối lượng hàng hóa, thành phẩm, dịch vụ bán ra và tiêu thụ nội bộ. - Tính toán đúng đắn giá vốn của hàng đã bán, các khoản giảm trừ và các khoản chi phí khác nhằm xác định đúng đắn kết quả kinh doanh. - Xác định kịp thời và chính xác kết quả kinh doanh của từng mặt hàng, của từng loại sản phẩm cũng như toàn bộ lợi nhuận về tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định. - Cung cấp thông tin kinh tế cần thiết cho các bộ phận liên quan, đồng thời tiến hành phân tích các hoạt động kinh tế đối với việc bán hàng.
Việc tổ chức kế toán bán hàng một cách khoa học hợp lý phù hợp với điều kiện cụ thể của doanh nghiệp là hết sức cần thiết, có vai trò quan trọng trong việc thu nhận và xử lý cung cấp thông tin cho doanh nghiệp như giám đốc điều hành, các cơ quan chủ quản, quản lý tài chính, thuế.2 Nội dung kế toán bán hàng trong doanh nghiệp: 1.1 Kế toán bán hàng trong doanh nghiệp theo quy định của chuẩn mực kế toán Việt Nam • VAS 01 – Chuẩn mực chung Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 ( Ban hành và công bố theo Quyết định số 165/2002/QĐ – BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002 của Bộ trưởng Bộ tài chính, và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2003 ). Quy định chung: 01.
