Khóa luận về nâng cao hiệu quả dạy học môn hóa học ở trường THPT

Luận văn tốt nghiệp giáo dục nghiên cứu tốt nghiệp hóa học cải thiện kết quả quá trình dạy học môn hóa ở trường thpt bằng sự đa dạng các, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Nguyen Thi Dien
• Người hướng dẫn: Thầy Trinh Van Bieu
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Hóa Học
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Quá Trình Dạy Học Môn Hóa Ở Trường THPT Bằng Sự Đa Dạng Các Phương Pháp Dạy Học
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. LỊCH SỬ CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2. Khái niệm về quá trình dạy học. Mối quan hệ biện chứng giữa dạy và học. Vai trò của giáo viên trong quá trình dạy học. Mục đích - Đối tượng - Nội dung và phương pháp dạy học
• 1.3. Dạy học bằng sự đa dạng các phương pháp
• 1.3.1. Khái niệm về phương pháp và phương pháp dạy học hoá học
• 1.3.2. Thế nào là sự dạy học bằng sự đa dạng các phương pháp
• 1.3.3. Tác dụng của dạy học bằng sự đa dạng các phương pháp
• 1.4. Phương pháp sử dụng câu hỏi trong dạy học hoá học
• 1.5. Phương pháp kể chuyện trong dạy học hoá học
• 1.5.1. Tác dụng của kể chuyện
• 1.5.2. Các yêu cầu khi kể chuyện trên lớp
• 1.5.3. Các bước trong kể chuyện vui hoá học
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP TRONG DẠY HỌC HOÁ HỌC Ở TRƯỜNG THPT HIỆN NAY
• 2.1. Mục đích điều tra
• 2.2. Phương pháp điều tra
• 2.3. Kết quả điều tra
• 2.3.1. Những kết quả thu được từ phiếu thăm dò ý kiến
• 2.3.2. Những kết quả thu được từ phỏng vấn
• 2.3.3. Những kết quả thu được qua dự giờ
• 2.4. Nhận xét và đề xuất
• 3. CHƯƠNG 3: SỬ DỤNG ĐA DẠNG CÁC PHƯƠNG PHÁP KHI DẠY HỌC CHƯƠNG “OXI-LƯU HUỲNH” LỚP 10 VÀ CHƯƠNG “HIDROCACBON KHÔNG NO” LỚP 11 THPT
• 3.1. Tư liệu tham khảo dùng kể chuyện trong bài
• 3.2. Nguồn gốc và các vùng trồng cây cao su
• 3.3. Vì sao cao su lại chịu nhiệt và có tính đàn hồi tốt
• 3.4. Giáo án bài: “Dạy động dạng của axetilen”
• 3.5. Một số chuyện kể áp dụng trong giảng dạy
• 3.6. Frederic August Kekule đã tìm ra dạng kết cấu của benzen như thế nào
• 3.7. Tình báo viên khoa học
• 3.8. Đất đèn - bạn của nhà nông
• 3.9. Gốc cây gia hệ tổng hợp hiểu cơ
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 4.1. Mục đích thực nghiệm
• 4.2. Tiến hành thực nghiệm - phương pháp tính
• 4.3. Kết quả thực nghiệm
• KẾT LUẬN - ĐỀ XUẤT

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao hiệu quả dạy học môn hóa học

Nâng cao hiệu quả quá trình dạy học môn hóa học ở trường THPT là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các phương pháp dạy học đa dạng không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực. Sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành trong môn hóa học là rất cần thiết để học sinh có thể hiểu rõ hơn về các khái niệm và ứng dụng thực tiễn của môn học này.

1.1. Khái niệm về hiệu quả dạy học môn hóa học

Hiệu quả dạy học môn hóa học được hiểu là mức độ mà học sinh có thể tiếp thu và áp dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn. Điều này không chỉ phụ thuộc vào nội dung bài học mà còn vào phương pháp giảng dạy mà giáo viên sử dụng.

1.2. Tầm quan trọng của việc đa dạng hóa phương pháp dạy học

Việc đa dạng hóa phương pháp dạy học giúp tạo ra sự hứng thú cho học sinh, từ đó tăng cường sự tham gia của học sinh trong quá trình học tập. Các phương pháp như thí nghiệm, thảo luận nhóm, và sử dụng công nghệ thông tin đều có thể được áp dụng để nâng cao hiệu quả dạy học.

II. Những thách thức trong quá trình dạy học môn hóa học

Mặc dù có nhiều phương pháp dạy học hiện đại, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc áp dụng chúng vào thực tế. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học. Ngoài ra, sự khác biệt trong khả năng tiếp thu của học sinh cũng là một yếu tố cần được xem xét.

2.1. Thiếu hụt cơ sở vật chất trong dạy học

Nhiều trường THPT hiện nay vẫn chưa có đủ trang thiết bị cần thiết cho việc dạy học hóa học, điều này ảnh hưởng lớn đến khả năng thực hành và trải nghiệm của học sinh.

2.2. Khả năng tiếp thu khác nhau của học sinh

Mỗi học sinh có một tốc độ và cách tiếp thu kiến thức khác nhau. Việc áp dụng một phương pháp dạy học duy nhất có thể không phù hợp với tất cả học sinh, dẫn đến hiệu quả dạy học không đồng đều.

III. Phương pháp dạy học hiện đại trong môn hóa học

Để nâng cao hiệu quả dạy học môn hóa học, việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại là rất cần thiết. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và sáng tạo.

3.1. Phương pháp thí nghiệm trong dạy học hóa học

Phương pháp thí nghiệm giúp học sinh trải nghiệm thực tế và hiểu rõ hơn về các phản ứng hóa học. Việc thực hành thí nghiệm không chỉ giúp củng cố kiến thức mà còn kích thích sự tò mò và sáng tạo của học sinh.

3.2. Phương pháp dạy học dựa trên vấn đề

Phương pháp này khuyến khích học sinh tự tìm kiếm giải pháp cho các vấn đề thực tiễn liên quan đến hóa học. Điều này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề mà còn tạo ra sự kết nối giữa lý thuyết và thực tiễn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của các phương pháp dạy học

Việc áp dụng các phương pháp dạy học đa dạng trong môn hóa học đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng mềm cần thiết cho tương lai.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng phương pháp thí nghiệm

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng học sinh tham gia vào các thí nghiệm hóa học có khả năng ghi nhớ và áp dụng kiến thức tốt hơn so với những học sinh chỉ học lý thuyết.

4.2. Tác động của phương pháp dạy học dựa trên vấn đề

Học sinh được khuyến khích tư duy độc lập và sáng tạo hơn khi tham gia vào các hoạt động học tập dựa trên vấn đề thực tiễn. Điều này giúp các em phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Nâng cao hiệu quả dạy học môn hóa học ở trường THPT là một quá trình liên tục và cần sự nỗ lực từ cả giáo viên và học sinh. Việc áp dụng đa dạng các phương pháp dạy học không chỉ giúp cải thiện kết quả học tập mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo.

5.1. Tương lai của dạy học hóa học

Trong tương lai, việc áp dụng công nghệ thông tin và các phương pháp dạy học hiện đại sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Giáo viên cần không ngừng cập nhật và cải tiến phương pháp giảng dạy để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

5.2. Khuyến khích sự tham gia của học sinh

Tạo ra một môi trường học tập khuyến khích sự tham gia và sáng tạo của học sinh là điều cần thiết. Các hoạt động học tập cần được thiết kế để học sinh cảm thấy hứng thú và chủ động trong việc học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về các phương pháp day học (tr3 - trl3). - Chương 2: Chiến lược đổi mới và xu hướng đổi mới vé phương pháp day học (trl4 — trÌ9). - Chương 3: Vận dụng các phương pháp dạy hoc hiện đại vào chương Halogen lớp 10 phổ thông (tr20 - tr35) - Chương 4: Kiểm tra kết quả học tập của học sinh trong chương Halogen đưới hình thức trắc nghiệm (tr35 - tr48). Luận văn này có nội dung đáng chú ý là tác giả đã nghiên cứu kỹ các phương pháp dạy học hiện đại: Phương pháp dạy học nêu vấn dé ơrixuc.

Phương pháp algorit dạy học. Ở mỗi phương pháp đều nêu lên những ưu điểm của nó và cách áp dụng vào bài giảng. Đồng thời, tác giả cũng đã nêu ra các phương pháp kích thích hoạt động học tập của học sinh trong quá trình dạy và học. Khi kiểm tra kết quả học tập của học sinh bằng trắc nghiệm để đánh giá hiệu quả của phương pháp áp dụng: Kết quả kiểm tra trắc nghiệm cũng cho thấy hiệu quả của phương pháp đạt khá cao, số học sinh nắm được bài chiếm 92%.

Tác giả còn đưa ra một số tư liệu dùng cho giảng dạy một số bài cụ thể trong chương — một số câu chuyện vui trong thực té: - _ Những câu chuyện về lịch sử tìm ra nguyên tố. - Những thí nghiệm vui. Những tư liệu này có thể áp dụng vào giảng dạy nhằm tạo không khí lớp học và giúp học sinh thấy được hóa học rất gần gũi với thực tế. Luận văn tốt nghiệp: “Vận đụng các phương pháp day học nhằm nâng cao tính tích cực, tự lực của học sinh, trong giảng đạy hóa học.

Ấp dụng vào việc giảng dạy chương Halogen lớp 10”- năm 2001- Tác giả Trần Thị Thu Trâm - SV Hóa 4 - ĐHSPTPHCM. Tài liệu này gồm 4 phan: - Phần 1: Quá trình day học. - Phan 2: Những phương pháp dạy học đảm bảo việc nâng cao tinh tích cực trong hoạt động học tập của học sinh. - Phần 3: Thực nghiệm sư phạm.

- Phần 4: Kết quả và ý kiến để xuất. Luận văn này có điểm đáng chú ý: Đã nghiên cứu tất cả các phương pháp day học cả phương pháp truyền thống lin phương pháp hiện đại. Nêu những ưu và khuyết điểm của từng phương pháp để kết hợp những điểm hay, điểm mạnh của từng phương pháp vào bài giảng cu thể áp dụng. Và luận văn này đã xoáy sâu vào hai phương pháp chính làm cơ sở: + Phương pháp đàm thoại nêu vấn đề.

SYTM: NGUYEN THỊ DIEN Trang8 NANG CAO HIỆU QUA QUÁ TRÌNH DAY HOC MÔN HOÁ Ở TRƯỜNG THPT. + Phương pháp trực quan. Với sự phối hợp các phương pháp để thiết lập bài giảng chương Halogen và có thực nghiệm sư phạm, kết quả thu được đáng chú ý là số học sinh đạt điểm trên trung bình là 95%. Trong đó, học sinh đạt điểm khá giỏi là 70%, Nhưng tác giả đã trình bày khá dài dòng khi phân tích tất cả các phương pháp về định nghĩa — ưu điểm - nhược điểm của từng phương pháp mà lại không chốt lại tại sao tác giả chọn hai phương pháp: đàm thoại, trực quan làm trọng tâm của các phương pháp khác cùng phối hợp.

Luận văn tốt nghiệp: “Tao không khí lớp học trong giảng dạy hoá học ở trường phổ thông” - Năm 2001 - Tác giả Nguyễn Thị Thu Hiển - SV Hoá 4 - ĐHSPTPHCM. Luận văn này dày 76 trang. Nôi dung gồm 4 chương: - Chương|: Cơ sở lý luận của vấn dé nghiên cứu (tr 10 — tr25). Chương này có một số điểm đáng chú ý: Tác giả da tim hiểu vai trò của việc tạo không khí lớp học quan trọng như thế nào.

+ Tac không khí lớp học là cơ sở của các phương pháp dạy học tích cực. + Tạo không khí lớp học làm tăng cảm xúc tích cực và gây hứng thú cho học sinh, đem lại hiệu quả học tập cao. + Tạo không khí lớp học là một kỳ năng dạy học quan trọng của người giáo viên. Tác giả đã phân tích rất kỹ tẩm quan trọng của không khí lớp học và ảnh hưởng của nó đến hiệu quả của tiết day như thế nào.

Và có phải thay cô nào cũng làm được điều đó. Từ đó, tác giả tìm ra các biện pháp để tạo không khí lớp học sinh động. - Chương 2: Các biện pháp tạo không khí lớp học trong giảng dạy hoá học ở trường phổ thông (tr27 — tr49). Chương này có thể áp dụng vào trong giảng day nhằm tạo không khí lớp học và phát huy tính tích cực của học sinh: + Kể chuyện + Dùng hệ thống câu hỏi + Dùng hình vẽ tranh ảnh + Thí nghiệm hoá học + Bài tập hoá học + Vui mà học Mỗi phan tác giả cũng đã đưa ra những ví dụ cụ thể có thể áp dụng vào trong từng tiết day.

- Chương 3: Tạo không khí lớp học trong các bước lên lớp (tr53 — trã6). + Khi kiểm tra bài cũ + Khi vào bài mới SYTH: #ŒUYÉ THỊ DIEN Trang 9 NANG CAO HIỆU QUA QUÁ TRÌNH DẠY HỌC MÔN HOA Ở TRUONG THPT. + Khi khả năng lĩnh hội của học sinh bị giảm + Khi củng cế kiến thức Trong phần này, tác giả vừa nêu cơ sở dé tạo không khí lớp học ở từng bước lên lớp và có lấy ví dụ trong phẩn: Kiểm tra bài cũ và khi vào bài mới còn các phan khác thì không có ví dụ cụ thể. Nếu như các khâu lên lớp này tác giả đều lấy ví dụ để chứng minh thì để tài này thật hoàn hảo.

- Chương 4: Thực nghiệm sư phạm (tr58 — tr72). Phần này tác giả đã rút ra được những tác dụng của việc tạo không khí lớp học qua thực tế trong đợt thực tập sư phạm. Luận văn tốt nghiệp: “ Nghiên cứu thực trạng các hình thức gắn dạy học hoá học ở trường phổ thông với thực tế cuộc sống ”- Năm 2002- Tác giả Nguyễn Thị Anh Thơ - SV Hoá 4 - ĐHSPTPHCM. Luận văn này dày 106 trang, in trên khổ giấy A4.

Nội dung gồm 3 chương: - Chung |: Cơ sở lý luận của vấn để nghiên cứu. - Chương 2: Thực trạng về việc gắn dạy học hoá học với thực tế cuộc sống tại trường phổ thông hiện nay. - Chương 3: Những hình thức chính để gắn day học hoá học với thực tẾ cuộc sống. Trong chương này có những điểm đáng chú ý và áp dụng được vào thực tế giảng dạy.

+ Đặt câu hỏi + Bài tập + Kể chuyện + Sử dụng thí nghiệm +Tranh ảnh, hình vẽ. Với hệ thống câu hỏi thực tế rất hay, những câu hỏi giải thích hiện tượng trong tự nhiên rất thú vị. Đồng thời, với hệ thống câu chuyện liên hệ với thực tế, tác gid đã day công sưu tẩm rất nhiều sách báo rồi chế biến thành tư liệu tham khảo. Tuy nhiên, do đi hết các phan liên quan với thực tế cuộc sống (thí nghiệm, câu hỏi, kể chuyện.) nên không trong tâm vào phan nào cụ thể và phan nào là quan trọng hơn.

Nhận xét chung: Các tài liệu đã nêu ở trên là những tư liệu quý, có giá trị cả về lý luận lẫn thực tiễn, từ đó có thể rút ra nhiều điểu bổ ích và những gợi ý quan trong, Em sẽ tiếp thu có chọn lọc và phát triển sâu hơn những ý tưởng của tác gid đi trước làm nến ting nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp của bản thắn. SYTM: NGUYEN THỊ DIEN Trang 10 NANG CAO HIỆU QUA QUA TRÌNH DAY HỌC MÔN HOÁ Ở TRƯỜNG THPT. GIÁO DỤC THẾ KỶ 21: Giáo đục là nguyên nhân của mọi nguyên nhân. Giáo dục là quá trình đào tạo con người một cách có mục đích, nhằm chuẩn bị cho con người tham gia đời sống xã hội, tham gia lao động sản xuất, bằng cách tổ chức việc truyền thụ những kinh nghiệm trong các lĩnh vực của xã hội loài người.

Giáo dục có nhiệm vụ biến lương trí của loài người thành yếu tố cơ bản, trí phối sự phát triển của lịch sử nhân loại. Nhiệm vụ của giáo dục thế kỷ 21 là làm sao giúp cho con người biết giải quyết một cách hòa bình các mâu thuẫn, bất công thay vì dùng chiến tranh, khủng bố, bao lực. Cuộc cách mạng khoa học công nghệ đã đưa kiến thức nhân loại về khoa học kĩ thuật ting như vũ bão khiến cho các kiến thức giảng dạy ở nhà trường bị "lạc hậu” nhanh chóng. Nhà trường dù muốn cũng không còn khả năng dạy đủ kiến thức cho cả đời người.

Do đó phải quan niệm lại thế nào là kiến thức cơ bản đối với người học. Trong tương lai, người ta thấy rằng điều cốt lõi trong "kiến thức cơ bản” không phải là "kiến thức” mà là phương pháp tự học, phương pháp làm việc, phương pháp tìm ra kiến thức mới. Cũng từ đây nhu cầu học tập suốt đời sẽ trở thành nhu cầu cấp bách. Uy ban quốc tế vé giáo dục cho thế kỷ 21 của UNESCO do Jacques Delors chủ trì nêu lên tam nhìn cho giáo dục vào thế kỷ 21.

Phúc trình bày này đã xác định được 4 trụ cột của giáo dục trong tương lai: Học để biết. Học để làm người. Học để chung sống với nhau. Giáo dục tương lai với 4 trụ cột- 4 nội dung cốt lõi của việc học tập đòi hỏi giáo viên đóng vai trò chủ chốt để hoàn thành sứ mạng này, người giáo viên ở thế kỷ 21, chẳng những phải có kiến thức chuyên môn và không ngừng cập nhật, nâng cao, mà còn phải có hàng loạt khả năng mà các nhà giáo dục thế giới đã đúc kết.

Đồng thời, người giáo viên phải nắm được quá trình day học một cách sâu sắc mới làm tốt được nhiệm vụ của mình. QUA TRÌNH DẠY HỌC: 1. Khái niệm về quá trình day học: Quá trình dạy và học là sự tác động qua lại có chủ đích được thay đổi một cách có trình tự giữa giáo viên và học sinh nhằm thực hiện các nhiệm vụ giáo dưỡng. giáo dục cộng sản chủ nghĩa và phát triển nhân cách cho học sinh.

SYTH: NGUYEN TH] DIEW Trang II 4 NÂNG CAO HIỆU QUA QUÁ TRÌNH DẠY HỌC MON HOA Ở TRƯỜNG THPT. Quá trình dạy và học là một quá trình toàn vẹn bao gồm 3 thành phần không thể thiếu và có quan hệ mật thiết với nhau đó là: môn học, việc dạy và việc học. Ngoài ra, quá trình day học còn có thể định nghĩa là quá trình diéu khiển, điểu chỉnh của giáo viên kết hợp với quá trình tự điều khiển tự điều chỉnh của học sinh. Mối quan hệ biện chứng giữa day và học: Quá trình dạy học không phải là phép cộng mấy móc hai quá trình giảng dạy và học tập.