CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu 1. Tổng quan nghiên cứu Tình hình cho vay khách hàng cá nhân đã trở thành một phần quan trọng của ngành tài chính vì nó đóng vai trò quan trọng trong việc tạo lập và duy trì hoạt động kinh tế của một quốc gia, là cầu nối cung cấp nguồn vốn cần thiết cho cá nhân hoặc doanh nghiệp để thúc đẩy đầu tư, phát triển kinh tế, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế và quản lý rủi ro tài chính, đồng thời hoạt động cho vay cũng đem lại nguồn lợi nhuận chính cho ngân hàng. (Trần Thị Khánh Huyền, 2020) cho rằng hệ thống ngân hàng đóng vai trò chi phối trên thị trường vốn.
Nguồn vốn mà ngân hang tạo lập và huy động không chỉ giúp cho ngân hàng tô chức được mọi hoạt động kinh doanh mà còn góp phần quan trọng trong việc cải thiện đời sống của cá nhân và của hộ gia đình. Ngân hàng cho cá nhân vay mua xe, mua nhà, đồ dùng gia đình qua các hình thức như vay theo lương, qua thẻ tín dụng, trả góp. Qua đó thấy được những lợi ích mà hoạt động cho vay tiêu dùng mang lại cho người dân và xã hội là vô cùng to lớn, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận tài chính cho người dân, mang lại cơ hội sử dụng dịch vụ tài chính cho người có thu nhập trung bình thấp. Đồng thời, cho vay tiêu dùng cũng góp phần gia tăng sự hiểu biết về tài chính cho người dân, từ đó giúp họ quản lý tài chính cá nhân tốt hơn, tạo nền tảng sẵn sàng sử dụng các dịch vụ ngân hàng khác để đáp ứng nhu cầu tài chính của mình một cách tối ưu, theo đó góp phần cải thiện chât lượng cuộc sông của bản thân.
Các bài nghiên cứu đã nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng cá nhân, đánh giá rủi ro cho vay, quản lý tín dụng và đánh giá khách hàng, ảnh hưởng của chính sách tín dụng, tài chính bền vững và cho vay, công nghệ tài chính và cho vay,. Ví dụ, Lê Thị Vi (2019) nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Bà Rịa. Lê Thị Vi (2019) kết luận các yếu tố quyết định lựa chọn ngân hàng vay vốn của khách hàng cá nhân là thương hiệu, thủ tục vay vốn, lãi suất cho vay, nhân viên phục vụ tại ngân hàng. Tuy nhiên, Lệ Thị Huyền Trang (2022) lại cho rằng yếu tố: sự tin cậy, chính sách giá cả, điều kiện vay, hiệu quả phục vụ, sự thuận tiền, sự đồng cảm là yếu tố ảnh hưởng tới sự hài lòng của khách hàng khi sử dụng dịch vụ vay vốn tại ngân hàng thương mại tại Việt Nam.
Lê Đăng Hoàng (2022) chỉ ra những khó khăn, hạn chế trong việc phát triển cho vay khách hàng cá nhân như là điều kiện vay, môi trường cạnh tranh, nhiều người dân, hộ sản xuất vẫn chưa tiếp cận được nguồn vốn vay theo nhu càu với mức lãi suất thích hợp. Từ đó đưa ra được những giải pháp để phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại ngân hàng. Trần Thị Khánh Huyền (2020) trong chuyên đề tốt nghiệp với đề tài: “Nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Quân Đội - Phòng giao dịch Minh Khai” đã cho rằng hệ thống ngân hàng đóng vai trò chi phối trên thị trường vốn. Nguồn vốn mà ngân hàng tạo lập và huy động không chỉ giúp cho ngân hàng tổ chức được mọi hoạt động kinh doanh mà còn góp phan quan trọng trong việc cải thiện đời sống của cá nhân và của hộ gia đình.
Ngân hàng cho cá nhân vay mua xe, mua nhà, đồ dùng gia đình qua các hình thức như vay theo lương, qua thẻ tín dụng, trả góp,. Đây là những hình thức đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của cá nhân, gia đình khi năng lực tài chính chưa đủ để trang trải, cho phép ho có thể tiêu dùng trước, chi trả sau dưới nhiều hình thức. Qua đó thấy được những lợi ích mà hoạt động cho vay tiêu dùng mang lại cho người dân và xã hội là vô cùng to lớn, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận tài chính cho người dân, mang lại cơ hội sử dụng dịch vụ tài chính cho người có thu nhập trung bình thấp. Đồng thời, cho vay tiêu dùng cũng góp phần gia tăng sự hiểu biết về tài chính cho người dân, từ đó giúp họ quản lý tài chính cá nhân tốt hơn, tạo nền tảng sẵn sàng sử dụng các dịch vụ ngân hàng khác dé đáp ứng nhu cầu tài chính của mình một cách tối ưu, theo đó góp phần cải thiện chất lượng cuộc sông của bản thân.
Đối với các nghiên cứu nước ngoài, Fabia Bachmann (2011) nghiên cứu tập trung cho vay tiêu dùng tại các thị trường tài chính vi mô vay tiêu dùng được gắn liền với các cuộc khủng hoảng nợ trong quá khứ. Điều này giúp ích cho các nhà quản lý tín dụng của ngân hàng trong việc đưa ra kế hoạch và theo dõi, giám sát các khoản vay tiêu dùng để các khoản vay an toàn. Bên cạnh đó, (Paul Mpuga, 2008) thấy rằng các nhà sản xuất kinh doanh của nông dân nông thôn chủ yếu vay vốn người thân, bạn bè và các hiệp hội tín dụng tự lực, các hồ sơ vay vốn của họ ít có khả năng thành công. Do đó, trong chính sách hiện đại hóa nông nghiệp của chính phủ xem xét tín dụng cá nhân là đầu vào quan trọng dẫn đến thành công của người dân và Chính phủ đã kết hoạch hỗ trợ cho vay khách hàng cá nhân và các hộ gia đình tiếp cận được với vốn vay của ngân hàng và đảm bảo rằng họ sử dụng nguồn vốn vay được hiệu quả dé tiêu dùng, đầu tư, sản xuất kinh doanh và cải thiện được chất lượng cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân.
Khoảng trống nghiên cứu Tổng quan nghiên cứu trên cho thấy phát triển cho vay khách hàng cá nhân tại các ngân hàng thương mại là chủ đề nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, bởi đây là hoạt động đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của các ngân hàng thương mại. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đã làm rõ được cơ sở lý luận về cho vay, cho vay khách hàng cá nhân, phương pháp nghiên cứu thực hiện đề tài. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây về van dé này hau hết tập trung cải thiện yếu tố nội lực, sẵn có của ngân hàng mà chưa có giải pháp, ý tưởng về những sản phẩm mới, tập trung vào thị trường riêng, phù hợp với đặc điểm và quy mô của từng ngân hàng. Bên cạnh đó, cũng chưa có nghiên cứu nào xem xét tình hình kinh tế tương tự những năm gần đây, với những sự thay đổi tưởng đối lớn về điều kiện kinh tế xã hội, cung cầu của thị trường và ổn định cũng như kỳ vọng vào sự phát triển trở lại của thị trường bất động sản, một trong những sản phẩm hàng hóa phổ biến giai đoạn 2018-2022 của hoạt động cho vay khách hàng cá nhân.
Những lý do nêu trên là cơ sở và mục tiêu khai tác để tác giả thực hiện đề tài “Phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam”. Thông qua phân tích thực trạng tại đơn vị mình để rút ra được kết quả, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế, từ đó đưa ra được những giải pháp phù hợp với đơn vị mà mỗi luận văn nghiên cứu. Với thực trạng hoạt động của mỗi ngân hàng, sẽ cần có những giải pháp cụ thể gắn với tình hình thực tiễn và môi trường hoạt động của nó. Tất cả những vấn đề nêu trên là căn cứ và mục tiêu để tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu này làm luận văn hoàn thành khóa luận tốt nghiệp 1.
Co sở lý luận về cho vay khách hàng cá nhân trong hoạt động của ngân hàng thương mại 1. Tổng quan về cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại 1. Khái nệm Sự phát triển của kinh tế hàng hóa có liên kết chặt chẽ với sự hình thành, tồn tại và phát triển của ngân hàng thương mại. Nền kinh tế hàng hóa nói chung đã có những tiến triển đáng chú ý và quan trọng nhờ vào những cải tiến trong hệ thống ngân hàng thương mại.
Bên cạnh đó, thị trường tiền tệ phát triển với quy mô giao dịch ngày càng tăng, hàng hóa trên thị trường tiền tệ ngày càng đa dạng, ngân hàng thương mại cũng sẽ có tầm quan trọng lớn hơn đồng thời trở thành những định chế tài chính thiết yếu đối với cộng đồng mà đặc trưng là cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Thông qua các hoạt động này, ngân hàng có thể cung ứng vốn kịp thời cho nền kinh tế đồng thời tối đa hóa hiệu quả sử dụng đồng vốn của mình Theo Thông tư số 01/2020/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc quản lý hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, cho vay được định nghĩa là hành vi của tổ chức tín dụng cung cấp tiền, tài sản khác cho khách hàng cá nhân, tổ chức khác với điều kiện đối tượng nhận vay phải trả lại số tiền đã vay và trả lãi theo thỏa thuận đã ký kết giữa hai bên. Còn theo luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, tại Khoản 16 Điều 4 thì: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn tra cả gốc và lai.” Cho vay của ngân hàng thương mại là hoạt động cho phép ngân hàng cung cấp tiền cho khách hàng trong một khoảng thời gian nhất định với một mức lãi suất được xác định trước. Đây là một hình thức tín dụng phổ biến, được sử dụng để hỗ trợ khách hàng vay tiền để mua sắm, đầu tư hoặc tiêu dùng, và là một trong những nguồn thu nhập chính của ngân hàng thương mại.
Thông thường, việc cho vay này được đánh giá dựa trên khả năng trả nợ và tiềm năng sinh lời của dự án hoặc kế hoạch đầu tư của khách hàng.