Khóa Luận Tốt Nghiệp 2022 Về Hợp Đồng Tín Dụng và Tranh Chấp Theo Pháp Luật Việt Nam

Khóa luận 2022 sửa đv cung cấp hướng dẫn chi tiết và các mẹo hữu ích cho sinh viên trong quá trình hoàn thiện luận văn tốt nghiệp.

• Tác giả: Bùi Tiến Thành
• Người hướng dẫn: GV Trần Diệu My
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Hợp Đồng Tín Dụng và Tranh Chấp Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG VÀ ĐẶC TRƯNG CỦA TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG
• 1.1. Một số nội dung liên qua của hợp đồng tín dụng
• 1.1.1. Khái niệm hợp đồng tín dụng
• 1.1.2. Đặc điểm của hợp đồng tín dụng
• 1.2. Pháp luật về chủ thể và năng lực pháp lý trong tranh chấp hợp đồng tín dụng
• 1.2.1. Năng lực pháp lý của bên cho vay
• 1.2.2. Năng lực pháp lý bên vay
• 1.3. Một số nội dung xác định để giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng về vi phạm nghĩa vụ hoàn trả gốc và lãi của bên vay đối với tổ chức tín dụng
• 1.3.1. Cách xác định giao kết hợp đồng tín dụng
• 1.3.2. Cách xác định điều kiện có hiệu lực của hợp đồng tín dụng
• 1.4. Thực hiện hợp đồng tín dụng
• 1.5. Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng tín dụng
• 1.6. Pháp luật trong tranh chấp hợp đồng tín dụng về các loại lãi suất, phí, tiền phạt, tài sản
• 1.6.1. Lãi suất cho vay trong hạn
• 1.6.2. Pháp luật áp dụng trong tranh chấp hợp đồng tín dụng khi có tài sản bảo đảm
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRANH CHẤP LIÊN QUAN ĐẾN HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG
• 2.1. Thực trạng các vi phạm phổ biến, điển hình của các đương sự và những bất cập khi giải quyết tranh chấp về hợp đồng tín dụng
• 2.1.1. Vi phạm của bên cho vay
• 2.1.2. Vi phạm của bên vay
• 2.1.3. Quy định về những chủ thể bị cấm và giới hạn trong hợp đồng tín dụng
• 2.1.4. Vi phạm về quyền tiếp cận tín dụng của khách hàng trong hợp đồng tín dụng
• 2.1.5. Những bất cập tồn tại trong thực tiễn của giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng tại tòa án
• 2.2. Các phương thức sử dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng
• 2.2.1. Lãi quá hạn và lãi chậm trả
• 2.2.2. Phạt vi phạm
• 2.2.3. Nghĩa vụ trả lãi của bên vay khi có quyết định, bản án của tòa án
• 2.3. Bảo đảm tiền vay của hợp đồng tín dụng
• 2.3.1. Tài sản bảo đảm
• 2.3.2. Định giá tài sản bảo đảm
• 2.3.3. Nghĩa vụ được bảo đảm
• 3. CHƯƠNG 3: NGUYÊN NHÂN CỦA NHỮNG BẤT CẬP VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TRONG TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG
• 3.1. Thực trạng giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng tại tòa án
• 3.2. Nguyên nhân khách quan
• 3.3. Nguyên nhân chủ quan
• 3.4. Giải pháp chung về hoàn thiện trong tranh chấp hợp đồng tín dụng
• 3.4.1. Hoàn thiện quy định pháp luật
• 3.4.2. Những cải tiến rút ngắn thời gian tranh chấp hợp đồng tín dụng
• 3.5. Các giải pháp hoàn thiện áp dụng pháp luật về hợp đồng tín dụng
• 3.5.1. Thiết lập một quy trình thực hiện hợp đồng tín dụng an toàn và hiệu quả
• 3.5.2. Tuân thủ các quy định nội bộ về giao dịch trong hợp đồng tín dụng của các Tổ chức tín dụng
• 3.5.3. Một số giải pháp khắc phục sự rời rạc của hợp đồng tín dụng với đồng bảo đảm
• 3.5.4. Nhận diện và xử lý các trường hợp áp dụng không đúng các quy định về chế tài, vi phạm hợp đồng tín dụng
• 3.5.5. Thực thi quyền yêu cầu hoàn trả hết nợ gốc, lãi tiền vay tại tòa án
• DANH MỤC TÀI LIỆU
• LỜI NÓI ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khóa Luận Tốt Nghiệp 2022 Về Hợp Đồng Tín Dụng

Khóa luận tốt nghiệp 2022 với chủ đề "Hợp Đồng Tín Dụng và Tranh Chấp Theo Pháp Luật Việt Nam" mang đến cái nhìn tổng quan về các vấn đề pháp lý liên quan đến hợp đồng tín dụng. Đề tài này không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn áp dụng vào thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực tín dụng. Hợp đồng tín dụng là một phần quan trọng trong hoạt động tài chính ngân hàng, ảnh hưởng đến nhiều đối tượng trong xã hội.

1.1. Khái Niệm Hợp Đồng Tín Dụng Theo Pháp Luật Việt Nam

Hợp đồng tín dụng được định nghĩa là sự thỏa thuận giữa bên cho vay và bên vay về việc cấp phát một khoản tiền có thời hạn hoàn trả. Theo quy định của pháp luật, hợp đồng tín dụng phải đảm bảo tính hợp pháp và rõ ràng trong các điều khoản để tránh phát sinh tranh chấp.

1.2. Vai Trò Của Hợp Đồng Tín Dụng Trong Kinh Tế

Hợp đồng tín dụng không chỉ là công cụ tài chính mà còn là phương tiện để các tổ chức tín dụng thực hiện các giao dịch cho vay. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và cá nhân tiếp cận nguồn vốn.

II. Những Vấn Đề Pháp Lý Liên Quan Đến Tranh Chấp Hợp Đồng Tín Dụng

Tranh chấp hợp đồng tín dụng thường phát sinh từ việc không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ của bên vay. Các vấn đề pháp lý này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên mà còn gây khó khăn cho các tổ chức tín dụng trong việc thu hồi nợ. Việc hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan là rất cần thiết để giải quyết hiệu quả các tranh chấp này.

2.1. Nguyên Nhân Phát Sinh Tranh Chấp Hợp Đồng Tín Dụng

Nguyên nhân chính dẫn đến tranh chấp hợp đồng tín dụng thường là do bên vay không thực hiện nghĩa vụ trả nợ đúng hạn. Điều này có thể xuất phát từ nhiều yếu tố như tình hình tài chính khó khăn, hoặc sự không rõ ràng trong các điều khoản hợp đồng.

2.2. Các Hình Thức Giải Quyết Tranh Chấp Hợp Đồng Tín Dụng

Các hình thức giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng bao gồm thương lượng, hòa giải và khởi kiện tại tòa án. Mỗi hình thức có ưu điểm và nhược điểm riêng, tùy thuộc vào tính chất và mức độ phức tạp của tranh chấp.

III. Phương Pháp Giải Quyết Tranh Chấp Hợp Đồng Tín Dụng Hiệu Quả

Để giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp pháp lý phù hợp. Việc nắm vững quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng sẽ giúp các bên có thể bảo vệ quyền lợi của mình một cách tốt nhất.

3.1. Thương Lượng Và Hòa Giải Trong Giải Quyết Tranh Chấp

Thương lượng và hòa giải là những phương pháp phổ biến giúp các bên tìm ra giải pháp hợp lý mà không cần phải đưa vụ việc ra tòa án. Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn giảm thiểu chi phí cho các bên liên quan.

3.2. Khởi Kiện Tại Tòa Án Quy Trình Và Thủ Tục

Khi các phương pháp hòa giải không thành công, khởi kiện tại tòa án là lựa chọn cuối cùng. Quy trình khởi kiện cần tuân thủ các quy định của pháp luật, bao gồm việc chuẩn bị hồ sơ và chứng cứ đầy đủ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hợp Đồng Tín Dụng Trong Kinh Doanh

Hợp đồng tín dụng không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong hoạt động kinh doanh. Các tổ chức tín dụng cần nắm rõ các quy định pháp luật để xây dựng hợp đồng tín dụng chặt chẽ, từ đó giảm thiểu rủi ro và tranh chấp phát sinh.

4.1. Thực Trạng Áp Dụng Hợp Đồng Tín Dụng Tại Các Ngân Hàng

Thực trạng áp dụng hợp đồng tín dụng tại các ngân hàng hiện nay cho thấy nhiều ngân hàng đã cải tiến quy trình cấp tín dụng, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong việc thực hiện các điều khoản hợp đồng.

4.2. Kinh Nghiệm Giải Quyết Tranh Chấp Từ Thực Tiễn

Kinh nghiệm từ thực tiễn cho thấy việc xây dựng hợp đồng tín dụng rõ ràng, minh bạch sẽ giúp giảm thiểu tranh chấp. Các ngân hàng cần chú trọng đến việc đào tạo nhân viên về pháp luật để nâng cao khả năng giải quyết tranh chấp.

V. Kết Luận Về Hợp Đồng Tín Dụng Và Tranh Chấp Theo Pháp Luật Việt Nam

Kết luận từ khóa luận cho thấy hợp đồng tín dụng và tranh chấp liên quan là vấn đề phức tạp nhưng cần thiết trong hoạt động tín dụng. Việc hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao nhận thức của các bên liên quan sẽ góp phần giảm thiểu tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Về Hợp Đồng Tín Dụng

Đề xuất hoàn thiện pháp luật về hợp đồng tín dụng nhằm tạo ra khung pháp lý rõ ràng, đồng bộ, giúp các bên dễ dàng thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.

5.2. Tương Lai Của Hợp Đồng Tín Dụng Tại Việt Nam

Tương lai của hợp đồng tín dụng tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của hệ thống pháp luật và sự thay đổi trong nhu cầu tín dụng của thị trường. Cần có sự điều chỉnh kịp thời để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân luật với đề tài "Hợp đồng tín dụng và tranh chấp hợp đồng tín dụng theo pháp luật Việt Nam" do sinh viên Bùi Tiến Thành thực hiện tại Khoa Luật, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (chuyên ngành Luật Kinh doanh, người hướng dẫn: GV Trần Diệu My, năm 2022).

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đẩy mạnh hội nhập quốc tế và mở cửa thị trường, các giao dịch tín dụng đã trở thành một phần thiết yếu trong đời sống dân sự và hoạt động thương mại. Sự gia tăng nhanh chóng của các tổ chức tín dụng kéo theo số lượng giao dịch và tranh chấp liên quan đến hợp đồng tín dụng ngày càng phổ biến, phức tạp, tác động trực tiếp đến quyền lợi của nhiều chủ thể và khối tài sản lớn. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động tín dụng tại Việt Nam còn bộc lộ nhiều điểm phân tán, các văn bản quy phạm pháp luật nằm rải rác, thiếu tính đồng bộ, khiến các cơ quan xét xử gặp không ít khó khăn trong việc giải quyết tranh chấp. Chất lượng xây dựng điều khoản hợp đồng và tính hiệu quả trong quá trình xử lý tranh chấp có vai trò quyết định đối với mức độ an toàn pháp lý của hệ thống ngân hàng cũng như sự phát triển của nền kinh tế.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài hướng tới việc làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận pháp lý về hợp đồng tín dụng, phân tích thực trạng pháp luật và thực tiễn giải quyết các tranh chấp phát sinh nhằm góp phần giảm thiểu rủi ro pháp lý, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật tại Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, tác giả đặt ra bốn câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

1. Giao dịch hợp đồng tín dụng như thế nào là hợp pháp?
2. Những điều khoản vay vốn trong hợp đồng tín dụng hiện nay có thật sự rõ ràng khi đa phần là loại hợp đồng soạn sẵn do một bên đưa ra?
3. Lãi suất, lãi phát sinh, tiền phạt, thời hạn cho vay trong hợp đồng tín dụng có phù hợp với quy định của pháp luật không?
4. Khi có tranh chấp phát sinh liên quan đến hợp đồng tín dụng thì sẽ được giải quyết như thế nào?

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận tập trung vào sự thỏa thuận giữa các bên và các nội dung bên trong hợp đồng tín dụng. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian giới hạn trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam (không bao gồm các giao dịch có yếu tố nước ngoài); về mặt pháp lý, đề tài tập trung vào các quy định của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010, Bộ luật Dân sự năm 2015, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành có liên quan tính từ thời điểm ban hành đến năm 2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống khái niệm lý luận pháp lý chuyên ngành và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam. Về mặt lý luận, tác giả tiếp cận tín dụng qua ba yếu tố cấu thành: lòng tin, tính có thời hạn và tính có hoàn trả (dẫn theo nghiên cứu của TS. Nguyễn Bích Thảo, 2018). Hợp đồng tín dụng được xác định là một dạng cụ thể của hợp đồng vay tài sản, mang các đặc tính cơ bản của hợp đồng song vụ, hợp đồng ưng thuận, hợp đồng có đền bù và có sự chuyển quyền sở hữu số tiền vay.

Hệ thống văn bản pháp luật và án lệ được sử dụng trong văn bản gồm:

• Bộ luật Dân sự năm 2015 (các điều khoản về giao dịch dân sự, hợp đồng song vụ, tài sản bảo đảm từ Điều 292 đến Điều 350, nghĩa vụ trả nợ và lãi suất tại Điều 466, 468).
• Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 (Điều 4, Điều 20, Điều 91, Điều 94, Điều 126, Điều 127, Điều 128).
• Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010 (Điều 12).
• Luật Đất đai năm 2013 (Điều 167 về hình thức hợp đồng thế chấp).
• Luật Doanh nghiệp năm 2020 và Luật Trọng tài thương mại năm 2010.
• Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (quy định về thủ tục rút gọn tại Điều 316, Điều 317).
• Thông tư số 39/2016/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước quy định về hoạt động cho vay.
• Nghị quyết số 42/2017/QH14 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu.
• Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn về lãi suất, phạt vi phạm.
• Án lệ số 08/2016/AL của Tòa án nhân dân tối cao về xác định lãi suất quá hạn.
• Nghị định số 22/2017/NĐ-CP về hòa giải thương mại và Thông tư liên tịch số 02/2014/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP-BTC.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả sử dụng gồm hai phương pháp chính:

• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Phân tích chi tiết các quy định pháp luật và các khía cạnh xoay quanh quan hệ hợp đồng tín dụng, chỉ ra điểm chung và điểm riêng để làm rõ bản chất pháp lý, sau đó tổng hợp dữ liệu nhằm đưa ra các nhận định, kết luận.
• Phương pháp liệt kê: Trích dẫn, hệ thống hóa các quy phạm pháp luật, số liệu thống kê, quan điểm của các học giả và nội dung các bản án, án lệ để minh chứng cho các lập luận.

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm: văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết công tác nhiệm kỳ 2016–2020 của Tòa án nhân dân tối cao, số liệu công bố từ Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), cùng các công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả Nguyễn Bích Thảo, Đỗ Văn Đại, Hồ Thị Khuyên, Lâm Thị Kiều Dung, Trần Ánh Phương, Lương Khải Ân.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: Pháp luật về hợp đồng tín dụng và đặc trưng của tranh chấp hợp đồng tín dụng

Chương này tập trung làm rõ các vấn đề lý luận và quy định pháp lý nền tảng điều chỉnh quan hệ hợp đồng tín dụng:

• Khái niệm và đặc điểm pháp lý: Căn cứ khoản 14 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010, cấp tín dụng là thỏa thuận cho phép sử dụng tiền theo nguyên tắc có hoàn trả. Hợp đồng tín dụng là dạng cụ thể của hợp đồng vay tài sản với 4 đặc điểm cốt lõi: (1) Là hợp đồng song vụ (Điều 402 BLDS 2015); (2) Là hợp đồng ưng thuận (quyền và nghĩa vụ phát sinh ngay sau khi thỏa thuận nội dung); (3) Là hợp đồng có đền bù (trả gốc kèm lãi); (4) Có sự chuyển quyền sở hữu toàn bộ 3 quyền năng (chiếm hữu, sử dụng, định đoạt) đối với số tiền vay từ bên cho vay sang bên vay.
• Chủ thể và năng lực pháp lý: Bên cho vay bắt buộc phải là pháp nhân hoạt động kinh doanh tiền tệ có điều kiện được cấp phép (Điều 20 Luật Các TCTD 2010; chi nhánh giao dịch thực hiện theo ủy quyền theo Điều 84 BLDS 2015). Bên vay gồm tổ chức có tư cách pháp nhân (thông qua người đại diện hợp pháp) hoặc cá nhân, chủ thể khác có đủ năng lực hành vi dân sự.
• Điều kiện có hiệu lực và thực hiện hợp đồng: Hợp đồng được xác lập qua quy trình đề nghị - chấp thuận (Điều 385, 400 BLDS 2015; Điều 94 Luật Các TCTD 2010; Điều 17 Thông tư 39/2016/TT-NHNN). Hợp đồng phải đáp ứng đầy đủ 4 điều kiện hiệu lực theo Điều 117 BLDS 2015; trường hợp vi phạm hình thức nhưng đã thực hiện được 2/3 nghĩa vụ thì không bị coi là vô hiệu (Điều 129 BLDS 2015). Bên cho vay có nghĩa vụ giải ngân trước, có quyền giám sát vốn vay và thu hồi nợ trước hạn nếu bên vay vi phạm (Điều 21 Thông tư 39/2016/TT-NHNN).
• Lãi suất và bảo đảm tiền vay: Tác giả phân tích cơ chế lãi suất cho vay trong hạn. Dù Điều 468 BLDS 2015 quy định trần lãi suất 20%/năm nhưng có điều khoản loại trừ khi luật chuyên ngành có quy định khác. Theo Điều 12 Luật Ngân hàng Nhà nước 2010 và Điều 91 Luật Các TCTD 2010, lãi suất cấp tín dụng của các TCTD được thực hiện theo cơ chế tự thỏa thuận, không áp dụng mức trần 20%/năm.

Năm	Lạm phát	Lãi suất huy động bình quân/năm	Lãi suất cho vay bình quân
2017	3,53%	5,2%	8,9%
2018	3,54%	5,25%	8,86%
2019	2,79%	5,5%	9,5%
2020	2,31%	4,2 - 6%	8 - 10%

Nguồn: Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước và tính toán của TS. Đỗ Thị Thủy

Thực tiễn tồn tại hai nhóm cho vay: (1) Vay tiêu dùng không tài sản bảo đảm với thủ tục đơn giản nhưng lãi suất rất cao, lên tới 84%/năm; (2) Vay có tài sản bảo đảm với lãi suất ưu đãi và hạn mức ổn định.

Ngân hàng	Lãi suất ưu đãi %/năm	Hạn mức vay/Tài sản bảo đảm	Thời gian vay
Agribank	7,5%	85%	15 năm
Vietcombank	7,7%	70%	20 năm
BIDV	11%	80%	20 năm
VPBank	9,6%	75%	20 năm
Techcombank	6,7%	95%	25 năm
Sacombank	12,3%	100%	25 năm
Vietinbank	7,5%	100%	20 năm
Shinhan Bank	7,5%	80%	20 năm
TPBank	6,9%	85%	20 năm
OCB	5,99%	70%	20 năm
ACB	9,8%	75%	20 năm
HDBank	10,5%	100%	20 năm
SHB	7,19%	75%	20 năm

Nguồn: Tin tức VINHOMES (thống kê năm 2022 trong văn bản)

Đối với tài sản bảo đảm đối vật, tác giả phân tích 4 nội dung theo Điều 292–308 BLDS 2015 và yêu cầu công chứng bắt buộc đối với thế chấp quyền sử dụng đất theo khoản 3 Điều 167 Luật Đất đai 2013.

CHƯƠNG 2: Thực trạng tranh chấp liên quan đến hợp đồng tín dụng

Chương 2 làm rõ các dạng sai phạm thực tế của các bên tham gia giao dịch và những vướng mắc phát sinh trong quá trình tố tụng:

• Các vi phạm điển hình của đương sự:
  • Bên cho vay (TCTD): Soạn thảo hợp đồng mẫu cắt giảm nghĩa vụ của mình; làm lộ/rò rỉ dữ liệu thông tin cá nhân khách hàng từ hệ thống cơ sở dữ liệu Trung tâm thông tin tín dụng (CIC); nhân viên ép buộc khách hàng vay vốn phải mua kèm bảo hiểm hoặc các gói dịch vụ phụ trợ.
  • Bên vay: Cung cấp sai thông tin, thỏa thuận ngầm hoặc chi tiền cho nhân viên ngân hàng để làm giả hồ sơ vay vốn; vi phạm nghĩa vụ thanh toán nợ gốc/lãi; sử dụng vốn vay sai mục đích đã cam kết.
  • Vi phạm quy định cấm và giới hạn tín dụng: Vi phạm Điều 126 (cấm cấp tín dụng cho người quản lý, điều hành và người thân thích), Điều 127 (không cấp tín dụng không bảo đảm/ưu đãi cho kiểm toán viên, thanh tra), Điều 128 Luật Các TCTD 2010 (vượt trần 15% vốn tự có cho một khách hàng và 25% cho nhóm người có liên quan) thông qua thủ đoạn lập doanh nghiệp "sân sau" cho người thân đứng tên.
  • Xâm hại quyền tiếp cận tín dụng: Cấp tín dụng thiếu kiểm soát cho các nhóm lợi ích thân hữu trong khi áp đặt điều khoản mập mờ, thiếu minh bạch đối với khách hàng phổ thông vay tiêu dùng.
• Bất cập trong áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp:
  • Phân loại giải quyết giữa tranh chấp kinh doanh thương mại (hai bên đều có đăng ký kinh doanh và mục tiêu lợi nhuận) và tranh chấp dân sự (vay tiêu dùng phục vụ sinh hoạt cá nhân/hộ gia đình); áp dụng Nghị quyết số 42/2017/QH14 đối với việc xử lý nợ xấu.
  • Xung đột quy định về lãi quá hạn và lãi chậm trả giữa khoản 5 Điều 466 BLDS 2015 và khoản 4 Điều 13 Thông tư số 39/2016/TT-NHNN, dẫn đến việc Hội đồng Thẩm phán TANDTC phải ban hành Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP để hướng dẫn.
  • Áp dụng Án lệ số 08/2016/AL: xác định lãi quá hạn chỉ tính trên dư nợ gốc chưa thanh toán (không tính trên nợ lãi để tránh "lãi chồng lãi"), áp dụng mức lãi thỏa thuận và thời điểm tính lãi quá hạn được tính từ ngày tiếp sau ngày xét xử sơ thẩm cho đến khi thanh toán xong khoản nợ gốc.
• Vấn đề bảo đảm tiền vay: Tài sản bảo đảm theo Điều 295 BLDS 2015 có phạm vi mở (gồm cả tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai). Tác giả lưu ý tài sản bảo đảm chỉ là biện pháp phòng vệ dự phòng rủi ro, không được coi là nguồn trả nợ chính. Tồn tại nhiều sai phạm trong công tác thẩm định, định giá tài sản bị nâng khống hoặc hạ thấp do nể nang cấp trên, không tuân thủ quy trình kỹ thuật.

CHƯƠNG 3: Nguyên nhân của những bất cập và giải pháp hoàn thiện trong tranh chấp hợp đồng tín dụng

Chương 3 tổng kết nguyên nhân thực tiễn và đưa ra các kiến nghị lập pháp cùng giải pháp hoàn thiện:

• Thực trạng và nguyên nhân của bất cập: Năm 2017, Tòa án các cấp đã giải quyết 19.256 vụ việc kinh doanh thương mại, trong đó tranh chấp hợp đồng tín dụng chiếm tỷ trọng lớn. Tranh chấp chủ yếu phát sinh từ việc xử lý tài sản bảo đảm là bất động sản (quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất) do sự mất cân đối, phụ thuộc quá mức vào bất động sản. Vướng mắc tố tụng xuất phát từ việc thu thập chứng cứ, triệu tập đương sự khó khăn, bên vay bỏ trốn, mất tích hoặc đang chấp hành án hình sự.
• Nguyên nhân khách quan và chủ quan:
  • Khách quan: Hệ thống pháp luật mâu thuẫn, chồng chéo giữa luật dân sự và luật kinh tế; tâm lý xã hội không có thiện cảm với việc ngân hàng thu giữ nhà đất (dẫn chứng vụ việc VPBank niêm phong căn hộ tại Hoàng Đạo Thúy, Cầu Giấy, Hà Nội năm 2015).
  • Chủ quan: Trình độ năng lực chuyên môn của một số thẩm phán còn hạn chế; TCTD thẩm định lỏng lẻo, chuộng thế chấp bất động sản; bên vay thiếu hiểu biết pháp luật.
• Giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật:
  • Xây dựng luật riêng về giao dịch bảo đảm; cho phép bên nhận bảo đảm được quyền trực tiếp thu giữ tài sản bảo đảm theo thỏa thuận mà không bắt buộc phải khởi kiện qua Tòa án.
  • Chuyển hướng khuyến khích nhận tài sản bảo đảm bằng động sản.
  • Hoàn thiện các quy định về hiệu lực đối kháng với người thứ ba, thứ tự ưu tiên thanh toán và thủ tục tố tụng.
• Cải tiến rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp:
  1. Đẩy mạnh hòa giải thương mại theo Nghị định số 22/2017/NĐ-CP.
  2. Sử dụng Trọng tài thương mại theo Luật Trọng tài thương mại 2010.
  3. Áp dụng cơ chế giải quyết tranh chấp trực tuyến (ODR).
  4. Mở rộng áp dụng thủ tục rút gọn tại Tòa án theo Điều 316, 317 BLTTDS 2015.
  5. Tòa án cần nghiên cứu, quán triệt Thông báo số 47/TB-VC1-KDTM về rút kinh nghiệm vi phạm trong giải quyết án tín dụng.
• Giải pháp hoàn thiện áp dụng pháp luật:
  • Thiết lập quy trình cấp tín dụng an toàn, tách biệt bộ phận giám sát độc lập, tuân thủ định giá tài sản theo Thông tư liên tịch số 02/2014/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP-BTC.
  • Tuân thủ quy định nội bộ theo Điều 22 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, khắc phục các kẽ hở quản trị (như bài học từ vụ án sai phạm tại Ngân hàng Xây dựng của Phạm Công Danh).
  • Bãi bỏ quy định bắt buộc công chứng hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất, chỉ yêu cầu đăng ký giao dịch bảo đảm; bảo vệ quyền lợi của TCTD là bên ngay tình khi nhận tài sản bảo đảm có nguồn gốc tội phạm.
  • Nhận diện và chấm dứt 3 sai phạm áp dụng chế tài: (1) Vừa chuyển nợ quá hạn vừa phạt chậm trả lãi; (2) Vừa phạt vi phạm hợp đồng vừa chuyển nợ quá hạn trái luật; (3) Vừa phạt vi phạm vừa buộc bồi thường thiệt hại khi không có thiệt hại thực tế riêng biệt.
  • Thực thi quyền thu hồi nợ thông qua cơ chế bán nợ xấu cho VAMC theo Nghị quyết số 42/2017/QH14.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và đưa ra các kết quả nghiên cứu cụ thể dựa trên số liệu thực tế:

• Tổng hợp số liệu xét xử kinh doanh thương mại của Tòa án nhân dân tối cao năm 2017 với 19.256 vụ việc được giải quyết.
• Chỉ ra sự phân hóa lớn về lãi suất: lãi suất vay tiêu dùng không tài sản bảo đảm bị đẩy lên tới 84%/năm, trong khi lãi suất vay thế chấp bất động sản năm 2022 dao động ở mức 5,99% (OCB) đến 12,3% (Sacombank).
• Phân tích và chỉ rõ sự xung đột pháp lý giữa khoản 5 Điều 466 BLDS 2015 và khoản 4 Điều 13 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, qua đó làm rõ giá trị hướng dẫn của Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP và Án lệ số 08/2016/AL trong việc xác định nghĩa vụ trả lãi quá hạn.

Các đề xuất và kiến nghị lập pháp - thực tiễn của tác giả:

• Kiến nghị bãi bỏ thủ tục công chứng bắt buộc đối với hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, thay thế bằng cơ chế đăng ký giao dịch bảo đảm bắt buộc.
• Đề xuất sửa đổi quy định cho phép bên nhận bảo đảm được quyền tự thu giữ tài sản bảo đảm khi có thỏa thuận trước đó trong hợp đồng mà không cần thông qua phán quyết của Tòa án.
• Kiến nghị xây dựng cơ chế pháp lý bảo vệ TCTD với tư cách là bên ngay tình khi nhận tài sản bảo đảm mà sau đó phát hiện tài sản có nguồn gốc do phạm tội mà có.
• Chỉ ra quy tắc không áp dụng đồng thời các chế tài trùng lặp (nợ quá hạn với phạt chậm trả, phạt vi phạm với bồi thường thiệt hại không có căn cứ).

Về mặt đóng góp học thuật, tác giả tự chỉ rõ điểm mới của đề tài: trong khi các công trình trước đây (của Nguyễn Bích Thảo, Lâm Thị Kiều Dung, Hồ Thị Khuyên, Trần Ánh Phương) chủ yếu tiếp cận dưới góc độ thủ tục tố tụng và quy định pháp lý đơn thuần, khóa luận này đi sâu phân tích từ nguyên tắc cơ bản của hợp đồng (sự bình đẳng, thiện chí, trung thực trong bối cảnh hợp đồng mẫu soạn sẵn), đồng thời giải quyết tính rời rạc giữa hợp đồng tín dụng và hợp đồng bảo đảm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự xác định một số giới hạn trong phạm vi nghiên cứu:

• Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu các giao dịch tín dụng và giải quyết tranh chấp trong phạm vi nội địa Việt Nam, chưa mở rộng phân tích các giao dịch tín dụng có yếu tố nước ngoài hoặc các điều ước quốc tế liên quan.
• Về biện pháp bảo đảm, công trình tập trung chủ yếu vào biện pháp bảo đảm đối vật (thế chấp tài sản, đặc biệt là bất động sản), chưa đi sâu phân tích các biện pháp bảo đảm đối nhân (như bảo lãnh của bên thứ ba).
• Các phương thức giải quyết tranh chấp mới như giải quyết tranh chấp trực tuyến (ODR) và thủ tục rút gọn mới dừng lại ở mức độ khuyến nghị định hướng, do thực tiễn áp dụng các cơ chế này tại Việt Nam ở thời điểm năm 2022 còn đang trong giai đoạn thí điểm và thiếu văn bản hướng dẫn chi tiết.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Dân sự, Tài chính - Ngân hàng đang thực hiện các đề tài nghiên cứu về hợp đồng kinh doanh thương mại và xử lý nợ xấu.
• Cán bộ pháp chế, chuyên viên quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng trong việc hoàn thiện mẫu hợp đồng tín dụng, quy trình thẩm định tài sản và soạn thảo điều khoản bảo đảm.
• Thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư trong việc tra cứu cách áp dụng án lệ (Án lệ số 08/2016/AL), Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP và nhận diện các sai phạm khi tính toán lãi suất, phạt vi phạm và xử lý tài sản thế chấp.

Phần nội dung có giá trị tham khảo nổi bật nhất là mục phân tích 3 trường hợp áp dụng sai chế tài vi phạm hợp đồng (Chương 3) và cơ chế tính lãi quá hạn sau ngày xét xử sơ thẩm (Chương 2).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hợp đồng tín dụng có những đặc điểm pháp lý cơ bản nào theo phân tích trong khóa luận?
Hợp đồng tín dụng là một dạng cụ thể của hợp đồng vay tài sản, gồm 4 đặc điểm pháp lý: (1) Là hợp đồng song vụ (các bên đều có quyền và nghĩa vụ đối ứng); (2) Là hợp đồng ưng thuận (phát sinh hiệu lực ngay sau khi thỏa thuận nội dung); (3) Là hợp đồng có đền bù (bên vay trả nợ gốc kèm tiền lãi); (4) Có sự chuyển giao đầy đủ 3 quyền năng sở hữu tài sản (chiếm hữu, sử dụng, định đoạt số tiền vay) từ bên cho vay sang bên vay.

2. Mức trần lãi suất 20%/năm theo Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 có áp dụng đối với hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng không?
Không. Khóa luận phân tích rằng Điều 468 BLDS 2015 có điều khoản loại trừ "trường hợp luật khác có liên quan quy định khác". Căn cứ Điều 12 Luật Ngân hàng Nhà nước 2010 và Điều 91 Luật Các tổ chức tín dụng 2010, lãi suất cho vay của các tổ chức tín dụng được thực hiện theo cơ chế thỏa thuận mà không chịu mức trần 20%/năm, trừ các trường hợp đặc biệt có sự can thiệp của Nhà nước.

3. Theo Án lệ số 08/2016/AL, việc tính lãi quá hạn sau khi có bản án sơ thẩm được quy định như thế nào?
Án lệ số 08/2016/AL xác định: (1) Lãi quá hạn chỉ được tính trên số dư nợ gốc chưa thanh toán, không tính trên nợ lãi chưa trả để tránh tình trạng "lãi chồng lãi"; (2) Áp dụng mức lãi suất theo thỏa thuận của các bên; (3) Lãi quá hạn trên nợ gốc được tính kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm cho đến khi bên vay thanh toán xong toàn bộ khoản nợ gốc.

4. Khóa luận chỉ ra những sai phạm nào của Tòa án và tổ chức tín dụng khi áp dụng chế tài xử lý vi phạm hợp đồng?
Ba sai phạm điển hình gồm: (1) Vừa chuyển khoản nợ sang nợ quá hạn, vừa áp dụng phạt chậm trả lãi đối với cùng một khoản tiền; (2) Vừa phạt vi phạm hợp đồng, vừa chuyển nợ quá hạn một cách tùy tiện khi điều khoản hợp đồng mẫu áp đặt nghĩa vụ không đúng luật; (3) Vừa áp dụng phạt vi phạm hợp đồng, vừa buộc bồi thường thiệt hại trong khi thiệt hại thực tế của ngân hàng (tiền lãi chậm thu hồi) đã được tính trong chế tài lãi.

5. Tác giả đề xuất những phương thức giải quyết tranh chấp nào ngoài Tòa án để rút ngắn thời gian xử lý tranh chấp tín dụng?
Tác giả đề xuất 3 phương thức ngoài Tòa án: (1) Hòa giải thương mại theo Nghị định số 22/2017/NĐ-CP; (2) Giải quyết bằng Trọng tài thương mại theo Luật Trọng tài thương mại 2010; (3) Thí điểm và áp dụng phương thức giải quyết tranh chấp trực tuyến (ODR).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bùi Tiến Thành đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực trạng pháp luật điều chỉnh quan hệ hợp đồng tín dụng cùng các tranh chấp phát sinh tại Việt Nam. Công trình chỉ rõ những bất cập trong việc áp dụng quy định về lãi suất, phạt vi phạm và những khó khăn trong xử lý tài sản bảo đảm là bất động sản tại Tòa án. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện văn bản pháp luật, đổi mới quy trình nội bộ của tổ chức tín dụng đến việc đa dạng hóa các phương thức giải quyết tranh chấp nhằm nâng cao tính an toàn pháp lý cho hoạt động tín dụng ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG VÀ ĐẶC TRƯNG CỦA TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG Trong hoạt động cấp tín dụng, cho vay là loại giao dịch phổ biến và thường xuyên, đây là lĩnh vực kinh doanh mang lại lợi nhuận cao, nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ, rủi ro. Chính vì vậy HĐTD là cơ sở để xác định phạm vi trách nhiệm của các bên, do đó HĐTD phải thể hiện các nguyên tắc pháp lý một cách rõ nét, vì vậy những khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc. của HĐTD cần phải được làm rõ.1 Một số nội dung liên qua của hợp đồng tín dụng Tín dụng là một phạm trù trong hoạt động kinh tế và đồng thời là một phần không thể tách rời khỏi nền kinh tế hàng hóa. Theo đó tín dụng chính là sự cho vay có hứa hẹn và có thời gian hoàn trả, chính vì vậy tín dụng được tạo nên bởi ba yếu tố chính là: lòng tin, tính có thời hạn và tính có hoàn trả1.1 Khái niệm hợp đồng tín dụng Ngân hàng và các tổ chức tín dụng với chức năng cơ bản và quan trọng thì không thể thiếu đó là hoạt động cấp tín dụng - cung cấp dịch vụ cho khách hàng.

Theo đó cấp tín dụng là sự thỏa thuận giữa một bên là tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc là cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác (khoản 14 điều 4 luật các tổ chức tín dụng năm 2010), dựa trên quy định này hình thức của cấp tín dụng chính là HĐTD. Từ vấn đề trên thì HĐTD là một dạng cụ thể của hợp đồng vay tài sản, theo đó TCTD là bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên vay (tiền) để sử dụng 1 Nguyễn Bích Thảo (2018), giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng theo pháp luật Việt Nam, NXB Tư pháp, tr. 1 vào mục đích nhất định và trong một khoản thời hạn xác định dựa trên nguyên tắc thỏa thuận có hoàn trả số tiền gốc và lãi2.2 Đặc điểm của hợp đồng tín dụng Đặc điểm pháp lý của hợp đồng tín dụng gồm có: Thứ nhất, hợp đồng tín dụng chính là hợp đồng song vụ mà mỗi bên đều có nghĩa vụ đối với nhau3, khi đó mỗi bên trong HĐTD vừa là bên có quyền và đồng thời cũng có nghĩa vụ, quyền của bên này chính là nghĩa vụ của bên kia và ngược lại. Việc xác định HĐTD là hợp đồng song vụ có ý nghĩa trong việc xác định vi phạm nghĩa vụ của các bên khi có tranh chấp xảy ra.

Theo đó khi các bên thỏa thuận thời hạn thực hiện nghĩa vụ thì các bên phải thực hiện nghĩa vụ của mình khi đến hạn, không được hoãn thực hiện với lý do bên kia chưa thực hiện nghĩa vụ đối với mình4. Ví dụ ngân hàng chưa thực hiện nghĩa vụ giải ngân theo HĐTD thì bên vay có quyền hoãn thực hiện nghĩa vụ trả gốc và lãi mà không bị coi là vi phạm hợp đồng. Thứ hai, khoa học pháp lý còn phân biệt thêm hợp đồng ưng thuận và hợp đồng thực tế theo đó HĐTD là loại hợp đồng ưng thuận, nghĩa là quyền và nghĩa vụ của các bên phát sinh ngay sau khi các bên thỏa thuận với nhau về mặt nội dung và đồng thời hiệu lực của hợp đồng phát sinh ngay sau thời điểm được giao kết5. Thứ ba, dựa trên việc trả gốc và lãi bao gồm lãi phát sinh khi trả quá hạn thì HĐTD chính là loại hợp đồng có đền bù.

Thứ tư, có sự chuyển quyền về sở hữu tài sản đối với số tiền vay từ bên cho vay sang bên vay, khi bên vay nhận được tiền thì đồng thời có đầy đủ ba quyền năng về tài sản là chiếm hữu, sử dụng và định đoạt. 2 Nguyễn Bích Thảo (2018), giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng theo pháp luật Việt Nam, NXB Tư Pháp, tr. 3 Điều 402 bộ luật dân sự 2015. 5 Nguyễn Bích Thảo (2018), giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng theo pháp luật Việt Nam, NXB Tư Pháp, tr.2 Pháp luật về chủ thể và năng lực pháp lý trong tranh chấp hợp đồng tín dụng Năng lực pháp lý của chủ thể HĐTD là khả năng của các bên thông qua quyền và nghĩa vụ dựa theo quy định của pháp luật để tham gia vào các giao dịch vay, thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ pháp lý.1 Năng lực pháp lý của bên cho vay Hoạt động chính của chủ thể cho vay chính là hoạt động kinh doanh tiền tệ, đây là hoạt động kinh doanh có điều kiện theo sự thẩm tra, chấp thuận bằng văn bản của ngân hàng Nhà nước6 gắn liền với các hoạt động này là các TCTD.

Thực tế giao dịch liên quan đến HĐTD thường được thực hiện tại các chi nhánh – phòng giao dịch, tuy nhiên những phòng giao dịch này không phải là chủ thể của HĐTD mà đây được xem là hoạt động dưới sự ủy quyền của pháp nhân trong phạm vi chức năng, quyền hạn7, chính vì vậy năng lực pháp lý của bên cho vay chính là pháp nhân thực hiện hoạt động kinh doanh về tín dụng.2 Năng lực pháp lý bên vay Bên vay là tổ chức có tư cách pháp nhân, tham gia quan hệ cho vay vì mục đích lợi nhuận, những tổ chức này là các đơn vị kinh tế căn cứ theo luật doanh nghiệp 2020. Liên quan đến thẩm quyền giao kết HĐTD thì dựa theo quy định của pháp luật dân sự và luật doanh nghiệp, dựa theo đó năng lực pháp lý của bên vay là tổ chức có tư cách pháp nhân phải là người đại diện theo pháp luật hoặc theo sự ủy quyền nhân danh của đơn vị đó thực hiện. Bên vay là cá nhân hoặc không phải là pháp nhân cũng được pháp luật về dân sự và kinh doanh cho phép được tham gia vào quan hệ tín dụng – có quyền ký kết HĐTD và chịu trách nhiệm pháp lý. 6 Điều 20 luật các tổ chức tín dụng 2010.

7 Khoản 1 điều 84 luật dân sự 2015.3 Một số nội dung xác định để giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng về vi phạm nghĩa vụ hoàn trả gốc và lãi của bên vay đối với tổ chức tín dụng Thông thường tranh chấp HĐTD luôn phát sinh từ bên vay không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các nghĩa vụ về hoàn trả gốc và lãi vay theo thỏa thuận trong hợp đồng. Thực tiễn giải quyết đối với dạng tranh chấp này ít khó khăn do thường là bên vay thừa nhận nghĩa vụ của mình nhưng không có khả năng trả nợ. Đối với trường hợp này chỉ cần xác định: tính hiệu lực của hợp đồng đã giao kết có hay không có hiệu lực, TCTD đã giải ngân khoản vay chưa là có cơ sở xác định bên vay vi phạm nghĩa vụ trong HĐTD. Dựa theo vấn đề trên thì khi tòa án giải quyết tranh chấp HĐTD liên quan đến nghĩa vụ hoàn trả gốc và lãi của bên vay thường áp dụng các quy định pháp luật về giao dịch dân sự, giao kết hợp đồng trong pháp luật dân sự và một số quy định pháp luật chuyên ngành về HĐTD để giải quyết vụ việc.1 Cách xác định giao kết hợp đồng tín dụng Dựa theo quy định của BLDS thì giao kết hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ dân sự8 do đó thì HĐTD phải là sự thỏa thuận thống nhất ý chí giữa bên cho vay và bên vay.

Thông thường HĐTD được giao kết khi bên vay đưa ra đề nghị và bên cho vay chấp nhận đề nghị đó, thời điểm giao kết hợp đồng là thời điểm mà bên đề nghị nhận được chấp nhận giao kết9. Khi có nhu cầu vay vốn bên vay gửi cho TCTD đơn đề nghị vay vốn và các tài liệu kèm theo để xác định đủ điều kiện vay vốn, tiếp đến TCTD thẩm định hồ sơ đó như: khả năng đáp ứng điều kiện vay vốn, mục đích xử dụng vốn, biện pháp bảo đảm, khả năng tài chính – chi trả10. Trường hợp quyết định không cho vay tức là không có HĐTD được xác lập và trong trường hợp này thì TCTD phải báo cho bên đề nghị vay lý do khi họ 8 điều 385 bộ luật dân sự 2015. 9 Điều 400 bộ luật dân sự 2015.

10 Điều 94 luật các tổ chức tín dụng 2010. Nếu TCTD chấp thuận cho vay coi như đề nghị giao kết của bên vay được chấp thuận, thực tế trong hoạt động tín dụng TCTD thường đưa ra mẫu hợp đồng được soạn sẵn và yêu cầu khách hàng ký vào mẫu hợp đồng đó.2 Cách xác định điều kiện có hiệu lực của hợp đồng tín dụng Sau khi xác định HĐTD đã được giao kết bằng văn bản, tiếp theo phải xác định hợp đồng có hiệu lực hay không từ đó làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên. Dựa theo quy định điều 117 BLDS 2015 về điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự thì phải đủ các điều kiện: Một là, chủ thể phải có năng lực hành vi dân sự, năng lực pháp luật dân sự, phù hợp với HĐTD được xác lập. Hai là, chủ thể tham gia vào HĐTD hoàn toàn tự nguyện.

Ba là, mục đích và nội dung của HĐTD không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Bốn là, hình thức của HĐTD, (HĐTD vi phạm về hình thức không bị coi là vô hiệu nếu nội dung của hợp đồng đã được thực hiện hai phần ba nghĩa vụ12).3 Thực hiện hợp đồng tín dụng HĐTD là loại hợp đồng song vụ, nghĩa rằng khi các bên thực hiện hợp đồng thì đồng thời phải thực hiện nghĩa vụ của mình khi đến hạn và không được hoãn với lý do bên kia chưa thực hiện nghĩa vụ đối với mình13. Theo đó bên cho vay thực hiện nghĩa vụ giải ngân trước và nghĩa vụ hoàn trả của bên vay chỉ phát sinh sau khi khoản vay đó đã được giải ngân. Ngoài ra BLDS còn quy định rằng trong hợp đồng song vụ, bên phải thực hiện nghĩa vụ trước có quyền hoãn thực hiện nghĩa vụ, nếu khả năng thực hiện nghĩa vụ của bên kia đã bị giảm sút nghiêm trọng đến mức không thể thực hiện được nghĩa vụ như đã cam kết cho đến khi bên kia có khả năng thực hiện được nghĩa vụ hoặc có biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ14.

Theo quy định của pháp luật về tín 11 Điều 17 thông tư số 39/2016/TT-NHNN. 12 Điều 129 bộ Luật dân sự 2015. 13 Khoản 1 điều 410 luật Dân sự 2015. 14 Khoản 1 điều 411 luật dân sự 2015.