ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRẦN THỊ VÂN TRANG THẾ CHẤP PHẦN VỐN GÓP TRONG CÔNG TY THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Hà Nội – 2017 i ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRẦN THỊ VÂN TRANG THẾ CHẤP PHẦN VỐN GÓP TRONG CÔNG TY THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM Chuyên ngành : Luật Dân sự và Tố tụng dân sự Mã số : 60 38 01 03 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGÔ HUY CƢƠNG Hà Nội – 2017 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội. Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƢỜI CAM ĐOAN Trần Thị Vân Trang iii MỤC LỤC MỞ ĐẦU . CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẾ CHẤP PHẦN VỐN GÓP TRONG CÔNG TY . Khái quát chung về thế chấp phần vốn góp . Các khái niệm liên quan đến thế chấp phần vốn góp . Bản chất của hoạt động thế chấp phần vốn góp trong công ty . Đặc điểm pháp lý của tài sản thế chấp là phần vốn góp theo pháp luật Việt Nam . Vai trò của hoạt động thế chấp tài sản là phần vốn góp đối với doanh nghiệp . Hệ thống pháp lý về hoạt động thế chấp phần vốn góp của doanh nghiệp trong nền kinh tế Việt Nam . THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ THẾ CHẤP PHẦN VỐN GÓP TRONG CÔNG TY . Tổng quan nền kinh tế Việt Nam từ khi gia nhập WTO đến nay . Pháp luật Việt Nam hiện hành về thế chấp phần vốn góp trong công ty. Đối tượng thế chấp phần vốn góp trong công ty . Nội dung hợp đồng về thế chấp phần vốn góp . Quyền, nghĩa vụ của bên thế chấp và bên nhận thế chấp phần vốn góp trong công ty . Hệ quả của thế chấp và Xử lý tài sản thế chấp là phần vốn góp . Đánh giá thực trạng thế chấp phần vốn góp trong công ty tại Việt Nam . Những kết quả đạt được . 63 CHƢƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA VIỆT NAM VỀ THẾ CHẤP PHẦN VỐN GÓP TRONG CÔNG TY . Yêu cầu hoàn thiện pháp luật về thế chấp tài sản là phần vốn góp và hoạt động xử lý tài sản . Các yêu cầu cải cách, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo định hướng của Đảng và nhà nước. Hoàn thiện quy định về thế chấp phần vốn góp nhằm đảm bảo nhu cầu phát triển nền kinh tế, phù hợp với sự phát triển trong và ngoài nước . Phương hướng hoàn thiện các quy định pháp luật về thế chấp phần vốn góp trong công ty tại Việt Nam . Kiến nghị với các cơ quan quản lý . 80 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 83 v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BLDS : Bộ luật dân sự LDN : Luật Doanh nghiệp WTO : Tổ chức Thương mại Thế giới vi MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài và tình hình nghiên cứu Ngày nay cùng với quá trình toàn cầu hóa, tự do hóa thương mại đã và đang đặt ra những yêu cầu, đòi hỏi cho các quốc gia phải tăng cường mở cửa, hợp tác kinh tế quốc tế trên tất cả các mặt. Hội nhập và tham gia vào sân chơi của thế giới là xu thế không thể đảo ngược đối với mỗi quốc gia trong quá trình xây dựng và phát triển nền kinh tế - xã hội của từng nước. Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường hiện nay khi mà các giao dịch dân sự, thương mại được xác lập ngày càng nhiều thì các tranh chấp, kiện tụng cũng theo đó ngày một gia tăng. Theo đó, hoạt động thế chấp quyền tài sản nói chung và thế chấp phần vốn góp nói riêng được xem là một trong những công cụ pháp lý căn bản, mang hiệu quả cao nhằm hạn chế nhưng rủi ro phát sinh từ những giao dịch vay vốn, tín dụng. Đồng thời, hoạt động này có tác động mạnh mẽ đối với doanh nghiệp nhằm góp phần giúp doanh nghiệp có sự linh động trong nguồn vốn để có thể vận hành một cách dễ dàng hơn. Những năm gần đây, khi Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã tạo tiền đề cho việc phát triển các mối quan hệ có liên quan đến thế chấp trong những giao dịch dân sự, thương mại, đặc biệt trong các quan hệ cấp tín dụng. Vậy hành lang pháp lý cho các quan hệ thế chấp nói chung và thế chấp phần vốn góp của doanh nghiệp nói riêng đã thực sự an toàn, hiệu quả. Đồng thời, quyền và lợi ích hợp pháp của bên có quyền trong quan hệ đã được bảo đảm hay chưa? Cho đến thời điểm này, các văn bản pháp luật đã được ban hành như: BLDS năm 2015, Luật Doanh nghiệp 2014, Đất Đai năm 2013, Luật kinh doanh Bất động sản năm 2014…và đặc biệt sự ra đời của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 12 năm 2006 của Chính phủ về giao dịch bảo đảm và Nghị định số 11/2012/NĐ-CP ngày 22 tháng 1 02 năm 2012 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 12 năm 2006 của Chính phủ về giao dịch bảo đảm, đã đánh một dấu mốc quan trọng trong lĩnh vực giao dịch bảo đảm nói chung và quan hệ thế chấp nói riêng. Các dự thảo Luật Đăng ký giao dịch bảo đảm, Luật đăng ký Bất động sản đang trong quá trình hoàn thiện. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng những quy định của pháp luật về phần vốn góp và thế chấp phần vốn góp của doanh nghiệp còn phát sinh mâu thuẫn, không mang tính thống nhất. Từ thực trạng nêu trên, nghiên cứu một cách có hệ thống, khoa học các quy định của pháp luật về thế chấp phần vốn góp để hiểu đúng và thực hiện đúng, cũng như phát hiện những điểm bất cập nhằm hoàn thiện chúng là một công việc thực sự cần thiết và cấp bách. Liên quan đến nội dung giao dịch đảm bảo nói chung và thế chấp phần vốn góp nói riêng thì đã có nhiều đề tài khoa học, luận văn, bài viết trên tạp chí đã đề cập một cách trực tiếp hoặc lồng ghép vào những nội dung liên quan. Đối với giao dịch đảm bảo thì có sự nghiên cứu tương đối nhiều, có thể kể đến như: Sách chuyên khảo của tập thể tác giả do Tiến sỹ Lê Thị Thu Thủy làm chủ biên (2006), Các biện pháp bảo đảm tiền vay bằng tài sản của các tổ chức tín dụng, NXB Tư pháp, Hà Nội. Sách của Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Điện (1999), Một số suy nghĩ về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự trong luật dân sự Việt Nam, NXB Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh. Sách chuyên khảo của PGS.TS Đỗ Văn Đại (2012), Luật nghĩa vụ và bảo đảm thực hiện nghĩa vụ -Bản án và bình luận bản án, Tập 1&2, NXB Chính trị quốc gia. Đề tài khoa học, 2010, Lý luận và thực tiễn về biện pháp thế chấp để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trả tiền vay trong các hợp đồng tín dụng của Trường Đại học Luật Hà Nội, do Thạc sĩ Vũ Thị Hồng Yến làm chủ nhiệm đề tài. Nhận tài sản bảo đảm là phần vốn góp: Từ quy định pháp luật đến thực tiễn của Thạc sĩ Bùi Đức Giang - Công ty Luật Audier and 2 Partners Vietnam LLC & NCS khoa Luật, Đại học Paris 2 Panthéon Assas, Pháp. Thạc sĩ Nguyễn Quang Hương Trà, 2011, "Bàn về khái niệm giao dịch bảo đảm nhìn từ giác độ đối tượng của hoạt động đăng ký", Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số chuyên đề Pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm….trong đó các công trình này ít nhiều đều đề cập đến vấn đề thế chấp phần vốn góp trong công ty. Tuy nhiên, công trình nghiên cứu triển khai trực tiếp về nội dung thế chấp phần vốn góp còn khá khiêm tốn. Với mục đích làm phong phú thêm nội dung nghiên cứu về thế chấp phần vốn góp, tôi lựa chọn đề tài: "Thế chấp phần vống góp trong công ty theo pháp luật Việt Nam" làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sỹ luật học với mong muốn sẽ góp phần hoàn thiện hơn nữa các quy định của pháp luật hiện hành về vấn đề thế chấp phần vốn góp nhằm khẳng định tầm quan trọng của biện pháp thế chấp này đối với doanh nghiệp nói chung trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện nay. Đồng thời, qua đó nhằm góp phần phát hiện những hạn chế của pháp luật về thế chấp nói chung và thế chấp phần vốn góp nói riêng cũng như những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi ở Việt Nam. Từ đó, đề xuất, kiến nghị một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơn hệ thống pháp luật về thế chấp phần vốn góp nói riêng và hệ thống pháp luật kinh tế nói chung, nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về giao dịch đảm bảo ở nước ta trong giai đoạn hiện nay. Phạm vi và mục đích nghiên cứu Pháp luật về thế chấp phần vốn góp là một lĩnh vực tương đối rộng và phức tạp thuộc phạm vi điều chỉnh của nhiều ngành luật khác nhau. Trong khuôn khổ luận văn thạc sĩ, phạm vi nghiên cứu luận văn thạc sĩ được giới hạn trong các văn bản pháp luật về thế chấp phần vốn góp như: BLDS năm 2015, Luật Doanh nghiệp 2014, Đất Đai năm 2013, Luật kinh doanh Bất động sản năm 2014…và một số văn bản có liên quan như: Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 3 12 năm 2006 của Chính phủ về giao dịch bảo đảm và Nghị định số 11/2012/NĐ- CP ngày 22 tháng 02 năm 2012 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 12 năm 2006 của Chính phủ về giao dịch bảo đảm. Nội dung luận văn giới hạn trong vấn đề lý luận về thế chấp phần vốn góp được pháp luật Việt Nam quy định. Giới hạn khảo sát của luận văn là quá trình áp dụng pháp luật thế chấp phần vốn góp tại Việt Nam. Thông qua việc nghiên cứu trong phạm vi được đề ra ở trên, tác giả mong muốn cung cấp cho người đọc một cách tổng thể các quy định về hoạt động thế chấp phần vốn góp trong công ty.
