CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG CÁN BỘ CHỦ CHỐT CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP HUYỆN Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 1. Khái niệm, vai trò của cán bộ chủ chốt cấp huyện 1. Khái niệm cán bộ chủ chốt cấp huyện 1. Khái niệm cán bộ Ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, cán bộ là lực lượng chủ yếu trong các cơ quan hành chính nhà nước, trong đó đại đa số cán bộ có thể giữ các chức vụ khác nhau.
Thuật ngữ “cán bộ” xuất hiện nhiều trong các văn bản chính trị, pháp luật và quản lý nhà nước. Tuy nhiên, do trải qua các thời kỳ khác nhau nên khái niệm cán bộ cũng không hoàn toàn đồng nhất. Dưới góc độ khoa học quản lý hành chính nhà nước, cán bộ được coi là những người được hưởng lương từ ngân sách nhà nước và giữ ngạch cán sự trở lên (để phân biệt với nhân viên có vị trí, vai trò và mức lương thấp hơn cán sự). Do tính chất đặc thù của nền công vụ ở Lào, khái niệm cán bộ được dùng với nhiều nghĩa khác nhau: Khái niệm cán bộ gắn liền với những người được bầu vào các cấp lãnh đạo, chỉ huy từ cơ sở đến trung ương (cán bộ lãnh đạo) để phân biệt với đảng viên thường, đoàn viên, hội viên hoặc cán bộ là những người công tác chuyên trách hưởng lương trong các tổ chức đảng, đoàn thể.
Cán bộ là những người giữ cương vị chỉ huy từ tiểu đội trưởng trở lên (cán bộ tiểu đội, đại đội, cán bộ tiểu đoàn, trung đoàn, sư đoàn…) hoặc là sỹ quan từ cấp úy trở lên trong quân đội nhân dân Lào. Trong hệ thống bộ máy nhà nước, khái niệm cán bộ được hiểu với nghĩa trùng với khái niệm công chức, chỉ những người làm việc trong cơ quan nhà nước. Đồng thời, họ là những người giữ một vị trí chức danh, chức trách lãnh đạo, quản lý từ phó trưởng phòng và tương đương trở lên đến 10 huyện trưởng (về mặt chính quyền) và đến bí thư huyện (về mặt Đảng). Tuy cách dùng, cách thức biểu đạt khái niệm cán bộ có khác nhau nhưng về cơ bản thuật ngữ cán bộ bao hàm nghĩa chính của nó là bộ khung, là nòng cốt, là những người lãnh đạo, là chỉ huy.
Trong giai đoạn hiện nay, thuật ngữ “cán bộ” được dùng rất phổ biến ở các tài liệu của các cơ quan đảng - công tác đảng, nhà nước về công tác cán bộ, đoàn thể và những lời phát biểu, vận động nhân dân hay dùng gọi đối với những người của Đảng và Nhà nước xuống làm việc với người dân địa phương như: cán bộ tỉnh, cán bộ huyện, cán bộ thuế… Tại Việt Nam thì khái niệm cán bộ được quy định tại khoản 1 Điều 4 của Luật Cán bộ, công chức số 22/2008/QH12 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2010. Theo đó có thể hiểu cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Trên cơ sở lý luận và kinh nghiệm của Việt Nam, tác giả đưa ra khái niệm cán bộ như sau: Cán bộ là khái niệm chỉ những người có chức trách, vai trò nòng cốt trong một tổ chức, địa phương, cơ quan, đơn vị, có tác động, ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, điều hành, góp phần định hướng sự phát triển của tổ chức và được hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Cán bộ chủ chốt Chủ chốt là một tính từ chỉ “quan trọng nhất, có tác dụng làm nòng cốt” [31, tr.
Nói đến chủ chốt là nói đến quan hệ trong một tập hợp nhất 11 định có nhiều phần tử, nhiều đối tượng với vị trí, vai trò, tính chất của những phần tử, đối tượng trong tập hợp ấy có khác nhau. Cán bộ chủ chốt là người đứng đầu của một tổ chức, cơ quan, đơn vị, địa phương nhất định. Cán bộ chủ chốt của một tổ chức, đơn vị, địa phương là những người có vai trò quan trọng, nòng cốt của tổ chức, địa phương đó. Nhưng trong nhận thức về cán bộ chủ chốt không nên tuyệt đối hóa.
Vì trong môi trường này có thể là cán bộ chủ chốt, nhưng trong điều kiện khác thì cán bộ là quản lý. Việc đánh giá cán bộ nhất thiết phải đặt cán bộ trong một môi trường công tác nhất định. Mặc dù đang còn nhiều ý kiến khác nhau về thuật ngữ, khái niệm, nhưng có thể hiểu cán bộ chủ chốt là những người: - Giữ các vị trí chủ yếu nhất của các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể nhân dân các cấp, các ngành ở địa phương. - Có trách nhiệm chính trong công việc triển khai, tổ chức thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, cấp trên tại địa phương mình.
- Có trách nhiệm chính trong việc đề ra các nghị quyết, chủ trương, quyết định và tổ chức thực hiện trong phạm vi một tổ chức, một địa phương, một lĩnh vực công tác. - Chịu trách nhiệm chính về pháp lý và thực tế về những kết quả và hậu quả trong hoạt động mọi mặt ở địa phương, ngành, đơn vị mình. Như vậy, tác giả cho rằng, Cán bộ chủ chốt là người giữ một chức danh lãnh đạo, quản lý; đại diện cho uy tín, trí tuệ của một tổ chức và là linh hồn của tổ chức ấy, được bầu cử hay bổ nhiệm, chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp mình về thành công hay thất bại trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ của tổ chức. + Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện: Đội ngũ, theo Từ điển tiếng Việt: Đội ngũ là “1.
Khối đông người được tập hợp và tổ chức thành lực lượng chiến đấu; 2. Tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng” [31,tr. 12 Khóa luận xác định: “Đội ngũ cán bộ chủ chốt là tập hợp những cán bộ chủ chốt”, nhưng không phải là phép cộng đơn giản từ các cá nhân, từ từng cán bộ, mà đội ngũ này được hình thành, tổ chức theo một yêu cầu, chuẩn mực và tiêu chí nhất định, có số lượng, thành phần và cơ cấu phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của tổ chức, có chức năng lãnh đạo, giám sát, quản lý và tổ chức phối hợp thực hiện nhiệm vụ, làm nhân lên sức mạnh của từng cá nhân cán bộ, tạo thành sức mạnh của cả đội ngũ và tổ chức. Từ đó, tác giả đưa ra khái niệm:Cán bộ chủ chốt cấp huyện là công dân nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào trong biên chế; được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước, là những người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong chính quyền cấp huyện; chịu trách nhiệm trước cấp trên và cấp mình về thành công hay thất bại trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cấp huyện.
Quan niệm cán bộ chủ chốt cấp huyện thể hiện các nội dung: Thứ nhất, cán bộ chủ chốt cấp huyện là một bộ phận cán bộ của Đảng, Nhà nước giữ vị trí lãnh đạo, quản lý ở cấp huyện. Thứ hai, có vai trò quan trọng trong quán triệt và thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; lãnh đạo, triển khai, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh ở cấp huyện. Thứ ba, cán bộ chủ chốt cấp huyện có nhiệm vụ quan trọng trong lãnh đạo, xây dựng hệ thống chính trị, xây dựng các tổ chức và đội ngũ cán bộ trong huyện trong sạch, vững mạnh. Quan niệm trên về đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện phản ánh toàn bộ các yếu tố cấu thành đội ngũ, cấu trúc của đội ngũ, bao gồm các yếu tố về số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ theo yêu cầu thực hiện nhiệm vụ của cấp huyện ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào.
Cấp huyện Theo Luật hành chính địa phương nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào (năm 2010) phân chia cấp hành chính địa phương thành 3 cấp: cấp tỉnh; 13 cấp huyện; cấp bản (làng). Vì vậy, cấp huyện là cấp thứ hai của cấp hành chính địa phương ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, có vai trò làm cầu nối giữa cấp tỉnh với cấp cơ sở trong cấp hành chính địa phương; nói cách khác, cấp huyện là một cấp của chính quyền địa phương, thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo luật định nhằm phát triển toàn diện về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội trên địa bàn cấp huyện. Cấp huyện có chức năng: Quản lý hành chính theo ranh giới, lãnh thổ về các hoạt động của Đảng, Nhà nước, của các ngành chức năng trực thuộc và các làng theo nhiệm vụ được Chính phủ phân cấp. Cụ thể hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nghị quyết, chủ trương và nhiệm vụ chính trị của Tỉnh phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể ở địa phương; lãnh đạo, chỉ đạo các ngành, các cấp cơ sở, các đoàn thể và toàn dân thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng – an ninh trên địa bàn, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước.
Cấp huyện quản lý trực tiếp và toàn diện các bản trên địa bàn và chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo về mọi mặt của cấp tỉnh. Cấp huyện có nhiệm vụ chủ yếu sau đây: Nghiên cứu, xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội, kế hoạch ngân sách tài chính hàng năm trình Ban lãnh đạo huyện thông qua trước khi trình Ban lãnh đạo tỉnh phê duyệt. Tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch ngân sách nhà nước và công tác quốc phòng an ninh của huyện; chống và phòng chống các hiện tượng tiêu cực, theo dõi, kiểm tra các dự án đầu tư của Trung ương và tỉnh tại huyện mình. Bảo đảm việc thực hiện: Hiến pháp, pháp luật và các quy định của Nhà nước.
Tạo sự thuận lợi và quản lý các cơ quan để đảm bảo việc tạo nguồn thu tại huyện của mình cho đúng, đủ và kịp thời.