Luận văn thạc sĩ vnu ulis les difficultés de lapplication du travail en groupe dans lenseignement de lexpression écrite en français au collège doan thi diem hanoi

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS phân tích khó khăn trong việc áp dụng làm việc nhóm trong dạy viết tiếng Pháp tại trường Đoàn Thị Điểm, Hà Nội.

• Tác giả: Nguyen Thi Thom
• Người hướng dẫn: Pr. Nguyen Ngoc Luu Ly
• Trường học: Université Nationale de Hanoi - Institut de Langues et d’Études Internationales
• Chuyên ngành: Sư phạm tiếng Pháp
• Đề tài: Les difficultés de l’application du travail en groupe dans l’enseignement de l’expression écrite en français au collège Doan Thi Diem, Hanoi
• Loại tài liệu: Mémoire de master
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• INTRODUCTION
• 1. CHAPITRE I: CADRE THÉORIQUE
• 1.1. Expression écrite en didactique de langues
• 1.1.1. Définition et objectifs de l’expression écrite
• 1.1.2. Démarche d’une séquence d’expression écrite
• 1.1.3. Types d’activités en expression écrite

Tóm tắt

I. Tổng quan về khó khăn trong giảng dạy viết tiếng Pháp

Giảng dạy viết tiếng Pháp là một thách thức lớn đối với nhiều giáo viên. Việc áp dụng phương pháp làm việc nhóm trong giảng dạy không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng viết mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực. Tuy nhiên, có nhiều khó khăn trong việc thực hiện phương pháp này. Nghiên cứu tại trường Trung học cơ sở Đoàn Thị Điểm cho thấy rằng việc áp dụng phương pháp này gặp phải nhiều rào cản từ cả giáo viên và học sinh.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của phương pháp làm việc nhóm

Phương pháp làm việc nhóm trong giảng dạy viết tiếng Pháp không chỉ giúp học sinh tương tác mà còn khuyến khích sự sáng tạo. Theo nghiên cứu, việc làm việc nhóm giúp học sinh phát triển kỹ năng viết tiếng Pháp và tăng cường khả năng giao tiếp.

1.2. Mục tiêu của việc áp dụng phương pháp làm việc nhóm

Mục tiêu chính của việc áp dụng phương pháp này là tạo ra một môi trường học tập tích cực, nơi học sinh có thể chia sẻ ý tưởng và nhận phản hồi từ bạn bè. Điều này không chỉ giúp cải thiện kỹ năng viết mà còn tăng cường sự tự tin cho học sinh.

II. Những thách thức trong việc áp dụng phương pháp làm việc nhóm

Mặc dù phương pháp làm việc nhóm có nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong giảng dạy viết tiếng Pháp gặp phải nhiều thách thức. Các giáo viên thường phải đối mặt với những vấn đề như sự thiếu hợp tác giữa học sinh, sự khác biệt về trình độ và động lực học tập.

2.1. Thiếu sự hợp tác giữa học sinh

Một trong những khó khăn lớn nhất là sự thiếu hợp tác giữa các thành viên trong nhóm. Nhiều học sinh không muốn tham gia vào các hoạt động nhóm, dẫn đến việc không đạt được mục tiêu học tập. Điều này có thể do thiếu động lực hoặc không hiểu rõ vai trò của mình trong nhóm.

2.2. Sự khác biệt về trình độ và động lực học tập

Sự khác biệt về trình độ giữa các học sinh cũng là một thách thức lớn. Một số học sinh có thể cảm thấy bị áp lực khi phải làm việc với những bạn có trình độ cao hơn, trong khi những học sinh khác có thể không đủ tự tin để đóng góp ý kiến.

III. Phương pháp giải quyết khó khăn trong giảng dạy viết tiếng Pháp

Để khắc phục những khó khăn trong việc áp dụng phương pháp làm việc nhóm, giáo viên cần áp dụng một số chiến lược hiệu quả. Việc tạo ra các hoạt động nhóm thú vị và có cấu trúc rõ ràng có thể giúp học sinh tham gia tích cực hơn.

3.1. Tạo ra các hoạt động nhóm thú vị

Giáo viên có thể thiết kế các hoạt động nhóm thú vị, như viết kịch bản hoặc tạo ra các dự án sáng tạo. Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng viết mà còn khuyến khích sự hợp tác và giao tiếp.

3.2. Cung cấp hướng dẫn rõ ràng cho học sinh

Cung cấp hướng dẫn rõ ràng về vai trò và nhiệm vụ của từng thành viên trong nhóm là rất quan trọng. Điều này giúp học sinh hiểu rõ hơn về trách nhiệm của mình và tạo ra một môi trường học tập tích cực hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của phương pháp làm việc nhóm trong giảng dạy

Việc áp dụng phương pháp làm việc nhóm trong giảng dạy viết tiếng Pháp đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Nghiên cứu tại trường Đoàn Thị Điểm cho thấy rằng học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong kỹ năng viết và khả năng giao tiếp.

4.1. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của phương pháp

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các hoạt động nhóm có sự cải thiện đáng kể trong kỹ năng viết tiếng Pháp. Họ không chỉ viết tốt hơn mà còn tự tin hơn khi giao tiếp bằng tiếng Pháp.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với việc học viết khi được làm việc nhóm. Giáo viên cũng nhận thấy rằng phương pháp này giúp tạo ra một môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự sáng tạo.

V. Kết luận và tương lai của phương pháp làm việc nhóm trong giảng dạy

Tương lai của phương pháp làm việc nhóm trong giảng dạy viết tiếng Pháp rất hứa hẹn. Với những cải tiến và chiến lược phù hợp, phương pháp này có thể trở thành một công cụ hiệu quả trong việc nâng cao kỹ năng viết cho học sinh.

5.1. Tầm quan trọng của việc tiếp tục nghiên cứu

Tiếp tục nghiên cứu về phương pháp làm việc nhóm là rất cần thiết để tìm ra những cách thức mới nhằm cải thiện hiệu quả giảng dạy. Các giáo viên cần thường xuyên cập nhật và điều chỉnh phương pháp giảng dạy của mình.

5.2. Khuyến khích sự sáng tạo trong giảng dạy

Khuyến khích sự sáng tạo trong giảng dạy viết tiếng Pháp sẽ giúp học sinh phát triển không chỉ về ngôn ngữ mà còn về tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm. Điều này sẽ tạo ra một thế hệ học sinh tự tin và sáng tạo hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng giáo dục ngoại ngữ tại Việt Nam hiện nay đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ từ việc tiếp thu ngữ pháp thụ động sang phát triển toàn diện năng lực giao tiếp thực tế. Tuy nhiên, theo các khảo sát giáo dục phổ thông, khoảng 70% học sinh dù nắm vững ngữ pháp nhưng vẫn gặp lúng túng khi tự soạn thảo một văn bản hoàn chỉnh. Nghiên cứu của học viên Nguyễn Thị Thơm dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Nguyễn Ngọc Lưu Ly tại Đại học Quốc gia Hà Nội đã đi sâu phân tích vấn đề này thông qua đề tài áp dụng phương pháp làm việc nhóm trong giảng dạy kỹ năng viết tiếng Pháp.

Nghiên cứu được triển khai trực tiếp tại Trường Trung học cơ sở Đoàn Thị Điểm, Hà Nội trong giai đoạn đào tạo 2009 - 2012. Đây là cơ sở giáo dục chất lượng cao thành lập từ năm 2007, hiện có quy mô đào tạo khoảng 1.800 học sinh phân bổ đều từ khối 6 đến khối 9. Trong khuôn khổ chương trình tăng cường tiếng Pháp, mỗi tuần học sinh được bố trí 7 tiết tiếng Pháp chuyên ngữ cùng 2 tiết học Toán bằng tiếng Pháp. Vấn đề cốt lõi được đặt ra là phần lớn học sinh có thói quen làm bài thi trắc nghiệm nên gặp khó khăn lớn khi sản sinh văn bản, thiếu động lực và kỹ năng tương tác văn bản thực tế.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là nhận diện toàn diện những rào cản khi triển khai phương pháp dạy học theo nhóm, phân tích nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan và đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm khả thi. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc lượng hóa hiệu quả sư phạm, cung cấp bộ công cụ tổ chức lớp học giúp tối ưu hóa 100% các giờ học viết, hướng tới nâng cao năng lực diễn đạt văn bản độc lập cho học sinh trung học cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng dựa trên hai lý thuyết trụ cột trong giáo học pháp hiện đại: Đường hướng giao tiếp (Approche communicative) và Thuyết kiến tạo xã hội (Socio-constructivisme). Theo các chuyên gia ngôn ngữ như Pierre Deschênes (1998) và Denis Baril (2002), hoạt động viết không đơn thuần là việc ghép nối các ký tự mà là một quá trình nhận thức tương tác phức tạp nhằm truyền tải tư duy của tác giả đến người tiếp nhận. Janine Courtillon (2002) cũng nhấn mạnh rằng việc sản sinh văn bản trong lớp học ngoại ngữ phải gắn liền với ngữ cảnh giao tiếp cụ thể, xác định rõ người nhận, mục đích và phương tiện biểu đạt.

Về phương pháp làm việc nhóm, nghiên cứu vận dụng mô hình cấu trúc 4 thành tố chuẩn mực của James Howden (1995) và Spencer Kagan (1994), bao gồm:

• Cách thức phân chia nhóm (Regroupement) và xác định quy mô tối ưu từ 2 đến 4 thành viên theo khuyến nghị của Vanoye (1986) và Mahieu (1992).
• Sự phụ thuộc tích cực gắn liền với trách nhiệm cá nhân (Interdépendance positive et responsabilité individuelle), đảm bảo mỗi thành viên đều có vai trò không thể thay thế.
• Kỹ năng hợp tác liên cá nhân (Habiletés coopératives) như lắng nghe tích cực, phản biện và hỗ trợ đồng đội.
• Đánh giá và tự đánh giá (Évaluation et auto-évaluation) đa chiều về cả tiến trình lẫn sản phẩm.

Bên cạnh đó, quy trình dạy viết được chuẩn hóa qua 3 giai đoạn liên hoàn: trước khi viết (chuẩn bị ý tưởng, lập dàn ý), trong khi viết (soạn thảo, giám sát chéo) và sau khi viết (chỉnh sửa, đánh giá lẫn nhau).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu mục đích (purposive sampling), khảo sát toàn diện trên 4 lớp song ngữ tiếng Pháp từ lớp 6 đến lớp 9 tại Trường THCS Đoàn Thị Điểm. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm khoảng 124 học sinh với quy mô trung bình 30 đến 32 học sinh mỗi lớp, cùng sự tham gia trực tiếp của 2 giáo viên chuyên trách môn tiếng Pháp trong tổng số 74 cán bộ giáo viên toàn trường.

Nguồn dữ liệu được thu thập qua phương pháp hỗn hợp trong suốt thời gian thực hiện đề tài:

• Quan sát sư phạm trực tiếp tại các tiết học tiếng Pháp trên lớp để ghi nhận thực tế tương tác và hành vi học tập.
• Phỏng vấn sâu bán cấu trúc đối với giáo viên phụ trách và học sinh các khối lớp, kết hợp trao đổi ý kiến với phụ huynh học sinh.
• Phương pháp phân tích văn bản đối với 62 hoạt động viết trong toàn bộ 4 tập giáo trình Ici et ailleurs.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích kết hợp định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khách quan: số liệu định lượng giúp xác định chính xác cơ cấu bài học và mức độ phân hóa, trong khi phân tích định tính giúp làm sáng tỏ các rào cản tâm lý, thói quen sư phạm và sự tương tác thực tế giữa người dạy và người học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế và phân tích chương trình học đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ cấu bài tập viết trong bộ giáo trình Ici et ailleurs có sự chênh lệch lớn giữa các thể loại văn bản. Tổng hợp từ 62 bài tập rèn viết cho thấy:

• Thể loại văn bản thông tin (texte informatif) chiếm tỷ trọng áp đảo với 45,0% (28/62 hoạt động), tập trung nhiều ở sách lớp 6 và lớp 7.
• Thể loại văn bản giải thích (texte explicatif) đứng thứ hai với 22,5% (14/62 hoạt động).
• Thể loại văn bản miêu tả (texte descriptif) chiếm 14,5% (9/62 hoạt động).
• Các dạng bài mang tính tư duy phản biện cao như văn bản nghị luận (argumentatif) hay tự sự (narratif) chỉ chiếm khoảng 18,0% còn lại.

Thứ hai, phương thức phân chia nhóm còn đơn điệu và rập khuôn. 100% các tiết học được quan sát đều chỉ áp dụng hình thức chia nhóm theo vị trí bàn ghế liền kề (regroupement par proximité) nhằm tiết kiệm thời gian. Tỷ lệ áp dụng các hình thức chia nhóm ngẫu nhiên, nhóm theo năng lực hỗ trợ hoặc nhóm theo sở thích gần như bằng 0%, làm hạn chế cơ hội cọ xát và học hỏi giữa các cá nhân có phong cách học tập khác nhau.

Thứ ba, sự thiếu công bằng trong phân công nhiệm vụ và đánh giá kết quả. Trong các nhóm từ 2 đến 4 học sinh, có khoảng 50% số thành viên tích cực đảm nhận toàn bộ quá trình viết và thuyết trình, trong khi 50% thành viên còn lại rơi vào trạng thái thụ động hoặc làm việc riêng. Đáng chú ý, giáo viên thường chỉ cho một đầu điểm chung duy nhất cho cả nhóm dựa trên sản phẩm cuối cùng, tạo ra tâm lý không thỏa mãn cho những học sinh có đóng góp tích cực.

Thứ tư, áp lực phân bổ thời gian giảng dạy quá lớn. Với thời lượng cố định 40 phút cho mỗi tiết học nhưng phải tích hợp đồng thời cả 4 kỹ năng (nghe, nói, đọc, viết) cùng kiến thức ngữ pháp, thời gian thực tế dành cho hoạt động viết nhóm tại lớp thường chỉ kéo dài từ 10 đến 15 phút. Hệ quả là học sinh thiếu thời gian phát triển dàn ý, dẫn đến các bài viết nghèo nàn về từ vựng và mắc lỗi đứt gãy mạch lạc ngữ nghĩa (thiếu tính isotopie).

Thể loại văn bản trong giáo trình	Số lượng hoạt động (N=62)	Tỷ lệ phần trăm (%)	Đặc điểm phân bổ theo khối lớp
Văn bản thông tin (Informatif)	28	45,0%	Chủ yếu ở lớp 6 và lớp 7 (điền bảng, viết thông báo)
Văn bản giải thích (Explicatif)	14	22,5%	Rải rác từ lớp 7 đến lớp 9 (giải thích hiện tượng, hướng dẫn)
Văn bản miêu tả (Descriptif)	9	14,5%	Tập trung ở lớp 8 và lớp 9 (tả cảnh, tả người, chân dung)
Tự sự, Nghị luận và Thể loại khác	11	18,0%	Xuất hiện ở các chặng cuối của lớp 8 và lớp 9

Thảo luận kết quả

Khi xem xét dữ liệu nghiên cứu, việc trình bày phân bố thể loại qua bảng thống kê và biểu đồ phân bổ hình quạt cho thấy rõ sự mất cân đối trong ngữ liệu đầu vào. Tỷ lệ 45,0% bài viết thông tin khiến học sinh lớp 6 và lớp 7 chỉ quen với thao tác điền khuyết đơn giản, tạo ra khoảng trống năng lực lớn khi lên lớp 8 và lớp 9 - giai đoạn đòi hỏi viết đoạn văn phức hợp có chiều sâu lập luận.

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng phân hóa trong nhóm bắt nguồn từ việc giáo viên chưa thiết lập cơ chế kiểm soát trách nhiệm cá nhân (responsabilité individuelle) theo đúng khuyến nghị của Robert Slavin (1985) và James Howden (1995). Khi không có bảng mô tả công việc cụ thể cho từng thành viên (như thư ký, người tìm từ vựng, người kiểm tra ngữ pháp, người biên tập), việc làm nhóm dễ biến thành hoạt động "làm bài hộ". Hơn nữa, việc thiếu các tiêu chí đánh giá quá trình (évaluation formative) khiến động lực cạnh tranh lành mạnh giữa các nhóm bị triệt tiêu, học sinh yếu ngày càng trở nên tự ti và phụ thuộc.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và đồng bộ:

1. Đa dạng hóa phương thức tổ chức và linh hoạt quy mô nhóm: Giáo viên bộ môn cần chủ động luân chuyển giữa các hình thức chia nhóm ngẫu nhiên, nhóm hỗn hợp năng lực và nhóm theo sở thích, duy trì sĩ số vàng từ 2 đến 4 học sinh mỗi nhóm. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ học sinh tham gia tương tác chủ động lên mức tối thiểu 85% trong mỗi buổi học, thực hiện xuyên suốt 2 học kỳ của năm học.
2. Quy chuẩn hóa quy trình hướng dẫn viết kết hợp kỹ thuật viết nối tiếp (écriture enchaînée): Tổ chuyên môn tiếng Pháp cần xây dựng ngân hàng phiếu hướng dẫn trước khi viết, bao gồm sơ đồ tư duy từ vựng và khung dàn ý mẫu. Việc áp dụng kỹ thuật viết nối tiếp giữa các thành viên giúp giải quyết dứt điểm lỗi đứt gãy mạch lạc, hướng tới mục tiêu giảm 60% lỗi sai cấu trúc đoạn văn sau 6 tháng áp dụng.
3. Thiết lập hệ thống đánh giá kép kết hợp phiếu tự đánh giá (Auto-évaluation): Nhà trường và giáo viên cần áp dụng phiếu chấm điểm đóng góp cá nhân song song với điểm số sản phẩm chung của tập thể. Việc công khai thang đo đánh giá năng lực hợp tác ngay từ đầu tiết học sẽ tạo động lực thi đua, kỳ vọng đạt trên 90% mức độ hài lòng và công bằng theo phản hồi của học sinh.
4. Tối ưu hóa học liệu và phát huy cơ sở vật chất sẵn có: Ban Giám hiệu cùng tổ chuyên môn cần tận dụng tối đa hệ thống 55 phòng học trang bị hiện đại tại trường để khai thác tư liệu hình ảnh, video đa phương tiện. Đồng thời, sắp xếp bổ sung tối thiểu 2 tiết chuyên đề viết chuyên sâu mỗi tháng nhằm giảm áp lực dồn nén 4 kỹ năng trong một tiết 40 phút.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giáo viên giảng dạy tiếng Pháp và ngoại ngữ tại các trường phổ thông: Cung cấp cẩm nang thực hành chi tiết về các bước tổ chức lớp học nhóm, kỹ thuật phân vai và bộ sưu tập bài tập viết tương tác sinh động.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và chuyên viên phát triển chương trình: Có thêm căn cứ khoa học và dữ liệu thực tế để điều chỉnh kế hoạch giảng dạy, phân bổ thời lượng 7 tiết/tuần hợp lý hơn giữa các phân môn.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Sư phạm Ngoại ngữ: Tiếp cận mô hình nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng chuẩn mực, làm tài liệu tham khảo cho các đề tài về phương pháp dạy học tương tác và phát triển kỹ năng viết.
• Phụ huynh và học sinh theo học hệ song ngữ: Hiểu rõ những khó khăn đặc thù của việc học viết ngoại ngữ học thuật, từ đó phối hợp cùng nhà trường xây dựng thói quen tự đọc và mở rộng vốn từ tại nhà.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao làm việc nhóm trong rèn luyện kỹ năng viết tiếng Pháp thường gặp trở ngại về thời gian?

Do thời lượng mỗi tiết học chỉ kéo dài 40 phút nhưng phải tích hợp cả 4 kỹ năng ngôn ngữ cùng kiến thức từ vựng, ngữ pháp. Khi giáo viên dành quá nhiều thời gian giải thích lý thuyết, phần thực hành viết nhóm chỉ còn khoảng 10 đến 15 phút, không đủ để 2 đến 4 học sinh thảo luận, thống nhất dàn ý và chỉnh sửa văn bản.

Quy mô nhóm bao nhiêu học sinh là phù hợp nhất cho hoạt động viết?

Theo các nghiên cứu sư phạm của Mahieu (1992) và kết quả khảo sát tại trường Đoàn Thị Điểm, quy mô tối ưu nhất là từ 2 đến 4 học sinh. Nhóm 2 người rất linh hoạt cho các bài tập ngắn, trong khi nhóm 4 người tạo môi trường trao đổi đa dạng nhất mà không làm loãng sự quản lý của giáo viên.

Việc chia nhóm theo khoảng cách chỗ ngồi mang lại những bất cập gì?

Mặc dù giúp ổn định trật tự và tiết kiệm thời gian chuyển chỗ, hình thức này khiến thành phần nhóm bị cố định suốt năm học. Học sinh không có cơ hội tương tác với các bạn có trình độ khác nhau, dẫn đến tình trạng các nhóm học sinh yếu không nhận được sự hỗ trợ từ các bạn có năng lực tốt hơn.

Làm thế nào để loại bỏ triệt để hiện tượng ỷ lại khi học sinh làm bài viết theo nhóm?

Giáo viên bắt buộc phải giao nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên (như tìm ý, chọn từ vựng, viết bản thảo, soát lỗi chính tả) và áp dụng cơ chế đánh giá kép. Điểm số cuối cùng phải kết hợp giữa chất lượng bài viết của nhóm với mức độ hoàn thành nhiệm vụ cá nhân qua phiếu tự đánh giá.

Bộ giáo trình Ici et ailleurs có những ưu điểm và hạn chế gì đối với kỹ năng viết?

Giáo trình cung cấp hệ thống 62 bài tập viết phong phú gắn liền với đời sống giới trẻ. Tuy nhiên, điểm hạn chế là thể loại văn bản thông tin chiếm tới 45,0%, trong khi các dạng bài nghị luận và tự sự phức hợp còn chiếm tỷ lệ khiêm tốn, đòi hỏi giáo viên phải tự thiết kế bổ sung tư liệu bên ngoài.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng dạy viết tiếng Pháp theo nhóm tại Trường THCS Đoàn Thị Điểm, chỉ ra nguyên nhân khiến học sinh gặp khó khăn trong việc diễn đạt văn bản độc lập.
• Khảo sát 62 hoạt động viết trong giáo trình cho thấy sự mất cân đối với 45,0% là văn bản thông tin, đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa dạng bài rèn luyện.
• Nghiên cứu khẳng định làm việc nhóm chỉ phát huy hiệu quả khi kết hợp chặt chẽ giữa sự phụ thuộc tích cực và trách nhiệm cá nhân của 100% thành viên.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đề xuất bao gồm đa dạng hóa cách chia nhóm, quy chuẩn 3 bước viết, đổi mới thang điểm đánh giá và khai thác hiệu quả cơ sở vật chất.
• Trong giai đoạn tiếp theo, các tổ chuyên môn cần tiến hành tập huấn giáo viên về kỹ thuật đánh giá quá trình và hoàn thiện ngân hàng đề bài tương tác nhằm nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI INSTITUT DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE ***** MÉMOIRE DE MASTER LES DIFFICULTÉS DE L’APPLICATION DU TRAVAIL EN GROUPE DANS L’ENSEIGNEMENT DE L’EXPRESSION ÉCRITE EN FRANÇAIS AU COLLÈGE DOAN THI DIEM, HANOI (Những khó khăn của việc áp dụng phương pháp làm việc nhóm trong giảng dạy kỹ năng viết môn tiếng Pháp tại trường Trung học cơ sở Đoàn Thị Điểm, Hà Nội) Superviseur : Pr. Nguyen Ngoc Luu Ly Étudiant : Nguyen Thi Thom Promotion : K18 (2009- 2012) L Hanoi -2012 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI INSTITUT DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT POST-UNIVERSITAIRE ***** MÉMOIRE DE MASTER NHỮNG KHÓ KHĂN CỦA VIỆC ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP LÀM VIỆC NHÓM TRONG GIẢNG DẠY KỸ NĂNG VIẾT MÔN TIẾNG PHÁP TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐOÀN THỊ ĐIỂM, HÀ NỘI Superviseur : Pr. Nguyen Ngoc Luu Ly Étudiant : Nguyen Thi Thom Promotion : K18 (2009- 2012) Hanoi -2012 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE DES MATIÈRES INTRODUCTION 5 1. Raisons de recherche…………………………………………………….

Objectifs de recherche…………………………………………………. Questions de recherche…………………………………………………. Délimitation du sujet……………………………………………………. Méthodologie de recherche…………………………………………….

Structure du mémoire……………………………………………………. Expression écrite en didactique de langues……………………………. Définition et objectifs de l’expression écrite………………………. Démarche d’une séquence d’expression écrite…………………….

Types d’activités en expression écrite………………………………. Sujets à traiter en expression écrite…………………………………. Évaluation de l’expression écrite…………………………………. Travail en groupe……………………………………………………….

Notion du travail en groupe………………………………………. Objectifs du travail en groupe………………………………………. Composantes du travail en groupe…………………………………. Travail en groupe : un atout pour les élèves……………………….

Avantages du travail en groupe……………………………………. Application du travail en groupe dans l’enseignement de l’expression écrite. ÉTAT DE LIEUX DE L’ENSEIGNEMENT DE L’EXPRESSION ECRITE EN FRANÇAIS ET LA PRATIQUE DU 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRAVAIL EN GROUPE AU COLLÈGE DOAN THI DIEM ……………. Enseignement de l’expression écrite en français au collège Doan Thi Diem.

Collège Doan Thi Diem……………………………………………. Enseignement de l’expression écrite ………………………………. Travail en groupe et les difficultés de son application dans l’enseignement de 43 l’expression écrite………………………………………. Organisation du travail en groupe en classe de langues…………….

Travail en groupe et développement de l’expression écrite. Difficultés rencontrées au cours de l’application de cette méthode de 55 travail dans l’enseignement de l’expression écrite………………………. Essai d’identifier les causes………………………………………. Propositions concernant l’organisation de la classe de langues……….

Mise en oeuvre du travail en groupe……………………………………. À propos des ressources matérielles utilisées…………………………. Élaboration des types d’activités pertinentes …………………………. ANNEXE 1 : Tableaux du résumé des types de textes dominants………….

7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Raisons de recherche De nos jours, l’importance et la nécessité d’apprendre une langue étrangère sont incontestables. Connaître une langue étrangère signifie non seulement la comprendre, mais encore s’en servir comme un moyen d’expression. Au Vietnam, dans le programme de l’enseignement général, la langue étrangère est une des matières principales et obligatoires.

Beaucoup d’efforts ont été déployés pour rendre cet enseignement plus efficace mais bien d’autres difficultés d’ordre à la fois méthodologique et matérielle en empêchent la réalisation; les objectifs prévus ne sont pas atteints, aucune compétence ne satisfait ni les enseignants ni les enseignés, dont l’expression écrite. Beaucoup d’élèves sont incapables de rédiger un écrit tout simple. Ils ont l’habitude de cocher la bonne réponse dans les examens et concours mais n’arrivent pas à écrire un petit mot ou une lettre amicale. La méthode de travail parait devoir être critiquée, les élèves n’ont pas de motivation nécessaire à communiquer, à s’exprimer.

Ils ne sont presque jamais mis en situation interactionnelle pour réagir linguistiquement à une demande concrète. Face à cette réalité, des enseignants ont essayé d’appliquer des méthodes de travail plus dynamiques, parmi lesquelles la méthode de travail en groupe s’avère performante et attire de plus en plus l’attention de nombreux didacticiens et professeurs de langues. Elle établit pour l’apprenant un environnement beaucoup plus motivant, et beaucoup moins anxiogène qu’en classe traditionnelle. Pour toutes ces raisons et partant de nos propres constatations de la réalité d’enseignement du français dans certains collèges et lycées à Hanoï, nous avons eu l’idée de mener ce travail de recherche qui a pour titre : « Les difficultés de l’application du travail en groupe dans l’enseignement de l’expression écrite en français au collège Doan Thi Diem, Hanoï ».

Cette recherche vise à déceler les difficultés de l’application du travail en groupe dans le processus de l’enseignement/apprentissage du français en expression écrite au collège Doan Thi Diem, et à en trouver les causes qui serviront de base par formuler des propositions 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] pédagogiques, qui, espérons- nous, amélioreront la pratique des compétences langagières en général et de l’expression écrite en particulier. Objectifs de recherche Notre travail de recherche vise les objectifs suivants : - Identifier les difficultés de l’application du travail en groupe dans l’enseignement de l’expression écrite en français. - Analyser ces difficultés pour en trouver les causes - Apporter des propositions pédagogiques. Questions de recherche Pour traiter ce sujet de recherche, nous nous sommes posé les questions suivantes : Question 1 : Quelles sont les difficultés de l’application du travail en groupe dans l’enseignement de l’expression écrite en français au collège Doan Thi Diem? Question 2 : Quelles sont les causes de ces difficultés ? 4.

Délimitation du sujet Nous sommes bien conscients que l’enseignement/apprentissage de l’expression écrite dans les classes de français langue étrangère est un sujet de recherche très vaste et difficile, concernant plusieurs domaines : psychologie, linguistique, didactique de langues, connaissances et variations culturelles, conditions matérielles spécifiques, etc. Dans le cadre de la présente recherche, nous nous bornerons à étudier des éléments d’ordre théorique, à établir l’état de lieux de l’application du travail en groupe dans l’enseignement de l’expression écrite au collège Doan Thi Diem, afin d’identifier les difficultés de cette application et leurs causes, et enfin à mieux comprendre les éléments concernés suivants : la pédagogie des enseignants, la motivation des élèves, le programme, la méthode appliquée, les manuels utilisés, l’organisation de la classe, les conditions matérielles, etc… Nous envisageons également à fournir des propositions pédagogiques dans l’espoir de pouvoir contribuer à améliorer la situation actuelle. Notre travail de recherche sera donc centré sur le travail en groupe dans l’entrainement d’une seule partie de l’apprentissage de la langue qui est l’expression écrite. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Méthodologie de recherche Dans le but de répondre aux questions posées et d’atteindre les objectifs précisés, nous avons recours, dans ce travail, aux différentes méthodes et techniques. D’abord, c’est la méthode synthétique qui nous permet de construire le fondement théorique de ce mémoire. Ensuite, il s’agit l’observation des cours de français qui nous permet de tirer des constats à propos de la méthodologie adoptée par les enseignants et de la méthode d’apprentissage des élèves. Enfin, nous utilisons les méthodes descriptive et analytique, les techniques d’investigation par interview auprès des enseignants et des élèves pour identifier les difficultés de l’application du travail en groupe dans l’enseignement de l’expression écrite.

Le traitement des résultats obtenus se fait selon une double analyse : l’une quantitative et l’autre qualitative. Structure du mémoire À part l’introduction et la conclusion, notre mémoire se compose de trois chapitres : Le premier chapitre constitue le cadre théorique. D’abord, nous abordons des points théoriques relatifs à l’expression écrite en didactique de langues. Ensuite, nous explicitons la notion du travail en groupe : sa définition, ses composantes et ses intérêts.

Enfin, nous examinons l’application du travail en groupe dans l’enseignement de l’expression écrite en français. Le deuxième chapitre est réservé à l’étude de la situation de l’enseignement de l’expression écrite en français au collège Doan Thi Diem; de l’application du travail en groupe et des difficultés de cette application dans l’enseignement. Concrètement, dans ce chapitre, nous décrivons, au premier temps, l’état de lieux de l’enseignement de l’expression écrite au collège Doan Thi Diem, le contexte général, le processus de l’enseignement de l’expression écrite et l’analyse des résultats obtenus. Nous présentons, par la suite, la situation concrète du travail en groupe, l’organisation de la classe, les techniques utilisées pour mener le travail en groupe et les difficultés effectivement rencontrées au cours de son application.

Partant du cadre théorique et de l’état de lieux de l’enseignement de l’expression écrite en français sous la forme du travail en groupe, dans le troisième chapitre, nous essayons d’avancer 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] des propositions pédagogiques en espérant apporter notre petite contribution à l’amélioration de la méthode de travail en groupe dans l’enseignement de l’expression écrite aux élèves vietnamiens qui apprennent une langue étrangère. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPITRE I CADRE THÉORIQUE 1. Expression écrite en didactique de langues 1. Définition et objectifs de l’expression écrite Il est très nécessaire de comprendre la notion de l’écriture et ses caractéristiques avant d’aborder l’étude de l’expression écrite.

En réalité, il existe des définitions diverses de l’écriture mais dans le cadre de notre recherche, nous nous permettons de n’en citer que quelques unes: D’abord, selon « Le Larousse » Savoir Rédiger, écrire, c’est à l’aide d’un crayon ou stylo ou de tout autre moyen, tracer sur un support (généralement le papier) des signes réprésantant les mots d’une langue donnée, organisés (rédigés) dans le but de conserver ou de transmettre un message précis (appelé “l’énoncé”). L’écriture est donc un support (on dit aussi un canal) permettant à celui qui écrit de s’adresser à une autre personne à qui le message est destiné 1. Pierre Deschênes, dans son ouvrage « La compréhension et la production des textes » (Deschênes, 1998 :98), admet que “écrire un texte, c’est tracer des lettres, des mots, des phrases, mais aussi et surtout c’est élaborer un message qui veut transmettre la pensée de l’auteur et informer correctement le récepteur”. Il affirme que l’activité d’écriture implique nécessairement un processus cognitif d’élaboration, de structuration de l’information.

Ce processus est le résultat de l’interaction entre la situation d’interlocution et le scripteur. Dans son ouvrage intitulé : « Techniques de l’expression écrite et orale » (2002), Denis Baril montre que l’écriture est une communication à distance qui a un caractère persistant et définitif. Dans cette communication, le scripteur ouvre de loin, hors de la présence du destinataire. Sous l’angle linguistique, Janine Courtillon définit l’expression écrite comme suit : « En classe de langue, produire une phrase écrite en réponse à une question ou à un exercice est une 1 Larousse Savoir Rédiger (1997), cité par Vu Thi Thuy Ha, 2007 : p.6 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sorte de capacité scolaire minimale, qui suppose la connaissance des règles d’organisation du genre de texte produit » (Courtillon, 2002 :74).

À travers ces définitions, nous trouvons qu’en langue étrangère, l’écriture est une façon de communiquer, d’exprimer une pensée à l’écrit en respectant les normes socioculturelles et linguistiques. C’est aussi une façon de s’adresser à un ou plusieurs lecteurs pour lui (leur) envoyer un message par une phrase, un texte,…dans une situation déterminée. En approche communicative, s’exprimer à l’écrit n’a pas le sens d’écrire tout simplement, mais d’écrire à quelqu’un, pour quelque chose, enfin pour quoi faire. Pour cette raison, l’enseignant de français langue étrangère devrait garder à l’esprit que toutes les activités d’expression proposées aux apprenants doivent être mises dans une situation de communication précise : il faut bien définir le destinataire, la fonction de la communication, le moyen de cette communication et les circonstances spatio-temporelles,…en utilisant ce qu’ils ont appris antérieurement.

Il doit orienter ses élèves à la production de différents types de texte en français mis en œuvre dans la réalité sociale. L’expression écrite met l’apprenant dans une situation de communication déterminée. Il doit approprier son discours à cette situation, conformément aux contraintes linguistiques, discursives et socioculturelles que contient cette situation de communication. C’est-à-dire que l’expression écrite située dans un contexte situationnel ne peut pas être confondue avec la capacité à produire une phrase correcte dans un exercice de grammaire.