Luận văn thạc sĩ quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện trần đề tỉnh sóc trăng

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Trần Đề, Sóc Trăng.

• Tác giả: Dương Minh Trí
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Văn Liên
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
• Đề tài: Quản lý dạy học theo năng lực học sinh tại trường trung học cơ sở Trần Đề, Sóc Trăng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Các nghiên cứu trong nước
• 1.4. Các khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.5. Năng lực, năng lực học sinh
• 1.6. Hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở các trường trung học cơ sở
• 1.7. Quản lí hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở
• 1.8. Quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường trung học cơ sở
• 1.9. Hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường trung học cơ sở
• 1.10. Mục tiêu dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường trung học cơ sở
• 1.11. Nội dung dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh trong các trường trung học cơ sở
• 1.12. Phương pháp và hình thức dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở trường trung học cơ sở
• 1.13. Kiểm tra đánh giá kết quả dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường Trung học cơ sở
• 1.14. Các điều kiện của hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường Trung học cơ sở
• 1.15. Quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường trung học cơ sở
• 1.16. Chủ thể và đối tượng quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường Trung học cơ sở
• 1.17. Mục tiêu quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh thực hiện ở các trường trung học cơ sở
• 1.18. Nội dung quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường trung học cơ sở
• 1.19. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường trung học cơ sở
• 1.19.1. Các yếu tố khách quan
• 1.19.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.20. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN TRẦN ĐỀ, TỈNH SÓC TRĂNG
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, tình hình giáo dục và đào tạo huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng
• 2.1.1. Vị trí địa lí và tình hình kinh tế - xã hội
• 2.1.2. Về giáo dục huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng
• 2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Đối tượng khảo sát
• 2.2.3. Nội dung khảo sát
• 2.2.4. Phương pháp và công cụ khảo sát
• 2.3. Thực trạng hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng
• 2.3.1. Nhận thức của cán bộ quản lí, giáo viên ở các trường THCS huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng về dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh
• 2.3.2. Thực trạng thực hiện mục tiêu dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường Trung học cơ sở
• 2.3.3. Thực trạng thực hiện nội dung dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường Trung học cơ sở
• 2.3.4. Thực trạng thực hiện phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường Trung học cơ sở
• 2.3.5. Thực trạng thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường Trung học cơ sở
• 2.3.6. Thực trạng các điều kiện của hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường Trung học cơ sở
• 2.3.7. Thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực thực hiện ở các trường trung học cơ sở huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng
• 2.3.8. Thực trạng xây dựng kế hoạch dạy học ở các trường trung học cơ sở theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh
• 2.3.9. Thực trạng tổ chức bộ máy quản lí và tổ chức hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh
• 2.3.10. Thực trạng chỉ đạo ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT), đảm bảo cơ sở vật chất - thiết bị và xây dựng chính sách, tạo động lực thúc đẩy giáo viên, học sinh phát huy tốt vai trò của mình trong dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh
• 2.3.11. Thực trạng bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh cho cán bộ quản lí ở các trường trung học cơ sở
• 2.3.12. Thực trạng về mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng
• 2.3.13. Đánh giá chung về thực trạng công tác quản lí của hiệu trưởng ở các trường trung học cơ sở huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng đối với hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh
• 2.3.13.1. Những điểm mạnh
• 2.3.13.2. Những điểm yếu
• 2.3.13.3. Nguyên nhân của thực trạng
• 2.4. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 2: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN TRẦN ĐỀ, TỈNH SÓC TRĂNG
• 3.1. Nguyên tắc bảo đảm tính mục tiêu
• 3.2. Nguyên tắc bảo đảm tính hệ thống
• 3.3. Nguyên tắc bảo đảm tính thực tiễn và khả thi
• 3.4. Các biện pháp quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh
• 3.4.1. Nâng cao nhận thức về dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh cho cán bộ quản lí, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên
• 3.4.2. Lập kế hoạch quản lí dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh
• 3.4.3. Chỉ đạo tổ chuyên môn và giáo viên thực hiện dạy học theo hướng tiếp cận năng lực
• 3.4.4. Chỉ đạo bồi dưỡng phương pháp học tập tích cực nhằm phát triển năng lực cho học sinh
• 3.4.5. Tăng cường quản lí cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ cho hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực
• 3.4.6. Xây dựng cơ chế, tạo động lực thúc đẩy hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực
• 3.5. Mối quan hệ giữa các biện pháp được đề xuất
• 3.6. Khảo sát sự cần thiết, tính khả thi của các biện pháp được đề xuất
• 3.6.1. Mục đích, nội dung, phương pháp, đối tượng khảo sát
• 3.6.2. Sự cần thiết của các biện pháp được đề xuất
• 3.6.3. Tính khả thi của biện pháp được đề xuất
• 3.7. Tiểu kết
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh

Quản lý giáo dục là một lĩnh vực quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Quản lý giáo dục không chỉ đơn thuần là việc điều hành mà còn bao gồm việc phát triển năng lực cho học sinh. Theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy năng lực của học sinh là cần thiết. Dạy học theo năng lực không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trong thực tiễn. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp dạy học phù hợp, tạo điều kiện cho học sinh phát huy tối đa khả năng của mình. Chương trình giáo dục cần được thiết kế để phù hợp với năng lực của từng học sinh, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục. Việc đánh giá năng lực cũng cần được thực hiện một cách khoa học, nhằm phản ánh đúng thực trạng và giúp giáo viên điều chỉnh phương pháp dạy học.

1.1. Khái niệm và vai trò của năng lực học sinh

Năng lực học sinh được hiểu là khả năng thực hiện các nhiệm vụ học tập một cách hiệu quả. Năng lực học sinh không chỉ bao gồm kiến thức mà còn là kỹ năng, thái độ và thói quen học tập. Việc phát triển năng lực học sinh là mục tiêu hàng đầu trong giáo dục hiện đại. Giáo viên cần nhận thức rõ vai trò của mình trong việc phát triển năng lực này. Họ không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người hướng dẫn, tạo động lực cho học sinh. Để đạt được điều này, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập. Việc đánh giá năng lực cũng cần được thực hiện thường xuyên để theo dõi sự tiến bộ của học sinh và điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp.

II. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh

Tại huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng, thực trạng quản lý dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh còn nhiều hạn chế. Nhiều giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc dạy học theo năng lực. Họ thường áp dụng các phương pháp dạy học truyền thống, dẫn đến việc học sinh không phát huy được khả năng của mình. Hoạt động dạy học chưa được tổ chức một cách linh hoạt, chưa tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh. Việc đánh giá năng lực học sinh cũng chưa được thực hiện một cách đồng bộ, gây khó khăn trong việc theo dõi sự tiến bộ của học sinh. Để cải thiện tình hình này, cần có sự can thiệp từ phía các cấp quản lý giáo dục, nhằm nâng cao nhận thức và năng lực cho đội ngũ giáo viên.

2.1. Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên

Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về dạy học theo năng lực còn hạn chế. Nhiều giáo viên vẫn giữ tư duy truyền thống, coi việc dạy học chỉ là việc truyền đạt kiến thức. Điều này dẫn đến việc học sinh không được khuyến khích phát triển kỹ năng và tư duy độc lập. Cán bộ quản lý cũng chưa có những chỉ đạo rõ ràng về việc áp dụng phương pháp dạy học mới. Việc tổ chức các buổi tập huấn, bồi dưỡng cho giáo viên về phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực là rất cần thiết. Chỉ khi có sự thay đổi trong nhận thức, chất lượng dạy học mới có thể được cải thiện.

III. Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh

Để nâng cao chất lượng dạy học theo hướng tiếp cận năng lực, cần thực hiện một số biện pháp quản lý cụ thể. Đầu tiên, cần nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của việc dạy học theo năng lực. Thứ hai, cần xây dựng kế hoạch quản lý dạy học rõ ràng, cụ thể, nhằm tạo điều kiện cho giáo viên thực hiện các phương pháp dạy học mới. Thứ ba, cần tăng cường quản lý cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ cho hoạt động dạy học. Cuối cùng, cần xây dựng cơ chế khuyến khích giáo viên và học sinh tham gia tích cực vào quá trình dạy học. Những biện pháp này sẽ giúp cải thiện chất lượng giáo dục tại các trường trung học cơ sở huyện Trần Đề.

3.1. Nâng cao nhận thức và bồi dưỡng giáo viên

Nâng cao nhận thức cho giáo viên về dạy học theo năng lực là một trong những biện pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa bồi dưỡng, tập huấn về phương pháp dạy học mới, giúp giáo viên hiểu rõ hơn về cách thức áp dụng các phương pháp này trong thực tế. Việc tạo ra một môi trường học tập tích cực, khuyến khích giáo viên chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau cũng rất cần thiết. Chỉ khi giáo viên có đủ kiến thức và kỹ năng, họ mới có thể truyền đạt cho học sinh một cách hiệu quả. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng dạy học mà còn góp phần phát triển năng lực cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, việc quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh trở thành một yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. Tại huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng, với mạng lưới 9 trường trung học cơ sở công lập, thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo hướng này còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả phát triển năng lực học sinh. Mục tiêu nghiên cứu nhằm khảo sát thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh tại các trường THCS huyện Trần Đề, từ đó đề xuất các biện pháp quản lí phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục THCS trong giai đoạn 2016-2019.

Nghiên cứu tập trung vào các khía cạnh: nhận thức của cán bộ quản lí và giáo viên về dạy học theo hướng tiếp cận năng lực; thực trạng thực hiện mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học; kiểm tra đánh giá kết quả dạy học; điều kiện cơ sở vật chất và công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lí. Việc đánh giá dựa trên số liệu khảo sát từ 100% các trường THCS công lập trên địa bàn, với sự tham gia của cán bộ quản lí và giáo viên. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng đổi mới quản lí giáo dục, góp phần thực hiện thành công mục tiêu phát triển năng lực học sinh, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hai lý thuyết chính: lý thuyết quản lí giáo dục và lý thuyết dạy học theo hướng tiếp cận năng lực. Lý thuyết quản lí giáo dục được hiểu là hệ thống các tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí nhằm đảm bảo sự vận hành hiệu quả của hệ thống giáo dục. Lý thuyết dạy học theo hướng tiếp cận năng lực nhấn mạnh việc phát triển năng lực hành động của học sinh thông qua việc vận dụng kiến thức, kỹ năng và thái độ trong các tình huống thực tiễn.

Ba khái niệm trọng tâm được sử dụng gồm: năng lực học sinh (bao gồm năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá thể), hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực (tập trung vào phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh), và quản lí hoạt động dạy học (quá trình lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá nhằm đảm bảo mục tiêu phát triển năng lực học sinh).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp nghiên cứu lí luận và nghiên cứu thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính gồm: tài liệu, văn bản pháp luật về quản lí giáo dục và dạy học; khảo sát thực trạng tại 9 trường THCS huyện Trần Đề với sự tham gia của cán bộ quản lí và giáo viên; phỏng vấn chuyên sâu các cán bộ quản lí và giáo viên chủ chốt.

Cỡ mẫu khảo sát là toàn bộ cán bộ quản lí và giáo viên tại các trường THCS công lập trên địa bàn, đảm bảo tính đại diện và toàn diện. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ nhằm thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ. Phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả (tần suất, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình) và phân tích định tính từ các cuộc phỏng vấn. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm học 2016-2017 đến năm 2018-2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức về dạy học theo hướng tiếp cận năng lực: Khoảng 75% cán bộ quản lí và 68% giáo viên nhận thức đúng và đầy đủ về mục tiêu, nội dung dạy học theo hướng tiếp cận năng lực. Tuy nhiên, còn khoảng 25% cán bộ quản lí và 32% giáo viên chưa nắm vững hoặc hiểu chưa đầy đủ, ảnh hưởng đến việc triển khai thực hiện.

2. Thực trạng thực hiện mục tiêu và nội dung dạy học: Có 70% giáo viên thực hiện mục tiêu dạy học theo hướng tiếp cận năng lực ở mức khá và tốt, nhưng chỉ khoảng 60% thực hiện đầy đủ nội dung dạy học phù hợp với năng lực học sinh. Một số trường hợp giáo viên vẫn áp dụng phương pháp truyền thống, chưa đổi mới phù hợp.

3. Phương pháp và hình thức dạy học: Khoảng 65% giáo viên sử dụng phương pháp dạy học tích cực, trong đó 40% áp dụng dạy học theo tình huống và dạy học phát hiện giải quyết vấn đề. Tuy nhiên, 35% còn lại chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình truyền thống, hạn chế phát triển năng lực học sinh.

4. Kiểm tra đánh giá kết quả dạy học: Chỉ có khoảng 55% giáo viên áp dụng các hình thức kiểm tra đánh giá theo năng lực, như đánh giá qua sản phẩm, dự án, quan sát và tự đánh giá. Phần lớn còn lại vẫn tập trung vào kiểm tra kiến thức truyền thống, chưa phản ánh đúng năng lực thực tế của học sinh.

5. Điều kiện cơ sở vật chất và bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lí: Khoảng 70% trường có cơ sở vật chất đáp ứng tối thiểu cho hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực, nhưng chỉ 50% cán bộ quản lí và giáo viên được bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên về quản lí và dạy học theo hướng này.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy, mặc dù nhận thức về dạy học theo hướng tiếp cận năng lực đã được nâng cao, nhưng việc thực hiện còn nhiều hạn chế do nhiều nguyên nhân. Nguyên nhân chủ yếu là do sự thiếu đồng bộ trong công tác bồi dưỡng, chưa có kế hoạch quản lí chặt chẽ và chưa tận dụng hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị dạy học. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ áp dụng phương pháp dạy học tích cực và kiểm tra đánh giá năng lực tại huyện Trần Đề còn thấp hơn mức trung bình chung, cho thấy cần có sự đầu tư và chỉ đạo quyết liệt hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ phần trăm cán bộ quản lí và giáo viên theo từng mức độ nhận thức, áp dụng phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá. Bảng tổng hợp số liệu về cơ sở vật chất và bồi dưỡng cũng giúp minh họa rõ nét các điều kiện ảnh hưởng đến quản lí hoạt động dạy học.

Ý nghĩa của nghiên cứu là làm rõ thực trạng quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực tại địa phương, từ đó đề xuất các giải pháp thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục THCS, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao nhận thức và năng lực chuyên môn cho cán bộ quản lí và giáo viên: Tổ chức các khóa bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu về quản lí và dạy học theo hướng tiếp cận năng lực, đảm bảo 100% cán bộ quản lí và giáo viên được đào tạo trong vòng 1 năm tới. Chủ thể thực hiện là Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm.

2. Xây dựng và triển khai kế hoạch quản lí dạy học theo hướng tiếp cận năng lực: Hiệu trưởng các trường THCS cần xây dựng kế hoạch chi tiết, có lộ trình cụ thể, phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng tổ chuyên môn và giáo viên, đảm bảo kế hoạch được thực hiện nghiêm túc trong năm học tiếp theo.

3. Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá: Khuyến khích giáo viên áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học theo tình huống, dạy học phát hiện giải quyết vấn đề, đồng thời đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá theo năng lực học sinh. Các tổ chuyên môn cần tổ chức sinh hoạt chuyên môn định kỳ để chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau.

4. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và thiết bị dạy học: Phối hợp với các cấp chính quyền địa phương để nâng cấp phòng học, trang thiết bị công nghệ thông tin, thiết bị dạy học trực quan nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đổi mới phương pháp dạy học. Mục tiêu hoàn thành trong vòng 2 năm.

5. Xây dựng cơ chế, chính sách tạo động lực: Ban giám hiệu và các cấp quản lí cần xây dựng các chính sách khen thưởng, động viên kịp thời đối với giáo viên và cán bộ quản lí có thành tích trong đổi mới dạy học theo hướng tiếp cận năng lực, góp phần thúc đẩy sự sáng tạo và trách nhiệm trong công tác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lí giáo dục các cấp: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực, từ đó áp dụng hiệu quả trong công tác chỉ đạo, điều hành tại địa phương và đơn vị.

2. Giáo viên trung học cơ sở: Nắm bắt các phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo năng lực, nâng cao kỹ năng chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lí giáo dục: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn phong phú để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo, đồng thời làm tài liệu tham khảo trong quá trình học tập và nghiên cứu.

4. Các cơ quan quản lí giáo dục và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển giáo dục phù hợp với xu hướng đổi mới, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh và cả nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực là gì?
   Là quá trình tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá hoạt động dạy học nhằm phát triển năng lực hành động của học sinh, tập trung vào kết quả đầu ra và khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng trong thực tiễn.

2. Tại sao cần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực?
   Phương pháp này giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn biết vận dụng giải quyết các tình huống thực tế, phù hợp với yêu cầu phát triển giáo dục hiện đại.

3. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực?
   Bao gồm nhận thức và năng lực của cán bộ quản lí, trình độ chuyên môn của giáo viên, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, chính sách động viên và sự phối hợp giữa các bên liên quan.

4. Làm thế nào để đánh giá kết quả học tập theo năng lực?
   Sử dụng các hình thức đánh giá đa dạng như quan sát, đánh giá sản phẩm, dự án, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng, tập trung vào khả năng vận dụng kiến thức và kỹ năng trong các tình huống thực tế.

5. Các biện pháp quản lí nào được đề xuất để nâng cao chất lượng dạy học?
   Bao gồm nâng cao bồi dưỡng chuyên môn, xây dựng kế hoạch quản lí chi tiết, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, và xây dựng cơ chế tạo động lực cho giáo viên và cán bộ quản lí.

Kết luận

• Quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực tại các trường THCS huyện Trần Đề còn nhiều hạn chế, đặc biệt về nhận thức, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá.
• Năng lực học sinh được phát triển chưa đồng đều do sự chưa đồng bộ trong quản lí và điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế.
• Các biện pháp quản lí đề xuất tập trung vào nâng cao năng lực cán bộ quản lí, đổi mới phương pháp dạy học, cải thiện điều kiện vật chất và xây dựng cơ chế động viên.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục THCS, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.
• Đề nghị các cơ quan quản lí giáo dục, nhà trường và giáo viên phối hợp triển khai các giải pháp trong giai đoạn 2019-2021 để đạt hiệu quả bền vững.

Các trường THCS huyện Trần Đề cần xây dựng kế hoạch triển khai các biện pháp quản lí đã đề xuất, đồng thời tổ chức đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp. Các cấp quản lí giáo dục cần hỗ trợ về chuyên môn và cơ sở vật chất nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới dạy học theo hướng tiếp cận năng lực.

Kêu gọi: Các nhà quản lí, giáo viên và các bên liên quan hãy cùng chung tay thực hiện đổi mới quản lí và dạy học theo hướng tiếp cận năng lực để nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho địa phương và đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của học sinh là một định hướng tích cực nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của các cấp học, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn lực con người có chất lượng, đủ sức cạnh tranh và hội nhập quốc tế. Quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Các nghiên cứu ở nước ngoài Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt có nhiệm vụ đào tạo thế hệ trẻ thành những người phục vụ đắc lực cho sự phát triển của xã hội, Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đóng vai trò chủ yếu, quan trọng trong việc giữ gìn, truyền bá văn minh nhân loại.

Do vậy, giáo dục góp phần quyết định sự phát triển của các quốc gia. Quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh là vấn đề được các nhà giáo dục, quản lí giáo dục quan tâm nghiên cứu, phát triển. Trong đó phải kể đến các tác giả nước ngoài với những quan điểm giáo dục sau: Nhà giáo dục Rousseau (1712) - triết gia người Pháp sống vào thế kỷ 18 đã chỉ ra mục tiêu của giáo dục không phải là dạy cho trẻ em kiến thức, mà dạy cho trẻ biết làm thế nào để có kiến thức. “Vấn đề là chỉ ra cho nó cần làm thế nào để luôn khám phá ra sự thật hơn là bảo cho nó biết một sự thật”.

Rousseau muốn đứa trẻ phải tự học hỏi, phải tự sử dụng lý trí của nó chứ không phải sử dụng lý trí của người khác; ông không dạy đứa trẻ khoa học mà dạy nó “Tiếp thu khoa học theo nhu cầu” (Lê Duy Phong, 2012). Nghiên cứu tài liệu trích “Thiên đường của trái tim” của tác phẩm “Khoa sư phạm vĩ đại” tác giả Jan Amos Komensky (Còn có tên La tinh là Comenius) sinh ngày 28 tháng 3 năm 1592 tại một làng nằm trong thị trấn Vhersky Brod thuộc xứ Môrava, miền Trung Cộng Hòa Séc, ông đã đưa ra một hệ thống những nguyên tắc Luan van 7 “Vàng ngọc” của việc dạy học, những nguyên tắc khiến cho việc dạy và học được dễ dàng, những tri thức cần cung cấp cho học sinh, đòi hỏi phải được chắt lọc, có ích, học sinh dễ tiếp thu và vận dụng được. Theo quan điểm của Komensky con người là một thực thể của tự nhiên, vì vậy việc giáo dục con người phải hợp với quy luật tự nhiên và nguyên tắc ông đưa ra đề cập đến những nguyên tắc cụ thể trong dạy và học (Dương Tất Từ, 2005). Nhiều công trình bàn về giáo dục của Dewey (1859) người Mỹ như: “Đổi mới mạnh mẽ, sâu sắc tư duy giáo dục”; “Đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của chương trình giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học”; “Giáo dục con người vừa đáp ứng yêu cầu xã hội vừa phát triển cao nhất tiềm năng của mỗi cá nhân”; “Tập trung dạy cách học, cách nghĩ và tự học”; “Coi trọng sự phối hợp chặt chẽ giáo dục nhà trường, giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” (Nguyễn Ái Học, 2014).

Nhưng điều đáng nói là cơ sở khoa học, tính nhân bản, nhân văn của triết lý giáo dục của J. Dewey còn làm hậu thuẫn lâu dài cho nhiều nội dung đổi mới giáo dục Việt Nam. Bởi vậy, chúng ta rất cần thiết tiếp tục nghiên cứu vận dụng một cách thích hợp. Nhìn chung, những quan điểm, triết lý dạy học hiện đại của các nhà giáo dục, quản lí giáo dục trên thế giới là cơ sở lý luận có tính nền tảng về đổi mới PPDH và quản lí đổi mới PPDH 1.

Các nghiên cứu trong nước Quản lí hoạt động dạy học là một hoạt động đặc thù của công tác giáo dục, nó giữ vị trí trung tâm, chi phối mọi hoạt động khác trong nhà trường và quyết định chất lượng của một nhà trường. Nhiều nhà khoa học, nhà quản lí đã đề cập đến công tác quản lí HĐDH và xem quản lí HĐDH là nguyên nhân cơ bản tác động đến chất lượng giáo dục. Quản lí HĐDH là hoạt động trung tâm của người hiệu trưởng ở nhà trường, đồng thời cũng là quản lí cơ bản, quan trọng nhất trong công tác quản lí trường học. Chính vì lẽ đó, vấn đề quản lí HĐDH luôn được các nhà nghiên cứu, các nhà QLGD đề cập trong các công trình nghiên cứu khoa học.

Khoa học QLGD ở nước ta được hình thành và phát triển trên những thành tựu của giáo dục thế giới, nhưng đồng thời mang đặc trưng riêng của nền văn hóa Luan van 8 mang đậm bản sắc dân tộc Việt Nam. Trước hết phải nói đến quan điểm giáo dục (GD) của Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục (PPGD) đó là: “Cách học phải nhẹ nhàng, không gò ép học sinh vào khuôn khổ người lớn, phải đặc biệt chú trọng đến sức khỏe của các cháu, chú trọng bồi dưỡng phương pháp tự phát huy nội lực, óc tư duy lý luận, tư duy kinh tế, óc phê phán và sáng tạo cho người học” (Nguyễn Văn Quang). Trong thư gửi cho học sinh nhân ngày khai trường, Bác Hồ đã viết: “từ giờ phút này giở đi các em bắt đầu được nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam… một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em”. Nội dung bức thư như là một định hướng cho sự phát triển của PPDH.

Đã có nhiều tác giả nghiên cứu về quản lí hoạt động dạy học, quản lí đổi mới PPDH như: Nguyễn Cảnh Toàn, Hồ Ngọc Đại, Phan Trọng Luận, Vũ Trọng Rỹ, vũ Văn Tảo, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Văn Cường, Thái Duy Tuyên…. Đáng lưu ý là công trình nghiên cứu: PPDH truyền thống và đổi mới của Thái Duy Tuyên, đã nêu rõ: “Đổi mới PPDH lấy học sinh làm trung tâm”. Quan điểm "Dạy và học lấy học sinh làm trung tâm" (Lê Duy Phong, 2012). “Đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh theo cách tiếp cận năng lực” (Nguyễn Công Khanh, 2013).

Tác giả Nguyễn Văn Cường thì đổi mới PPDH không chỉ là công việc của mỗi giáo viên mà là nhiệm vụ chung của nhà trường và các cấp giáo dục. Do đó cần có chính sách, cơ chế cũng như các biện pháp quản lí nhằm tổ chức quá trình đổi mới PPDH của các trường được thực hiện một cách có định hướng, có kế hoạch, đồng bộ và có hiệu quả. Công tác quản lí giáo dục cần tạo điều kiện và khuyến khích tính sáng tạo, độc lập và trách nhiệm của giáo viên trong dạy học và đổi mới PPDH (Nguyễn Văn Cường & Bernd Meier, 2011). Theo tác giả Hồ Ngọc Đại, sự khác nhau căn bản giữa nền giáo dục XX với nền giáo dục XXI là sự khác nhau về nguyên lý: thầy giảng bài - trò ghi nhớ và thầy thiết kế - trò thi công.

Từ đó ông cho rằng, với công thức đầu thì thầy giáo là nhân vật trung tâm, còn công thức sau thì học trò là nhân vật trung tâm (Hồ Ngọc Đại, 2010). Còn theo tác giả Nguyễn Vinh Hiển, việc học tập nhất thời của HS phải giống hoạt động của nhà nghiên cứu, coi trọng rèn luyện phương pháp tự học. Giáo viên Luan van 9 phải dựa vào đặc điểm nội dung kiến thức và coi trọng việc tìm hiểu thói quen hoạt động trí óc của từng HS để có cách dạy thích hợp với từng em (Nguyễn Vinh Hiển, 2017). Theo tác giả (Trần Thị Hương, 2014) HS không chỉ là đối tượng tiếp nhận thụ động tác động của nhà giáo dục, mà HS còn là chủ thể tự giáo dục.

HS tiếp nhận những tác động giáo dục có chọn lọc phù hợp với đặc điểm tâm lý của cá nhân. Theo tác giả (Phan Trọng Ngọ, 2001) quá trình hình thành và phát triển của một cá nhân là quá trình lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử của loài người thông qua năng lực thực tiễn của cá nhân đó. Hay nói cách khác, cá nhân chỉ có thể lĩnh hội được những lượng kiến thức nhất định tùy thuộc vào nhu cầu và hứng thú của bản thân. Theo tác giả (Đỗ Hương Trà, 2016) dạy học không phải là tạo ra kiến thức, truyền đạt kiến thức hay chuyển giao kiến thức mà phải làm cho người học học cách đáp ứng hiệu quả các đòi hỏi cơ bản liên quan đến môn học và có khả năng vượt qua ngoài phạm vi môn học để chủ động thích ứng với cuộc sống lao động sau này.

Ở nước ta, cũng có nhiều nhà sư phạm nghiên cứu về lĩnh vực này. Các tác giả đã đưa ra các vấn đề về vai trò của người hiệu trưởng trong công tác quản lí trường học. Bản chất và mối quan hệ giữa các thành tố của hoạt động dạy học và mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học. Vai trò của người dạy và người học.

Biện pháp nâng cao hiệu quả công tác QL của hiệu trưởng. Quản lí (QL) HĐDH là QL hoạt động trung tâm của người hiệu trưởng ở nhà trường, đồng thời cũng là quản lí cơ bản, quan trọng nhất trong công tác quản lí trường học. Chính vì vậy, vấn đế quản lí HĐDH luôn được các nhà nghiên cứu, các nhà quản lí giáo dục (QLGD) đề cập trong các công trình nghiên cứu khoa học. Ngoài các tài liệu, giáo trình giảng dạy của các trường đại học sư phạm, trường CBQL giáo dục nghiên cứu giảng dạy chuyên đề Hiệu trưởng quản lí HĐDH, các luận văn thạc sĩ chuyên ngành QLGD cũng có một số đề tài nghiên cứu như: đề tài “Một số biện pháp quản lí việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình – Nghệ An.

Đề tài “Biện pháp quản lí HĐDH môn Luan van 10 sinh tại các trường THCS trên địa bàn Quận Hải Châu, thành Phố Đà Nẵng” (Nguyễn Đức Tú Anh, 2013). Đề tài: “Biện pháp quản lí đổi mới phương pháp dạy học của hiệu trưởng các trường THCS huyện Đông hòa, tỉnh Phú Yên”. Đề tài: “Thực trạng quản lí hoạt động giảng dạy ở các trường trung học phổ thông thành phố vũng Tàu” (Phan Ngọc Huỳnh, 2010). Bên cạnh đó là các nghiên cứu về dạy học theo định hướng phát triển năng lực của Đỗ Ngọc Thống: “Xây dựng chương trình giáo dục phổ thông theo hướng tiếp cận năng lực”.

Đề tài: “Giáo dục định hướng kết quả đầu ra và phát triển năng lực” của tác giả Nguyễn Văn Cường.