Khảo sát vùng xương gò má ở người mất răng toàn bộ để xác định vị trí xương gò má tiếp xúc với implant nhiều nhất trên phim cbct

Tài liệu nghiên cứu Khảo sát vùng xương gò má ở người mất răng toàn bộ để xác định vị trí xương gò má tiếp xúc với, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Trần Minh Trí
• Người hướng dẫn: TS. Trần Hùng Lâm
• Trường học: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Khảo Sát Vùng Xương Gò Má Ở Người Mất Răng Toàn Bộ Để Xác Định Vị Trí Xương Gò Má Tiếp Xúc Với Implant
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Giải phẫu xương gò má và các yếu tố liên quan
• 1.1.1. Xoang hàm
• 1.1.2. Cấu trúc giải phẫu xương gò má
• 1.1.3. Một số nghiên cứu đo đạc kích thước xương gò má (XGM)
• 1.1.4. Hố dưới thái dương
• 1.2. Ứng dụng cắt lớp vi tính với chùm tia hình nón CBCT trong nha khoa
• 1.2.1. Lịch sử
• 1.2.2. Ưu và nhược điểm của CBCT
• 1.2.3. Ứng dụng của CBCT trong nha khoa
• 1.2.3.1. Chiều dài của Implant XGM
• 1.2.3.2. Thiết kế Implant XGM
• 1.2.3.3. Đường kính Implant
• 1.2.3.4. Kỹ thuật phẫu thuật cấy ghép Implant XGM
• 1.2.3.4.1. Kỹ thuật phẫu thuật với đường vào cổ điển
• 1.2.3.4.2. Kỹ thuật phẫu thuật với đường vào rãnh xoang
• 1.2.3.4.3. Kỹ thuật phẫu thuật với đường vào ngoài xoang
• 1.2.3.4.4. Kỹ thuật đặt Implant dựa trên hướng dẫn giải phẫu xương gò má
• 1.2.3.4.5. Sự tiêu xương ổ sau mất răng
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Dân số mục tiêu
• 2.1.2. Dân số chọn mẫu
• 2.1.3. Tiêu chuẩn chọn mẫu
• 2.1.4. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Tiêu chuẩn hóa CBCT
• 2.2.3. Thiết kế điểm mốc trên hình ảnh tái tạo 3 chiều
• 2.2.4. Biến số nghiên cứu
• 2.2.5. Kiểm soát sai lệch thông tin
• 2.2.6. Phân tích thống kê
• 2.2.7. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung mẫu nghiên cứu
• 3.2. Độ dày và độ dài của XGM
• 3.2.1. Độ dài của XGM
• 3.2.2. Độ dày XGM tại các điểm tương ứng với các vùng trên, giữa và dưới của XGM
• 3.2.3. Sự khác biệt giữa chiều dày XGM giữa nam và nữ
• 3.2.4. Sự khác biệt giữa chiều dài XGM giữa nam và nữ
• 3.2.5. Sự khác biệt chiều dày XGM giữa nhóm > 60 tuổi và < 60 tuổi
• 3.2.6. Sự khác biệt chiều dài XGM giữa nhóm > 60 tuổi và < 60 tuổi
• 3.3. Số đo xương tiếp xúc Implant ảo tại mỗi điểm
• 3.4. Độ sâu Implant ảo đi vào hố dưới thái dương
• 3.5. Độ sâu Implant thật đi vào hố dưới thái dương
• 3.6. Số đo XGM tiếp xúc Implant thật
• 3.7. Khác biệt giữa số đo tiếp xúc Implant thật giữa nam và nữ
• 3.8. So sánh số đo tiếp xúc xương giữa Implant thật và ảo
• 3.8.1. So sánh số đo BIC giữa Implant thật và ảo ở vùng răng trước
• 3.8.2. So sánh số đo BIC giữa Implant thật và ảo ở vùng răng sau
• 3.9. Về đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 3.10. Đặc điểm giải phẫu XGM
• 3.11. Số đo xương gò má tiếp xúc Implant ảo
• 3.12. Số đo XGM tiếp xúc Implant thật
• 3.13. Vị trí tối ưu đặt Implant XGM
• 3.14. Tương quan giữa BIC lớn nhất trên cấy ghép Implant ảo và thực tế
• 3.15. Ý nghĩa ứng dụng của đề tài
• 3.16. Điểm mạnh của đề tài
• 3.17. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khảo Sát Vùng Xương Gò Má Ở Người Mất Răng Toàn Bộ

Khảo sát vùng xương gò má là một phần quan trọng trong việc xác định vị trí cấy ghép implant cho những bệnh nhân mất răng toàn bộ. Xương gò má không chỉ có vai trò trong việc phục hồi chức năng nhai mà còn ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt. Việc hiểu rõ về cấu trúc và đặc điểm của xương gò má giúp các bác sĩ nha khoa đưa ra quyết định chính xác hơn trong quá trình cấy ghép implant.

1.1. Đặc Điểm Giải Phẫu Của Xương Gò Má

Xương gò má là một cấu trúc quan trọng trong khung xương mặt, có hình dạng đặc trưng và đóng vai trò nâng đỡ cho các bộ phận khác. Đặc điểm giải phẫu của xương gò má bao gồm độ dày, chiều dài và vị trí tương quan với các cấu trúc lân cận như xoang hàm và hố dưới thái dương.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Khảo Sát Xương Gò Má

Khảo sát xương gò má giúp xác định vị trí tối ưu cho việc cấy ghép implant, từ đó nâng cao tỷ lệ thành công và giảm thiểu biến chứng. Việc này cũng giúp bác sĩ có cái nhìn tổng quan về tình trạng xương của bệnh nhân, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

II. Thách Thức Trong Việc Cấy Ghép Implant Ở Người Mất Răng Toàn Bộ

Cấy ghép implant cho bệnh nhân mất răng toàn bộ gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong trường hợp xương gò má bị tiêu xương. Việc xác định vị trí cấy ghép chính xác là rất quan trọng để đảm bảo implant có thể tồn tại lâu dài và không gây tổn thương cho các cấu trúc lân cận.

2.1. Vấn Đề Tiêu Xương Ở Vùng Gò Má

Tiêu xương là một vấn đề phổ biến ở những bệnh nhân mất răng lâu năm. Điều này không chỉ làm giảm thể tích xương mà còn ảnh hưởng đến khả năng cấy ghép implant. Việc khảo sát độ dày và chiều dài của xương gò má là cần thiết để đánh giá tình trạng xương trước khi tiến hành cấy ghép.

2.2. Các Biến Chứng Có Thể Xảy Ra Khi Cấy Ghép

Trong quá trình cấy ghép implant, có thể xảy ra nhiều biến chứng như nhiễm trùng, tổn thương các cấu trúc lân cận hoặc thất bại trong việc tích hợp implant với xương. Việc khảo sát kỹ lưỡng vùng xương gò má giúp giảm thiểu những rủi ro này.

III. Phương Pháp Khảo Sát Vùng Xương Gò Má Để Cấy Ghép Implant

Có nhiều phương pháp khảo sát vùng xương gò má, trong đó chụp cắt lớp vi tính với chùm tia hình nón (CBCT) là một trong những kỹ thuật hiện đại nhất. Phương pháp này cho phép bác sĩ có được hình ảnh 3D chi tiết về cấu trúc xương, từ đó đưa ra quyết định chính xác hơn trong việc cấy ghép implant.

3.1. Ứng Dụng CBCT Trong Khảo Sát Xương Gò Má

CBCT cung cấp hình ảnh rõ nét về cấu trúc xương gò má, giúp bác sĩ đánh giá độ dày và chiều dài của xương. Kỹ thuật này cho phép lập kế hoạch cấy ghép chính xác hơn, từ đó nâng cao tỷ lệ thành công của ca phẫu thuật.

3.2. Các Kỹ Thuật Khảo Sát Khác

Ngoài CBCT, còn có các phương pháp khảo sát khác như chụp X-quang thông thường và siêu âm. Tuy nhiên, những phương pháp này thường không cung cấp thông tin chi tiết và chính xác như CBCT.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Vị Trí Xương Gò Má Tiếp Xúc Với Implant

Nghiên cứu cho thấy rằng vị trí xương gò má tiếp xúc với implant có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ thành công của cấy ghép. Các vị trí có độ dày xương lớn hơn thường cho kết quả tốt hơn trong việc tích hợp implant.

4.1. Đánh Giá Vị Trí Tối Ưu Để Cấy Ghép

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những vị trí có độ dày xương lớn nhất là những nơi lý tưởng để cấy ghép implant. Việc xác định chính xác các vị trí này giúp nâng cao hiệu quả điều trị.

4.2. So Sánh Kết Quả Giữa Implant Thực Tế Và Ảo

Nghiên cứu cũng cho thấy sự khác biệt giữa số đo xương tiếp xúc implant thực tế và ảo. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc khảo sát thực tế trước khi tiến hành cấy ghép.

V. Kết Luận Về Khảo Sát Vùng Xương Gò Má Và Cấy Ghép Implant

Khảo sát vùng xương gò má là một bước quan trọng trong quá trình cấy ghép implant cho bệnh nhân mất răng toàn bộ. Việc hiểu rõ về cấu trúc và đặc điểm của xương gò má giúp bác sĩ đưa ra quyết định chính xác hơn, từ đó nâng cao tỷ lệ thành công của ca phẫu thuật.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Xương Gò Má

Nghiên cứu về xương gò má và cấy ghép implant sẽ tiếp tục phát triển, với nhiều công nghệ mới được áp dụng. Điều này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cơ hội cho bệnh nhân mất răng.

5.2. Ý Nghĩa Của Việc Khảo Sát Đối Với Điều Trị

Việc khảo sát kỹ lưỡng vùng xương gò má không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị mà còn giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân. Điều này là rất quan trọng trong việc đảm bảo sự thành công của cấy ghép implant.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cấy ghép Implant là phương pháp phục hồi răng mất ngày càng phổ biến, đặc biệt trong các trường hợp mất răng toàn bộ kèm theo tiêu xương hàm trên nghiêm trọng. Theo ước tính, tỷ lệ tồn tại lâu dài của Implant xương gò má (XGM) dao động từ 94,2% đến 100%, cho thấy đây là giải pháp hiệu quả thay thế cho kỹ thuật ghép xương truyền thống vốn kéo dài thời gian điều trị lên đến 430 ngày. Nghiên cứu khảo sát vùng xương gò má ở người mất răng toàn bộ nhằm xác định vị trí xương tiếp xúc với Implant nhiều nhất trên phim CBCT, từ đó tối ưu hóa vị trí đặt Implant, giảm thiểu biến chứng và nâng cao hiệu quả điều trị.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là mô tả đặc điểm độ dày và độ dài xương gò má trên CBCT ở người mất răng toàn bộ, xác định vị trí xương tiếp xúc Implant (BIC) lớn nhất, đồng thời so sánh số đo BIC giữa Implant ảo và Implant thực tế. Nghiên cứu được thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh trong khoảng thời gian từ tháng 10/2020 đến tháng 4/2021, với mẫu gồm 20 bệnh nhân mất răng toàn bộ, tương ứng 480 vị trí cấy ghép Implant. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc lập kế hoạch điều trị Implant xương gò má, giúp giảm thời gian phẫu thuật, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng phục hồi chức năng ăn nhai cũng như thẩm mỹ cho bệnh nhân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình giải phẫu xương gò má, ứng dụng kỹ thuật chụp cắt lớp điện toán với chùm tia hình nón (CBCT) trong nha khoa và các phương pháp cấy ghép Implant xương gò má.

• Giải phẫu xương gò má (XGM): XGM là cấu trúc xương dày, chắc khỏe, có mật độ xương đặc lên đến 98%, gồm ba mặt và hai mỏm, đóng vai trò quan trọng trong nâng đỡ khuôn mặt và bảo vệ mắt. XGM tiếp khớp với xương hàm trên, thái dương, trán và bướm, tạo thành vùng cấy ghép Implant có chất lượng xương tốt cho bệnh nhân mất răng toàn hàm.

• Kỹ thuật chụp CBCT: CBCT cung cấp hình ảnh ba chiều với độ phân giải cao, giảm liều xạ so với CT truyền thống, giúp đánh giá chính xác cấu trúc xương và vị trí các cấu trúc giải phẫu quan trọng như hố dưới thái dương, xoang hàm, từ đó hỗ trợ lập kế hoạch cấy ghép Implant hiệu quả.

• Khái niệm Bone to Implant Contact (BIC): Là chỉ số đo diện tích tiếp xúc giữa Implant và xương gò má, phản ánh mức độ tích hợp và ổn định của Implant. Vị trí có BIC lớn nhất được xem là vị trí tối ưu để đặt Implant nhằm đảm bảo sự vững chắc và lâu dài.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp hồi cứu loạt ca, sử dụng dữ liệu CBCT của 20 bệnh nhân mất răng toàn bộ hàm trên, với tổng cộng 40 phim CBCT (20 phim trước và 20 phim sau cấy ghép Implant xương gò má).

• Cỡ mẫu: 20 bệnh nhân, tương ứng 480 vị trí cấy ghép Implant được khảo sát.

• Tiêu chuẩn chọn mẫu: Bệnh nhân mất răng toàn bộ hàm trên, sống hàm bị tiêu xương loại 4 và 5 theo phân loại Cawood và Howell, đã được cấy ghép 4 Implant xương gò má.

• Thiết bị và phần mềm: Máy chụp CBCT ICAT 3D Imaging với thông số chuẩn (5mA, 120kV, độ phân giải 0,25mm, FOV 25cm x 17cm), dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Nobel Clinician để đo đạc và phân tích.

• Thiết kế điểm mốc: Dựa trên phương pháp của Hung và cộng sự (2017), các điểm mốc trên hình ảnh tái tạo 3 chiều được xác định để đo độ dày, độ dài xương gò má và diện tích tiếp xúc Implant (BIC) tại 12 điểm phân bố trên vùng xương gò má.

• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm SPSS phiên bản 26, áp dụng các kiểm định t-test, Anova, Kruskal-Wallis, Mann-Whitney với độ tin cậy 95% (p ≤ 0,05). Các phép đo được thực hiện bởi hai điều tra viên độc lập, sai số không quá 0,25mm, có sự can thiệp của điều tra viên thứ ba khi cần thiết.

• Kiểm soát sai lệch: Thống nhất thông số chụp CBCT, đo đạc độc lập, loại bỏ ảnh hưởng xảo ảnh kim loại từ Implant.

• Vấn đề đạo đức: Đề cương nghiên cứu được Hội đồng đạo đức Đại học Y Dược TP.HCM phê duyệt, bảo mật thông tin bệnh nhân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm mẫu nghiên cứu: Trong 20 bệnh nhân, tỷ lệ nam/nữ gần như cân bằng (9 nam, 11 nữ). Tổng số vị trí cấy ghép Implant khảo sát là 480 điểm trên phim CBCT.

2. Độ dày và độ dài xương gò má: Độ dày trung bình xương gò má tại các điểm khảo sát dao động từ khoảng 3,15mm đến 6,13mm, với vị trí dưới trước của xương gò má có độ dày lớn nhất, phù hợp làm vị trí đặt Implant. Độ dài xương gò má cũng được đo đạc chi tiết tại các điểm L0 đến L3, cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa giữa các vùng trên, giữa và dưới.

3. Diện tích tiếp xúc Implant (BIC): Số đo BIC trên Implant ảo và Implant thực tế cho thấy vị trí có BIC lớn nhất tập trung chủ yếu ở vùng giữa và dưới của xương gò má, với giá trị trung bình BIC đạt khoảng 10-15mm tùy vị trí. So sánh giữa Implant ảo và Implant thực tế cho thấy sự tương quan cao, chứng tỏ phương pháp đo đạc trên CBCT có độ tin cậy.

4. Tỷ lệ Implant đi vào hố dưới thái dương: Một tỷ lệ nhất định Implant ảo có phần chóp đi vào hố dưới thái dương, tuy nhiên tỷ lệ này giảm đáng kể khi đặt Implant thực tế, nhờ kỹ thuật phẫu thuật chính xác và lựa chọn vị trí phù hợp.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định vị trí dưới trước của xương gò má là vùng có độ dày và diện tích tiếp xúc Implant lớn nhất, phù hợp làm điểm đặt Implant xương gò má để đảm bảo sự ổn định và tích hợp xương tốt. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây trên chủng người châu Á và các nghiên cứu giải phẫu học.

Sự tương quan cao giữa số đo BIC trên Implant ảo và Implant thực tế chứng tỏ hiệu quả của việc sử dụng CBCT kết hợp phần mềm lập kế hoạch 3D trong việc xác định vị trí đặt Implant tối ưu, giảm thiểu biến chứng như tổn thương hố dưới thái dương. Các kỹ thuật phẫu thuật hiện đại như đường vào rãnh xoang và đường vào ngoài xoang giúp cải thiện vị trí bệ Implant, giảm lệch về phía khẩu cái, nâng cao sự thoải mái và vệ sinh phục hình cho bệnh nhân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố độ dày xương gò má tại các điểm khảo sát, bảng so sánh số đo BIC giữa Implant ảo và thực tế, cũng như biểu đồ tỷ lệ Implant đi vào hố dưới thái dương theo từng vị trí. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ ràng sự khác biệt và tương quan giữa các biến số nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng kỹ thuật lập kế hoạch 3D trên CBCT: Khuyến nghị các bác sĩ nha khoa sử dụng phần mềm lập kế hoạch 3D để xác định vị trí Implant xương gò má có diện tích tiếp xúc xương lớn nhất, nhằm tăng tỷ lệ thành công và giảm biến chứng. Thời gian áp dụng: ngay trong giai đoạn chuẩn bị phẫu thuật.

2. Ưu tiên đặt Implant tại vùng dưới trước xương gò má: Dựa trên kết quả nghiên cứu, vị trí này có độ dày và BIC cao nhất, giúp tăng độ vững chắc Implant. Thời gian thực hiện: trong quá trình phẫu thuật cấy ghép.

3. Sử dụng kỹ thuật phẫu thuật đường vào rãnh xoang hoặc ngoài xoang: Giúp giảm lệch vị trí bệ Implant về phía khẩu cái, cải thiện vệ sinh và sự thoải mái cho bệnh nhân. Chủ thể thực hiện: bác sĩ phẫu thuật nha khoa có kinh nghiệm, trong vòng 1-2 năm tới.

4. Đào tạo và nâng cao kỹ năng phân tích hình ảnh CBCT: Đào tạo chuyên sâu cho các bác sĩ và kỹ thuật viên về phân tích hình ảnh CBCT và thiết kế điểm mốc đo đạc chính xác, nhằm đảm bảo độ tin cậy của số liệu. Thời gian: liên tục, ưu tiên trong các chương trình đào tạo chuyên ngành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt: Nâng cao kiến thức về giải phẫu xương gò má và kỹ thuật cấy ghép Implant xương gò má, hỗ trợ lập kế hoạch điều trị chính xác.

2. Chuyên gia cấy ghép Implant: Áp dụng kết quả nghiên cứu để lựa chọn vị trí Implant tối ưu, giảm thiểu biến chứng và nâng cao tỷ lệ thành công.

3. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Răng Hàm Mặt: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật đo đạc trên CBCT và ứng dụng trong thực tiễn lâm sàng.

4. Nhà sản xuất thiết bị Implant: Căn cứ vào đặc điểm giải phẫu và số liệu BIC để thiết kế Implant phù hợp với đặc điểm xương gò má của người Việt Nam, tối ưu hóa sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phải đo đạc xương gò má trước khi cấy ghép Implant?
   Việc đo đạc giúp xác định vị trí có độ dày và diện tích tiếp xúc xương lớn nhất, đảm bảo Implant được đặt vững chắc, giảm nguy cơ biến chứng và thất bại.

2. CBCT có ưu điểm gì so với CT truyền thống trong nha khoa?
   CBCT cung cấp hình ảnh 3D với độ phân giải cao, liều xạ thấp hơn 10 lần, thời gian chụp nhanh hơn, phù hợp cho đánh giá cấu trúc xương và lập kế hoạch Implant.

3. Vị trí nào trên xương gò má là tối ưu để đặt Implant?
   Vị trí dưới trước của xương gò má có độ dày và diện tích tiếp xúc Implant lớn nhất, được khuyến nghị làm điểm đặt Implant để đảm bảo sự ổn định.

4. Có những kỹ thuật phẫu thuật nào để đặt Implant xương gò má?
   Có kỹ thuật đường vào cổ điển, đường vào rãnh xoang, đường vào ngoài xoang và kỹ thuật dựa trên hướng dẫn giải phẫu xương gò má, mỗi kỹ thuật có ưu nhược điểm riêng.

5. Làm thế nào để giảm biến chứng khi Implant đi vào hố dưới thái dương?
   Sử dụng kỹ thuật lập kế hoạch 3D trên CBCT để xác định vị trí chính xác, lựa chọn kỹ thuật phẫu thuật phù hợp và tránh đặt Implant quá sâu vào vùng hố dưới thái dương.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định vị trí dưới trước của xương gò má là vùng có độ dày và diện tích tiếp xúc Implant lớn nhất, phù hợp làm điểm đặt Implant xương gò má.
• Số đo BIC trên Implant ảo và Implant thực tế có sự tương quan cao, chứng tỏ hiệu quả của việc sử dụng CBCT và phần mềm lập kế hoạch 3D trong cấy ghép Implant.
• Kỹ thuật phẫu thuật đường vào rãnh xoang và ngoài xoang giúp cải thiện vị trí bệ Implant, giảm biến chứng và nâng cao sự thoải mái cho bệnh nhân.
• Đề xuất áp dụng kỹ thuật lập kế hoạch 3D, ưu tiên vị trí đặt Implant tối ưu và đào tạo chuyên sâu về phân tích CBCT cho bác sĩ.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn và phát triển hướng dẫn lâm sàng chi tiết cho cấy ghép Implant xương gò má.

Hành động ngay: Các bác sĩ và chuyên gia nha khoa nên áp dụng kết quả nghiên cứu này trong thực tiễn để nâng cao hiệu quả điều trị và chất lượng phục hồi cho bệnh nhân mất răng toàn bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Cấy ghép Implant cho điều trị Phục hồi răng hiện đang trở nên ngày càng phổ biến. Việc đặt Implant cho các trường hợp mất răng giúp cho Bệnh nhân đạt được chức năng và thẩm mỹ lâu dài. Tuy nhiên, trong những trường hợp vùng hàm trên bị tiêu xương trầm trọng không đủ cho Implant nha khoa thông thường, việc phục hồi chức năng ăn nhai cho BN vẫn đang là một thách thức. Xương gò má (XGM) là vùng diện tích lớn và có chất lượng tốt, khối lượng xương đầy đủ để cấy ghép Implant XGM và phục hồi chức năng răng miệng.

So với phương pháp đặt Implant truyền thống, đặt Implant XGM có ưu điểm như ít lần phẫu thuật hơn (không phải làm phẫu thuật ghép xương), thời gian phẫu thuật và phục hồi nhanh hơn. Những bệnh nhân mất răng toàn hàm bị mất xương nhiều và có tình trạng lâm sàng phức tạp thường không thể chỉ thực hiện đơn thuần cấy ghép Implant truyền thống mà cần phải có sự kết hợp của các loại hình điều trị khác, như nâng xoang hoặc ghép xương khối [9]. Một nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên tiến hành bởi Davo và cộng sự ở nhiều cơ sở đã cho thấy, mặc dù việc ghép xương và cấy ghép Implant có thể thực hiện được ở những trường hợp sống hàm bị tiêu xương trầm trọng, tổng thời gian điều trị có thể lên đến 430 ngày. Nếu bệnh nhân điều trị bằng phương pháp cấy ghép Implant XGM, thời gian sẽ rút ngắn hơn nhiều và kết quả điều trị có thể tốt hơn [19].

Việc đặt Implant XGM cho bệnh nhân bị tiêu xương hàm trên trầm trọng mà không cần phải ghép xương cho thấy tỷ lệ tồn tại lâu dài từ 94,2% đến 100% [20, 34, 64]. Trong các bệnh nhân bị tiêu xương hàm trên trầm trọng, nghiên cứu cho rằng cần nhiều hơn một Implant XGM ở mỗi cung hàm để có thể nâng đỡ phục hình và hiện tại kỹ thuật đặt bốn Implant XGM đã được đề nghị và phổ biến rộng rãi [18]. Kỹ thuật này đòi hỏi sự đánh giá và đo đạc chính xác XGM để có thể đặt hai Implant XGM ở vị trí phù hợp ở mỗi bên. Việc đo đạc và tính toán các vị trí,.

2 kích thước trên XGM không những cho phép xác định vị trí Implant vững ổn nhất (nơi xương gò má tiếp xúc với Implant nhiều nhất) mà còn giúp nhà lâm sàng tránh gây biến chứng làm tổn thương các cấu trúc giải phẫu lân cận, chẳng hạn như cấy vào hố dưới thái dương. Trong y văn đã có hai nghiên cứu đo đạc độ dày của XGM [50, 57]. Một nghiên cứu đo đạc XGM trên chủng người châu Á chỉ ra rằng XGM ở vị trí dưới trước (so với mặt phẳng ngang) sẽ có chiều dày lớn nhất và là vị trí lý tưởng để cấy ghép Implant XGM. Tuy nhiên các nghiên cứu này đều đo đạc vị trí dày nhất của XGM nhưng lại không thể cho biết vị trí dày nhất này có phải là nơi Implant tiếp xúc với xương gò má nhiều nhất hay không.

Do đó, chúng tôi tiến hành nghiên cứu khảo sát XGM ở người Việt Nam mất răng toàn bộ trên CBCT với các mục tiêu cụ thể như sau: Mục tiêu tổng quát: Khảo sát vị trí XGM tiếp xúc với Implant nhiều nhất. Mục tiêu chuyên biệt 1. Mô tả đặc điểm độ dày và độ dài XGM trên CBCT ở người mất răng toàn bộ. Xác định các vị trí XGM có số đo xương tiếp xúc Implant (BIC) lớn nhất trên CBCT.So sánh giá trị xương tiếp xúc Implant (BIC) lớn nhất trên cấy ghép Implant ảo với Implant được cấy thực tế (không sử dụng máng hướng dẫn) trên CBCT.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Giải phẫu xương gò má và các yếu tố liên quan 1.1 Xoang hàm [59] Xoang hàm bắt đầu hình thành từ tháng thứ 2 đến tháng thứ 3 của thai kỳ do sự lộn ngược ra ngoài của niêm mạc phía bên của vách mũi. Khi mới sinh, kích thước xoang khoảng 0,1- 0,2cm và duy trì cho đến lúc mọc răng vĩnh viễn. Xoang hàm phát triển hoàn chỉnh vào giai đoạn trưởng thành kích thước trung bình là 25-35mm chiều rộng, 36-45mm chiều cao và 38-45mm chiều dài, với ước lượng thể tích vào khoảng 14,71cm khối ở người lớn (thể tích có thể tăng lên sau khi mất răng).1 Giải phẫu xoang hàm bên phải (Nguồn: Testori và cộng sự) [59] Xoang hàm có kích thước lớn nhất trong các xoang cận mũi (bao gồm xoang bướm, xoang trán và xoang sàng) và chiếm một phần lớn xương hàm trên. Xoang hàm hai bên liên hệ với mũi bởi lỗ tự nhiên dẫn vào ngách mũi giữa Xoang hàm là một khoang hình tháp, có đáy tựa vào vách mũi, đỉnh chĩa vào vùng xương gò má, chứa đầy không khí nằm trong thân xương hàm trên, gồm có 1 trần, 1 đỉnh và 4 thành.

4 Đỉnh xoang hàm: ở mỏm gò má xương hàm trên. Trần: mặt ổ mắt xương hàm trên. Nền: là mỏm huyệt răng xương hàm trên. Thành trong: là thành ngoài hố mũi.

Thành trước: tương ứng mặt trước xương hàm trên. Thành trước XH là một thành xương mỏng, đặc từ ổ mắt đến ngay trên chóp của răng cối nhỏ. Thành sau: là mặt dưới thái dương của xương hàm trên. Thành sau XH tương ứng với vùng chân bướm - hàm.

Thành sau gần với nhiều cấu trúc quan trọng: Động mạch hàm trên, đám rối chân bướm, hạch chân bướm - khẩu cái và thần kinh khẩu cái lớn. Thành ngoài: là vùng phía sau của xương hàm và mấu trên gò má. Thành ngoài chứa động mạch dưới ổ mắt và động mạch xương ổ trên sau. Thành ngoài xoang hàm là nơi tạo đường vào xoang hàm trong các phẫu thuật liên quan như phẫu thuật nâng xoang hay đặt Implant XGM qua cửa sổ xương phía ngoài.

Theo Aparicio và cộng sự, hình dạng giải phẫu mặt ngoài xoang hàm có liên quan chặt chẽ đến đường đi của Implant XGM cấy ghép. Tùy vào hình dạng giải phẫu của mặt ngoài xoang hàm, đường đi của Implant XGM có thể đi từ hoàn toàn trong xoang hàm cho đến hoàn toàn ngoài xoang [4, 6, 8].2 Tương quan giữa thành ngoài xoang hàm và đường đi của Implant XGM (Nguồn: Aparicio và cộng sự) [6] Hình dạng giải phẫu xoang hàm chia thành các loại: phẳng, hơi lõm, lõm và rất lõm. Đối với dạng phẳng, Implant đi hoàn toàn trong xoang. Đối với dạng rất lõm, Implant sẽ đi hoàn toàn ngoài xoang.

5 Vách ngăn xoang hàm Các xoang hàm thường không đối xứng. Bên trong xoang hàm có thể xuất hiện vách ngăn xương xuất phát từ đáy xoang lên đến một độ cao nào đó trên vách bên. Vách ngăn xương này thường thấy ở vùng răng cối lớn thứ nhất hoặc vùng răng cối nhỏ. Vách ngăn được hình thành từ vỏ xương theo chiều từ dưới lên trên và chia xoang hàm thành nhiều hốc.

Đôi khi các vách này có thể lên tới thành trên xoang hàm tạo thành hai xoang có kích thước nhỏ hơn. Tỷ lệ hình thành vách ngăn từ 16-58%, trung bình 30%. Độ cao trung bình khoảng 8mm có khi lên đến 17mm. Vách dày ở phần sàn xoang và mỏng dần lên, các vách này có thể nằm ở mọi vị trí trong xoang hàm, chủ yếu ở giữa xoang (hình 1.

Sự hiện diện của vách ngăn xoang sẽ gây ra các phức tạp trong phẫu thuật nâng xoang hàm nên việc chẩn đoán sự hiện diện của vách ngăn xoang là cần thiết để biết được kích thước, hình dáng và vị trí mở xoang cũng như việc bóc tách màng xoang khỏi vách ngăn xương này.3 Vách ngăn xoang hàm trên (Nguồn: Testori và cộng sự) [59]. 6 Màng xoang hàm Các vách xoang được phủ bởi màng Schneider. Màng gồm một lớp biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển hình thành bởi các tế bào đáy, tế bào trụ và tế bào hình đài gắn chặt với màng. Các biểu mô này nối liền với biểu mô đường hô hấp.

Thông thường, độ dày của màng Schneider thay đổi từ 0,13 đến 0,5mm. Màng này có thể dày lên trong các bệnh lý viêm nhiễm, dẫn đến viêm xoang. Theo Zhao và cộng sự, các trường hợp cấy ghép Implant XGM xuyên qua xoang hàm sẽ làm độ dày màng xoang hàm tăng lên một cách đáng kể và là yếu tố nguy cơ của bệnh lý viêm xoang [67].2 Cấu trúc giải phẫu xương gò má [2, 61] Xương gò má là thành phần nâng đỡ chủ yếu của khung xương mặt và là cấu trúc chính ở phía ngoài của khối xương tầng giữa mặt đi từ xương thái dương đến xương hàm trên. Đây là một xương dày, chắc khỏe, hình 4 cạnh, mặt ngoài cong lồi, mặt trong lõm.

Sự cong lồi của mặt ngoài thân xương gò má tạo nên ụ nhô cao nhất ở vùng má. Vì có mật độ xương đặc (lên đến 98%), xương gò má là nơi cấy ghép Implant để phục hồi chức năng nhai trong những trường hợp mất răng toàn hàm hoặc bán hàm mà xương hàm trên bị tiêu xương trầm trọng không thể cấy ghép Implant truyền thống [21]. Xương gò má đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì vẻ đẹp thẩm mỹ và chức năng của khuôn mặt và bảo vệ mắt. Nơi nhô cao nhất của XGM, còn gọi là ụ gò má thường được dùng làm nơi đánh dấu điểm mốc thực hiện các nghiên cứu hình thái về sự đối xứng của gương mặt [25].

Xương gò má gồm 3 mặt và 2 mỏm. Mặt ngoài: hướng ra trước - ngoài, có lỗ gò má mắt. 7 Mặt ổ mắt: hướng vào trong, tạo nên một phần thành ngoài và thành dưới của ổ mắt, có lỗ gò má - ổ mắt. Mặt thái dương: hướng ra sau, liên quan với hố dưới thái dương, có lỗ gò má thái dương.

Mỏm trán: hướng lên trên để tiếp khớp với xương trán, tạo nên một phần thành ngoài ổ mắt. Mỏm thái dương: hướng ra sau để tiếp khớp với mỏm gò má của xương thái dương tạo nên cung tiếp. Xương gò má tiếp khớp với 4 xương: hàm trên, thái dương, trán, bướm. Ở phía trên: mỏm trán của xương gò má tiếp khớp với xương trán tạo nên một phần thành ngoài ổ mắt.

Ở phía trong: thân xương gò má tiếp khớp với xương hàm trên. Đường khớp giữa hai xương này nằm ngay phía ngoài lỗ dưới ổ mắt và chạy từ bờ dưới ổ mắt đến mặt dưới của khớp gò má-hàm. Sự tiếp khớp này tạo nên thành trên-ngoài vả một phần thành trên-trước của xoang hàm. Ở phía ngoài: mỏm thái dương của xương gò má tiếp khớp với mỏm gò má của xương thái dương tạo nên cung tiếp.

Ở phía sau: xương gò má tiếp khớp với cánh lớn xương bướm tạo nên phần chính của sàn ổ mắt Hình 1.4 Giải phẫu xương gò má (nguồn: Nguyễn Quang Quyền- bài giảng giải phẫu học 2007) [3] .