Luận văn thạc sĩ ussh khảo sát các phương tiện từ vựng ngữ pháp biểu đạt tính tình thái nhận thức trong tiếng anh và tiếng việt luận văn ths lý luận ngôn ngữ 5 04 08

Khảo sát phương tiện từ vựng ngữ pháp biểu đạt tính tình thái nhận thức trong tiếng Anh và tiếng Việt trong luận văn thạc sĩ USSH.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng
• Người hướng dẫn: TSKH Nguyễn Lai
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý Luận Ngôn Ngữ
• Đề tài: Khảo Sát Tính Tình Thái Trong Tiếng Anh Và Tiếng Việt: Phương Tiện Từ Vựng Và Ngữ Pháp
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Khái niệm tình thái
• 1.2. Khái niệm tình thái trong logic học
• 1.3. Khái niệm tình thái trong ngôn ngữ học
• 1.4. Sự phân giới các kiểu tình thái
• 1.5. Sự phân giới các kiểu tình thái của các tác giả đi trước
• 1.6. Sự phân giới các kiểu tình thái theo hướng tiến dũng trong luận án
• 1.7. Khái niệm tình thái nhận thức
• 1.8. Quan niệm của nhận thức luận truyền thống và quan niệm của Givón
• 1.9. Quan niệm của một số nhà ngôn ngữ học về tình thái nhận thức
• 1.10. Tính thái nhận thức và chứng cứ
• 1.11. Tính chứng cứ trong quan hệ với tính khách quan và tính chủ quan trong tình thái nhận thức
• 1.12. Khái niệm tình thái nhận thức theo hướng tiến dũng trong luận án
• 1.13. Các phương tiện biểu hiện tình thái nhận thức
• 1.14. Phương tiện ngữ âm
• 1.15. Phương tiện ngữ pháp
• 1.16. Phương tiện từ vựng
• 1.17. Khung miêu tả các phương tiện biểu hiện tình thái nhận thức
• 1.18. Phát ngôn và câu
• 1.19. Các quan hệ giữa các yếu tố thuộc cấu trúc PN và yếu tố thực tại, không gian và thời gian
• 1.20. Hướng miêu tả
• 1.21. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC PHƯƠNG TIỆN TỪ VỰNG BIỂU ĐẠT TÌNH THÁI NHẬN THỨC TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
• 2.1. Các phương tiện từ vựng biểu đạt tình thái nhận thức trong Tiếng Anh
• 2.2. Cấu trúc tình thái với danh từ nhận thức trong TA
• 2.3. Cấu trúc tình thái với tính từ
• 2.4. Cấu trúc tình thái với trạng từ
• 2.5. Các phương tiện từ vựng biểu đạt tình thái nhận thức trong Tiếng Việt
• 2.6. Cấu trúc tình thái với danh từ nhận thức
• 2.7. Cấu trúc tình thái với trạng từ P/ Tiểu từ P
• 2.8. Một số tương đồng và dị biệt giữa các phương tiện từ vựng biểu đạt tình thái nhận thức Tiếng Anh và Tiếng Việt
• 2.9. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC PHƯƠNG TIỆN NGỮ PHÁP BIỂU ĐẠT TÌNH THÁI NHẬN THỨC TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
• 3.1. Các phương tiện ngữ pháp biểu đạt tình thái nhận thức trong Tiếng Anh
• 3.2. Các cấu trúc TDTTT biểu đạt ý nghĩa tiềm năng trong TA
• 3.3. Thực và các cấu trúc tình thái chỉ ý nghĩa phần thực
• 3.4. Các phương tiện ngữ pháp biểu đạt tình thái nhận thức trong Tiếng Việt
• 3.5. Cấu trúc với vị từ tình thái
• 3.6. Cấu trúc tình thái chỉ điều kiện phần thực
• 3.7. Một số tương đồng và dị biệt giữa các phương tiện ngữ pháp biểu đạt tình thái nhận thức trong TA và TV
• 3.8. Tương đồng và dị biệt giữa các phương tiện biểu đạt ý nghĩa tình thái phần thực trong TA và TV
• 3.9. Các tương đồng và dị biệt giữa các phương tiện biểu đạt ý nghĩa tình thái phần thực trong TA và TV
• 3.10. Tiểu kết
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO VÀ XUẤT XỨ CÁC VÍ DỤ

Tóm tắt

I. Tổng quan về khảo sát tính tình thái trong tiếng Anh và tiếng Việt

Khảo sát tính tình thái là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong ngôn ngữ học, đặc biệt là trong việc phân tích cách mà người nói thể hiện thái độ và cảm xúc của mình thông qua ngôn ngữ. Trong tiếng Anh và tiếng Việt, các phương tiện từ vựng và ngữ pháp được sử dụng để biểu đạt tính tình thái có sự khác biệt rõ rệt. Việc hiểu rõ về những khác biệt này không chỉ giúp nâng cao khả năng giao tiếp mà còn hỗ trợ trong việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ.

1.1. Khái niệm tính tình thái trong ngôn ngữ học

Tính tình thái được hiểu là khả năng của ngôn ngữ để thể hiện các trạng thái tâm lý, cảm xúc và thái độ của người nói. Điều này bao gồm việc sử dụng các từ ngữ, cấu trúc ngữ pháp và các yếu tố ngữ cảnh để truyền tải thông điệp một cách chính xác.

1.2. Tầm quan trọng của việc khảo sát tính tình thái

Khảo sát tính tình thái giúp người học ngôn ngữ nhận thức rõ hơn về cách mà ngôn ngữ phản ánh các trạng thái tâm lý. Điều này không chỉ có ý nghĩa trong việc học ngôn ngữ mà còn trong việc phát triển kỹ năng giao tiếp hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong khảo sát tính tình thái

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tính tình thái, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc phân tích và so sánh giữa tiếng Anh và tiếng Việt. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự khác biệt trong cách mà hai ngôn ngữ này thể hiện các trạng thái tâm lý. Điều này có thể dẫn đến sự hiểu lầm trong giao tiếp và gây khó khăn cho người học.

2.1. Sự khác biệt trong ngữ pháp giữa tiếng Anh và tiếng Việt

Ngữ pháp của tiếng Anh và tiếng Việt có những điểm khác biệt lớn trong việc biểu đạt tính tình thái. Ví dụ, tiếng Anh thường sử dụng các động từ tình thái để thể hiện sự chắc chắn hoặc không chắc chắn, trong khi tiếng Việt lại sử dụng các từ ngữ khác để diễn đạt cùng một ý nghĩa.

2.2. Khó khăn trong việc dịch thuật và hiểu nghĩa

Việc dịch các câu có tính tình thái từ tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại thường gặp khó khăn do sự khác biệt trong cách diễn đạt. Điều này có thể dẫn đến việc hiểu sai ý nghĩa của câu nói, ảnh hưởng đến giao tiếp.

III. Phương pháp khảo sát tính tình thái trong tiếng Anh và tiếng Việt

Để khảo sát tính tình thái, các nhà nghiên cứu thường sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phân tích ngữ liệu, phỏng vấn và khảo sát. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp là rất quan trọng.

3.1. Phân tích ngữ liệu từ văn bản

Phân tích ngữ liệu từ các văn bản là một phương pháp hiệu quả để khảo sát tính tình thái. Bằng cách phân tích các câu trong văn bản, các nhà nghiên cứu có thể xác định được cách mà tính tình thái được thể hiện trong ngôn ngữ.

3.2. Phỏng vấn và khảo sát người nói

Phỏng vấn và khảo sát người nói là một phương pháp khác để thu thập dữ liệu về tính tình thái. Phương pháp này cho phép các nhà nghiên cứu thu thập thông tin trực tiếp từ người sử dụng ngôn ngữ, giúp hiểu rõ hơn về cách mà họ thể hiện thái độ và cảm xúc.

IV. Ứng dụng thực tiễn của khảo sát tính tình thái

Khảo sát tính tình thái không chỉ có giá trị trong lý thuyết ngôn ngữ mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong giáo dục và giao tiếp. Việc hiểu rõ về tính tình thái giúp cải thiện kỹ năng giao tiếp và nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy ngôn ngữ.

4.1. Cải thiện kỹ năng giao tiếp

Việc nắm vững các phương tiện biểu đạt tính tình thái giúp người học cải thiện kỹ năng giao tiếp của mình. Họ có thể diễn đạt ý kiến, cảm xúc và thái độ một cách rõ ràng và chính xác hơn.

4.2. Ứng dụng trong giảng dạy ngôn ngữ

Khảo sát tính tình thái có thể được áp dụng trong giảng dạy ngôn ngữ, giúp giáo viên thiết kế các bài học phù hợp để nâng cao khả năng giao tiếp cho học sinh.

V. Kết luận và tương lai của khảo sát tính tình thái

Khảo sát tính tình thái trong tiếng Anh và tiếng Việt là một lĩnh vực nghiên cứu đầy tiềm năng. Với sự phát triển của ngôn ngữ học và công nghệ, việc nghiên cứu và ứng dụng tính tình thái sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn trong giao tiếp và giáo dục.

5.1. Tương lai của nghiên cứu tính tình thái

Nghiên cứu tính tình thái sẽ tiếp tục phát triển, với nhiều phương pháp và công cụ mới được áp dụng. Điều này sẽ giúp hiểu rõ hơn về cách mà ngôn ngữ phản ánh các trạng thái tâm lý.

5.2. Khuyến nghị cho nghiên cứu tiếp theo

Các nhà nghiên cứu nên tiếp tục khám phá các khía cạnh khác nhau của tính tình thái, bao gồm cả sự khác biệt văn hóa và ngữ cảnh trong việc sử dụng ngôn ngữ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

DAI HOC QUÒC GIÀ HA NÓI TRUÒNG DAI HOC KHOA HOC XA HÒI VA NHÀN VÀN NGÙ THIEN HUNG KHÀO SÀT CÀC PHUONG TIÈN TÌT VUNG, G\J PHÀP BIÉU DAT TINH TÌNH THÀI NHÀN THÙC ' TRONG TIÈNG ANH VA TIÈNG VIÈT Chuyén ngành: LY LUÀN NGÒN NGÙ Ma so : 5.08 LUÀN ÀN TIÉN Sì N G 0 VÀN Nguòi liuóng dÀn khoa hoc: 1. TSKH NGUYÈN LAI 2. NGUYÈN CHI HÒA •'Li' HA\ NOI, ^ 2003 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LÒI CAM DOAN Tòi xin Cam doan day là cóng trình ng/iién cù'u aia riéng tòi. Tàt ed nlìi/ng vali de dwac trình bay va gidi quyet, nhung két liign tvoiig luqn àn déii cìnta duac cóng bótrong bàt ky cóng trình nào khàc.

Tàc già liiàn àn Ngu Thién Hùng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BÀN VIÈT TÀT, KY HIÈU VA QUI UÒC TRICH DAN A. Vièt tàt va kv hiéu BN Bó ngu (Obiect/ Complement) C Tap hgp ngu cành (Context) CN Chii ngu (Subject) DN Danh ngù (Noun Phrase) DT Danh tir (Epislemic Noun) HK Huii két (Teiic) DKPT Diéu kien phàn thuc DT,ING Dong tir huu tan -ING DT^T Dòng tùnguyén the (Infinitive verbs) DTTG Dong tir tri giàc DTTT Dong tir tình thài H Nguòi nghe, nguòi nhan phàt ngòn (hearer) HT Hien tai MDBN Ménh de bó ngu (complement clause) MDCXD Ménh de chua xàc dinh (Non-finite clause) MDXD Ménh de xàc dinh (Finite clause) NC Nén hòi thoai chung (Common conversation background) P Noi dung ménh de (proposition) PN Phàt ngòn (utterance) QK Qua khu S Nguòi nói/ chii the phàt ngòn (speaker) TA Tiéng Anh TDTTT Tra dong tir tình thài nhan thuc (Epistemic modal auxiUary) TGpn The giói phàt ngòn (World of utterance ) Tpn Thòi diém phàt ngòn (Time of utterance) TGtc The giói tham chiéu (World of reference) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRT : Trang tir tình thài nhan thuc (Epislemic Adverbs) Tst : Thòi diém su tình (Time of event) Ttc : Thài diém tham chiéu su tình (Time of reference) TT : Tinh tir nhan thuc (Epistemic adjective) TTcx • Tinh tir thuc hiru chi càm xuc TTKN • Tinh tir chi khà nàng TTNT : Tinh thài nhan thirc (Epistemic modality) TV : Tiéng Viet < : som han hay phia truóc (anterior) > : muon han (posterior) = : dong thòi (coincide) > : muon han hay dong thòi < : som han hay dong ihòi : : sam han hoac dòng thài hoac muon han (-) : Càu khòng chap nhan ve ngu phàp/ càu khòng thuan lai (H-) : Càu co thè chàp nhan ve ngu phàp/ càu thuan lai ? : Truàng hap chua xàc dinh B. Qui dinh càch ghi nguón trìch dàn va xuàt xiir càc vi du Trong phàn "Tài liéu tham khào va xuàt xu càc vi du "tir trang 201 dén trang 212, chùng tòi dành so thir tu tir phàn A (tài liéu tham khào) dén phàn B (xuàt xù càc VI du) tir so (1) dén (166). Trong qua trình trich dàn tài liéu tham khào, chùng tòi bào cào nguón bang nhung so thù tu chi tàc già còng trình va sau do là so trang trong ngoac vuòng.

Trong qua trình trich dàn vi du, chung tòi bào nguón bang so thu tu, sau dò là so trang trong ngoac dan. Trong truàng hap co 3 so thì so a giua là so tàp. Mot so VI du chùng tòi thiét ké nén phia sau khòng dugc ghi chù nguón xuàt xù'. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BIÈU BANG VA SO DÒ TRONG LUÀN AN Biéu 1.

Su dói làp gitra tình thài nhan thùc va càc y nghTa tình thài khàc Biéu 2T. Càu trùc cu phàp-ngiJ nghla cùa càc DT tri tue 47 Sa dò 2. Di chuyén DT tri giàc ra phia truòc 68 Biéu 2. Càu trùc cu phàp ngiJ nghla cùa DT tri tue trong TA 125 va TV Biéu 2.

Càu trùc cu phàp ngu nghìa cùa DT va TRT trong 125 TA va TV Biéu 2. Tàm tàc dòng cùa hiéu lue tình thài vói yéu tò phù 126 dinh Sa do 3. Phuang thùc tri nhan va huóng thòi gian cùa shoidd 154 Biéu 3. Càu trùc ngù nghla cùa càu diéu kien phàn thuc 162 Biéu 3.

Càu trùc cu phàp ngù nghTa ca bàn cùa TDTTT va 188 VTYY Biéu 3. Phàn bò càc chùc nàng ngù nghia tình thài cùa càc 192 phuang tien ngù phàp a khu vuc tình thài thuc huu va tình thài tiém nàng Biéu 3. Mò hình càu trùc càu DKPT Hien tai va DKPT Qua 195 khù LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MUC LUC Trang MÒ DAU ^ 1. Ly dochon de tài 1 2.

Muc dich nghién cùru 3 3. Dói tugng va pham vi nghién cùu 3 4. Phuang phàp nghién cùu 4 5. y nghla khoa hoc va thuc tién cùa de tài ^ 6.

Bò cuc cùa luan àn 5 Ciiirang I: NhOfng vàn de ly luan lién quan dén de tài 6 1. Khài nieni tìnli thài 6 1. Khài niem tình thài trong logie hoc 7 1. Khài niem tình thài trong ngòn ngù hoc 8 1.

Su pliàn gioì càc kiéu tìnli thài 12 1. Su phàn giói càc kiéu tình thài cùa càc tàc già di truòc 13 1. Su phàn giòi càc kiéu tình thài theo huóng tién dung trong 16 luan àn 1. Khài niem tình thài niian thùrc 16 1.

Quan niem cùa nhan thùc luan truyén thòng va quan niem 16 cùa Givòn 1. Quan niem cùa mot so nhà ngù hoc ve tình thài nhan thùc 18 1. Tinh thài nhan thùc va chùng cu 19 1. Tinh chùng cu trong quan he vói tinh khàch quan va tinh 21 chù quan trong tình thài nhan thùc 1.

Khài niem tình thài nhan thùc theo huóng tién dung trong 23 luan àn 1. Càc phuang tien biéu hien tinh tình thài nhan thùc 25 1. Phuang tién ngù àm 27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phuang tién ngu phàp 29 1.

Phuang tién tiì vung 35 1. Khung miéu tà càc phirong tién biéu hien tình thài nhan thiic 37 1. Phàt ngòn va càu 37 1. Càc quan he giua càc yéu to' thuòc càu trùc PN va yéu td 38 thuc tai, khòng gian va thòi gian 1.

Huòng miéu tà 40 1. Tiéu két 45 Chirong II: Càc phuang tién tir vung biéu dat tinh tình thài nhan 46 thùc trong Tiéng anh va Tiéng viét 2. Càc phuang tién tir vung biéu dat tinh tình thài nhan thirc 46 trong Tiéng anh 2. Cau truc tình thài vói DT nhan thirc trong TA 46 2.

Càu truc tình thài vói Tinh tir 74 2. Cau trùc tình thài vói Danh tir 77 2. Càu trùc tình thài vói Trang Tir 81 2. Càc phuang tién tir vung biéu dat tình tình thài nhan thirc 95 trong Tiéng Viét 2.

Càu trùc tình thài vói DT nhan thùc 95 2. Càu trùc tình thài vói Trang tir P/ Tiéu tir P 106 2. Mot so tuong dong va di biét giira càc phuang tién tir vung 124 biéu dat tình thài nhan thùrc Tiéng Anh va Tiéng viét 2. Tiéu két 134 Chuang III: Càc phuang tién ngOr phàp biéu dat tình thài nhan 135 thirc trong Tiéng Anh va trong Tiéng viét LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Càc phuang tién ngu phàp biéu dat tinh tình thài nhan thuc 135 trong Tiéng Anh 3. Càc cau trùc TDTTT biéu dat y nghla tiém nàng trong TA 135 3. Thirc va càc cau trùc tình thài chi y nghla phàn thuc 159 3. Càc phuang tien ngu* phàp biéu dat tình thài nhan thùc 166 trong Tiéng Viét 3.

Càu triic vói Vi tu tình thài 167 3. Cau trùc tình thài chi diéu kien phàn thuc 183 3. Mot so tuoìig dong va di biét giua càc phuoìig tién ng& phàp 187 biéu dat tình thài nhan thùc trong TA va TV 3. Tuang dong va di biet giCra càc phuang tien biéu dat y 187 nghla tình thài thuc huii, tiém nàng trong TA va TV 3.

Càc tuang dong va dj biet giua càc phuang tien biéu dat y 193 nghia tình thài phàn thuc trong TA va TV 3. Tiéu két 195 KÉT LUAN 197 DANH MIJC CAC CÒNG TRÌNH CUA TÀC GIÀ LUÀN ÀN 201 TÀI LIEU THAM KHÀO VA XUAT XLTCÀC VI DU 202 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ly do chon de tài 1. Trong giao tiép ngòn tu hàng ngày, con nguòi khòng chi iruyén dcn nhau nhung thòng diep mang tinh thuan tùy miéu tà the giai.

Chùng ta thuòng gùi kèm theo càc thòng diep thài dò dành già cùa mình doi vai tinh chan xàc cùa diéu nói ra, doi vói hien thuc quanh mình va cà dói vói nguòi nghe. Ben canh noi dung thòng tin miéu tà, bao giò cung co mot loai thòng tin giùp hình thành lue ngòn trung, tao ra hieu qua tàc dong dén nguòi nghe va giùp nguòi nói hién lo y djnh giao tiép cùa mình. Thành phàn thòng tin ngù nghTa này, duói góc dò lién quan dén kié'n thùc va niém tin cùa nguòi nói dói vói tinh chàn xàc cùa noi dung menh de duac goi là tinh tinh thài nhàn thùc va duac hién lo bai nhung phuang tien ngòn ngù da dang. Xem xét càc còng trình cùa càc tàc già di truóc, chùng tòi nhan thày buóc dàu, càc lóp phuang tien biéu dat tình thài nhan thùc chua duac quan tàm dong déu va thich dàng.

Càc tàc già chi chù trong nghién cuu càc phuang tien này trén bình dien ngù nghla va chù yéu là ngu phàp. Trong tiéng Anh (TA), càc nghién cuu thuòng tàp trung vào lóp tra dong tu tình thài (TDTTT), va hàu nhu càc tàc già chi xem càc dan vi tu vung nhu là càc khùc giài cùa càc phàt ngòn (PN) chùa TDTTT trong qua trình phàn tich. Trong khi dò, càc nhà Viet ngù hoc chù y nhiéu han dén lóp tu vung biéu dat y nghTa này ngoài lóp dong tu tình thài va hu ti^ nhung chù yéu a khung nghién cuu tu loai. Tu nhùìig nàm 80 tra ve sau, vàn de tình thài nhan thùc dà duac càc nhà ngòn ngù hoc quan tàm nhiéu han.

O mot so còng trình, vàn de tình thài dà duac dàu tu nghién cùu trén cà 3 phuang dien: két hoc, nghTa hoc, dung hoc. Tuy nhién, do tinh chat va dàc trung cùa còng trình nghién cùu, hàu nhu càc tàc già chi chuyén vào loai phuang tién tu vung vói càc kiéu tinh thài khàc nhau, hoac lóp dong tur tình thài chi tình thài dao nghTa. Luan vàn Thac sT cùa Ngù Thién Hùng [114] khào sàt càc dau hiéu tình thài nhan thùc trong TA va LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TV trén mot dien ròng vói càc phuang tién biéu dat. Tuy vày, ó còng trình này, ranh giói tu vimg, ngu phàp va càc dac trung cùa càc phuang tien trén càc bình dien két hoc, nghTa hoc, dung hoc vàn chua duac làm ro, cu thè là a phuang dien tiép nhan, giài ma - suy doàn cùa nguòi nghe ve mat nhan thùc.