HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA NÔNG HỌC ------- ------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: “KHẢO SÁT SINH TRƢỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ NĂNG SUẤT CÁC MẪU GIỐNG ĐẬU XANH TRONG VỤ HÈ 2021 TẠI GIA LÂM- HÀ NỘI” Ngƣời thực hiện : NGUYỄN ANH TÚ Lớp : K60 - KHCT D Mã sinh viên : 602090 Ngƣời hƣớng dẫn : TS. NGUYỄN THANH TUẤN Bộ môn : DI TRUYỀN VÀ CHỌN GIỐNG CÂY TRỒNG HÀ NỘI - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học do tôi trực tiếp thực hiện, dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Nguyễn Thanh Tuấn. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trình bày trong khóa luận là trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong bất cứ công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện khóa luận tốt nghiệp này đã đƣợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm… Sinh viên Nguyễn Anh Tú i LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành cuốn khóa luận này, tôi đã nhận đƣợc sự giúp đỡ về nhiều mặt của các tập thể, cá nhân và gia đình. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo TS. Nguyễn Thanh Tuấn – Bộ môn Di truyền và Chọn giống cây trồng – Khoa Nông học – Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam, ngƣời đã tận tình chỉ bảo, hƣớng dẫn và giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy cô trong khoa Nông học, đặc biệt là các thầy cô trong Bộ môn Di truyền và Chọn giống cây trồng đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành tốt đề tài. Xin chân thành cảm ơn tới gia đình, ngƣời thân và bạn bè đã cổ vũ, động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành khóa luận này. Hà Nội, ngày… tháng… năm… Sinh viên Nguyễn Anh Tú ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i LỜI CẢM ƠN ii MỤC LỤC iii DANH MỤC BẢNG i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ii TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP iii PHẦN I. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1 1.
MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU 2 1. Yêu cầu 2 PHẦN II. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3 2. NGUỒN GỐC VÀ PHÂN LOẠI ĐẬU XANH 3 2.
Nguồn gốc đậu xanh 3 2. Phân loại đậu xanh 3 2. YÊU CẦU NGOẠI CẢNH ĐỐI VỚI CÂY ĐẬU XANH 4 2. Yêu cầu về điều kiện khí hậu 4 2.
Yêu cầu về đất đai 5 2. Yêu cầu về dinh dƣỡng 5 2. GIÁ TRỊ DINH DƢỠNG VÀ GIÁ TRỊ KINH TẾ CỦA CÂY ĐẬU XANH 7 2. Giá trị dinh dƣỡng của đậu xanh 7 2.
Giá trị kinh tế của đậu xanh 10 2. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT ĐẬU XANH TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 11 2. Tình hình sản xuất đậu xanh trên thế giới 11 2. Tình hình sản xuất đậu xanh ở Việt Nam 14 2.
TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO ĐẬU XANH TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 16 2. Tình hình nghiên cứu về chọn tạo giống đậu xanh trên thế giới 16 iii 2. Tình hình nghiên cứu về chọn tạo giống đậu xanh ở Việt Nam 18 PHẦN III. NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21 3.
VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU 21 3. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU 21 3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 21 3. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21 3.
Bố trí thí nghiệm 21 3. Quy trình kĩ thuật 21 3. Chỉ tiêu và phƣơng pháp theo dõi. PHƢƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU 25 PHẦN IV.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 26 4. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI CÁC MẪU GIỐNG ĐẬU XANH 26 4. Đặc điểm thân, lá và cành đậu xanh 26 4. Đặc điểm hoa, quả và hạt đậu xanh 26 4.
THỜI GIAN QUA CÁC GIAI ĐOẠN SINH TRƢỞNG CỦA CÁC MẪU GIỐNG ĐẬU XANH TRONG VỤ HÈ NĂM 2021 31 4. MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH TRƢỞNG PHÁT TRIỂN CÁC MẪU GIỐNG ĐẬU XANH 34 4. Động thái tăng trƣởng chiều cao thân chính 34 4. Một số chỉ tiêu sinh trƣởng của các mẫu giống đậu xanh 37 4.
MỨC ĐỘ NHIỄM SÂU BỆNH HẠI VÀ KHẢ NĂNG CHỐNG ĐỔ, TÍNH TÁCH VỎ QUẢ 42 4. CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH NĂNG SUẤT CỦA CÁC MẪU GIỐNG ĐẬU XANH TRONG VỤ HÈ 45 4. NĂNG SUẤT CỦA CÁC MẪU GIỐNG ĐẬU XANH THÍ NGHIỆM 48 PHẦN V. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 52 5.
ĐỀ NGHỊ 52 TÀI LIỆU THAM KHẢO 53 PHỤ LỤC 59 iv DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thành phần dinh dƣỡng của đậu xanh 8 Bảng 2. Axit amin trong bột đậu xanh và tiêu chuẩn của FAO/WHO 9 Bảng 2. Diện tích, năng suất, sản lƣợng đậu xanh trên thế giới và một số nƣớc qua các năm 2008 – 2011 13 Bảng 2.
Diện tích và năng suất đậu xanh ở Việt Nam 14 Bảng 4. Đặc điểm hình thái các mẫu giống đậu xanh thí nghiệm trong vụ Hè 2021 28 Bảng 4. Thời gian sinh trƣởng của các mẫu giống đậu xanh ở vụ Hè năm 2021 tại Gia Lâm, Hà Nội 32 Bảng 4. Động thái tăng trƣởng chiều cao của các mẫu giống đậu xanh 35 Bảng 4.
Một số chỉ tiêu sinh trƣởng của các mẫu giống đậu xanh trong vụ Hè năm 2021 tại Gia Lâm, Hà Nội 40 Bảng 4. Mức độ nhiễm sâu, bệnh hại và khả năng chống đổ, tính tách vỏ quả của các mẫu giống đậu xanh trong vụ Hè năm 2021 44 Bảng 4. Các yếu tố cấu thành năng suất của các mẫu giống đậu xanh trong vụ Hè năm 2021 tại Gia Lâm, Hà Nội 47 Bảng 4. Năng suất của các mẫu giống đậu xanh trong vụ Hè năm 2021 tại Gia Lâm, Hà Nội 49 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Từ viết đầy đủ CT Công thức ĐVT Đơn vị tính ĐC Đối chứng NSCT Năng suất cá thể NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu ST Sinh trƣởng CCCC Chiều cao cây cuối cùng vi TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Đề tài: “Khảo sát sinh trƣởng, phát triển và năng suất các mẫu giống đậu xanh trong vụ Hè 2021 tại Gia Lâm - Hà Nội” đƣợc thực hiện với mục đích tìm ra các mẫu giống đậu xanh có khả năng sinh trƣởng phát triển tốt và năng suất cao, phục vụ cho sản xuất thực tiễn và phục vụ cho công tác chọn tạo giống phù hợp với điều kiện ở đồng bằng sông Hồng.
Thí nghiệm đƣợc bố trí theo phƣơng pháp khảo sát tập đoàn không lặp lại. Diện tích ô thí nghiệm: 2m2 (2m x 1m. Khoảng cách trồng: 40 x 15cm. Gieo dày theo hàng để sau khi tỉa/dặm định cây đảm bảo mật độ: 20 cây/m2.
Theo dõi và đánh giá theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng giống đậu xanh (QCVN 01 - 62: 2011/BNNPTNT). Kết quả nghiên cứu đã xác định đƣợc 3 mẫu X3; MT15 và MT3 đạt năng suất thực thu cao nhất tƣơng ứng với giá trị 1,73; 1,85 và 1,44 tấn/ha. Đây là các mẫu giống triển vọng, có thể đƣa vào khảo nghiệm và sản xuất đại trà. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Đậu xanh hay đỗ xanh (Vigna radiata (L.) là cây thực phẩm họ đậu giàu và cân đối protein.
Do có thời gian sinh trƣởng ngắn, khả năng chịu hạn và thích ứng môi trƣờng tốt, hiện nay, đậu xanh là một trong những cây trồng tiềm năng đƣợc nhiều nƣớc lựa chọn để nghiên cứu phát triển trong các chƣơng trình ứng biến với thay đổi khí hậu toàn cầu. Ở nƣớc ta, đậu xanh là cây trồng có ý nghĩa quan trọng trong hệ thống nông nghiệp, có thể đƣợc trồng xen canh, gối vụ và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho các hộ nghèo và sản xuất nhỏ, đặc biệt đối với các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên (Bùi Văn Nghĩa, 1999; Phạm Văn Thiều, 2009). Hạt đậu xanh đã đƣợc khai thác trong ẩm thực và dƣợc liệu từ lâu đời. Trong đời sống hàng ngày, đậu xanh đƣợc dùng làm rất nhiều món nhƣ nấu canh, chè,xôi, làm bánh,giá đỗ, xay thành bột làm miến, rang vàng tán bột làm thực phẩm ngũ cốc dinh dƣỡng…Trong đông, tây y đậu xanh có công dụng thanh nhiệt, mát gan, điều hòa ngũ tạng, bổ nguyên khí, giải đƣợc nhiều thứ độc, có thể làm sạch mát nƣớc tiểu, chữa lở loét, làm sáng mắt, thích hợp với các bệnh nhân say nắng, miệng khát, ngƣời nóng, thấp nhiệt, ung nhọt, viêm tuyến má, đậu mùa, nhìn mọi vật không rõ… Đậu xanh có thành phần dinh dƣỡng rất cao.
Theo phân tích của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) thành phần dinh dƣỡng trong 100g hạt đậu xanh khô có chứa 62,62g carbohydrate; 23,86g protein; 6,6g đƣờng; 16,3g chất xơ thực phẩm và rất nhiều vitamin nhƣ vitamin E, B1, B2, B3, B6, C, tiền vitamin A, vitamin K, acid folic; và các khoáng tố gồm Ca, Mg, K, Na, Zn, Fe, Cu, … là nguồn năng lƣợng cần thiết cho cuộc sống con ngƣời. Do đó, đậu xanh đƣợc mệnh danh là “Thực phẩm của tƣơng lai”. Ở Việt Nam, cây đậu xanh đƣợc trồng rải rác ở hầu hết các vùng sinh thái trong cả nƣớc với diện tích ƣớc tính khoảng 60.000ha, năng suất bình quân 12-13 tạ/ha (Theo Bộ Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn). Cây đậu xanh đƣợc xác định là cây trồng thay thế phù hợp cho các cây trồng khác trong vụ Hè vì sự thích ứng với thời tiết 1 và tiềm năng kinh tế cao.
Tuy nhiên, các nghiên cứu về đậu xanh ở nƣớc ta còn hạn chế, năng suất đậu xanh ở nƣớc ta còn thấp do chủ yếu sử dụng các giống địa phƣơng và biện pháp kỹ thuật truyền thống chƣa đem lại hiệu quả. Vì vậy, việc tăng cƣờng nghiên cứu để chọn tạo ra các giống có khả năng sinh trƣởng phát triển tốt, năng suất cao để đáp ứng nhu cầu thực tiễn cũng nhƣ tìm kiếm vật liệu khởi đầu cho công tác chọn tạo giống là việc làm cần thiết và đáng quan tâm hiện nay. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, tôi thực hiện đề tài: “Khảo sát sinh trƣởng, phát triển và năng suất các mẫu giống đậu xanh trong vụ Hè 2021 tại Gia Lâm - Hà Nội” nhằm góp đa dạng bộ giống đậu xanh ở nƣớc ta, đồng thời xác định vật liệu phục vụ công tác chọn tạo giống đậu xanh mới năng suất, chất lƣợng. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU 1.
Mục đích Sàng lọc, phân lập đƣợc các mẫu giống đậu xanh có đặc điểm sinh trƣởng tốt, năng suất cao phục vụ cho sản xuất thực tiễn và chƣơng trình chọn giống. Yêu cầu - Đánh giá đặc điểm hình thái, sinh trƣởng, phát triển của các mẫu giống đậu xanh trong điều kiện đồng ruộng. - Đánh giá mức độ nhiễm sâu bệnh hại, năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất đậu xanh trong vụ Hè 2021 tại Gia Lâm, Hà Nội.