Khảo Sát Thực Trạng Bệnh Viêm Ruột Tiêu Chảy Trên Chó Tại Phường Trường Sơn, Thành Phố Sầm Sơn

Khảo sát tình hình bệnh viêm ruột tiêu chảy ở chó tại phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa và các phương pháp điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Lê Trọng Hùng
• Người hướng dẫn: Th.s Hoàng Thị Bích
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Chăn nuôi – Thú y
• Đề tài: Khảo Sát Thực Trạng Bệnh Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu, yêu cầu
• 1.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cấu tạo và chức năng sinh lý bộ máy tiêu hóa của chó
• 2.2. Bệnh viêm ruột tiêu chảy ở chó
• 2.2.1. Nguyên nhân gây tiêu chảy
• 2.2.1.1. Điều kiện ngoại cảnh
• 2.2.1.2. Nguyên nhân do ký sinh trùng
• 2.2.1.3. Do nấm mốc
• 2.2.1.4. Nguyên nhân do virus
• 2.2.1.5. Nguyên nhân do vi khuẩn
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Thời gian, địa điểm và phạm vi nghiên cứu
• 3.4.2. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xác định chỉ tiêu
• 3.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả điều tra tình hình bệnh viêm ruột tiêu chảy ở chó
• 4.2. Kết quả điều tra tình hình viêm ruột tiêu chảy của chó theo giống
• 4.3. Kết quả điều tra tình hình viêm ruột tiêu chảy của chó theo lứa tuổi
• 4.4. Kết quả điều trị bệnh viêm ruột tiêu chảy trên chó bằng hai phác đồ
• 4.4.1. Kết quả thử nghiệm các phác đồ điều trị
• 4.4.2. Thời gian và chi phí điều trị của hai phác đồ
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN, ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Kết quả điều tra tỷ lệ mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy trên chó
• 5.2. Kết quả điều trị bệnh viêm ruột tiêu chảy chó theo hai phác đồ
• 5.3. Kết quả theo dõi thời gian, chi phí điều trị ở chó mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó Tại Sầm Sơn

Bệnh viêm ruột tiêu chảy ở chó là một vấn đề sức khỏe đáng quan tâm, đặc biệt tại các khu vực có mật độ nuôi chó cao như thành phố Sầm Sơn. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của thú cưng mà còn gây ra những lo ngại về kinh tế cho người nuôi. Việc khảo sát bệnh chó này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tình hình dịch tễ, từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Theo nghiên cứu, bệnh có thể xảy ra quanh năm, nhưng phổ biến hơn vào mùa xuân và mùa hè khi thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển. Nghiên cứu của Lê Trọng Hùng (2020) tập trung vào việc đánh giá thực trạng và thử nghiệm điều trị bệnh tại phường Trường Sơn, Sầm Sơn.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Khảo Sát Bệnh Chó

Việc khảo sát bệnh chó định kỳ là rất quan trọng để phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe, đặc biệt là viêm ruột tiêu chảy. Điều này giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong và các biến chứng nghiêm trọng. Ngoài ra, việc này còn giúp người nuôi chó có thêm kiến thức về cách phòng ngừa và chăm sóc chó một cách tốt nhất. Việc khảo sát cũng giúp các bác sĩ thú y có cái nhìn tổng quan về tình hình dịch bệnh tại địa phương, từ đó đưa ra các khuyến cáo phù hợp.

1.2. Dịch Tễ Học Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó Tại Sầm Sơn

Nghiên cứu dịch tễ học về viêm ruột tiêu chảy ở chó tại Sầm Sơn cho thấy sự phân bố bệnh theo mùa, lứa tuổi và giống chó. Các yếu tố như điều kiện vệ sinh, chế độ dinh dưỡng và quản lý chó cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh. Việc xác định các yếu tố nguy cơ này là rất quan trọng để xây dựng các chương trình phòng ngừa hiệu quả. Theo thống kê, chó con dưới 6 tháng tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ.

II. Nguyên Nhân Gây Tiêu Chảy Ở Chó Cách Nhận Biết Sớm

Có nhiều nguyên nhân gây ra tiêu chảy ở chó, từ các yếu tố môi trường đến các bệnh nhiễm trùng. Việc xác định nguyên nhân cụ thể là rất quan trọng để có phương pháp điều trị phù hợp. Các nguyên nhân thường gặp bao gồm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng, chế độ ăn uống không phù hợp và stress. Triệu chứng của bệnh có thể khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Theo tài liệu, các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tiêu chảy ở chó bao gồm điều kiện ngoại cảnh, chế độ chăm sóc nuôi dưỡng, stress, ký sinh trùng, nấm mốc, virus và vi khuẩn.

2.1. Các Tác Nhân Gây Bệnh Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó

Các tác nhân gây bệnh viêm ruột tiêu chảy ở chó rất đa dạng, bao gồm vi khuẩn (E. coli, Salmonella, Clostridium), virus (Parvo, Care, Corona), ký sinh trùng (giun, sán, đơn bào) và nấm mốc. Mỗi tác nhân gây bệnh có cơ chế gây bệnh khác nhau, dẫn đến các triệu chứng lâm sàng khác nhau. Việc xác định chính xác tác nhân gây bệnh là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Ví dụ, bệnh Parvo do virus gây chết nhiều ở chó non; chó lớn tỷ lệ chết thấp nhưng là nguồn trữ virus gây bệnh với đặc trưng của bệnh là sốt nhẹ kéo dài, tiêu chảy có máu hồng và cả máu tươi.

2.2. Yếu Tố Môi Trường Và Chế Độ Dinh Dưỡng Gây Tiêu Chảy Ở Chó

Các yếu tố môi trường như thời tiết thay đổi đột ngột, chuồng trại không hợp vệ sinh và chế độ dinh dưỡng không phù hợp cũng có thể gây ra tiêu chảy ở chó. Thức ăn kém chất lượng, ôi thiu, khó tiêu hóa hoặc thiếu các chất dinh dưỡng cần thiết có thể làm suy yếu hệ miễn dịch và tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh phát triển. Stress cũng là một yếu tố quan trọng, có thể gây ra các rối loạn tiêu hóa và dẫn đến tiêu chảy. Hồ Văn Nam và cs (1997) cho biết khi gia súc bị lạnh ẩm ướt kéo dài sẽ làm giảm phản ứng miễn dịch, giảm tác dụng thực bào do đó chó dễ bị vi khuẩn sẵn có trong đường ruột có cơ hội bội nhiễm, tăng cường độc lực gây bệnh.

III. Triệu Chứng Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó Và Cách Chẩn Đoán

Việc nhận biết sớm các triệu chứng của viêm ruột tiêu chảy ở chó là rất quan trọng để có thể điều trị kịp thời. Các triệu chứng thường gặp bao gồm tiêu chảy, chó bỏ ăn, chó nôn mửa, mất nước ở chó, và suy nhược. Chẩn đoán bệnh thường dựa vào các triệu chứng lâm sàng, kết quả xét nghiệm phân và các xét nghiệm khác để loại trừ các bệnh lý khác. Theo kinh nghiệm của các bác sĩ thú y Sầm Sơn, việc chẩn đoán sớm và chính xác giúp tăng khả năng điều trị thành công.

3.1. Các Triệu Chứng Lâm Sàng Của Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó

Các triệu chứng lâm sàng của viêm ruột tiêu chảy ở chó có thể khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Tuy nhiên, các triệu chứng thường gặp bao gồm tiêu chảy (phân lỏng, có máu hoặc chất nhầy), chó bỏ ăn, chó nôn mửa, mất nước ở chó (khô miệng, da mất độ đàn hồi), đau bụng và suy nhược. Trong một số trường hợp, chó có thể bị sốt hoặc có các triệu chứng thần kinh.

3.2. Phương Pháp Chẩn Đoán Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó

Chẩn đoán viêm ruột tiêu chảy ở chó thường dựa vào các triệu chứng lâm sàng, tiền sử bệnh và kết quả xét nghiệm. Xét nghiệm phân có thể giúp xác định sự hiện diện của vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc các tế bào viêm. Các xét nghiệm máu có thể giúp đánh giá chức năng gan, thận và hệ miễn dịch. Trong một số trường hợp, có thể cần thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu hơn như nội soi hoặc sinh thiết ruột để xác định nguyên nhân gây bệnh.

3.3. Phân Biệt Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó Với Các Bệnh Khác

Việc phân biệt viêm ruột tiêu chảy ở chó với các bệnh khác có triệu chứng tương tự là rất quan trọng để có phương pháp điều trị phù hợp. Các bệnh cần phân biệt bao gồm ngộ độc thức ăn, dị ứng thức ăn, viêm tụy, bệnh thận và các bệnh truyền nhiễm khác. Việc khai thác tiền sử bệnh, khám lâm sàng kỹ lưỡng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết sẽ giúp phân biệt các bệnh này.

IV. Điều Trị Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó Phác Đồ Hiệu Quả Nhất

Việc điều trị viêm ruột tiêu chảy ở chó cần được thực hiện kịp thời và đúng cách để tránh các biến chứng nghiêm trọng. Phác đồ điều trị thường bao gồm bù nước và điện giải, sử dụng kháng sinh cho chó (nếu có nhiễm khuẩn), thuốc trị tiêu chảy cho chó, và điều chỉnh chế độ ăn cho chó bị tiêu chảy. Trong một số trường hợp, có thể cần sử dụng các thuốc hỗ trợ khác để giảm đau, chống viêm và tăng cường hệ miễn dịch. Theo nghiên cứu của Lê Trọng Hùng, việc lựa chọn phác đồ điều trị hiệu quả là rất quan trọng để giảm thời gian và chi phí điều trị.

4.1. Bù Nước Và Điện Giải Cho Chó Bị Tiêu Chảy

Bù nước và điện giải là một phần quan trọng trong chăm sóc chó bị tiêu chảy, vì tiêu chảy có thể dẫn đến mất nước và điện giải nghiêm trọng. Có thể bù nước bằng đường uống hoặc truyền tĩnh mạch, tùy thuộc vào mức độ mất nước của chó. Các dung dịch điện giải chuyên dụng cho chó có thể giúp bổ sung các chất điện giải bị mất. Cần theo dõi sát sao tình trạng của chó để điều chỉnh lượng nước và điện giải cho phù hợp.

4.2. Sử Dụng Kháng Sinh Cho Chó Trong Điều Trị Tiêu Chảy

Việc sử dụng kháng sinh cho chó chỉ nên được thực hiện khi có bằng chứng về nhiễm khuẩn. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến kháng kháng sinh và gây khó khăn cho việc điều trị sau này. Nên lựa chọn kháng sinh dựa trên kết quả xét nghiệm kháng sinh đồ để đảm bảo hiệu quả điều trị. Các loại kháng sinh thường được sử dụng trong điều trị tiêu chảy do vi khuẩn ở chó bao gồm amoxicillin, metronidazole và enrofloxacin.

4.3. Chế Độ Ăn Cho Chó Bị Tiêu Chảy Lựa Chọn Tối Ưu

Điều chỉnh chế độ ăn cho chó bị tiêu chảy là rất quan trọng để giúp hệ tiêu hóa phục hồi. Nên cho chó ăn các loại thức ăn dễ tiêu hóa, ít chất béo và chất xơ. Có thể sử dụng các loại thức ăn chuyên dụng cho chó bị tiêu chảy hoặc tự chế biến thức ăn tại nhà từ các nguyên liệu như gạo trắng, thịt gà luộc và cà rốt luộc. Nên chia nhỏ các bữa ăn và cho chó ăn thường xuyên hơn để giảm tải cho hệ tiêu hóa.

V. Phòng Ngừa Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó Bí Quyết Từ Chuyên Gia

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Việc phòng ngừa viêm ruột tiêu chảy ở chó là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe của thú cưng và giảm thiểu chi phí điều trị. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm tiêm phòng đầy đủ, tẩy giun định kỳ, đảm bảo vệ sinh chuồng trại và chế độ dinh dưỡng hợp lý. Theo các bác sĩ thú y Sầm Sơn, việc tuân thủ các biện pháp phòng ngừa này giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.

5.1. Tiêm Phòng Và Tẩy Giun Định Kỳ Cho Chó

Tiêm phòng và tẩy giun định kỳ là hai biện pháp quan trọng để phòng ngừa viêm ruột tiêu chảy ở chó. Tiêm phòng giúp bảo vệ chó khỏi các bệnh truyền nhiễm do virus, trong khi tẩy giun giúp loại bỏ các ký sinh trùng đường ruột. Nên tuân thủ lịch tiêm phòng và tẩy giun theo khuyến cáo của bác sĩ thú y.

5.2. Vệ Sinh Chuồng Trại Và Chế Độ Dinh Dưỡng Hợp Lý

Đảm bảo vệ sinh chuồng trại sạch sẽ và chế độ dinh dưỡng hợp lý là rất quan trọng để duy trì sức khỏe của chó và phòng ngừa viêm ruột tiêu chảy. Chuồng trại nên được vệ sinh thường xuyên để loại bỏ các mầm bệnh. Chế độ dinh dưỡng nên cân bằng và phù hợp với lứa tuổi, giống chó và mức độ hoạt động của chó.

5.3. Quản Lý Stress Cho Chó Để Phòng Ngừa Tiêu Chảy

Quản lý stress cho chó cũng là một biện pháp quan trọng để phòng ngừa tiêu chảy. Stress có thể làm suy yếu hệ miễn dịch và gây ra các rối loạn tiêu hóa. Nên tạo môi trường sống thoải mái và ổn định cho chó, tránh các yếu tố gây stress như tiếng ồn lớn, thay đổi môi trường đột ngột và thiếu vận động.

VI. Kết Luận Về Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó Tại Sầm Sơn

Nghiên cứu về viêm ruột tiêu chảy ở chó tại Sầm Sơn cho thấy đây là một vấn đề sức khỏe đáng quan tâm, ảnh hưởng đến nhiều chó nuôi trong khu vực. Việc hiểu rõ về nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa bệnh là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe của thú cưng và giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người nuôi. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa người nuôi chó, bác sĩ thú y và các cơ quan chức năng để kiểm soát và phòng ngừa bệnh hiệu quả.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Viêm Ruột Tiêu Chảy Ở Chó

Nghiên cứu đã xác định được tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố nguy cơ và hiệu quả của các phác đồ điều trị khác nhau. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin hữu ích cho việc chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa bệnh viêm ruột tiêu chảy ở chó tại Sầm Sơn.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Chó Tại Sầm Sơn

Cần có các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa bệnh, tìm kiếm các phương pháp điều trị mới và nâng cao nhận thức của cộng đồng về bệnh chó. Các nghiên cứu về dịch tễ học, vi sinh vật học và miễn dịch học có thể giúp hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh và phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong những năm gần đây, phong trào chăn nuôi chó tại Việt Nam có sự phát triển nhanh chóng, đa dạng về chủng loại và mục đích sử dụng từ giữ nhà, làm cảnh cho đến huấn luyện nghiệp vụ phục vụ an ninh, tuần tra và phòng chống tội phạm. Tại thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa, sự gia tăng số lượng đàn chó nhập ngoại và chó lai đặt ra nhiều thách thức trong công tác quản lý dịch bệnh. Do đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, đàn chó tại địa phương thường xuyên đối mặt với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, nổi bật là hội chứng viêm ruột tiêu chảy do vi khuẩn, virus và ký sinh trùng gây ra. Bệnh có tốc độ lây lan nhanh, tỷ lệ chết cao ở chó non, gây thiệt hại đáng kể cho người nuôi nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Khóa luận tốt nghiệp "Khảo sát thực trạng bệnh viêm ruột tiêu chảy trên chó và thử nghiệm điều trị tại phường Trường Sơn - thành phố Sầm Sơn - tỉnh Thanh Hóa" do sinh viên Lê Trọng Hùng thực hiện (ngành Chăn nuôi – Thú y, Trường Đại học Hồng Đức, năm 2020) được triển khai nhằm giải quyết các yêu cầu thực tiễn về dịch tễ học và lâm sàng thú y tại cơ sở.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy trên đàn chó nuôi tại địa bàn phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
2. Xác định tỷ lệ mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy và tỷ lệ tử vong phân theo nhóm giống chó (chó nội, chó ngoại, chó lai).
3. Xác định tỷ lệ mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy và tỷ lệ tử vong phân theo các nhóm lứa tuổi (< 2 tháng tuổi, 2 - < 4 tháng tuổi, 4 - 8 tháng tuổi, > 8 tháng tuổi).
4. Thử nghiệm, so sánh hiệu quả điều trị, thời gian điều trị trung bình và chi phí thuốc của hai phác đồ kháng sinh (sử dụng Ceftriaxon và Gentamycin - Tylosin kết hợp thuốc trợ sức, chống nôn) trên chó mắc bệnh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các giống chó nội, chó ngoại, chó lai nuôi tại các hộ dân trên địa bàn; các loại dược phẩm thú y gồm Rowject (Ceftriaxon), Genta-Tylo (Gentamycin - Tylosin), Atropin sulfat và dung dịch vitamin B-complex.
• Phạm vi không gian: Địa bàn phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 03/01/2020 đến ngày 05/04/2020.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ chế bệnh sinh

Khóa luận xây dựng trên nền tảng sinh lý học tiêu hóa và bệnh lý học thú y:

• Sinh lý tiêu hóa và cơ chế bệnh học: Phân tích quá trình tiêu hóa cơ học và hóa học qua khoang miệng, dạ dày (vai trò của HCl, men Pepsin, Protease, Lipase), ruột non (tuyến Brunner, Lieberkühn, dịch mật, dịch tụy) và ruột già. Khi xảy ra rối loạn tiêu hóa hoặc nhiễm khuẩn, hệ vi sinh vật đường ruột bị mất cân bằng, vi khuẩn tăng sinh tiết nội/ngoại độc tố kích thích AMP vòng nội bào, làm tăng tiết ion $Cl^-$ và giảm hấp thu ion $Na^+$, gia tăng áp lực thẩm thấu hút nước vào xoang ruột gây tiêu chảy dữ dội.
• Biến đổi cân bằng nước, điện giải và toan - kiềm: Phân loại các thể mất nước (ưu trương, đẳng trương, nhược trương) và sự suy giảm hệ đệm bicacbonat dẫn đến trúng độc toan chuyển hóa theo phương trình Henderson - Hasselbalch:

$$\text{pH} = \text{pK} + \log \left(\frac{[\text{HCO}_3^-]}{[\text{H}_2\text{CO}_3]}\right)$$

• Tác nhân gây bệnh: Khái quát các căn nguyên vi sinh vật thường gặp như Canine Parvovirus (CPV), Coronavirus, vi khuẩn Escherichia coli, Salmonella, Shigella, Clostridium perfringens, tụ cầu, liên cầu; ký sinh trùng đường ruột như giun móc (Ancylostoma caninum), sán dây (Dipylidium caninum, Taenia spp.), trùng roi (Giardia); độc tố nấm mốc (Aflatoxin).

Cơ sở dược lý lựa chọn thuốc điều trị

• Rowject inj (Ceftriaxon natri 1g/5ml): Kháng sinh Cephalosporin thế hệ 3 phổ rộng, ức chế tổng hợp thành tế bào vi khuẩn, bền vững với phần lớn enzyme beta-lactamase của vi khuẩn Gram âm và Gram dương hiếu khí (E. coli, Klebsiella, Proteus, Staphylococcus).
• Genta-Tylo (Tylosin base 1g + Gentamycin sulfate 400mg/10ml): Phối hợp hai nhóm kháng sinh: Gentamycin (Aminoglycoside) gắn vào tiểu đơn vị 30S ribosome gây lỗi đọc mã mRNA và phá vỡ polysome; Tylosin (Macrolide) gắn vào tiểu đơn vị 50S ribosome ức chế enzyme Peptidyl-transferase, ngăn chặn tổng hợp chuỗi polypeptide của vi khuẩn.
• Atropin sulfat (100mg/100ml): Thuốc kháng cholinergic ức chế thụ thể muscarinic, giảm nhu động cơ trơn dạ dày - ruột, giảm tiết dịch tiêu hóa, chống nôn và cắt cơn co thắt.
• B-complex (Vitamin B1, B2, B6, PP, Calcium Pantothenate): Hỗ trợ chuyển hóa, kích thích tiêu hóa, trợ sức và bồi bổ thể trạng cho gia súc ốm.

Phương pháp nghiên cứu và xử lý số liệu

• Phương pháp điều tra dịch tễ học lâm sàng: Khảo sát trực tiếp tại hộ gia đình trên tổng đàn 138 con chó, chẩn đoán qua triệu chứng điển hình (sốt, mệt mỏi, bỏ ăn, nôn mửa, ỉa chảy phân lỏng có máu hoặc nhầy tanh).
• Phương pháp bố trí thí nghiệm lâm sàng: Lựa chọn 30 chó bệnh chia đều vào 2 lô thí nghiệm (15 con/lô), thời gian theo dõi điều trị tối đa 3 ngày:
  • Phác đồ 1: Rowject (0,5 ml/10 kg thể trọng, tiêm bắp 2 lần/ngày) + Atropin sulfat (1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm dưới da) + B-complex (1 ml/con/ngày, tiêm dưới da).
  • Phác đồ 2: Genta-Tylo (1 ml/10 kg thể trọng, tiêm bắp 2 lần/ngày) + Atropin sulfat (1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm dưới da) + B-complex (1 ml/con/ngày, tiêm dưới da).
• Phương pháp thống kê: Xử lý dữ liệu bằng phần mềm Microsoft Excel 2007; sử dụng kiểm định Chi-square ($\chi^2$) để so sánh các tỷ lệ và kiểm định Student's t-test để so sánh giá trị trung bình về thời gian và chi phí điều trị ở độ tin cậy 95% ($p = 0,05$).

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu rõ tầm quan trọng của loài chó trong đời sống xã hội và an ninh trật tự, tính cấp thiết của công tác thú y tại phường Trường Sơn (Sầm Sơn). Phần này xác định mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể, yêu cầu cần đạt được cũng như ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ học và hướng dẫn phác đồ điều trị phù hợp cho thực tế cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tác giả hệ thống hóa các kiến thức chuyên ngành:

• Cấu tạo giải phẫu và chức năng sinh lý của bộ máy tiêu hóa loài chó qua từng đoạn tiêu hóa.
• Phân tích bệnh lý viêm ruột tiêu chảy (nguyên nhân, phân loại thể cấp tính và mạn tính, bệnh lý giải phẫu cata trên niêm mạc ruột, cơ chế mất nước, mất cân bằng điện giải $Na^+, K^+, Cl^-$ và nhiễm toan chuyển hóa).
• Tổng hợp cơ sở dược lý của các hoạt chất Ceftriaxon, Gentamycin, Tylosin, Atropin và vitamin nhóm B.
• Lược khảo các công trình nghiên cứu trong nước (Trần Minh Châu, Nguyễn Bá Hiên, Nguyễn Văn Thanh, Trần Ngọc Bích, Nguyễn Thị Hương, Lê Văn Tuấn...) và quốc tế (Ohneiser, Decaro, Weese, Miranda...) về tỷ lệ nhiễm bệnh, tỷ lệ tử vong do CPV và vi khuẩn đường ruột.
• Tổng quan điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội phường Trường Sơn và đặc điểm sinh học của 11 giống chó nội/ngoại phổ biến tại địa bàn (chó Vàng, Phú Quốc, H'Mông, lai Berger, Berger Đức, Rottweiler, Fox, Poodle, Pug, Bắc Kinh, Pomeranian).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết về địa điểm (phường Trường Sơn), thời gian nghiên cứu (03/01/2020 - 05/04/2020), vật liệu thử nghiệm (Rowject, Genta-Tylo, Atropin, B-complex). Quy định rõ tiêu chí chẩn đoán lâm sàng, sơ đồ bố trí thí nghiệm đối chứng hai phác đồ điều trị (15 con/phác đồ), định nghĩa các công thức tính toán: tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ khỏi bệnh, tỷ lệ tử vong, thời gian điều trị trung bình và chi phí thuốc trên một ca bệnh, kèm phương pháp phân tích thống kê sinh học.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung phân tích các số liệu thực nghiệm thu được:

• Tình hình mắc bệnh theo giống: Khảo sát 138 con chó, ghi nhận 36 con mắc bệnh (chiếm 26,09%). Giống chó ngoại có tỷ lệ mắc cao nhất (30,16%), tiếp đến là chó lai (25,00%) và thấp nhất là chó nội (21,28%). Phân tích kiểm định $\chi^2$ cho thấy sự sai khác giữa các giống không có ý nghĩa thống kê ($p > 0,05$).
• Tình hình mắc bệnh theo lứa tuổi: Nhóm chó từ 2 - < 4 tháng tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (44,44%), khác biệt có ý nghĩa thống kê so với nhóm 4 - 8 tháng tuổi (19,44%) và nhóm > 8 tháng tuổi (11,11%) ($p < 0,05$).
• Hiệu quả thử nghiệm hai phác đồ: Phác đồ 1 đạt tỷ lệ khỏi 86,67% (13/15 con, 0 con chết); Phác đồ 2 đạt tỷ lệ khỏi 80,00% (12/15 con, 1 con chết tỷ lệ 6,67%). Sự khác biệt về tỷ lệ khỏi không có ý nghĩa thống kê ($p = 0,62 > 0,05$).
• Thời gian và chi phí điều trị: Thời gian điều trị trung bình của Phác đồ 1 ($2,93 \pm 0,15$ ngày) tương đương Phác đồ 2 ($3,00 \pm 0,17$ ngày) với $T_{tn} = 0,29 < T_{lt} = 2,05$. Chi phí thuốc trung bình của Phác đồ 1 ($6.205,67 \pm 337,28$ VNĐ) cao hơn Phác đồ 2 ($4.843,33 \pm 221,67$ VNĐ) có ý nghĩa thống kê ($T_{tn} = 3,37 > T_{lt} = 2,05$) do giá thành hoạt chất Ceftriaxon cao hơn.

Phần 5: Kết luận, đề nghị

Đúc kết các chỉ tiêu dịch tễ học và kết quả so sánh lâm sàng. Tác giả đề xuất 4 khuyến nghị chuyên môn: tiếp tục khảo sát dịch tễ học mở rộng; áp dụng nguyên tắc phát hiện sớm, tăng cường sức đề kháng và chống bội nhiễm; nâng cao nhận thức vệ sinh chăm sóc chó nhập ngoại thích nghi khí hậu Việt Nam; thực hiện định kỳ tiêm phòng vắc xin và tẩy giun sán.

---

Kết quả và đóng góp

Bảng tổng hợp số liệu nghiên cứu thực nghiệm

Chỉ tiêu khảo sát / thử nghiệm	Số con theo dõi (con)	Số con mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số con tử vong (con)	Tỷ lệ tử vong (%)
Theo giống chó
- Chó nội	47	10	21,28	0	0,00
- Chó ngoại	63	19	30,16	1	5,26
- Chó lai	28	7	25,00	1	14,28
Theo lứa tuổi
- < 2 tháng tuổi	36	9	25,00	1	11,11
- 2 - < 4 tháng tuổi	36	16	44,44	1	6,25
- 4 - 8 tháng tuổi	36	7	19,44	0	0,00
- > 8 tháng tuổi	36	4	11,11	0	0,00

Chỉ tiêu theo dõi phác đồ điều trị	Phác đồ 1 (Rowject)	Phác đồ 2 (Genta-Tylo)	Giá trị kiểm định / Ý nghĩa thống kê
Số lượng chó thử nghiệm (con)	15	15	-
Số con khỏi bệnh (con)	13	12	-
Tỷ lệ khỏi bệnh (%)	86,67	80,00	$P = 0,62 > 0,05$ (Không sai khác)
Số con tử vong (con / %)	0 (0,00%)	1 (6,67%)	-
Thời gian điều trị trung bình (ngày)	$2,93 \pm 0,15$	$3,00 \pm 0,17$	$T_{tn} = 0,29 < T_{lt} = 2,05$ (Không sai khác)
Độ lệch chuẩn (SD) / Hệ số biến thiên (Cv%)	0,59 / 20,14%	0,65 / 21,76%	-
Chi phí thuốc trung bình / ca (VNĐ)	$6.205,67 \pm 337,28$	$4.843,33 \pm 221,67$	$T_{tn} = 3,37 > T_{lt} = 2,05$ (Sai khác có ý nghĩa)
Độ lệch chuẩn (SD) / Hệ số biến thiên (Cv%)	1.306,29 / 21,05%	858,54 / 17,73%	-

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

1. Phát hiện và can thiệp sớm: Khi phát hiện chó có dấu hiệu ủ rũ, nôn mửa, tiêu chảy cần cách ly và điều trị ngay theo nguyên tắc diệt khuẩn, chống co thắt và trợ sức.
2. Khuyến cáo bù nước - điện giải: Mặc dù cả hai phác đồ không truyền dịch đều đạt tỷ lệ khỏi từ 80% đến 86,67%, tác giả nhấn mạnh trong thực tế điều trị cần kết hợp bù nước và chất điện giải để giảm thiểu nguy cơ trụy tuần hoàn và suy kiệt ở chó non.
3. Phòng bệnh chủ động: Tăng cường tuyên truyền người nuôi tuân thủ lịch tiêm vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm (đặc biệt vắc xin phòng Parvovirus, Care) và tẩy giun định kỳ, nhất là đối với các giống chó ngoại nhập nuôi tại vùng ven biển.

Đóng góp so với các nghiên cứu trước

• Khóa luận kiểm chứng và tái khẳng định quy luật phân bố bệnh theo lứa tuổi: tỷ lệ mắc bệnh cao nhất tập trung ở giai đoạn 2 - < 4 tháng tuổi (44,44%), tương đồng với các công bố của Lê Văn Tuấn (2016) tại Lạng Sơn (44,19%) và Nguyễn Văn Thanh (2016) tại Bắc Ninh (33,33%).
• Cung cấp số liệu so sánh đối chứng trực tiếp về mặt kinh tế - kỹ thuật giữa kháng sinh Cephalosporin thế hệ mới (Ceftriaxon) và dòng phối hợp truyền thống (Gentamycin - Tylosin) trong điều kiện thực hành thú y tuyến phường/xã.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Phạm vi khảo sát hẹp: Đề tài chỉ thực hiện trong khoảng thời gian ngắn (3 tháng, từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2020) tại một đơn vị hành chính cấp phường (phường Trường Sơn), chưa bao quát được biến động bệnh lý theo toàn bộ 4 mùa trong năm.
• Phương pháp chẩn đoán: Việc xác định bệnh chủ yếu dựa trên triệu chứng lâm sàng và lời khai bệnh tích của chủ hộ, chưa thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng chuyên sâu (như xét nghiệm sinh hóa máu, phân lập vi khuẩn đường ruột, kháng sinh đồ, hoặc kit thử kháng nguyên virus nhanh CPV Ag cho từng ca bệnh).
• Hạn chế kỹ thuật điều trị: Hai phác đồ thử nghiệm chưa đưa liệu pháp truyền dịch tĩnh mạch bù nước - điện giải vào quy trình chuẩn mà chỉ sử dụng thuốc tiêm bắp/dưới da.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng quy mô điều tra dịch tễ học trên toàn địa bàn thành phố Sầm Sơn qua các mùa khác nhau trong năm để đánh giá chính xác ảnh hưởng của thời tiết.
• Kết hợp nuôi cấy, phân lập định danh các chủng vi khuẩn (E. coli, Salmonella, Clostridium) và kiểm tra độ mẫn cảm kháng sinh (kháng sinh đồ) để tối ưu hóa phác đồ can thiệp.
• Thử nghiệm phác đồ kết hợp truyền dịch tĩnh mạch đẳng trương (dung dịch Ringer Lactate, Glucose 5%, $NaCl$ 0,9%) đối với các ca bệnh tiêu chảy mất nước nặng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Tài liệu hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y thực hành tại các phòng khám thú cảnh và cán bộ thú y cơ sở tại các vùng ven biển đô thị hóa.
• Nội dung giá trị:
  • Phần tổng quan lý thuyết cung cấp cơ sở sinh lý - bệnh lý chi tiết về rối loạn toan - kiềm và cơ chế tác dụng dược lý của thuốc thú y.
  • Số liệu thực nghiệm cung cấp thông tin tham khảo cụ thể về liều lượng, hiệu quả điều trị và định mức chi phí thuốc giữa hai phác đồ kháng sinh phổ biến trong thực tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy trên các nhóm giống chó tại phường Trường Sơn có sự chênh lệch như thế nào?

Theo kết quả điều tra trên 138 con chó, giống chó ngoại có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất là 30,16% (19/63 con), tiếp theo là chó lai 25,00% (7/28 con) và thấp nhất là chó nội 21,28% (10/47 con). Tuy nhiên, phân tích kiểm định Chi-test cho thấy sự khác biệt về tỷ lệ mắc giữa các nhóm giống không có ý nghĩa thống kê ở độ tin cậy 95% ($p > 0,05$).

2. Nhóm tuổi nào ở chó có nguy cơ mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy cao nhất?

Chó ở nhóm tuổi từ 2 đến < 4 tháng tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất, đạt 44,44% (16/36 con theo dõi), có sự sai khác mang ý nghĩa thống kê ($p < 0,05$) so với nhóm 4 - 8 tháng (19,44%) và nhóm > 8 tháng tuổi (11,11%). Nguyên nhân do giai đoạn này chó cai sữa mẹ, mất miễn dịch thụ động, thay răng sữa, hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện và nhu cầu dinh dưỡng cao khiến chó dễ tiếp xúc mầm bệnh từ thức ăn và môi trường.

3. Hai phác đồ điều trị thử nghiệm trong nghiên cứu bao gồm những loại thuốc và liều lượng nào?

• Phác đồ 1: Kháng sinh Rowject (Ceftriaxon 1g) liều 0,5 ml/10 kg thể trọng (tiêm bắp 2 lần/ngày) kết hợp Atropin sulfat (1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm dưới da) và B-complex (1 ml/con/ngày, tiêm dưới da).
• Phác đồ 2: Kháng sinh Genta-Tylo (Tylosin 1g + Gentamycin 400mg) liều 1 ml/10 kg thể trọng (tiêm bắp 2 lần/ngày) kết hợp Atropin sulfat (1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm dưới da) và B-complex (1 ml/con/ngày, tiêm dưới da). Cả hai phác đồ theo dõi tối đa trong 3 ngày.

4. Hiệu quả lâm sàng và chi phí điều trị giữa hai phác đồ có sự khác biệt ra sao?

Về tỷ lệ khỏi bệnh, Phác đồ 1 đạt 86,67% (13/15 con, 0 tử vong) và Phác đồ 2 đạt 80,00% (12/15 con, 1 tử vong); sự chênh lệch này không có ý nghĩa thống kê ($p = 0,62 > 0,05$). Thời gian điều trị trung bình cũng tương đương nhau ($2,93 \pm 0,15$ ngày so với $3,00 \pm 0,17$ ngày). Tuy nhiên, chi phí thuốc của Phác đồ 1 ($6.205,67 \pm 337,28$ VNĐ/ca) cao hơn đáng kể so với Phác đồ 2 ($4.843,33 \pm 221,67$ VNĐ/ca) với mức sai khác có ý nghĩa thống kê ($T_{tn} = 3,37 > T_{lt} = 2,05$).

---

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Lê Trọng Hùng đã phản ánh thực trạng dịch tễ học bệnh viêm ruột tiêu chảy trên đàn chó tại phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn với tỷ lệ mắc chung là 26,09%, trong đó nhóm chó ngoại và lứa tuổi từ 2 đến < 4 tháng tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất. Cả hai phác đồ kháng sinh thử nghiệm (Rowject và Genta-Tylo) kết hợp thuốc trợ sức, chống nôn đều mang lại hiệu quả điều trị cao từ 80% đến 86,67% với thời gian hồi phục trung bình khoảng 3 ngày. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực nghiệm có giá trị chuyên môn, khẳng định tính khả thi và hiệu quả kinh tế của các phác đồ điều trị nội khoa tại tuyến thú y cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Chó từ xưa đến nay luôn là người bạn trung thành. Con người sử dụng chó vào nhiều mục đích như trông nhà, làm cảnh, kéo xe.Gần đây 1 số dòng chó được nhập về VN với mục đích huấn luyện làm chó nghiệp vụ. Chó đã được huấn luyện để sử dụng trong hoạt động tuần tra canh gác, bảo vệ vùng biên giới lãnh thổ. Trong lực lượng công an, chó là vũ khí chiến đấu hiệu quả không thể thiếu được.

Chó được dùng để truy bắt tội phạm, phát hiện ma tuý, bom mìn, chất nổ… Do chăn nuôi chó có mục đích đa dạng như vậy nên trong những năm gần đây, việc nuôi chó ở nước ta đã phát triển rộng rãi ở thành phố cũng như các vùng nông thôn. Số lượng chó được nuôi ngày một tăng, thành phố Sầm Sơn Thanh Hóa, phong trào nuôi dạy chó nghiệp vụ, chó cảnh đã và đang phát triển mạnh. Với điều kiện thời tiết nhiệt đới nóng ẩm đặc trưng, đàn chó được nuôi ở Việt Nam nói chung và thành phố Sầm Sơn nói riêng đang thường xuyên phải đối mặt với hàng loạt dịch bệnh khác nhau, đặc biệt là các bệnh về đường tiêu hóa và hô hấp trong đó có bệnh viêm ruột tiêu chảy. Viêm ruột tiêu chảy trên chó xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau như vi khuẩn, virus, ký sinh trùng.

đã gây ra những trở ngại cho nuôi dưỡng đàn chó đặc biệt nguy hiểm khi chó mắc các bệnh tiêu chảy do virus gây ra. Chính vì vậy mà các nghiên cứu về bệnh của chó đang ngày được quan tâm và thực hiện nhiều hơn. Xuất phát từ thực tế trên, với mục đích đánh giá khái quát tình hình bệnh tiêu chảy trên đàn chó và có phác đồ trị bệnh có hiệu quả cao, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Khảo sát thực trạng bệnh viêm ruột tiêu chảy trên chó và thử nghiệm điều trị tại phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa”. Mục tiêu, yêu cầu 1.

Mục tiêu chung Đánh giá được tình hình mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy của chó nuôi tại phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Mục tiêu cụ thể. - Xác định được tỷ lệ bệnh viêm ruột tiêu chảy của chó nuôi tại phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa. - Lựa chọn phác đồ điều trị hiệu quả cho bệnh viêm ruột tiêu chảy của chó nuôi tại phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Yêu cầu đạt được Đánh giá được thực trạng mắc bệnh viêm ruột tiêu chảy của chó và lựa chọn phác đồ điều trị hiệu quả tại phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa 1. Ý nghĩa thực tiễn. Ý nghĩa khoa học. Kết quả nghiên cứu của đề tài là những tài liệu góp phần nâng cao hiểu biết bệnh viêm ruột tiêu chảy của chó nuôi tại phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Ý nghĩa thực tiễn. - Cung cấp những thông tin cụ thể về tỷ lệ mắc bệnh theo nhóm tuổi, triệu chứng của bệnh viêm ruột tiêu chảy của chó nuôi tại phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa. - Giúp chẩn đoán sớm và lựa chọn được phác đồ điều trị hiệu quả cho bệnh viêm ruột tiêu chảy của chó nuôi tại phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa. 2 PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cấu tạo và chức năng sinh lý bộ máy tiêu hóa của chó Đường tiêu hoá là một ống dài từ miệng đến hậu môn. Trong đó có đoạn phình to, có đoạn hình ống túi, hoặc thành tổ chức tuyến, mô mềm, để thực hiện các chức năng khác nhau phục vụ cho việc tiêu hoá bao gồm: lấy thức ăn, nước uống, nghiền nát, nhào trộn tiêu hoá, phân giải thức ăn thành những thành phần đơn giản để hấp thu vào máu nuôi cơ thể. Phần cặn bã không tiêu hoá được thải ra ngoài qua hậu môn gọi là phân. Về chức năng, ống tiêu hoá phân biệt thành ba phần: phần trước, phần giữa và phần sau.

Tiêu hoá ở miệng Chó dùng mõm và lưỡi để lấy thức ăn, nếu thức ăn là thịt khối dùng răng nanh để xé. Các loại thức ăn vào khoang miệng được nhai sơ bộ, có nước bọt làm ướt chuyển xuống dạ dày theo thực quản. Nước bọt có các muối vô cơ, các chất hữu cơ, các men tiêu hoá như Amilaza, Mantaza. Tiêu hoá ở dạ dày Ở dạ dày thức ăn được tiêu hoá bằng hai quá trình cơ học và hoá học.

Tiêu hoá bằng hoá học chủ yếu là tác dụng của dịch vị. Dịch vị có các chất vô cơ HCl, các chất hữu cơ, chất nhầy muxin, nguyên men Pepsinogen, men Proteaza, men Lipaza. Pepsinogen nhờ có HCl xúc tác biến thành Pepsin hoạt động, phân huỷ các chất protit thức ăn thành polypeptit. Proteaza thường thấy ở dạ dày con vật còn đang bú sữa, có tác dụng tiêu hoá đạm của sữa.

Lipaza phân huỷ những hạt mỡ đã nhũ tương hoá thành glycerol và axit béo. HCl tác dụng biến Pepsinogen thành Pepsin hoạt động, ngăn thức ăn khỏi lên men thối trong dạ dày, điều khiển sự đóng mở van hạ vị, gián tiếp kích thích tuỵ tạng tiết dịch tuỵ. Cuối cùng thức ăn vào dạ dày chó biến thành nhuyễn chất gọi là dưỡng chất. Dưỡng chất gồm có những chất bột đã chín tiêu hoá dở tiếp tục tiêu hoá ở dạ dày thành đường Mantose.

Chất Protit vào dạ dày được thuỷ phân thành Polypeptid và một số axit amin. Cũng ở dạ dày một số rất ít lipit được tiêu hoá. 3 Tiêu hoá ở ruột non Niêm mạc ruột non có hai loại tuyến có nhiệm vụ tiết dịch ruột: tuyến Brunner, Liberkiihe. Dịch ruột mang tính kiềm (pH = 7,4 - 7,7) gồm có các chất vô cơ và các chất hữu cơ (chất nhầy, men maltaza, lactaza, saccaraza, amilaza.

Tham gia tiêu hoá ở ruột non có gan tuỵ và tuỵ. Tuỵ tiết dịch gồm các chất vô cơ và hữu cơ như: Amilapsin, nguyên men Trypsinogen, men Lipaza và Maltaza. Gan tiết mật tiêu hoá mỡ, mật trung hoà dưỡng chất để men trypsin hoạt động, mật sát trùng chống lên men thối, làm tăng nhu động ruột, gan còn có nhiệm vụ phân huỷ và tổng hợp chất đường, tổng hợp urê, giải độc, tiêu huỷ hay dự trữ mỡ, sản xuất fibrinogen làm đông máu và heparin chống đông máu trong quá trình tuần hoàn, sản xuất và tiêu hủy hồng cầu, dự trữ sắt, biến caroten thành vitamin A. Ở ruột: protide được tiêu hoá theo quá trình phân giải của men trypsin.

Nguyên men trypsinogen ở tuỵ mới tiết ra chưa hoạt động, nhờ men enterokinaza do ruột tiết ra tác động mới biến thành trypsin hoạt động phân giải protide thành glycopeptide và tiếp tục biến thành polypeptit thành các axit amin. Ngoài ra pepsin cũng biến Polypeptid thành các axit amin. Tiêu hoá ở ruột già Những chất còn lại chưa tiêu hoá hết ở ruột non bị tống xuống ruột già, tiếp tục tiêu hoá nhờ các men từ ruột non cùng chuyển xuống. Ở ruột già còn có sự lên men thối và sinh ra các chất độc ở đây còn có quá trình tái hấp thụ nước và muối khoáng, nên phân thường rắn và tạo khuôn thải ra ngoài.

Phân gồm những chất cặn bã của quá trình tiêu hoá thức ăn, các biểu mô của niêm mạc bong ra, các muối và vi sinh vật. Bệnh viêm ruột tiêu chảy ở chó Tiêu chảy là một thuật ngữ diễn tả biểu hiện lâm sàng hội chứng bệnh lý đặc thù của bệnh đường tiêu hoá. Bệnh viêm ruột tiêu chảy phổ biến ở các loài gia súc, các loài chó cảnh và chó nghiệp vụ. Bệnh có quanh năm, nhưng thường xảy ra vào 4 mùa Xuân, mùa Hạ khi thời tiết nóng và ẩm ướt.

Theo dõi dịch bệnh của chó nghiệp vụ ở khu vực Hà Nội, thấy khoảng 80% số chó bị chết là do mắc bệnh viêm dạ dày, ruột cấp. Chó con dưới 6 tháng tuổi khi mắc bệnh tỷ lệ chết rất cao (60%- 70%) (Trần Minh Châu, 1988)[21]. Fairbrother (1992)[30] đã nhận xét: tiêu chảy là một bệnh gây thiệt hại đáng kể cho ngành chăn nuôi trên thế giới. Bệnh tiêu chảy là hiện tượng ỉa nhanh, nhiều lần, trong phân có nhiều nước do ruột tăng cường co bóp (Tạ Thị Vịnh, 1991)[19].

Theo David McClugage (2005)[28], ở chó, ỉa chảy theo nghĩa hẹp là ỉa phân lẫn nước. Song trong thực tế định nghĩa này rộng hơn, bao gồm phân nhão hơn bình thường, có khi phân lẫn rất nhiều nước, phân rất lỏng, phân có màu sắc khác thường. Bệnh viêm ruột tiêu chảy ở chó xuất hiện ở mọi lứa tuổi, mọi giống chó và ở tất cả các mùa trong năm và là một trong những bệnh có tỷ lệ tử vong cao nếu như không được phát hiện và điều trị kịp thời.1 Nguyên nhân gây tiêu chảy Nguyên nhân của ỉa chảy rất phức tạp, đã có rất nhiều tác giả dày công nghiên cứu nguyên nhân của hội chứng tiêu chảy. Tuy nhiên tiêu chảy là một hiện tượng bệnh lý, có liên quan đến rất nhiều yếu tố, có yếu tố là nguyên nhân tiên phát, có yếu tố là nguyên nhân thứ phát.

Vì vậy, việc xác định đâu là nguyên nhân gây tiêu chảy chỉ mang tính chất tương đối. Song dù bất cứ nguyên nhân nào gây tiêu chảy cũng dẫn đến hậu quả là gây viêm nhiễm, tổn thương thực thể đường tiêu hoá, và cuối cùng là một quá trình nhiễm trùng. Theo Vũ Văn Ngữ và Nguyễn Thị Hoa (1979)[24], do một tác nhân nào đó, trạng thái cân bằng của khu hệ vi sinh vật đường ruột bị phá vỡ, tất cả hoặc chỉ một loài nào đó sinh sản lên quá nhiều sẽ gây ra hiện tượng loạn khuẩn. Nguyễn Vĩnh Phước (1970)[14] cho biết khi sức đề kháng của cơ thể giảm sút, vi khuẩn gây thối là nguồn gây bệnh đường ruột.

Các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tiêu chảy ở chó bao gồm nguyên nhân do vi khuẩn, nguyên nhân do virus, do ký sinh trùng hay đơn giản do thời tiết khí hậu, chế độ chăm sóc nuôi dưỡng. Đoàn Băng Tâm (1987)[2], cho biết mầm 5 bệnh trong tự nhiên xâm nhập vào cơ thể động vật chủ yếu thông qua thức ăn, nước uống bị nhiễm khuẩn. Hội chứng tiêu chảy ở chó thường do các nguyên nhân chủ yếu sau: a. Điều kiện ngoại cảnh: Điều kiện khí hậu thay đổi đột ngột: quá nóng, quá lạnh, mưa gió, ẩm ướt… kết hợp với chuồng trại không hợp vệ sinh.

Hồ Văn Nam và cs (1997)[3] cho biết khi gia súc bị lạnh ẩm ướt kéo dài sẽ làm giảm phản ứng miễn dịch, giảm tác dụng thực bào do đó chó dễ bị vi khuẩn sẵn có trong đường ruột có cơ hội bội nhiễm, tăng cường độc lực gây bệnh. Chế độ chăm sóc nuôi dưỡng: Thức ăn có chất lượng kém, ôi thiu, khó tiêu hoá.