Đặt vấn đề Nhu cầu thưởng thức cái đẹp, cái mới lạ ngày càng tăng trong một xã hội ngày càng phát triển làm cho cây kiếng không thể thiếu trong đời sống của con người. Chúng không những đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của mỗi người ma còn làm đẹp cho cảnh quan và bảo vệ môi trường. Do đó quan tâm phát triển hoa kiêng là van đề cần thiết. Trau ba Nam Mỹ (Monstera delisiosa) là một trong những loài cây cảnh đang được sử dụng ngày càng rộng rãi.
Trầu bà Nam Mỹ được thu hút bởi vẻ đẹp an tượng, độc đáo với những chiếc lá xẻ trông thật lạ mắt. Do đó, Trầu bà rất được ưa chuộng trên thị trường cây cảnh. Qua đó, cho thấy tiềm năng kinh tế to lớn của cây Trầu bà. Vì vậy, trong những năm gan đây, cây Trầu ba đã dần chiếm được chỗ đứng trên thị trường cây cảnh vén dĩ nhộn nhịp và biến động.
Ở nước ta, nguồn giống cây Trầu bà được sản xuất chủ yếu ở miền Nam hoặc được nhập từ Trung Quốc. Công tác vận chuyền cây giống từ nguồn cung ứng đến nơi tiêu thụ còn phải trải qua nhiều giai đoạn phức tạp. Vì thế nên việc cung ứng cây giống cho thị trường còn thiếu chủ động, chưa đáp ứng được nhu cầu ngày cành tăng nhanh của thị trường. Từ trước tới nay, Trầu bà được nhân giống chủ yếu bằng phương pháp giâm cành.
Tuy nhiên, với phương thức nhân giống này, hệ số nhân thấp, tốn thời gian và công sức, đồng thời cây giống dễ bị nhiễm bệnh. Phương pháp nuôi cấy mô là một trong những phương pháp hữu hiệu nhất hiện nay có thé giải quyết được những khó khăn trên một cách đơn giản. Phương pháp này cho phép nhân nhanh, tạo ra một số lượng cây giống lớn, đồng nhất về mặt di truyền, sạch bệnh, nâng cao chất lượng và giảm giá thành sản phẩm. Đây là một phương pháp tiên tiến đã được ứng dụng thành công trên thé giới và Việt Nam đem lại hiệu quả kinh tế cao cho hàng loạt cây trồng khác nhau.
Cùng với sự phát triển của nuôi cay in vitro cũng đòi hỏi những giống mới, lạ để thỏa mãn cho nhu cầu ngày càng cao của con người. Mối quan tâm ngày càng lớn về sự mới mẻ trong giới chơi cây kiểng đã tạo ra xu hướng nghiên cứu và phát triển ra những giống cây mới. Có nhiều phương pháp dé tạo ra giống cây mới lạ bằng cách chon tạo giống và đặc biệt là gây đột biến. Xuất phát từ những giá trị thực tiễn trên đề tài “ Khảo sát ảnh hưởng của mức liều xạ tia gamma đến biến đổi hình thái ở cây Trầu bà Nam Mỹ (Monstera deliciosa) in vitro” được thực hiện.
Mục tiêu Mục tiêu của đề tài là xác định được liều chiếu xạ tạo gây biến đổi hình thái trong quá trình nuôi cấy in vitro cây Trầu Bà Nam Mỹ (Monstera deliciosa ). Nội dung thực hiện Nội dung 1: Tạo nguồn vật liệu cho xử lí chiếu xạ tia gamma (°°Co) trong diéu kién in vitro Thí nghiệm 1: Khao sát anh hưởng của các nồng độ BA + IAA đến kha năng nhân nhanh chéi Nội dung 2: Xác định liều chiếu xạ tạo biến di ở cây trau Bà Nam Mỹ in vitro Thí nghiệm 2: Khao sát ảnh hưởng của các liều chiếu xạ đến biến đổi hình thái trong quá trình sinh trưởng của chồi. Thí nghiệm 3: Xác định ảnh hưởng của các liều chiếu xạ đến quá trình sinh trưởng, phát triển rễ. CHƯƠNG 2: TONG QUAN TAI LIEU 2.
Nguồn gốc và phân loại thực vật 2. Khái niệm chung về chỉ Monstera Là một chi thực vật thuộc họ Araceae (Ray), người ta ghi nhận rằng đã có gần 50 loài thực vật nằm trong chi này. Monstera là những loại cây thân leo, và có đặc điểm của thực vật biểu sinh, sống bám vào những cây lớn trong rừng. Các loài Monstera sở hữu những hình dáng rất dễ nhận biết, bởi chúng có những tán lá to, xẻ rộng và có nhiều lỗ trên lá 2.
Trầu bà - Monstera deliciosa Tên Việt Nam : Trầu bà Nam Mỹ Giới : Plantae Bộ : Alismatales Họ : Aracea (họ ráy) Chi : Monstera Loai : Monstera deliciosa Hinh 2. Cay Monstera delisiosa Phan bo Monstera deliciosa là loài ban dia của các khu rừng nhiệt đới am ướt ở miền nam Mexico, Guatemala và một phần của Costa Rica và Panama (Lim và ctv, 2012). Hiện nay đã du nhập đến nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có nước ta và trở thành các giống kiếng được ưa chuộng. Ở nước ta, Trầu bà Nam Mỹ được trồng nhiều ở tỉnh Lâm Đồng, Đồng Nai, Thành phố Hồ Chi Minh.
Đặc điểm thực vật học và yêu cầu sinh thái 2. Đặc điểm thực vật học Là loài cây sinh trưởng, phát triển mạnh mẽ trong tự nhiên, thân leo, có hoa và quả. Thân cây: thuộc thân thảo, nhiều rễ khí sinh, rễ thường rũ ra bên ngoài. Rễ khí không chỉ giúp cây leo mà còn giúp lẫy nước và chất dinh dưỡng (Huang và ctv, 2017).
Lá: lá của cây to, bóng, hình trái tim và dài từ 25 đến 90 cm, rộng từ 25 đến 75 cm (Huang và ctv, 2017).2 Các cơ quan cây Trầu bà Nam Mỹ Hoa: cụm hoa ray lá xẻ dang mo cuống chung, màu vàng nhạt, chiều dai từ 10 —15 cm tính từ cuống đến đỉnh hoa, chiều rộng 3 — 5 cm, tự thụ. Quả: khi quả chưa chín, trong ruột quả hàm chứa lượng acid oxalic có khả năng gây bỏng rát khi chạm phải. Ngược lại khi đã chín, lớp vảy lục giác có trên mặt quả sẽ bong ra và dé lộ lại phần thịt quả có mùi thom và màu trắng đặc trưng rất giống mùi đứa và chuối chín. Quả chín trong khoảng một năm.
Yêu cầu sinh thái Nhiệt độ và độ âm: Monstera deliciosa phát triển tốt nhất ở nhiệt độ 20 — 30°C, yêu cầu độ 4m cao va cần bóng ram toàn bộ hoặc một phan của cây. Ánh sáng: là loại cây nội thất cao cấp ưa nửa râm, nên tránh ánh sáng gắt, cũng như không nên đề cây quá lâu trong bóng râm. Nếu trồng trong chậu đề trong nhà, hằng ngày nên cho cây tiếp xúc với ánh sáng khoảng 60 phút. Kết cấu lá xé và có lỗ oval giúp lá đón ánh sáng tốt hơn.
Đất: cây phát triển mạnh mẽ ở hau hết bat kỳ loại đất nào, ké cả đá vôi nhưng phát triển tốt nhất ở đất mun, thoát nước tốt, giàu chất hữu cơ. Có thé kết hợp bón thêm phân NPK kết hợp xơ dừa và than bùn rêu (Madison Moulton, 2022). Giá trị kinh tế Ở nước ta, Trau Bà Nam Mỹ được trồng dé trang trí nội thất trong nha. Vì vẻ đẹp tươi trẻ và công dụng tuyệt vời, khiến cây trầu bà được đa số mọi người ưa chọn dé trang trí trong gia đình.
Giá bán của cây trầu bà phong thủy giao động từ 250. Giá bán của cây con phụ thuộc vao kích thước, ngoại hình bên ngoai, màu sắc và chậu đi kèm với cây. Ngoài tác dụng trang trí, cây Trau bà Nam Mỹ trồng trong nhà dé hap thụ khí độc như khói thuốc, khí thải động cơ và máy lạnh, giảm thiểu ô nhiễm môi trường rất tốt, hút các khí độc từ máy tính. Nó giống như một chiếc máy lọc không khí mini trong gia đình.
Nhân giống truyền thống Phương pháp nhân giống truyền thống thông qua nhân giống vô tính bằng cách dựa trên sự phân chia chồi ngủ nằm trên đoạn thân của cây. Cách này được thực hiện bằng cách lựa chọn cây mẹ khỏe mạnh, cắt chia thành nhiều nhánh. Sau đó, chăm sóc dé những nhánh đó tự phát triển thành cây mới. Phương pháp này đảm bảo cây con có đặc tính giống với cây mẹ ban đầu tuy nhiên các cây con lại không đồng nhất, có khả năng nhiễm bệnh từ cây mẹ, hiệu suất nhân giống thấp không đủ cung cấp cho thị trường.Ngoài ra cây Trầu bà Nam Mỹ còn có thê gieo bằng hạt tuy nhiên hiệu suất nhân giống thấp.
Nguyên nhân vì thời gian cây cho quả chín rất lâu (1 năm), số lượng hạt hạn chế. Phương pháp nhân giống in vitro 2. Giới thiệu về phương pháp nhân giống in vitro Năm 1667, Robert Hook đã phát hiện ra đơn vị cấu trúc cơ sở của cơ thé sống là “tế bào”. Đồng thời nhà bác học Hà Lan Antonie Van Leeuwenhock và người Y Malpighi đã nghiên cứu ở đối tượng động vật và cũng phát hiện ra tế bào.
Đến thé kỷ XIX, với sự đóng góp của nhà thực vật học Mathias Schleiden va nhà động vật học Theodor Schwann học thuyết tế bào chính thức ra đời. Matthias Jakob Schleiden (1838) và Theodor Schwann (1839) đã hệ thống hóa quan điểm thành thuyết tế bào “Tất cả các sinh vật do một hay nhiều tế bào tạo thành”, hay “tế bảo là đơn vị cấu tạo sông cơ bản của tất cả sinh vật”. Haberlandt cho rằng mỗi tế bào của bất kỳ sinh vật nào cũng đều có khả năng tiềm tàng để phát triển thành một cơ thể hoàn chỉnh. Ông nhận thấy rằng, mỗi tế bào của cơ thé đa bào đều phát sinh từ hợp bào thông qua quá trình phân bào nguyên nhiễm.
Điều đó có nghĩa là mỗi tế bào của một sinh vật sẽ chứa toàn bộ thông tin di truyền cần thiết của một cơ thê hoàn chỉnh. Khi gặp điều kiện thuận lợi nhất định, những tế bào đó có thể sé phát triển thành một cơ thé hoàn chỉnh (Nguyễn Văn Hồng, 2009). Day là cơ sở khoa học cho nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô hay nhân giống in vitro. Năm 1953, Miller và Skoog đã thành công khi thực nghiệm tái sinh cây con từ tế bào lá, chứng minh được tính toàn năng của tế bào (Nguyễn Văn Hồng, 2009).
Theo Prakash và ctv (2012), nuôi cay mô thực vật là tach các mô, bộ phận thực vật và phát triển chúng trên môi trường dinh dưỡng. Gồm nhiều phương pháp nuôi cấy như nuôi cay mô phân sinh dé nhân giống thực vật không có virus, nuôi cấy protoplast, nuôi cấy tế bào trần, nuôi cấy mô và cơ quan, và nuôi cấy phấn hoa để sản xuất thực vật đơn bội. Nó là một công cụ có giá trị để nghiên cứu về hình thái học, tín hiệu tế bào, sinh lý học và sinh học phân tử, cũng như cải thiện cây trồng bằng công nghệ sinh học (Prakash và ctv, 2012). Ý nghĩa của công nghệ nuôi cây mô thực vật đối với công nghệ sinh học nông nghiệp là rất lớn.
Yếu tố ảnh hưởng đến nuôi cấy in vitro 2. Anh hưởng của mẫu nuôi cay Tuổi của mẫu vật: mô càng non tuổi sinh lý thì càng có khả năng phan ứng in vitro nhiều hơn. Trong nhiều trường hợp, mô càng già sẽ không hình thành sẹo vì không còn khả năng tái sinh (Dương Công Kiên, 2000).