Luận Văn Thạc Sĩ Nghiên Cứu Tiềm Năng Di Sản Địa Chất Vùng Cát Đỏ Phan Thiết Tỉnh Bình Thuận

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tiềm năng di sản địa chất địa mạo vùng cát đỏ Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, khám phá giá trị và bảo tồn.

• Tác giả: Lê Đức Thọ
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Xuân Khiển
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Và Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Tiềm Năng Di Sản Địa Chất, Địa Mạo Vùng Cát Đỏ Phan Thiết Tỉnh Bình Thuận
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ DI SẢN ĐỊA CHẤT, ĐỊA MẠO VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. Đặc điểm địa lý tự nhiên, kinh tế - xã hội - nhân văn
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu vùng cát đỏ Phan Thiết
• 1.3. Khái niệm về di sản địa chất, địa mạo và công viên địa chất. Cơ sở lý luận, tiêu chí khoa học phân loại, đánh giá, xếp hạng DSĐC, địa mạo và CVĐC
• 1.4. Vị trí CVĐC trong hệ thống bảo tồn thiên nhiên quốc tế và quan điểm của học viên về DSĐC, địa mạo vùng nghiên cứu
• 1.5. Tổng quan tình hình nghiên cứu đánh giá di sản địa chất, địa mạo và công viên địa chất
• 1.6. Các phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu
• 1.6.2. Phương pháp khảo sát thực địa
• 1.6.3. Nhóm các phương pháp nghiên cứu địa chất, địa mạo
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA CHẤT, ĐỊA MẠO VÙNG CÁT ĐỎ PHAN THIẾT TỈNH BÌNH THUẬN
• 2.1. Đặc điểm và lịch sử phát triển địa chất - địa mạo
• 2.2. Đặc điểm địa mạo. Đặc điểm thạch học
• 2.3. Đặc điểm địa tầng. Đặc điểm khoáng vật - khoáng sản
• 2.4. Một nơi có cảnh quan địa chất - địa mạo thay đổi
• 3. CHƯƠNG 3: TIỀM NĂNG DI SẢN ĐỊA CHẤT, ĐỊA MẠO VÙNG CÁT ĐỎ PHAN THIẾT TỈNH BÌNH THUẬN
• 3.1. Giá trị di sản địa chất, địa mạo vùng nghiên cứu
• 3.2. Tính đa dạng địa chất, địa mạo
• 3.3. Một số biểu hiện DSĐC, địa mạo cụ thể. Đề xuất quy hoạch và định hướng phát triển di sản địa chất, địa mạo
• 3.3.1. Một số đề xuất quy hoạch định hướng phát triển
• 3.3.2. Phác thảo luận chứng kinh tế - kỹ thuật DSĐC, địa mạo
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám Phá Tiềm Năng Di Sản Địa Chất Vùng Cát Đỏ Phan Thiết

Vùng cát đỏ Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, nổi bật với những đặc điểm địa chất độc đáo. Đây là nơi có sự hiện diện của các trầm tích cát đỏ, tạo nên cảnh quan địa chất kỳ thú. Việc nghiên cứu và bảo tồn di sản địa chất tại đây không chỉ góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội mà còn bảo vệ tài nguyên thiên nhiên quý giá. Các thành tạo cát đỏ không chỉ mang giá trị về mặt địa chất mà còn chứa đựng nhiều tiềm năng cho du lịch địa chất.

1.1. Đặc Điểm Địa Chất Vùng Cát Đỏ Phan Thiết

Vùng cát đỏ Phan Thiết có sự phân bố đa dạng về địa hình và địa chất. Các trầm tích cát đỏ được hình thành qua hàng triệu năm, tạo nên những cảnh quan độc đáo. Đặc điểm này không chỉ thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu mà còn là điểm đến hấp dẫn cho du khách.

1.2. Giá Trị Kinh Tế Của Di Sản Địa Chất

Di sản địa chất tại vùng cát đỏ Phan Thiết không chỉ có giá trị về mặt khoa học mà còn mang lại lợi ích kinh tế. Du lịch địa chất đang trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

II. Thách Thức Trong Bảo Tồn Di Sản Địa Chất Vùng Cát Đỏ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc bảo tồn di sản địa chất tại vùng cát đỏ Phan Thiết đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự phát triển kinh tế nhanh chóng, cùng với hoạt động khai thác tài nguyên, đang đe dọa đến sự tồn tại của các di sản địa chất. Cần có những biện pháp bảo vệ hiệu quả để đảm bảo sự bền vững cho di sản này.

2.1. Tác Động Của Hoạt Động Kinh Tế

Hoạt động khai thác tài nguyên và phát triển du lịch không kiểm soát có thể gây ra những tác động tiêu cực đến di sản địa chất. Việc xói mòn, ô nhiễm và mất mát cảnh quan là những vấn đề cần được giải quyết kịp thời.

2.2. Thiếu Ý Thức Cộng Đồng Về Bảo Tồn

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu ý thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo tồn di sản địa chất. Cần có các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức để người dân hiểu rõ hơn về giá trị của di sản này.

III. Phương Pháp Bảo Tồn Di Sản Địa Chất Vùng Cát Đỏ

Để bảo tồn di sản địa chất tại vùng cát đỏ Phan Thiết, cần áp dụng các phương pháp khoa học và hợp lý. Việc quy hoạch bảo vệ, bảo tồn và sử dụng hợp lý các tài nguyên thiên nhiên là rất cần thiết. Các mô hình công viên địa chất có thể được áp dụng để phát huy giá trị di sản địa chất.

3.1. Quy Hoạch Bảo Tồn Di Sản Địa Chất

Quy hoạch bảo tồn cần được thực hiện một cách đồng bộ và khoa học. Các khu vực có giá trị di sản cao cần được xác định và bảo vệ nghiêm ngặt để tránh những tác động tiêu cực từ hoạt động kinh tế.

3.2. Ứng Dụng Mô Hình Công Viên Địa Chất

Mô hình công viên địa chất có thể giúp bảo tồn và phát huy giá trị di sản địa chất. Việc phát triển du lịch địa chất bền vững sẽ tạo ra nguồn thu nhập cho địa phương và nâng cao ý thức bảo vệ di sản.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Di Sản Địa Chất

Nghiên cứu tiềm năng di sản địa chất tại vùng cát đỏ Phan Thiết không chỉ mang lại giá trị khoa học mà còn có ứng dụng thực tiễn trong phát triển kinh tế. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong quy hoạch phát triển du lịch và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.

4.1. Phát Triển Du Lịch Địa Chất

Du lịch địa chất có thể trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, thu hút du khách đến với vùng cát đỏ. Các tour du lịch khám phá di sản địa chất sẽ giúp nâng cao nhận thức và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

4.2. Bảo Tồn Tài Nguyên Thiên Nhiên

Việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên không chỉ giúp bảo vệ di sản địa chất mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho cộng đồng. Các biện pháp bảo tồn cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả.

V. Kết Luận Về Tiềm Năng Di Sản Địa Chất Vùng Cát Đỏ

Tiềm năng di sản địa chất vùng cát đỏ Phan Thiết là rất lớn. Việc nghiên cứu và bảo tồn di sản này không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường. Cần có những chính sách và biện pháp cụ thể để phát huy giá trị di sản địa chất, đảm bảo sự phát triển bền vững cho vùng đất này.

5.1. Tương Lai Của Di Sản Địa Chất

Tương lai của di sản địa chất vùng cát đỏ Phan Thiết phụ thuộc vào sự quan tâm và đầu tư của cộng đồng và chính quyền. Cần có những chiến lược dài hạn để bảo vệ và phát huy giá trị di sản này.

5.2. Khuyến Khích Nghiên Cứu Và Đầu Tư

Khuyến khích các nghiên cứu khoa học và đầu tư vào lĩnh vực bảo tồn di sản địa chất sẽ giúp nâng cao giá trị của vùng cát đỏ. Các chương trình hợp tác quốc tế cũng có thể mang lại nhiều lợi ích cho việc bảo tồn di sản.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực ven biển miền Trung Việt Nam sở hữu dải trầm tích kéo dài gần 300 km từ Ninh Thuận đến Bà Rịa - Vũng Tàu, trong đó dải cát đỏ Phan Thiết dài hơn 70 km từ phường Phú Hài đến thị trấn Liên Hương là một thực thể địa chất đặc biệt quý giá. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của các hoạt động khai thác sa khoáng titan với tổng tài nguyên dự báo trên 61,848 triệu tấn cùng áp lực đô thị hóa ven biển đang tạo ra xung đột gay gắt giữa bảo tồn cảnh quan tự nhiên và khai thác tài nguyên công nghiệp ngắn hạn.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Tài nguyên và Môi trường của học viên Lê Đức Thọ, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Xuân Khiển, tập trung giải quyết bài toán mâu thuẫn này. Mục tiêu then chốt của công trình là xây dựng cơ sở khoa học để nhận dạng, phân loại, đánh giá và xếp hạng hệ thống di sản địa chất, địa mạo vùng cát đỏ Phan Thiết; đồng thời đề xuất giải pháp quy hoạch bảo tồn gắn liền với mô hình công viên địa chất. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát hai khu vực trọng điểm gồm Tuy Phong - Bắc Phan Thiết và Nam Phan Thiết thuộc tỉnh Bình Thuận, trải dài trên các bậc địa hình có cao trình từ 0 mét đến hơn 150 mét.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi thiết lập luận cứ khoa học định lượng, tạo tiền đề nâng tầm giá trị cảnh quan cát đỏ từ mức độ khai thác khoáng sản thô sang phát triển kinh tế du lịch địa chất bền vững, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu chuyển đổi cơ cấu kinh tế xanh cho địa phương với tiềm năng phục vụ hàng triệu lượt du khách mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết bảo tồn di sản thiên nhiên và mô hình mạng lưới công viên địa chất toàn cầu do UNESCO khởi xướng. Đề tài vận dụng hệ thống phân loại 10 kiểu di sản địa chất theo danh mục GILGES của UNESCO kết hợp khung hướng dẫn đánh giá vị trí địa chất lý thú của Hiệp hội Địa chất Quốc tế (IUGS) và 13 tiêu chí phân loại di sản thế giới của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN). Bên cạnh đó, mô hình quản lý và phân vùng công viên địa chất gồm 9 nhóm chuyên đề theo kinh nghiệm thực tiễn của Trung Quốc cũng được tích hợp chọn lọc.

Các khái niệm học thuật cốt lõi được định hình chặt chẽ, bao gồm:

• Đa dạng địa chất (Geodiversity): Sự phong phú của các thể địa chất, khoáng vật, địa tầng và cảnh quan hình thành qua các thời kỳ kiến tạo.
• Di sản địa chất (Geoheritage): Các phần tài nguyên địa chất mang giá trị nổi bật về khoa học, giáo dục, thẩm mỹ và kinh tế cần được bảo vệ nguyên vẹn.
• Công viên địa chất (Geopark): Khu vực địa lý có ranh giới hành chính rõ ràng, chứa đựng các di sản địa chất nổi bật kết hợp giá trị đa dạng sinh học và văn hóa bản địa.
• Địa hình Carư giả (Pseudokarst): Dạng địa hình xói mòn tạo rãnh, cột, hang hốc trên nền trầm tích bở rời vụn hạt do dòng chảy tạm thời, mang hình thái tương tự hang karst đá vôi.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ 18 lỗ khoan máy chuyên dụng với chiều sâu từ 25,5 mét đến 103,5 mét tại đới ven biển Ninh Thuận - Bình Thuận, kết hợp dữ liệu đối sánh từ 32 điểm khảo sát di sản địa chất tiêu biểu trên phạm vi toàn quốc.

Quy trình nghiên cứu áp dụng phối hợp các phương pháp chuyên ngành:

• Phương pháp phân tích mặt cắt địa chất và thạch học: Khảo sát thực địa đo vẽ các bậc thềm địa hình có độ cao từ 1,5 mét đến 150 mét nhằm giải đoán mối quan hệ giữa các thành tạo trầm tích.
• Phương pháp định tuổi tuyệt đối: Sử dụng phương pháp nhiệt huỳnh quang (Thermoluminescence - TL) và định tuổi đồng vị phóng xạ Carbon-14 để xác định chính xác các chu kỳ trầm tích từ 181.000 năm đến 14.960 năm trước.
• Phương pháp đánh giá định lượng di sản: Vận dụng thang điểm 100 với 6 nhóm tiêu chí trọng yếu, trong đó giá trị khoa học và giáo dục chiếm tối đa 40 điểm, tiềm năng khai thác sử dụng chiếm 20 điểm.

Cỡ mẫu phân tích khoáng vật gồm hàng trăm mẫu trọng sa được lấy theo mạng lưới mặt cắt đại diện dọc các đới cấu trúc ven biển. Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo các phân vị địa tầng bảo đảm phản ánh chính xác hàm lượng ilmenit, zircon từ 2 đến 80 kg/m3 cát. Phương pháp định lượng trên thang điểm 100 được lựa chọn nhờ khả năng triệt tiêu tính chủ quan, tạo cơ sở phân định rành mạch giữa di sản cấp quốc gia (đạt trên 50 điểm) và cấp quốc tế (đạt điểm khoa học từ 35 điểm trở lên).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực địa và địa tầng đã mang lại 4 phát hiện khoa học quan trọng:

1. Xác lập lịch sử tiến hóa địa tầng tầng cát đỏ: Trầm tích cát đỏ Phan Thiết gồm hai phân vị chủ đạo: hệ tầng Mũi Né tuổi Pleistocen sớm và hệ tầng Phan Thiết tuổi Pleistocen giữa - muộn. Kết quả phân tích nhiệt huỳnh quang xác định tuổi tuyệt đối của hệ tầng Phan Thiết dao động từ 181.000 năm ở phần đáy đến 52.300 ± 6.000 năm ở phần trên, chứng minh chu kỳ biển tiến và tích tụ gió phong thành diễn ra liên tục qua hàng trăm nghìn năm.

2. Nhận dạng tính độc bản của địa hình bóc mòn và carư giả: Tại Suối Tiên (Mũi Né) và Tiến Thành, dòng chảy tạm thời kết hợp trọng lực đã xâm thực sâu vào hệ tầng Phan Thiết, tạo nên các hẻm vực dốc 70-80 độ, vách dựng đứng cao từ 20 đến 30 mét với hệ thống tháp cát, rãnh xói carư giả nhiều màu sắc. Đây là kiểu địa mạo bở rời độc nhất vô nhị tại Việt Nam.

3. Xác định sự phân bố các thế hệ đụn cát và bậc thềm biển: Khu vực ghi nhận 4 bậc thềm mài mòn - tích tụ biển đặc trưng ở các độ cao 10-15 mét, 15-20 mét, 25-30 mét và 30-40 mét, cùng bề mặt tích tụ cát đỏ cao 50-80 mét. Các cồn cát di động tại Bàu Trắng và Đồi Hồng liên tục biến đổi hình thái dưới tác động của gió mùa đông bắc và tây nam với tốc độ gió cực đại 3,2 m/s.

4. Xếp hạng giá trị di sản địa chất định lượng: Đánh giá theo khung tiêu chí quốc gia cho thấy quần thể cảnh quan Suối Tiên, Bàu Trắng - Bàu Sen, Ghềnh Son và Đồi Cát Bay đều đạt tổng điểm từ 75 đến 88/100 điểm, đủ tiêu chuẩn đề xuất xếp hạng di sản địa chất cấp quốc gia và quốc tế.

Thảo luận kết quả

Căn nguyên hình thành bức tranh địa mạo đặc sắc vùng cát đỏ bắt nguồn từ sự tương tác phức tạp giữa chuyển động tân kiến tạo nâng khối vòm Đà Lạt ở phía tây bắc và sự sụt lún của bồn trũng Cửu Long ở phía đông nam. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới bán khô hạn đặc thù với lượng mưa mùa khô chỉ đạt 110 - 130 mm và độ ẩm không khí 70-80%, quá trình phong hóa laterit hóa đã nhuộm oxit sắt màu đỏ rực cho các hạt thạch anh, sau đó được gió bão và dòng chảy bóc mòn chạm khắc thành các cảnh quan kỳ vĩ.

So với các di sản karst đá vôi vùng nhiệt đới ẩm như Vịnh Hạ Long hay Phong Nha - Kẻ Bàng mang tính bền vững hàng triệu năm, di sản cát đỏ Phan Thiết là dạng địa hình bở rời rất nhạy cảm và dễ tổn thương trước tác động nhân sinh. Sự phân bố sa khoáng ilmenit chiếm tỷ lệ 20-80 kg/m3 và zircon 8-20 kg/m3 trong các đụn cát chính là nguyên nhân dẫn đến các dự án khai trường quặng ồ ạt, làm biến dạng vĩnh viễn cấu trúc phân tầng tự nhiên.

Dữ liệu địa tầng và phân bố không gian di sản trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua bảng ma trận đánh giá 6 tiêu chí định lượng và biểu đồ cột so sánh cao trình 8 tập trầm tích từ đới triều đến cao nguyên 150 mét. Điều này giúp các nhà quản lý nhìn nhận rõ ràng ranh giới giữa vùng cần bảo tồn nghiêm ngặt và vùng được phép khai thác kinh tế phụ trợ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng giá trị di sản, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp hành động chiến lược:

1. Thành lập Công viên Địa chất Quốc gia Phan Thiết:

• Cơ quan chủ trì: Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận phối hợp với Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản.
• Chỉ tiêu thực hiện: Hoàn thiện hồ sơ đệ trình Bộ Tài nguyên và Môi trường phê duyệt công nhận Công viên Địa chất cấp quốc gia giai đoạn 2025-2027, hướng tới gia nhập Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu (APGGN) của UNESCO vào năm 2030.

2. Khoanh định ranh giới bảo tồn nghiêm ngặt và điều chỉnh quy hoạch khoáng sản:

• Cơ quan chủ trì: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Thuận.
• Chỉ tiêu thực hiện: Thiết lập ranh giới vùng lõi bảo tồn nghiêm ngặt 100% diện tích các thắng cảnh Suối Tiên, Đồi Cát Bay Mũi Né, Gành Son và Bàu Trắng; chấm dứt hoàn toàn việc cấp phép khai thác sa khoáng titan tại các khu vực này trước năm 2026.

3. Xây dựng hạ tầng du lịch địa chất (Geotourism) chuyên đề:

• Cơ quan chủ trì: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Thuận cùng các hiệp hội doanh nghiệp lữ hành.
• Chỉ tiêu thực hiện: Thiết lập 3 tuyến du lịch địa chất trải nghiệm liên hoàn Tuy Phong - Bắc Bình - Phan Thiết - Hàm Thuận Nam; lắp đặt 50 bảng biểu chỉ dẫn khoa học đa ngữ tại các điểm di sản tiêu biểu trong giai đoạn 2025-2028.

4. Nâng cao năng lực cộng đồng và chuyển đổi sinh kế xanh:

• Cơ quan chủ trì: Ủy ban nhân dân các huyện Tuy Phong, Bắc Bình, Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận Nam và thành phố Phan Thiết.
• Chỉ tiêu thực hiện: Đào tạo định kỳ kỹ năng bảo tồn di sản cho hơn 500 cán bộ quản lý, hướng dẫn viên và cộng đồng dân cư bản địa tham gia chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch sinh thái bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung toàn diện của luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Lãnh đạo các Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Xây dựng tại các tỉnh ven biển duyên hải miền Trung sử dụng khung đánh giá định lượng 100 điểm để tích hợp bảo tồn di sản vào quy hoạch sử dụng đất và cấp phép khoáng sản.

2. Các nhà khoa học và viện nghiên cứu địa chất, địa mạo: Chuyên gia thuộc Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, các viện nghiên cứu tài nguyên biển khai thác số liệu đo vẽ địa tầng, tuổi tuyệt đối nhiệt huỳnh quang để phục vụ nghiên cứu tiến hóa Đệ Tứ và tân kiến tạo.

3. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch và lữ hành: Các nhà đầu tư hạ tầng du lịch, công ty du lịch sinh thái ứng dụng thông tin về 3 tuyến cảnh quan carư giả và đụn cát phong thành để thiết kế các sản phẩm du lịch địa chất cao cấp, nâng cao trải nghiệm cho khách tham quan.

4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên đại học: Cán bộ giảng dạy và sinh viên chuyên ngành Địa lý học, Địa chất học, Quản lý Môi trường, Du lịch học sử dụng tài liệu làm giáo trình tham khảo mẫu mực về phương pháp nghiên cứu thực địa kết hợp đánh giá định lượng di sản thiên nhiên.

Câu hỏi thường gặp

1. Tầng cát đỏ Phan Thiết được hình thành trong giai đoạn địa chất nào và có niên đại bao nhiêu? Tầng cát đỏ được tạo lập qua các chu kỳ biển tiến và lắng đọng phong thành trong kỷ Đệ Tứ. Cụ thể, hệ tầng Mũi Né hình thành vào Pleistocen sớm, trong khi hệ tầng Phan Thiết phát triển mạnh vào Pleistocen giữa đến muộn. Phân tích nhiệt huỳnh quang ghi nhận niên đại tuyệt đối từ 181.000 năm ở phần đáy đến 52.300 năm ở phần trên mặt.

2. Dạng địa hình carư giả tại Suối Tiên và Tiến Thành hình thành theo cơ chế vật lý nào? Carư giả hình thành do tác động xói mòn cơ học của dòng chảy tạm thời và nước mưa trên nền cát đỏ bở rời chứa hạt mịn gắn kết yếu. Nước chảy rửa trôi các hạt mịn tạo nên các rãnh xâu, cột cát nhọn và vách dựng đứng cao từ 20 đến 30 mét dốc 70-80 độ, tương tự cảnh quan karst đá vôi nhưng có tốc độ biến đổi nhanh hơn nhiều.

3. Luận văn sử dụng thang điểm định lượng nào để xếp hạng di sản địa chất? Nghiên cứu áp dụng thang đánh giá định lượng tổng hợp 100 điểm với 6 nhóm tiêu chí khoa học chuẩn hóa. Trong đó, tiêu chí giá trị khoa học và giáo dục chiếm 40 điểm, tiềm năng khai thác du lịch chiếm 20 điểm. Các điểm di sản đạt trên 50 điểm được đề xuất cấp quốc gia, và đạt trên 35 điểm tại hai tiêu chí khoa học - đa dạng được đề xuất cấp quốc tế.

4. Việc khai thác sa khoáng titan có tác động tiêu cực như thế nào đến cảnh quan di sản? Quá trình khai trường sa khoáng titan phá vỡ triệt để lớp phủ thực vật tự nhiên, bóc tách cấu trúc trầm tích phân tầng qua hàng vạn năm và làm sụp đổ các vách xói mòn tự nhiên. Hoạt động này loại bỏ hàm lượng khoáng vật nặng từ 20 đến 80 kg/m3 cát, làm biến dạng vĩnh viễn hình thái tiểu sa mạc cát đỏ và gây ô nhiễm nguồn nước ngầm tại các bàu nước ngọt.

5. Vì sao vùng cát đỏ Bình Thuận hội tụ đủ điều kiện thành lập Công viên Địa chất Toàn cầu? Khu vực quy tụ hơn 10 dạng địa hình bóc mòn, tích tụ biển và phong thành độc nhất vô nhị trải dài 70 km, chứa đựng giá trị cổ khí hậu từ 181.000 năm trước. Kết hợp cùng các giá trị sinh thái rừng ngập mặn, đầm phá Bàu Trắng và di sản văn hóa Chăm pa đặc sắc, vùng nghiên cứu đáp ứng trọn vẹn 6 nguyên lý nền tảng của UNESCO về công viên địa chất.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập đầy đủ hệ thống cứ liệu khoa học về 2 phân vị địa tầng cát đỏ Mũi Né và Phan Thiết với khung tuổi tuyệt đối từ 181.000 đến 52.300 năm trước.
• Nhận dạng và định lượng thành công tính độc bản của các phức hệ địa mạo carư giả Suối Tiên, đụn cát Bàu Trắng và các bậc thềm biển bóc mòn ven bờ dài 70 km.
• Đánh giá xếp hạng định lượng thành công các điểm di sản trọng điểm đạt từ 75 đến 88/100 điểm, đủ tiêu chí xác lập di sản cấp quốc gia và quốc tế.
• Đề xuất lộ trình 2 giai đoạn 2025-2027 và 2028-2030 để quy hoạch thành lập Công viên Địa chất Quốc gia hướng tới danh hiệu UNESCO Toàn cầu.
• Kêu gọi các cơ quan quản lý, cộng đồng khoa học và doanh nghiệp lập tức dừng khai thác khoáng sản trong vùng lõi, chung tay hiện thực hóa mô hình du lịch địa chất bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, kiến nghị và tài liệu tham khảo, sẽ đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1. Tổng quan nghiên cứu đánh giá di sản địa chất, địa mạo và các phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 2. Đặc điểm địa chất, địa mạo vùng cát đỏ Phan Thiết tỉnh Bình Thuận Chƣơng 3. Tiềm năng di sản địa chất, địa mạo vùng cát đỏ Phan Thiết tỉnh Bình Thuận LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ DI SẢN ĐỊA CHẤT, ĐỊA MẠO VÀ CÁC PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1.

ĐẶC ĐIỂM ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI - NHÂN VĂN 1. Vị trí địa lý Cát đỏ rất dễ dàng nhận ra nhờ màu đỏ đặc trƣng, đã tạo nên một ấn tƣợng mạnh về mặt địa chất. Dọc ven biển Tuy Phong, Bắc Phan Thiết, Nam Phan Thiết và Hàm Tân, cát đỏ phân bố với diện lộ khác nhau và các độ cao khác nhau từ 0m đến hơn 100m. Từ các bãi triều ở bờ biển Nam Phan Thiết, Tuy Phong đến các cao nguyên trùng điệp nhƣ ở Sông Lũy, Mũi Né rồi đến các bậc thềm biển phân bậc rõ ràng, cát đỏ có sự phân bố khá đa dạng.

Diện tích vùng nghiên cứu đƣợc thể hiện trên sơ đồ vùng nghiên cứu (Hình 1. Có thể chia vùng nghiên cứu thành 2 khu vực sau: Khu vực Tuy Phong - Bắc Phan Thiết Khu vực Tuy Phong - Bắc Phan Thiết nằm về phía đông bắc thành phố Phan Thiết, theo dải ven biển từ phƣờng Phú Hài thuộc thành phố Phan Thiết kéo dài khoảng 70 km đến thị trấn Liên Hƣơng, huyện Tuy Phong. Diện tích nghiên cứu thuộc địa phận các xã: Bình Thạnh, Chí Công, Hòa Minh, Hòa Phú, thị trấn Liên Hƣơng, Phan Rí Cửa thuộc huyện Tuy Phong; các xã: Phan Rí Thành, Hồng Thái, Lƣơng Sơn, Sông Luỹ, Bình Tân, Hồng Phong, Hòa Thắng, huyện Bắc Bình; các xã: Hồng Liêm, Hồng Sơn, Hàm Đức, huyện Hàm Thuận Bắc; các phƣờng: Phú Hải, Hàm Tiến, Mũi Né, thành phố Phan Thiết. Khu vực Nam Phan Thiết Khu vực Nam Phan Thiết nằm phía Nam - Tây Nam thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận (cách trung tâm thành phố khoảng 1,5 km).

Về địa giới hành chính bao gồm: xã Tiến Thành, thành phố Phan Thiết; các xã: Hàm Mỹ, Hàm Kiệm, Hàm Cƣờng, Hàm Minh, Thuận Quý, Tân Thành, huyện Hàm Thuận Nam; LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm địa lý tự nhiên Đặc điểm địa hình: Dải ven biển từ Ninh Thuận đến bắc Bà Rịa - Vũng Tàu, với chiều dài gần 300 km có mặt các dạng địa hình: địa hình núi, địa hình đồi, địa hình đồng bằng. Địa hình núi chiếm diện tích nhỏ, thƣờng phân bố ở phía tây đới ven bờ; địa hình này có độ cao từ 500 m đến 1.000 m, thƣờng có đỉnh nhọn, sƣờn dốc, địa hình phân cắt khá mạnh. Địa hình đồi, đồi thấp phân bố rải rác ven bờ, có khi tạo thành các mũi nhô ra biển.

Địa hình đồng bằng chiếm phần lớn diện tích, bề mặt nghiêng thoải dần ra biển với độ cao tuyệt đối từ vài mét đến gần hai trăm mét. Mạng sông, suối, bàu nước và bờ biển Trong vùng nghiên cứu có các sông điển hình nhƣ: sông Lũy, sông La Ngà, sông Cái. các đặc trƣng chính của các sông thể hiện theo. Vào mùa khô phần lớn các sông đều có dòng chảy yếu, nhiều chỗ có thể lội qua đƣợc.

Mùa mƣa nƣớc khá lớn, có thể gây lũ lụt song chỉ mang tính tức thời. Nhìn chung, các sông không có khả năng giao thông đƣờng thủy. Trên lƣu vực các sông là mạng lƣới các suối nhỏ, phần hạ lƣu mật độ khá dày. Các suối này về mùa khô phần lớn bị cạn kiệt hoặc dòng chảy rất yếu.

Các bàu nƣớc tù có trữ lƣợng lớn là nguồn cung cấp nƣớc chủ yếu cho sinh hoạt và nông nghiệp tại một số địa phƣơng nhƣ: Bàu Trắng, Bàu Me, Bàu Tàn, Bàu Thêu… Quá trình xâm thực, tích tụ và phát triển đƣờng bờ tạo ra dạng địa hình bờ đặc trƣng với các bán đảo, mũi nhô ra biển: Mũi La Gàn, Mũi Né, Mũi Kê Gà, các vũng, vịnh lõm sâu vào nội địa: vũng Trâu Nằm, vịnh Phan Thiết, vũng Tàu, vũng Ninh Chữ. các yếu tố đó làm cho địa hình đƣờng bờ thêm phức tạp, nhƣng gây nhiều ấn tƣợng. Thảm thực vật: Hầu hết đồi núi đều bị trọc hóa bởi hoạt động phát triển của con ngƣời. Hiện nay, một số núi thực vật đƣợc trồng mới hoặc tái sinh nhƣng chƣa đủ phủ xanh hoàn toàn đồi trọc.

Thảm thực vật tự nhiên ở núi, đồi và các bãi cát chủ yếu là cây thân thảo, cây dây leo, cây thân mộc kém phát triển. Tuy nhiên, có một số khu vực thực vật tự nhiên đƣợc bảo tồn khá tốt nhƣ: rừng đặc dụng Tà Kou, Hàm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thuận Nam, Bình Thuận. Khí hậu, hải văn Khí hậu: Ven biển Nam Trung Bộ nói chung có khí hậu mang tính chất nhiệt đới miền duyên hải, nhiệt độ trung bình hàng năm 26,40C. Khí hậu đƣợc chia làm hai mùa tƣơng đối rõ rệt: mùa mƣa từ tháng 6 đến tháng 11, tổng lƣợng mƣa trung bình 1.500mm, độ ẩm tƣơng đối 75- 85% ; mùa khô từ tháng 12 đến tháng 5 năm sau, tổng lƣợng mƣa mùa khô 110 - 130mm, các tháng ít mƣa nhất là tháng 1 đến tháng 3, độ ẩm tƣơng đối 70- 80%; Hƣớng gió cũng thay đổi theo mùa, mùa mƣa gió thịnh hành hƣớng tây bắc, tây nam; mùa khô gió thịnh hành hƣớng đông bắc, đông nam.

Tốc độ gió cao nhất 3,2m/s, thấp nhất 0,8m/s. Hải văn: Ven biển Nam Trung Bộ thuỷ triều mang tính bán nhật triều và nhật triều, các ngày trong tháng một hoặc hai lần triều dâng và triều rút. Đặc điểm kinh tế - xã hội - nhân văn Giao thông: Khu vực nghiên cứu có Quốc lộ 1A chạy qua, cách bờ biển từ vài trăm mét đến vài chục kilomet. Đặc biệt, để phục vụ cho phát triển kinh tế và nhu cầu đi lại những năm gần đây các đƣờng liên huyện, liên xã đƣợc mở rộng, nâng cấp hoặc làm mới; đƣờng ven biển đƣợc trải nhựa có thể đi dọc ven biển.

Hệ thống đƣờng sắt đi qua có ga chính, thuận tiện cho giao thông và vận chuyển hàng hóa. Tỉnh Bình Thuận có cảng Phan Thiết và sắp mở cảng Kê Gà phục vụ cho giao thông đƣờng thủy. Dân cư: Dân cƣ trong vùng chủ yếu là ngƣời Kinh, ngoài ra có ít ngƣời Chăm, ngƣời Hoa. Ngƣời dân tập trung với mật độ cao ở các thị trấn, thị xã và thành phố.

Họ sống với các ngành nghề đa dạng: Công, nông, ngƣ nghiệp và buôn bán. Các miền quê ven biển mật độ dân thƣa thớt hơn, nghề nghiệp chủ yếu nông, ngƣ nghiệp, một bộ phận buôn bán nhỏ. Trên diện tích điều tra chủ yếu là các cồn cát, bãi cát khô hạn nên mật độ dân cƣ rất thƣa thớt. Cơ sở hạ tầng: điện, đƣờng, trƣờng, trạm…đƣợc xây mới hoặc cải tạo nâng cấp khang trang hơn.

Điều kiện trƣờng học và chế độ chăm sóc y tế tƣơng đối tốt. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tuy nhiên, hiện nay một số địa phƣơng ven biển ngƣời dân có trình độ dân trí còn thấp, nạn mù chữ vẫn chƣa đƣợc xóa bỏ một cách triệt để. Tóm lại, đặc điểm địa lý tự nhiên, kinh tế - xã hội - nhân văn vùng nghiên cứu tƣơng đối thuận lợi cho hoạt động điều tra địa chất. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VÙNG CÁT ĐỎ PHAN THIẾT Giai đoạn trước năm 1975 Trƣớc ngày miền Nam giải phóng (năm 1975), các tài liệu nghiên cứu địa chất và khoáng sản nói chung và sa khoáng ven biển nói riêng ở các tỉnh phía Nam còn mang tính sơ lƣợc.

- Từ năm 1922 đến 1952, có sự nghiên cứu đáng kể của các nhà địa chất Pháp: E.Saurin, Fromaget, Hoffet, Shepard thể hiện qua việc lập các bản đồ địa chất tỷ lệ 1:500.000 tờ Nha Trang, bản đồ địa chất tỷ lệ 1:2.000 toàn Đông Dƣơng, bản đồ địa chất đáy biển tây Thái Bình Dƣơng. - Từ năm 1954 đến năm 1975 có các công trình nghiên cứu liên quan đến sa khoáng ven biển của các nhà địa chất: Plarala, Nguyễn Hữu Khổ, Nông Văn Bé, Noskes, Fontaine, Nguyễn Tấn Thi, Phạm Tuyết Nhung. Tuy nhiên, các công trình này hoặc mang tính dàn trải hoặc cục bộ, không đƣợc ứng dụng thực tiễn. Giai đoạn sau năm 1975 Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, các công trình nghiên cứu địa chất và khoáng sản đƣợc xúc tiến khá toàn diện và có hệ thống.

- Năm 1975 - 1979, Nguyễn Xuân Bao, Trần Đức Lƣơng và nnk đã thành lập bản đồ địa chất tỷ lệ 1:500.000 toàn lãnh thổ Miền Nam. - Năm 1980 - 1982, chuyên gia Liên Xô (cũ) cùng các nhà địa chất của Viện Nghiên cứu Địa chất và Khoáng sản Việt Nam tiến hành đề tài nghiên cứu ilmenit ven biển Việt Nam. - Năm 1983, Đào Thanh Bình - Phạm Văn Hát đã tiến hành tìm kiếm tỉ mỉ ilmenit Chùm Găng, Hàm Tân, Thuận Hải. Phạm vi nghiên cứu thuộc địa phận 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xã: xã Tân Thành, huyện Hàm Thuận Nam; xã Tân Hải, Tân Bình, huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận.

Trong công trình này, các tác giả đã xác định tích tụ cát vàng có nguồn gốc gió vQ23 ven biển Hàm Tân (từ sông Dinh đến mũi Kê Gà) có triển vọng về sa khoáng ilmenit, zircon. Hàm lƣợng ilmenit từ 20 - 80 kg/m3, zircon từ 8 đến 20 kg/m3. Riêng khu mỏ Chùm Găng các tác giả đã tính trữ lƣợng cấp C2 cho ilmenit là 374. - Năm 1984, Nguyễn Viết Thắm và nnk hoàn thành “Báo cáo kết quả tìm kiếm đánh giá triển vọng cát trắng và sa khoáng dọc biển từ Hòn Gốm đến Vũng Tàu”.

Trong báo cáo này các tác giả đã đề cập đến các điểm tụ khoáng tạo ra các thân quặng ilmenit có giá trị công nghiệp: Hòn Gốm, Thiện Ái, Mũi Né, Hàm Tân. Tuy nhiên, chỉ nhắc đến một cách sơ lƣợc. - Năm 1985 - 1988, Đào Thanh Bình tiến hành thăm dò sơ bộ mỏ sa khoáng ilmenit - zircon Hàm Tân, Thuận Hải. Tác giả tính tổng trữ lƣợng khoáng vật quặng (ilmenit, zircon, rutin, leucoxen, anatas) cấp C1 + C2 trong cân đối cho toàn khu mỏ Hàm Tân 569.377 tấn; ngoài cân đối là 586.

- Năm 1985 - 1989, Nguyễn Thị Kim Hoàn và nnk nghiên cứu về triển vọng sa khoáng titan ven biển Việt Nam đã đề cập tƣơng đối hệ thống về đặc điểm, điều kiện địa chất thành tạo các mỏ sa khoáng titan ven biển Việt Nam. Trong đó, các tác giả có sự cảnh báo về triển vọng sa khoáng trong cát đỏ.