Đặc điểm dập vỡ kiến tạo và mối quan hệ với nước dưới đất khu vực huyện Đắk Tô

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus đặc điểm dập vỡ kiến tạo và mối quan hệ của chúng với nước dưới đất khu vực huyện đắk tô và lân, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Vũ Cao Chí
• Người hướng dẫn: TS. Lê Triều Việt
• Trường học: Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội
• Chuyên ngành: Địa chất
• Đề tài: Đặc điểm dập vỡ kiến tạo và mối quan hệ với nước dưới đất tại huyện Đắk Tô
• Loại tài liệu: Luận văn
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.2. Vị trí địa lý
• 1.3. Đặc điểm địa hình
• 1.4. Mạng lưới sông suối
• 1.5. Sơ lược về cấu trúc địa chất
• 1.6. Giao thông, dân cư, kinh tế- xã hội
• 1.7. Dân cư, kinh tế, văn hóa - xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Lịch sử nghiên cứu dập vỡ kiến tạo và đứt gãy
• 2.2. Các vấn đề chung về dập vỡ kiến tạo
• 2.3. Lịch sử nghiên cứu địa chất- kiến tạo, địa chất thủy văn
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp phân tích ảnh viễn thám, ảnh DEM, bản đồ
• 2.6. Phương pháp kiến tạo vật lý
• 2.7. Phương pháp địa vật lý
• 2.8. Nhóm phương pháp địa chất thủy văn
• 2.9. Phương pháp phân tích đối sánh tài liệu thành lập sơ đồ dập vỡ kiến tạo
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM DẬP VỠ KIẾN TẠO
• 3.1. Đặc điểm dập vỡ kiến tạo
• 3.2. Phương kinh tuyến và á kinh tuyến
• 3.3. Phương ĐB-TN
• 3.4. Phương TB- ĐN
• 3.5. Phương vĩ tuyến và á vĩ tuyến
• 3.6. Tính chất của các đới dập vỡ
• 3.7. Luận giải về nguồn gốc và cơ chế hình thành các dập vỡ trong vùng nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: MỐI QUAN HỆ CỦA DẬP VỠ KIẾN TẠO VỚI NƯỚC DƯỚI ĐẤT
• 4.1. Hiện trạng khai thác và đặc điểm phân bố nước dưới đất khu vực nghiên cứu
• 4.2. Mối quan hệ của các dập vỡ kiến tạo với nước dưới đất
• 4.3. Đề xuất giải pháp khai thác hợp lý, bền vững nguồn nước dưới đất
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc điểm dập vỡ kiến tạo tại huyện Đắk Tô

Huyện Đắk Tô, nằm ở vùng Tây Nguyên, nổi bật với các đặc điểm địa chất phong phú. Đặc điểm dập vỡ kiến tạo tại đây không chỉ ảnh hưởng đến cấu trúc địa chất mà còn tác động đến nguồn nước dưới đất. Nghiên cứu này nhằm làm rõ các yếu tố hình thành và sự phân bố của các đới dập vỡ kiến tạo trong khu vực.

1.1. Đặc điểm địa chất và cấu trúc của huyện Đắk Tô

Khu vực Đắk Tô có cấu trúc địa chất đa dạng với nhiều loại đá khác nhau. Các thành tạo địa chất từ cổ đến trẻ tạo nên một bức tranh địa chất phong phú, ảnh hưởng đến sự hình thành các đới dập vỡ kiến tạo.

1.2. Tính chất và phân bố của dập vỡ kiến tạo

Dập vỡ kiến tạo tại huyện Đắk Tô có nhiều phương hướng khác nhau, từ Đông Bắc - Tây Nam đến Tây Bắc - Đông Nam. Sự phân bố này tạo ra các đới dập vỡ với tính chất khác nhau, ảnh hưởng đến khả năng lưu trữ nước dưới đất.

II. Vấn đề và thách thức liên quan đến nước dưới đất tại Đắk Tô

Tình trạng thiếu nước trong mùa khô là một thách thức lớn đối với huyện Đắk Tô. Việc khai thác nước dưới đất không hợp lý có thể dẫn đến cạn kiệt nguồn nước và ảnh hưởng đến sinh hoạt cũng như sản xuất nông nghiệp.

2.1. Tình hình khai thác nước dưới đất hiện nay

Hiện tại, việc khai thác nước dưới đất tại Đắk Tô chủ yếu phục vụ cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, việc khai thác không bền vững đang gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

2.2. Các tác động của dập vỡ kiến tạo đến nguồn nước

Dập vỡ kiến tạo có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phân bố nguồn nước dưới đất. Các đới dập vỡ tạo ra các khe nứt, giúp nước dễ dàng thẩm thấu vào lòng đất, nhưng cũng có thể dẫn đến tình trạng thất thoát nước.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa dập vỡ kiến tạo và nước dưới đất

Nghiên cứu mối quan hệ giữa dập vỡ kiến tạo và nước dưới đất tại Đắk Tô được thực hiện thông qua nhiều phương pháp hiện đại và truyền thống. Các phương pháp này giúp xác định rõ hơn về cấu trúc địa chất và khả năng lưu trữ nước.

3.1. Phân tích ảnh viễn thám và bản đồ địa chất

Phân tích ảnh viễn thám và bản đồ địa chất giúp xác định các đới dập vỡ kiến tạo và mối quan hệ của chúng với nguồn nước dưới đất. Phương pháp này cung cấp cái nhìn tổng quan về cấu trúc địa chất khu vực.

3.2. Khảo sát thực địa và đo đạc địa vật lý

Khảo sát thực địa và đo đạc địa vật lý là những phương pháp quan trọng để thu thập dữ liệu thực tế về dập vỡ kiến tạo và nguồn nước. Các kết quả thu được từ khảo sát này sẽ hỗ trợ cho việc phân tích và đánh giá.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu dập vỡ kiến tạo và nước dưới đất

Kết quả nghiên cứu về dập vỡ kiến tạo và nước dưới đất tại Đắk Tô có thể được ứng dụng trong việc quản lý và khai thác nguồn nước một cách bền vững. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp cải thiện tình hình thiếu nước trong mùa khô.

4.1. Đề xuất giải pháp khai thác nước bền vững

Đề xuất các giải pháp khai thác nước dưới đất bền vững, bao gồm việc quản lý nguồn nước và bảo vệ các đới dập vỡ kiến tạo. Các giải pháp này sẽ giúp đảm bảo nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bảo vệ các đới dập vỡ kiến tạo có thể giúp duy trì nguồn nước dưới đất. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này sẽ góp phần vào phát triển bền vững cho huyện Đắk Tô.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về dập vỡ kiến tạo và mối quan hệ với nước dưới đất tại huyện Đắk Tô đã chỉ ra nhiều vấn đề quan trọng. Việc tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng các kết quả này sẽ giúp cải thiện tình hình nước tại khu vực.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã làm rõ đặc điểm dập vỡ kiến tạo và mối quan hệ của chúng với nước dưới đất. Những phát hiện này có ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý tài nguyên nước.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Triển vọng nghiên cứu trong tương lai sẽ tập trung vào việc phát triển các phương pháp khai thác nước bền vững và bảo vệ môi trường. Các nghiên cứu tiếp theo sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nước tại Đắk Tô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Khái quát chung về khu vực nghiên cứu Chương 2: Lịch sử nghiên cứu và hệ các phƣơng pháp nghiên cứu. Chương 3: Đặc điểm dập vỡ kiến tạo khu vực Đắk Tô và lân cận Chương 4: Mối quan hệ của dập vỡ kiến tạo với nƣớc dƣới đất Luận văn đƣợc hoàn thành tại Viện Địa chất – Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam trên cơ sở số liệu và tài liệu của đề tài: “Nghiên cứu xác định các đới dập vỡ kiến tạo trong các thành tạo địa chất và khả năng lưu trữ nước nhằm giải quyết nước mùa khô cho các tỉnh Tây Nguyên” mã số TN3/T24 (thuộc Chƣơng trình Tây Nguyên 3) 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 - KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KHU VỰC NGHIÊN CỨU 1. Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Khu vực nghiên cứu có tọa độ (107°39' 52", 14°51'44" và 108°2'19", 14°27'41") thuộc địa phận các huyện: Đắk Tô (ở trung tâm) và các huyện lân cận là Ngọc Hồi, Sa Thầy, Đắk Hà và huyện Tu Mơ Rông với diện tích nghiên cứu khoảng 1800 km2 (hình1.1: Sơ đồ các xã thuộc khu vực nghiên cứu 1.

Đặc điểm địa hình Khu vực nghiên cứu thuộc phần Bắc Tây Nguyên nằ m ở phía tây daỹ Trƣờng Sơn có điạ hiǹ h thấ p dầ n tƣ̀ bắ c xuố ng nam và tƣ̀ đông san g tây. Điạ hin ̀ h khá đa dạng, bao gồm đồ i núi, cao nguyên và các vùng trũng xen kẽ nhau. Khu vực nghiên cứu bao gồm 4 bậc địa hình chính với các mức độ cao khác nhau (hình 1.2): 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Sơ đồ thể hiện các mức địa hình chính 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bậc 1: Vùng núi cao từ 1500 m đến 1771 m: phân bố chủ yếu ở phía Bắc khu vực nghiên cứu, bao gồm các khối núi thuộc các xã Đắk Ang, Ngọc Tụ, Văn Lem, Đắk Hà, Đắk Psi, Rơ Kơi…với một số dải núi cao nhƣ núi Ngọk Bơ Bai (1761 m) , núi Ngọk U Mon (1722 m), núi Ngọk Pe (1645 m)… Bậc 2: Dạng địa hình này là các khu vực núi có độ cao trung bình từ 1300 m đến 1500 m. Diện phân bố của dạng địa hình này chủ yếu ở khu vực thuộc các xã Đắk Ang, Ngọk Tụ, Đắk Tơ Kan, Đắk Hà, Đắk Pxi, và một dải núi hƣớng TB – ĐB thuộc xã Pô Kô.

Bậc 3: Là các vùng đồi núi thấp, độ cao địa hình từ 800 m đến 1300 m phân bố diện khá rộng ở các xã Rơ Kơi, Đắk Xú, phía nam xã Ngọc Tụ, Kon Đào, phía bắc xã Đắk Hrinh, phía ĐB xã Ngọc Wang. Bậc 4: Là các vùng thung lũng dọc các con sông và các trũng giữa núi với độ cao địa hình khoảng 500 m đến 800 m, phân bố diện khá rộng ở thung lũng những con sông lớn nhƣ sông Đak Pô Kô, sông Đak Psi, sông Krông Pơ Kô. Trong phạm vi nghiên cứu, kiểu địa hình này tạo thành dải kéo dài từ thị trấn Plei Kần qua Tân Cảnh, Pô Kô xuống đến xã Hà Mòn. Khí hậu Khu vực nghiên cứu thuộc vùng khí hậu cao nguyên nhiệt đới gió mùa, dồi dào về độ ẩm, có lƣợng mƣa lớn, không có bão và sƣơng muối.

Khí hậu chia làm 2 mùa rõ rệt , mùa mƣa bắt đầu từ tháng 4 và kết thúc vào tháng 11; mùa khô từ tháng 12 đến tháng 3 năm sau. Khu vực nghiên cứu thuộc Tây Trƣờng Sơn với lƣợng mƣa trung bình năm từ 2.200 mm (lƣơ ̣ng mƣa năm cao nhấ t 2.260 mm, năm thấ p nhấ t 1.234 mm), tháng có lƣợng mƣa cao nhất là tháng 8. Mùa khô , gió chủ yếu theo hƣớng đông bắc ; mùa mƣa , gió chủ yếu theo hƣớng Tây N am. Nhiệt độ trung bình năm là 22 – 25ºC, biên đô ̣ nhiê ̣t đô ̣ dao đô ̣ng trong ngày 8 – 90C.

Độ ẩm trung bình hàng năm dao động trong khoảng 78 - 87%. Độ ẩm không khí tháng cao nhất là tháng 8 - 9 (khoảng 90%), tháng thấp nhất là tháng 3 (khoảng 66%). 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Khí hậu và thổ nhƣỡng nơi đây tƣơng đối thích hợp cho việc phát triển nhiều loại cây công nghiệp ngắn và dài ngày, chăn nuôi đem lại hiệu quả kinh tế cao. Mạng lưới sông suối Khu vực nghiên cứu nằm trọn trong lƣu vực sông Sê San.

Hệ thống sông Sê San là một trong các chi lƣu lớn của sông Mekông bắt nguồn từ Bắc và Trung Tây Nguyên của Việt Nam rồi chảy sang lãnh thổ Campuchia và nhập vào sông Srêpốk gần Stung Treng. Sông Sê San có lƣu vực rộng 17. Trên lãnh thổ Việt Nam, sông Sê San nằm trên hai tỉnh Gia Lai và Kon Tum với tổng chiều dài là 237 km, diện tích lƣu vực là 11. Sông Sê San có hai chi lƣu là sông Krông Pô Kô ở phía hữu ngạn và Đắk Bla phía tả ngạn.

Trên lãnh thổ Campuchia, sông chảy qua tỉnh Ratanakiri và Stung Treng (hình 1. Phần phía thƣợng lƣu của sông nằm trong vùng đồi núi thấp, độ dốc địa hình trung bình. Trên phía đông bắc của phần thƣợng lƣu, sông tiếp giáp với vùng phân thuỷ giữa Đông và Tây của dải Trƣờng sơn. Phần phía hạ lƣu, thung lũng sông nằm trong các hẻm sâu của các dãy núi cao, độ dốc địa hình khá lớn.

Trong khu vực nghiên cứu, sông suối cũng khá phát triển, thƣờng có dạng lông chim, hầu hết các suối nhánh chảy từ hai phía nhập vào thung lũng sông chính. Hai con sông chính trong khu vực là sông Đắk Pô Kô và sông Đắk P’Si. Sông Đắk Pô Kô chảy theo phƣơng á kinh tuyến ở ranh giới các xã Đắk Nông, Đắk Dục với xã Đắk Ang. Đến khu vực thị trấn Plei Kần sông chuyển hƣớng sang theo phƣơng BTB- NĐN chảy qua xã Tân Cảnh.

Từ đây sông đổi hƣớng chảy sang Tây Bắc và hội lƣu với sông Đắk P’Si ở xã Pô Kô rồi chảy về phía Nam. Ngoài hai con sông chính thì khu vực nghiên cứu còn có sông Đắk Ta Kan chảy phƣơng á kinh tuyến hợp lƣu với sông Đắk Pô Kô ở xã Pô Kô. Mặc dù sông chảy trên địa hình miền núi, nhƣng lòng sông khá rộng và uốn khúc mạnh, dộ dốc lòng nhỏ và tích tụ trầm tích aluvi, ở những khu vực hợp lƣu với các suối nhánh lòng sông mở rộng và phát triển không chỉ các thành tạo bãi bồi thềm bậc 1 và cả thềm bậc II. Các suối nhánh thƣờng có chiều dài ngắn với độ dốc thay đổi đột ngột, đoạn thƣợng nguồn lòng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] suối có độ dốc lớn và thung lũng có dạng chữ ”V”, không có lắng đọng trầm tích aluvi, đoạn hạ lƣu (cửa suối) độ dốc lòng suối giảm đột ngột và mở rộng, các tích tụ aluvi, proluvi phá triển tạo nên các nón phóng vật đặc trƣng.3: Hệ thống sông suối khu vực huyện Đắk Tô và lân cận Vào mùa khô, tình hình hạn hán nơi đây cũng có diễn biến phức tạp nên ngoài hệ thống hồ tự nhiên, ngƣời dân còn có đắp dập tạo hồ thủy lợi nhân tạo để trữ nƣớc cho mùa khô.

Hệ thống hồ đập phát triển chủ yếu ở phía Tây và Tây Bắc của khu vực nghiên cứu. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sơ lược về cấu trúc địa chất Trong khu vực nghiên cứu phát triển rất nhiều các thành tạo địa chất từ cổ đến trẻ. Với diện lộ rộng nhất là các đá của hệ tầng Tắc Pỏ, thành tạo Neogen hệ tầng Kon Tum.

Bên cạnh đó, trong khu vực còn nhiều loại đá của các hệ tầng khác lộ ra và đƣợc mô tả bên dƣới. Địa tầng PROTEROZOI HẠ Hệ tầng Tắc Pỏ (PR1 tp) Hệ tầng Tắc Pỏ chiếm diện tích rất lớn trong khu vực nghiên cứu, phát triển ở các xã Đắk Tơ Kan, Đắk Hà, Văn Lem, tây nam xã Đắk P’Si, phía ĐB xã Đắk H’ring, xã Pô Kô, phía tây xã Đắk Ui, xã Ngọc Wang, phía tây xã Ngọc Reo, và một phần nhỏ ở xã Tân Cảnh. Theo mô tả trong bản đồ địa chất 1: 200.000 thì thành phần thạch học chủ yếu của hệ tầng có thể theo dõi tƣơng đối đầy đủ dọc sông Đăk Psi và từng phần ở các mặt cắt Đăk Tơ Kan. Mặt cắt Đăk Psi gồm: gneis biotit, gneis plagioclas - biotit, xen đá phiến thạch anh - biotit, thấu kính amphibolit, đá phiến thạch anh - biotit - silimanit - granat, đá phiến và gneis biotit có pyroxen, đá phiến thạch anh hai mica.

Chiều dày mặt cắt khoảng 2000 m. Đá bị vò nhàu, uốn nếp mạnh mẽ: phổ biến vi uốn nếp. Hiện tƣợng migmatit hóa và granit hóa xảy ra không mạnh mẽ. Tổ hợp cộng sinh khoáng vật đặc trƣng của hệ tầng nhƣ sau: + Thạch anh - biotit - corđierit - plagioclas - silimanit.

+ Thạch anh - plagioclas - horblenđ - biotit + Thạch anh - biotit - điopsiđ - plagioclas. Thành phần thạch học và khoáng vật phản ánh thành phần nguyên thủy của hệ tầng đặc trƣng bằng sự vƣợt trội trầm tích lục nguyên so với phun trào (bazan, anđesit, ryolit). 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Các thành tạo này thuộc phức hệ Ngọc Linh bị biến chất ở tƣớng amphibolit và thuộc kiểu biến chất silimanit- kyanit rất đặc trƣng cho giai đoạn tạo núi sớm của tiến trình tiến hóa vỏ lục địa trong Proterozoi sớm. Hoạt động biến chất và granit hóa thực chất là hai mặt của một quá trình - quá trình cố kết hóa vỏ lục địa Ngọc Linh trong Proterozoi sớm.

PROTEROZOI TRUNG - THƢỢNG Hệ tầng Khâm Đức (PR2-3 kd) Hệ tầng này đƣợc Nguyễn Xuân Bao và nnk xác định năm 1982. Các đá hệ tầng Khâm Đức lộ ra ở phía Tây Nam khu vực nghiên cứu ở các xã Đắk Xú, Pô Kô và Sa Nhơn. Chúng đƣợc phân chia thành 2 phần là phần dƣới và trên. Phần dưới (PR2-3 kd1) với thành phần thạch học nhƣ sau: amphibolit phân dải xen đá phiến amphibol-plagioclas, plagiogneis amphibol, đá phiến amphibol, đá phiến talc-đisthen; ở phần trên có thêm một ít đá phiến thạch anh-mica-silimanit.

Phần trên (PR2-3 kd2): Thành phần chủ yếu gồm plagiogneis 2 mica, gneis 2 mica-silimanit-granat, đá phiến thạch anh 2 mica-silimanit, đá phiến thạch anh biotit-silimanit-staurolit, đá hoa calciphyr, quarzit muscovit và lớp mỏng hoặc thấu kính amphibolit. Thành phần thạch học nguyên thuỷ của các đá mô tả trên đƣợc khôi phục lại bao gồm bazan á kiềm, anđesit, ryolit xen ít trầm tích lục nguyên và các tập trầm tích lục nguyên giàu sét, trầm tích carbonat, trầm tích lục nguyên giàu thạch anh, ít bazan. Các đá của hệ tầng Khâm Đức có tuổi Meso-Neoproterozoi. Chiều dày chung 1300-1400m.