Tổng Quan Về Quản Trị Học: Tổ Chức và Môi Trường Hoạt Động

Quản trị học là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng, giúp hiểu rõ về cách thức tổ chức và môi trường hoạt động của các tổ chức. 296 trang.

• Chuyên ngành: Quản Trị Học
• Đề tài: Tổ Chức và Môi Trường Hoạt Động
• Loại tài liệu: Bài giảng

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ HỌC
• 1.1. MÔI TRƯỜNG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC
• 1.2. QUẢN TRỊ TỔ CHỨC
• 1.2.1. KHÁI NIỆM VỀ QUẢN TRỊ
• 1.2.2. ĐẶC ĐIỂM QUẢN TRỊ
• 1.2.3. VAI TRÒ CỦA QUẢN TRỊ TỔ CHỨC
• 1.2.4. CÁC CHỨC NĂNG QUẢN TRỊ TỔ CHỨC
• 1.3. NHÀ QUẢN TRỊ TRONG TỔ CHỨC
• 1.3.1. NHÀ QUẢN TRỊ LÀ AI ?
• 1.3.2. VAI TRÒ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ
• 1.3.3. CÁC CẤP BẬC CỦA NHÀ QUẢN TRỊ
• 1.3.4. KỸ NĂNG CỦA NHÀ QUẢN TRỊ
• 1.3.5. CÁC TỐ CHẤT CẦN CÓ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU QUẢN TRỊ HỌC
• 1.4.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 1.4.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA LÍ THUYẾT QUẢN TRỊ
• 2.1. LÍ THUYẾT QUẢN TRỊ GIAI ĐOẠN CUỐI THẾ KỈ 19 TRỞ VỀ TRƯỚC
• 2.1.1. Quản Trọng (638-640 tr.CN)
• 2.1.2. Khổng Tử (551-478 tr.CN)
• 2.1.3. Tuân Tử (305 tr.CN)
• 2.1.4. Hàn phi Tử
• 2.2. LÍ THUYẾT QUẢN TRỊ GIAI ĐOẠN CUỐI THẾ KỈ 19 ĐẾN NAY
• 2.2.1. LÍ THUYẾT CỔ ĐIỂN
• 2.2.1.1. Lí thuyết quản trị khoa học
• 2.2.1.2. Lí thuyết quản trị hành chính
• 2.2.2. LÍ THUYẾT TÂM LÝ XÃ HỘI
• 2.2.3. LÝ THUYẾT ĐỊNH LƯỢNG
• 2.2.4. LÝ THUYẾT TÍCH HỢP (TRƯỜNG PHÁI HỘI NHẬP TRONG QUẢN TRỊ)
• 2.2.5. LÍ THUYẾT QUẢN TRỊ HIỆN ĐẠI

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Trị Học Khám Phá Tổ Chức và Môi Trường Hoạt Động

Quản trị học là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng, giúp hiểu rõ về cách thức tổ chức và môi trường hoạt động của các tổ chức. Tổ chức được định nghĩa là tập hợp của hai hay nhiều người cùng hoạt động trong những hình thái cơ cấu nhất định để đạt được những mục đích chung. Môi trường hoạt động của tổ chức bao gồm các yếu tố có mối quan hệ tương tác với tổ chức và ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của nó. Việc nắm vững các khái niệm này là cần thiết để xây dựng chiến lược quản lý hiệu quả.

1.1. Định Nghĩa Tổ Chức Trong Quản Trị Học

Tổ chức là một tập hợp của nhiều người, hoạt động theo những cách thức nhất định để đạt được mục tiêu chung. Các tổ chức có thể tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, từ doanh nghiệp đến tổ chức phi lợi nhuận. Đặc điểm cơ bản của tổ chức bao gồm tính mục đích, sự tương tác giữa các thành viên và khả năng thu hút nguồn lực cần thiết.

1.2. Môi Trường Hoạt Động Của Tổ Chức Khái Niệm và Phân Loại

Môi trường hoạt động của tổ chức được chia thành ba loại: môi trường vĩ mô, môi trường vi mô và môi trường nội bộ. Mỗi loại môi trường đều có những yếu tố ảnh hưởng khác nhau đến hoạt động của tổ chức. Môi trường vĩ mô bao gồm các yếu tố như điều kiện kinh tế, hệ thống pháp luật, và văn hóa xã hội. Môi trường vi mô liên quan đến các yếu tố cạnh tranh, nhà cung cấp và khách hàng.

II. Những Thách Thức Trong Quản Trị Tổ Chức Nhận Diện và Giải Quyết

Quản trị tổ chức đối mặt với nhiều thách thức từ môi trường bên ngoài và bên trong. Những thách thức này có thể đến từ sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, sự cạnh tranh gia tăng, và các yếu tố kinh tế không ổn định. Để vượt qua những thách thức này, các nhà quản trị cần có chiến lược linh hoạt và khả năng thích ứng cao.

2.1. Thách Thức Từ Môi Trường Vĩ Mô

Môi trường vĩ mô bao gồm các yếu tố như chính trị, kinh tế, xã hội và công nghệ. Những thay đổi trong các yếu tố này có thể tạo ra cơ hội hoặc nguy cơ cho tổ chức. Ví dụ, sự thay đổi trong chính sách pháp luật có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của tổ chức.

2.2. Thách Thức Từ Môi Trường Vi Mô

Môi trường vi mô liên quan đến các yếu tố cạnh tranh và khách hàng. Sự gia tăng cạnh tranh có thể dẫn đến áp lực về giá cả và chất lượng sản phẩm. Các nhà quản trị cần phải nắm bắt xu hướng thị trường và nhu cầu của khách hàng để điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

III. Phương Pháp Quản Trị Tổ Chức Hiệu Quả Chiến Lược và Kỹ Thuật

Để quản trị tổ chức hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp và kỹ thuật quản lý phù hợp. Các phương pháp này bao gồm hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm soát. Mỗi phương pháp đều có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tổ chức hoạt động hiệu quả và đạt được mục tiêu đề ra.

3.1. Hoạch Định Xác Định Mục Tiêu và Chiến Lược

Hoạch định là quá trình xác định mục tiêu và xây dựng chiến lược để đạt được mục tiêu đó. Việc hoạch định cần phải dựa trên phân tích môi trường và các yếu tố nội bộ của tổ chức. Một kế hoạch tốt sẽ giúp tổ chức định hướng rõ ràng và tối ưu hóa nguồn lực.

3.2. Tổ Chức Cấu Trúc và Phân Công Công Việc

Tổ chức là quá trình xác định cách thức phân công công việc và cấu trúc tổ chức. Cần có sự phân chia rõ ràng giữa các bộ phận và cá nhân để đảm bảo hiệu quả trong hoạt động. Việc tổ chức hợp lý sẽ giúp tăng cường sự phối hợp và giảm thiểu xung đột trong nội bộ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Trị Học Trong Tổ Chức

Quản trị học không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong các tổ chức. Các nhà quản trị có thể áp dụng các nguyên lý và phương pháp quản trị để giải quyết các vấn đề cụ thể trong tổ chức. Việc áp dụng hiệu quả các kiến thức quản trị sẽ giúp tổ chức phát triển bền vững.

4.1. Ứng Dụng Quản Trị Nguồn Nhân Lực

Quản trị nguồn nhân lực là một trong những lĩnh vực quan trọng trong quản trị học. Việc quản lý nhân sự hiệu quả sẽ giúp tổ chức tối ưu hóa năng suất lao động và tạo ra môi trường làm việc tích cực. Các nhà quản trị cần chú trọng đến việc phát triển kỹ năng và năng lực của nhân viên.

4.2. Ứng Dụng Quản Trị Tài Chính

Quản trị tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định và phát triển của tổ chức. Các nhà quản trị cần có khả năng phân tích và quản lý các nguồn tài chính để tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro tài chính.

V. Kết Luận Tương Lai Của Quản Trị Học Trong Tổ Chức

Quản trị học sẽ tiếp tục phát triển và đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tổ chức trong tương lai. Sự thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh doanh đòi hỏi các nhà quản trị phải không ngừng học hỏi và áp dụng các phương pháp mới. Tương lai của quản trị học sẽ gắn liền với sự phát triển của công nghệ và các xu hướng toàn cầu.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Quản Trị Học

Quản trị học sẽ ngày càng chú trọng đến việc ứng dụng công nghệ thông tin và dữ liệu lớn trong quản lý. Việc sử dụng công nghệ sẽ giúp các nhà quản trị đưa ra quyết định chính xác và nhanh chóng hơn.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Đổi Mới Trong Quản Trị

Đổi mới là yếu tố then chốt giúp tổ chức tồn tại và phát triển. Các nhà quản trị cần khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong tổ chức để thích ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh.

Nội dung chính

Giáo Trình Quản Trị Học: Cấu Trúc Học Thuật, Khung Lý Thuyết Và Phương Pháp Nghiên Cứu

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Quản trị học là tài liệu học tập và giảng dạy thuộc khối kiến thức cơ sở ngành bắt buộc trong chương trình đào tạo trình độ Đại học và Cao học thuộc các nhóm ngành Kinh tế, Quản trị kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng, Marketing và Quản lý công. Giáo trình đóng vai trò cung cấp nền tảng phương pháp luận và lý thuyết quản trị cốt lõi trước khi người học tiếp cận các môn học quản trị chuyên sâu như Quản trị nhân sự, Quản trị tài chính, Quản trị Marketing, Quản trị dự án đầu tư và Quản trị chất lượng.

Mục tiêu học tập (Learning Outcomes) của giáo trình tập trung vào việc:

1. Xác định bản chất của tổ chức, mối quan hệ tương tác giữa tổ chức với các yếu tố môi trường (vĩ mô, vi mô, nội bộ).
2. Phân tích bản chất, đặc điểm, vai trò và bốn chức năng cốt lõi của quản trị (Hoạch định, Tổ chức, Điều khiển, Kiểm soát).
3. Nhận diện cơ cấu cấp bậc quản trị (cấp cao, cấp trung, cấp cơ sở), hệ thống 10 vai trò theo Henry Mintzberg và mô hình ba kỹ năng quản trị tương ứng (tư duy, nhân sự, chuyên môn/nghiệp vụ).
4. Hệ thống hóa quá trình phát triển của các tư tưởng, trường phái lý thuyết quản trị từ thời kỳ cổ đại phương Đông đến các trường phái quản trị khoa học, hành chính, tâm lý - xã hội, định lượng và hiện đại.

Cấu trúc nội dung của giáo trình được thiết kế theo tiến trình kết hợp giữa tiếp cận hệ thống và tiếp cận lịch sử - logic. Điểm đặc trưng của giáo trình là việc tích hợp có đối chiếu giữa tư tưởng quản trị phương Đông cổ đại (Quản Trọng, Khổng Tử, Tuân Tử, Hàn Phi Tử) với hệ thống lý thuyết quản trị kinh điển phương Tây (Taylor, Fayol, Weber, Gantt, Gilbreth), phân tích trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Chương 1: Tổng quan về Quản trị học

Chương này thiết lập các khái niệm cơ sở về tổ chức, môi trường hoạt động và bản chất của hoạt động quản trị:

• Tổ chức và môi trường hoạt động: Khái niệm tổ chức là tập hợp từ hai người trở lên, hoạt động trong cơ cấu nhất định nhằm hoàn thành mục đích chung. Giáo trình phân tích 6 đặc trưng cơ bản và 8 hoạt động cốt lõi của tổ chức (dự báo, huy động, tiếp nhận đầu vào, sản xuất, cung ứng, phân phối lợi ích, đổi mới và bảo đảm chất lượng). Môi trường được phân loại thành ba cấp độ: Vĩ mô (kinh tế, luật pháp, văn hóa - xã hội, tự nhiên, quốc tế, công nghệ), Vi mô (đối thủ cạnh tranh, nhà cung ứng, sản phẩm thay thế, khách hàng) và Môi trường nội bộ (lao động, cơ sở vật chất, khả năng xử lý thông tin).
• Khái niệm và đặc điểm quản trị: Quản trị là tiến trình hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm soát các nguồn lực để đạt mục tiêu trong điều kiện môi trường biến động. Hoạt động quản trị có 5 đặc điểm: đòi hỏi đủ ba yếu tố (chủ thể, đối tượng, mục tiêu); gắn liền với trao đổi thông tin và phản hồi ngược; có tính thích nghi; vừa là khoa học vừa là nghệ thuật; gắn liền với quyền lực, lợi ích và danh tiếng.
• Hệ thống chức năng quản trị: Phân tích chức năng theo tư tưởng phương Đông (Trị đạo, Trị thể, Trị tài, Trị thuật, Trị phong); theo các nhà nghiên cứu phương Tây (Gulick & Urwick với 7 chức năng; Henri Fayol với 5 chức năng; Koontz & O'Donnell với 5 chức năng; James Stoner với 4 chức năng); và hệ thống hóa theo tiến trình gồm 4 chức năng chính: Hoạch định, Tổ chức, Điều khiển, Kiểm soát.
• Nhà quản trị trong tổ chức: Phân loại theo ba cấp bậc: Cấp cao (Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc - xây dựng chiến lược), Cấp trung (Trưởng phòng, Quản đốc - cụ thể hóa mục tiêu), Cấp cơ sở (Tổ trưởng, Trưởng ca - hướng dẫn thừa hành). Khung 10 vai trò quản trị được chia thành ba nhóm: Quan hệ con người (Đại diện, Lãnh đạo, Liên lạc), Thông tin (Thu thập, Truyền đạt nội bộ, Truyền thông bên ngoài), Quyết định (Doanh nhân, Giải quyết xáo trộn, Phân phối nguồn lực, Đàm phán). Đồng thời, xác định ba nhóm kỹ năng (Tư duy, Nhân sự, Nghiệp vụ) và 5 tố chất cần có (Trí tuệ, Quyết đoán, Ý chí, Kinh nghiệm, Khả năng sử dụng mưu kế).
• Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu là các quan hệ quản trị phát sinh trong tổ chức. Phương pháp nghiên cứu bao gồm phương pháp chung (Duy vật biện chứng, Duy vật lịch sử), phương pháp liên ngành (Toán học, Thống kê, Tâm lý - Xã hội học, Phân tích) dựa trên quan điểm lịch sử và quan điểm hệ thống.

Chương 2: Quá trình phát triển của lý thuyết quản trị

Nội dung chương 2 phân tích diễn trình phát triển tư tưởng quản trị qua các thời kỳ:

• Tư tưởng quản trị trước thế kỷ 19:
  • Quản Trọng (638-640 TCN): Quản trị xã hội kết hợp bạo lực với 5 mặt hoạt động (đối ngoại, sản xuất, vũ trang, thi hành luật pháp, ngăn chặn thói hư tật xấu).
  • Khổng Tử (551-478 TCN): Thuyết lễ trị, coi bản chất con người là thiện, quản trị bằng thu phục lòng người và dùng người hiền tài.
  • Tuân Tử (305 TCN): Kết hợp lễ nghĩa với định chế pháp luật để uốn nắn tính xấu con người.
  • Hàn Phi Tử: Pháp trị với Thuyết hình danh, Thuyết hai cái cán (thưởng/phạt), Đạo vô vi và Thuật cai trị.
• Lý thuyết quản trị cổ điển (cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20):
  • Trường phái Quản trị khoa học: Nâng cao năng suất lao động bằng cách hợp lý hóa quy trình lao động và khuyến khích vật chất. Frederick W. Taylor (1856-1915) với 4 nguyên tắc quản trị khoa học và phương pháp trả lương theo sản lượng. Frank & Lillian Gilbreth nghiên cứu tương quan giữa loại động tác, tần số với sự mệt nhọc nhằm loại bỏ thao tác thừa. Henry Gantt phát triển sơ đồ Gantt và hệ thống chỉ tiêu công việc kèm khen thưởng cho cả công nhân lẫn nhà quản trị.
  • Trường phái Quản trị hành chính: Tối ưu hóa hiệu quả quản trị qua việc thiết lập nguyên tắc và cơ cấu tổ chức. Henri Fayol (1814-1925) với 14 nguyên tắc quản trị (Phân công lao động, Quyền hành tương ứng trách nhiệm, Thống nhất chỉ huy, Thống nhất lãnh đạo, Tập trung hóa, Tinh thần tập thể...). Max Weber (1864-1920) với mô hình tổ chức kiểu thư lại gồm 7 đặc điểm (Nguyên tắc, Tính khách quan, Phân công lao động, Hệ thống thứ bậc, Cơ cấu quyền lực, Cam kết làm việc lâu dài, Tính hợp lý). Chester Barnard với lý thuyết về tổ chức và sự chấp nhận quyền lực.
• Các trường phái tiếp nối: Khái quát các trường phái Lý thuyết tâm lý xã hội, Lý thuyết định lượng, Lý thuyết tích hợp (trường phái hội nhập) và Lý thuyết quản trị hiện đại.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý luận về tổ chức và môi trường: Cung cấp mô hình phân tích tương tác giữa tổ chức với môi trường đa tầng, làm rõ sự tác động hai chiều giữa cơ hội/nguy cơ bên ngoài với điểm mạnh/yếu nội bộ.
• Khung chức năng quản trị chuẩn hóa: Thiết lập chu trình 4 giai đoạn logic (Hoạch định chiến lược -> Tổ chức bộ máy -> Điều khiển nhân sự -> Kiểm soát sai lệch).
• Mô hình vai trò và năng lực quản trị: Khung 10 vai trò của Mintzberg và mô hình phân bổ kỹ năng (Tư duy, Nhân sự, Nghiệp vụ) theo từng tầng cấp bậc quản trị.
• Hệ thống nguyên lý quản trị kinh điển: 4 nguyên tắc khoa học của Taylor, 14 nguyên tắc quản trị của Fayol, và 7 tiêu chuẩn thư lại của Weber.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích cơ cấu và chức năng: Nhận diện chức năng, quyền hạn, dòng thông tin và mối liên hệ phản hồi ngược trong các cấu trúc tổ chức.
• Kỹ năng hoạch định và kiểm soát tiến độ: Ứng dụng công cụ định lượng như sơ đồ Gantt để lập kế hoạch, kiểm soát thời gian và hợp lý hóa các quy trình công việc.
• Kỹ năng định vị vai trò và giải quyết vấn đề: Vận dụng các nhóm vai trò (đại diện, lãnh đạo, đàm phán, xử lý xáo trộn, phân bổ nguồn lực) phù hợp với cấp bậc quản trị trong tổ chức.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical Approach)

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp kết hợp giữa tiếp cận lịch sử - logic và tiếp cận phân tích hệ thống. Quá trình tiếp cận đi từ các khái niệm tổng quát về tổ chức và môi trường, đến việc mổ xẻ từng chức năng quản trị, sau đó đối chiếu với tiến trình tiến hóa của các học thuyết từ cổ đại đến cận - hiện đại.

Bài tập và phân tích tình huống (Case Studies & Practical Exercises)

• Phân tích tình huống cấu trúc và môi trường: Bài tập nhận diện các yếu tố tác động từ môi trường vĩ mô (kinh tế, pháp luật) và vi mô (khách hàng, đối thủ) đến hoạt động của tổ chức; xây dựng phương án giảm thiểu nguy cơ và khai thác cơ hội.
• Bài tập ứng dụng công cụ quản trị kinh điển: Thực hành vẽ sơ đồ Gantt cho quy trình thực hiện công việc cụ thể; áp dụng phương pháp phân tích thao tác của Gilbreth để tối ưu hóa thời gian lao động.
• Thảo luận đối chiếu học thuyết: So sánh các quan điểm quản trị phương Đông (Lễ trị của Khổng Tử vs. Pháp trị của Hàn Phi Tử) và trường phái phương Tây (Quản trị khoa học của Taylor vs. Quản trị hành chính của Fayol).

Phương pháp đánh giá (Assessment Methods)

• Đánh giá thường xuyên: Kiểm tra mức độ nắm bắt các khái niệm cơ bản (định nghĩa tổ chức, 4 chức năng quản trị, 10 vai trò của nhà quản trị) qua câu hỏi tự luận ngắn và trắc nghiệm kiến thức.
• Đánh giá định kỳ/kết thúc học phần: Đánh giá khả năng phân tích tổng hợp thông qua các đề bài yêu cầu giải thích, chứng minh các nguyên tắc quản trị của Fayol, phân tích 7 đặc điểm mô hình thư lại của Weber hoặc xử lý các bài tập tình huống phân bổ quyền lực và giải quyết xáo trộn.

Hướng dẫn tự học (Self-Study Guidelines)

• Lập bảng so sánh hệ thống chức năng quản trị giữa các tác giả: Gulick & Urwick (7 chức năng), Henri Fayol (5 chức năng), Koontz & O'Donnell (5 chức năng), James Stoner (4 chức năng).
• Xây dựng sơ đồ tư duy liên kết giữa 3 cấp bậc quản trị (cấp cao, cấp trung, cấp cơ sở) với tỷ trọng 3 nhóm kỹ năng (tư duy, nhân sự, nghiệp vụ).

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Tích hợp liên văn hóa trong lịch sử quản trị: Giáo trình không giới hạn ở các học thuyết phương Tây mà xây dựng phần nội dung chi tiết về tư tưởng quản trị phương Đông thời kỳ cổ đại (tư tưởng pháp trị và 5 mặt quản trị của Quản Trọng; học thuyết lễ trị và đức trị của Khổng Tử; tư tưởng kết hợp lễ - pháp của Tuân Tử; học thuyết hình danh, hai cái cán và thuật cai trị của Hàn Phi Tử).
• Hệ thống hóa toàn diện các trường phái lý thuyết quản trị: Trình bày tuần tự và có hệ thống các trào lưu tư tưởng từ quản trị khoa học (Taylor, Gilbreth, Gantt), quản trị hành chính (Fayol, Weber, Barnard) đến các trường phái tâm lý - xã hội, định lượng, tích hợp và hiện đại.
• Chuẩn hóa khung chức năng và vai trò quản trị: Cung cấp bức tranh so sánh chi tiết giữa các quan điểm phân chia chức năng quản trị trong lịch sử nghiên cứu, từ đó chuẩn hóa thành quy trình 4 chức năng cốt lõi (Hoạch định, Tổ chức, Điều khiển, Kiểm soát) phù hợp với thực tiễn giảng dạy đại học.
• Gắn kết công cụ kỹ thuật với lý thuyết quản trị: Nội dung lý thuyết luôn gắn liền với các công cụ điều hành cụ thể đã được lịch sử kiểm chứng như hệ thống định mức - lương sản phẩm của Taylor, bảng phân loại động tác của Gilbreth, và sơ đồ Gantt trong điều độ công việc.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên bậc Đại học: Tài liệu học tập bắt buộc cho sinh viên năm thứ nhất và năm thứ hai thuộc các ngành: Quản trị kinh doanh, Kinh tế học, Quản trị nhân lực, Tài chính - Ngân hàng, Kinh doanh quốc tế, Marketing và Quản lý công nghiệp.
• Học viên bậc Cao học: Tài liệu tham khảo nhằm chuẩn hóa và hệ thống lại kiến thức cơ sở lý thuyết tổ chức, phương pháp luận nghiên cứu quan hệ quản trị và các trường phái quản trị học.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần nắm vững kiến thức phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Triết học (đặc biệt là chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử) cùng các hiểu biết cơ bản về xã hội học và tâm lý học đại cương.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Sử dụng làm khung đề cương chuẩn cho học phần Quản trị học đại cương/Tổng quan quản trị; làm cơ sở tham chiếu để phát triển bài giảng chuyên sâu về chức năng quản trị và lịch sử học thuyết quản trị.
• Cán bộ quản lý thực hành: Tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản trị cấp cơ sở và cấp trung nhằm hoàn thiện hệ thống kỹ năng nhân sự, kỹ năng nghiệp vụ và nhận diện đúng các vai trò điều hành trong tổ chức.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên đại học, học viên cao học khối ngành kinh tế - quản trị, giảng viên giảng dạy học phần Quản trị học, cùng các cá nhân đang thực hiện công tác quản lý tại các tổ chức muốn củng cố kiến thức nền tảng.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần trang bị kiến thức cơ bản về triết học mác-lênin (phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử), khoa học xã hội và tư duy logic. Không bắt buộc phải hoàn thành các môn học chuyên ngành quản trị trước khi học giáo trình này.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Giáo trình kết hợp đồng thời tư tưởng quản trị phương Đông cổ đại (Quản Trọng, Khổng Tử, Tuân Tử, Hàn Phi Tử) với các trường phái phương Tây cổ điển (Taylor, Fayol, Weber). Đồng thời, giáo trình đối chiếu chi tiết các quan điểm phân loại chức năng quản trị của nhiều tác giả (Gulick, Urwick, Fayol, Koontz, Stoner).

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học nên tiếp cận tuần tự: nắm vững bản chất tổ chức và môi trường ở Chương 1, sau đó đọc và lập bảng hệ thống hóa các nguyên tắc quản trị (Taylor, Fayol, Weber) ở Chương 2. Kết hợp giải các bài tập tình huống về vai trò quản trị và phân tích cơ cấu tổ chức.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình dẫn chiếu trực tiếp đến các công trình kinh điển của Frederick W. Taylor (Các nguyên tắc quản trị khoa học), Henri Fayol (Quản trị công nghiệp và tổng quát), các tài liệu về sơ đồ điều độ Gantt và hệ thống bài tập tình huống quản trị.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Quản trị học cung cấp một hệ thống lý luận hoàn chỉnh, logic và chuẩn mực về tổ chức, môi trường hoạt động, bản chất - chức năng quản trị, cũng như các cấp bậc, vai trò và kỹ năng của nhà quản trị. Nội dung giáo trình phản ánh đầy đủ tiến trình phát triển lịch sử của các học thuyết quản trị, từ tư tưởng phương Đông cổ đại đến các trường phái quản trị khoa học và hành chính phương Tây.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học là nghiên cứu nắm vững các khái niệm nền tảng và chức năng quản trị ở Chương 1, phân tích bản chất các học thuyết quản trị kinh điển ở Chương 2, từ đó làm cơ sở để tiếp cận các môn học quản trị chức năng chuyên sâu trong chương trình đào tạo.

Tài liệu tham khảo nền tảng được trích dẫn trong giáo trình:

• Các công trình nghiên cứu của Frederick W. Taylor, Frank & Lillian Gilbreth, Henry Gantt về Quản trị khoa học.
• Các công trình nghiên cứu của Henri Fayol, Max Weber, Chester Barnard về Quản trị hành chính và Lý thuyết tổ chức thư lại.
• Các nghiên cứu về chức năng quản trị của Luther Gulick, Lyndall Urwick, Harold Koontz, Cyril O'Donnell và James Stoner.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ HỌC www. TỔ CHỨC VÀ MÔI TRƢỜNG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC 1. MÔI TRƢỜNG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC www. TỔ CHỨC • ĐỊNH NGHĨA • Là tập hợp của hai hay nhiều ngƣời cùng hoạt động trong những hình thái cơ cấu nhất định để đạt đƣợc những mục đích chung.

• CÁC HÌNH THỨC TỒN TẠI • Các tổ chức đang tồn tại trong xã hội vô cùng phong phú và đa dạng.vn CÁC ĐẶC TRƢNG CƠ BẢN CỦA TỔ CHỨC • Mang tính mục đích. • Gồm nhiều ngƣời (một tập thể). • Hoạt động theo những cách thức nhất định để đạt mục đích - các kế hoạch. • Phải thu hút và phân bổ các nguồn lực cần thiết để đạt đƣợc mục đích của mình.

• Hoạt động trong mối quan hệ tƣơng tác với các tổ chức khác. • Cần có những nhà quản trị www.vn CÁC HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN CỦA TỔ CHỨC • Tìm hiểu và dự báo • Tìm kiếm và huy động • Tìm kiếm các yếu tố đầu vào • Tiến hành tạo ra các sản phẩm và dịch vụ • e. Cung cấp các sản phẩm và dịch vụ • g. Thu lợi ích và phân phối lợi ích.

Hoàn thiện, đổi mới các sản phẩm, dịch vụ. Đảm bảo chất lƣợng về các hoạt động và các sản phẩm, dịch vụ của tổ chức. MÔI TRƢỜNG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC • KHÁI NIỆM • Môi trƣờng của tổ chức là tập hợp các yếu tố có mối quan hệ tƣơng tác với tổ chức và có ảnh hƣởng nhất định tới sự tồn tại và phát triển của một tổ chức. • PHÂN LOẠI MÔI TRƢỜNG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC • + Môi trƣờng vĩ mô: Điều kiện kinh tế, hệ thống luật pháp, môi trƣờng văn hóa, xã hội, Điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế quốc tế, trình độ công nghệ… • + Môi trƣờng vi mô: trình độ cạnh tranh, các nhà cung cấp đầu vào, các sản phẩm thay thế, khách hàng… • + Môi trƣờng nội bộ của tổ chức: gồm các yếu tố của tổ chức nhƣ nguồn lao động, hệ thống cơ sở vật chất kĩ thuật, khả năng khai thác và xử lý thông tin… www.

MÔI TRƢỜNG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC • TÁC ĐỘNG QUA LẠI CỦA MÔI TRƢỜNG • - Môi trƣờng có thể đƣa lại cho tổ chức những tác động tiêu cực hoặc tích cực đối với hoạt động của tổ chức, tức là nó có thể đem đến những cơ hội hoặc những nguy cơ đe doạ tổ chức. • - Ngƣợc lại, trong quá trình hoạt động, tổ chức cũng có những tác động tích cực hoặc tiêu cực đối với môi trƣờng nhƣ: có thể cải thiện hay phá hoại môi trƣờng… www. QUẢN TRỊ TỔ CHỨC • 1. KHÁI NIỆM VỀ QUẢN TRỊ • 1.

ĐẶC ĐIỂM QUẢN TRỊ • 1. VAI TRÒ CỦA QUẢN TRỊ TỔ CHỨC • 1. CÁC CHỨC NĂNG QUẢN TRỊ TỔ CHỨC www.vn Quản trị là những hoạt động phát sinh từ tập hợp của nhiều ngƣời, một cách có ý thức, để nhằm hoàn thành những mục tiêu chung. Quản trị là sự phối hợp có hiệu quả hoạt động của các cộng sự khác nhau trong quá trình thực hiện mục tiêu chung www.vn Quản trị là tiến trình hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm tra/kiểm soát những hoạt động của các thành viên trong tổ chức và sử dụng tất cả những nguồn lực của tổ chức để đạt đƣợc mục tiêu đã đề ra Hoạch Định Kiểm Soát Tổ Chức Điều khiển www.vn "Quản trị là sự tác động có tổ chức, có hƣớng đích của chủ thể quản trị lên đối tƣợng quản trị và khách thể quản trị nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng và cơ hội của tổ chức để đạt đƣợc mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trƣờng".vn Tại sao phải quản trị ? Tính chất xã hội hóa của lao động và sản xuất Tác dụng to lớn của quản trị Do có sự hạn chế của các nguồn lực Do việc tăng tính hiệu quả của tổ chức là yêu cầu sống còn của tổ chức.

“Một nhà quản trị giỏi có thể biến rơm thành vàng và một nhà quản trị tồi sẽ làm ngƣợc lại” www.vn Tầm quan trọng của quản trị Phat huy ƣu điểm và khắc phục nhƣợc điểm của tổ chức Sử dụng tốt các nguồn lực bên trong ,bên ngoài Giúp tổ chức phát triển với tốc độ nhanh “Một nhà quản trị giỏi có thể biến rơm thành vàng và một nhà quản trị tồi sẽ làm ngƣợc lại” Đặc điểm quản trị • Hoạt động quản trị chỉ có thể diễn ra khi có đủ ba yếu tố: Chủ thể quản trị, đối tƣợng quản trị và mục tiêu quản trị. • Hoạt động quản trị bao giờ cũng gắn với việc trao đổi thông tin quản trị và đều có mối liên hệ ngƣợc • Quản trị bao giờ cũng có khả năng thích nghi • Quản trị là một khoa học, một nghệ thuật • Quản trị gắn với quyền lực - lợi ích - danh tiếng www.vn Chức năng quản trị • Khái niệm : Chức năng quản trị là hình thức biểu hiện sự tác động có chủ đích của chủ thể quản trị lên đối tƣợng và khách thể quản trị • Thực chất là tập hợp những nhiệm vụ khác nhau mà chủ thể quản trị phải tiến hành trong quá trình quản trị.vn Các chức năng quản trị • * Theo các triết gia phƣơng đông : • Trị đạo • Trị thể • Trị tài • Trị thuật • Trị phong www.vn Các chức năng quản trị(tt) • * THEO CÁC NHÀ NGHIÊN CỨU TỪ CUỐI THẾ KỶ 19 ĐẾN ĐẦU THẾ KỶ 20: • - Gulick và urwich nêu lên 7 chức năng: lập kế hoạch, tổ chức, bố trí nhân sự, thực hiện, phối hợp, kiểm định, tài chính. • - Henri Fayol nêu lên 5 chức năng: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, phối hợp, kiểm tra. • - Koontz và O'Donnell nêu lên 5 chức năng: lập kế hoạch, tổ chức, bố trí nhân sự, lãnh đạo, kiểm tra.

• James Stoner nêu lên 4 chức năng: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra.vn Các chức năng quản trị(tt) • *Theo quá trình quản trị có thể gộp các chức năng quản trị thành 4 nhóm: • + Hoạch định: bao gồm việc xác định mục tiêu hoạt động, xây dựng chiến lƣợc tổng thể để đạt mục tiêu và thiết lập một hệ thống các kế hoạch để phối hợp các hoạt động • + Tổ chức: bao gồm xác định việc phải làm, ngƣời nào phải làm, phối hợp hoạt động ra sao, bộ phận nào đƣợc hình thành, quan hệ giữa các bộ phận và hệ thống quyền hành trong tổ chức đó nhƣ thế nào • + Điều khiển: sử dụng quyền hành để giao việc cho nhân viên, động viên đôn đốc, nhắc nhở, thúc đẩy quá trình thực hiện của ngƣời thừa hành. • + Kiểm soát: bao gồm xác định kết quả thu thập thông tin về thực tế, tiến hành các biện pháp điều chỉnh bổ sung những sai sót, nhằm đảm bảo tổ chức hoàn thành đúng mục tiêu www.vn Các chức năng quản trị(tt) • *Theo các lĩnh vực của hoạt động quản trị: • Quản trị đƣợc chia thành các lĩnh vực quản trị chuyên sâu • Quản trị nhân sự • Quản trị tài chính • Quản trị Marketing • Quản trị chất lƣợng sản phẩm • Quản trị dự án đầu tƣ • Quản trị trang thiết bị • …… www. NHÀ QUẢN TRỊ TRONG TỔ CHỨC • 1. NHÀ QUẢN TRỊ LÀ AI ? • 1.

VAI TRÒ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ • 1. CÁC CẤP BẬC CỦA NHÀ QUẢN TRỊ • 1. KỸ NĂNG CỦA NHÀ QUẢN TRỊ • 1.5 CÁC TỐ CHẤT CẦN CÓ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ www.vn Nhà quản trị là ai? • + Là các chủ thể quản trị • + Là ngƣời điều khiển công việc của ngƣời khác, liên kết phối hợp nhịp nhàng các hoạt động của các cá nhân, các bộ phận khác nhau trong tổ chức • + Là ngƣời chỉ huy công việc của nhiều ngƣời, nhƣng cũng có trƣờng hợp nhà quản trị làm cả công việc của ngƣời dƣới quyền • + Là ngƣời nắm giữ những chức danh nhất định trong bộ máy quản trị của tổ chức.vn NHÀ QUẢN TRỊ CÓ VAI TRÒ GÌ ? Vai Trò Đại Diện Chào mừng khách, ký văn bản, luật lệ … Vai Trò Lãnh Đạo Phối hợp & kiểm tra thuộc cấp … Vai Trò Liên Lạc Quan hệ với ngƣời khác trong & ngoài tổ chức … www.vn NHÀ QUẢN TRỊ CÓ VAI TRÒ GÌ ? Thu Thập Thông Tin Qua các báo, tạp chí, báo cáo …, những thông tin nội bộ & bên ngoài tổ chức có thể ảnh hƣởng đến tổ chức Truyền Đạt Thông Chuyển tải các thông tin trong nội bộ tổ chức Tin Nội Bộ thông qua các cuộc họp, điện thoại… Truyền Thông ra Cung cấp thông tin ra bên ngoài tổ chức thông Bên Ngoài qua các phƣơng tiện thông tin… www.vn NHÀ QUẢN TRỊ CÓ VAI TRÒ GÌ ? Doanh Nhân Hành động nhƣ một ngƣời tiên phong, cải tiến các hoạt động của tổ chức, phát triển các chƣơng trình hành động Giải Quyết các Thực hiện các điều chỉnh cần thiết khi tổ chức Xáo Trộn đối mặt với những khó khăn không tiên liệu trƣớc, những cuộc khủng hoảng… Phân Phối Phân bổ ngân sách, nhân lực, thời gian … Nguồn Lực Đàm Phán Thƣơng lƣợng, đàm phán… www.vn Quản Trị Viên Cấp Cao: Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc, Giám đốc … Xây dựng chiến lƣợc, kế hoạch hành động và phát triển tổ chức Quản Trị Viên Cấp Trung: Trƣởng phòng, Quản đốc, Cửa hàng trƣởng … Cụ thể hóa thành các NV để thực hiện kế hoạch và chính sách,CL của tổ chức Quản Trị Viên Cấp Cơ Sở: Tổ trƣởng, Nhóm trƣởng, Trƣởng ca… Hƣớng dẫn, đốc thúc, điều khiển ngƣời thừa hành trong công việc hàng ngày Cấp cao Cấp trung Cấp cơ sở Kỹ Năng Tƣ Duy Kỹ Năng Nhân Sự Kỹ Năng nghiÖp vô www.vn Các tố chất cần có của nhà quản trị • Trí tuệ • Tính quyết đoán • Ý chí • Bề dày kinh nghiệm • Khả năng sử dụng mưu kế www. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU QUẢN TRỊ HỌC • 1.

ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU • 1. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU www.vn ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU QTH • ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU • Các quan hệ phát sinh trong quá trình hoạt động của các tổ chức. • MỤC ĐÍCH • +Nhằm tìm ra những quy luật và cơ chế vận dụng những quy luật đó trong quá trình tác động lên con người, • +Cung cấp các kiến thức cơ bản làm nền tảng cho việc nghiên cứu sâu các môn học khác www.vn ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU QTH • PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU QUẢN TRỊ HỌC • - Phƣơng pháp chung :duy vật biện chứng,duy vật lịch sử • - Phƣơng pháp riêng: toán, thống kê, tâm lý và xã hội học, phƣơng pháp phân tích, phƣơng pháp ….