Tìm Hiểu Đặc Sắc Nghệ Thuật Của Nhà Văn Nguyễn Tuân Trước Cách Mạng Tháng Tám 1945

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu văn học việt nam tìm hiểu đặc sắc nghệ thuật của nhà văn nguyễn tuân trước cách mạng tháng tám năm, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn Học Việt Nam
• Đề tài: Tìm Hiểu Đặc Sắc Nghệ Thuật Của Nhà Văn Nguyễn Tuân Trước Cách Mạng Tháng Tám Năm 1945
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghệ Thuật Nguyễn Tuân Trước Cách Mạng Tháng Tám 1945

Nghệ thuật của nhà văn Nguyễn Tuân trước Cách mạng tháng Tám 1945 mang đậm dấu ấn cá nhân và phong cách độc đáo. Ông không chỉ là một nhà văn mà còn là một nghệ sĩ tài hoa, người đã để lại nhiều tác phẩm có giá trị cho nền văn học Việt Nam. Những tác phẩm của ông thể hiện sự say mê cái đẹp và khát vọng nghệ thuật, đồng thời phản ánh những trăn trở về cuộc sống và con người. Qua đó, nghệ thuật Nguyễn Tuân không chỉ đơn thuần là sự sáng tạo mà còn là một hành trình tìm kiếm cái đẹp trong cuộc sống.

1.1. Đặc Điểm Nghệ Thuật Của Nguyễn Tuân

Nghệ thuật của Nguyễn Tuân được xây dựng trên nền tảng của sự tôn trọng cái đẹp và sự sáng tạo không ngừng. Ông thường sử dụng ngôn ngữ phong phú, hình ảnh sinh động để khắc họa tâm tư, tình cảm của nhân vật. Những tác phẩm như 'Vang bóng một thời' hay 'Một chuyến đi' thể hiện rõ nét phong cách nghệ thuật độc đáo của ông.

1.2. Tác Động Của Thời Đại Đến Nghệ Thuật Nguyễn Tuân

Thời kỳ trước Cách mạng tháng Tám 1945 là giai đoạn đầy biến động, ảnh hưởng lớn đến tư tưởng và sáng tác của Nguyễn Tuân. Ông đã phản ánh những khía cạnh của xã hội đương thời qua lăng kính nghệ thuật, từ đó tạo nên những tác phẩm có chiều sâu và giá trị.

II. Vấn Đề Nghệ Thuật Trong Tác Phẩm Của Nguyễn Tuân

Trong các tác phẩm của Nguyễn Tuân, vấn đề nghệ thuật luôn được đặt lên hàng đầu. Ông quan niệm rằng nghệ thuật không chỉ là phương tiện để thể hiện cái đẹp mà còn là cách để khám phá và hiểu biết về cuộc sống. Những nhân vật trong tác phẩm của ông thường là những người yêu cái đẹp, sống hết mình với đam mê và khát vọng.

2.1. Nhân Vật Trong Tác Phẩm Nguyễn Tuân

Nhân vật trong các tác phẩm của Nguyễn Tuân thường mang tính biểu tượng, thể hiện những khát vọng và nỗi đau của con người. Họ là những người nghệ sĩ, những tâm hồn nhạy cảm, luôn tìm kiếm cái đẹp trong cuộc sống.

2.2. Ngôn Ngữ Và Hình Ảnh Trong Tác Phẩm

Ngôn ngữ của Nguyễn Tuân rất phong phú và đa dạng, với nhiều hình ảnh sinh động, giàu sức gợi. Ông sử dụng ngôn từ như một công cụ để tạo nên những bức tranh nghệ thuật sống động, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn về thế giới xung quanh.

III. Phương Pháp Sáng Tác Của Nguyễn Tuân

Phương pháp sáng tác của Nguyễn Tuân rất độc đáo, thể hiện qua cách ông xây dựng cốt truyện và phát triển nhân vật. Ông thường kết hợp giữa thực tế và hư cấu, tạo nên những tác phẩm vừa mang tính hiện thực vừa có chiều sâu nghệ thuật.

3.1. Kỹ Thuật Kể Chuyện Trong Tác Phẩm

Kỹ thuật kể chuyện của Nguyễn Tuân thường sử dụng lối viết tự sự, kết hợp giữa miêu tả và phân tích tâm lý nhân vật. Điều này giúp người đọc dễ dàng tiếp cận và cảm nhận được những thông điệp mà tác giả muốn truyền tải.

3.2. Sự Kết Hợp Giữa Nghệ Thuật Và Cuộc Sống

Ông luôn tìm cách kết hợp giữa nghệ thuật và cuộc sống, từ đó tạo nên những tác phẩm có giá trị nhân văn sâu sắc. Những trải nghiệm cá nhân của ông thường được lồng ghép vào tác phẩm, tạo nên sự chân thực và gần gũi.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghệ Thuật Nguyễn Tuân

Nghệ thuật của Nguyễn Tuân không chỉ có giá trị về mặt văn học mà còn có thể áp dụng trong giảng dạy và nghiên cứu. Những tác phẩm của ông thường được đưa vào chương trình học, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về văn học Việt Nam và nghệ thuật viết.

4.1. Giá Trị Giáo Dục Của Tác Phẩm

Các tác phẩm của Nguyễn Tuân thường mang lại nhiều bài học quý giá về cuộc sống, tình yêu và cái đẹp. Chúng có thể được sử dụng như tài liệu giảng dạy trong các trường học, giúp học sinh phát triển tư duy và cảm nhận nghệ thuật.

4.2. Nghiên Cứu Văn Học Việt Nam Qua Nghệ Thuật Nguyễn Tuân

Việc nghiên cứu nghệ thuật của Nguyễn Tuân giúp các nhà nghiên cứu có cái nhìn sâu sắc hơn về văn học Việt Nam giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám. Những đóng góp của ông đã tạo nên một nền tảng vững chắc cho các thế hệ nhà văn sau này.

V. Kết Luận Về Nghệ Thuật Nguyễn Tuân Trước Cách Mạng Tháng Tám 1945

Nghệ thuật của Nguyễn Tuân trước Cách mạng tháng Tám 1945 là một phần không thể thiếu trong nền văn học Việt Nam. Ông đã để lại một di sản văn học phong phú, đa dạng và có giá trị. Những tác phẩm của ông không chỉ phản ánh tâm tư, tình cảm của con người mà còn là những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, góp phần làm phong phú thêm cho văn học dân tộc.

5.1. Di Sản Nghệ Thuật Của Nguyễn Tuân

Di sản nghệ thuật của Nguyễn Tuân không chỉ dừng lại ở những tác phẩm mà còn là những giá trị tư tưởng, nghệ thuật mà ông để lại cho thế hệ sau. Ông đã mở ra một hướng đi mới cho văn học Việt Nam, khẳng định vị trí của mình trong lòng độc giả.

5.2. Tương Lai Của Nghiên Cứu Nghệ Thuật Nguyễn Tuân

Nghiên cứu về nghệ thuật của Nguyễn Tuân vẫn còn nhiều điều để khám phá. Những tác phẩm của ông sẽ tiếp tục được nghiên cứu, giảng dạy và truyền cảm hứng cho các thế hệ nhà văn, nhà nghiên cứu sau này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Quan điểm nghệ thuật của nhà văn Nguyễn Tuân Cuộc đời và sự nghiệp văn học của nhà văn Nguyễn Tuân đã có những đóng góp quan trọng đối với nền văn học dân tộc và nhân loại. Qua những trang viết của nhà văn, người đọc có thể nhận ra được đó là văn chương của Nguyễn Tuân, những câu chữ này là của riêng Nguyễn Tuân. Ngay từ những tác phẩm đầu tiên của ông người đọc đã có thể nhận ra cái riêng, cái độc đáo tài hoa, uyên bác của cá nhân nhà văn. Nhà văn Nguyễn Tuân là người có tài, có sự am hiểu sâu sắc, có vốn từ phong phú, có lòng say mê nghề nghiệp, ham tìm tòi sáng tạo.

Mọi câu, mọi chữ nhà văn sử dụng rất hợp lý vừa lại có duyên, dường như có sự hoà quyện cả thơ, ca, nhạc, họa. Nhà văn Anh Đức đã khẳng định Nguyễn Tuân rất xứng đáng là: "Một bậc thầy của nghệ thuật ngôn từ. một nhà văn độc đáo vô song mà mỗi dòng chữ tuôn ra đầu ngọn bút đều như có đóng một dấu triện riêng"(56/524). Không phải dễ gì nhà văn nào cũng xây dựng được cho mình một phong cách riêng, mà thực ra chỉ những nhà văn lớn, có tài năng mới có thể xây dựng cho mình một phong cách riêng độc đáo.

Đối với nhà văn Nguyễn Tuân, trải qua hơn 60 năm cầm bút đã để lại cho đời một di sản văn học đáng quý. Để hiểu được các sáng tác của nhà văn Nguyễn Tuân, trước hết chúng ta phải hiểu được: Quan điểm nghệ thuật của Nguyễn Tuân. Quan điểm nghệ thuật của Nguyễn Tuân là một vấn đề khá phức tạp, có nhiều mâu thuẫn, không nhất quán, nhất là giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám năm 1945. Khi bàn tới quan điểm nghệ thuật của Nguyễn Tuân, Nguyễn Đăng Mạnh trong Lời giới thiệu tuyển tập Nguyễn Tuân, tập 1, năm 1981 11 có viết: "Một nhà văn của quan điểm duy mỹ (.) một môn đồ của thuyết nghệ thuật vị nghệ thuật (.) chỉ trọng cái đẹp hình thức, không cần nội dung, chủ trương viết văn không khuynh hướng, nghĩa là muốn đặt nghệ thuật lên trên mọi thứ thiện ác ở đời"(56/91).

Theo Nguyễn Đăng Mạnh quan điểm ấy được thể hiện ngay trong các sáng tác của nhà văn Nguyễn Tuân: "Thể hiện ngay ở những nhân vật ưa thích nhất của ông trước cách mạng: những con người tài hoa tài tử, dù tĩnh tại hay xê dịch đối với cuộc sống, đối với quê hương đều chỉ là những kẻ ăn tạm, ở nhờ, những con người sinh ra dường như chỉ để ngắm đời, ngoạn cảnh cho giác quan được no nê thanh sắc và để trổ tài khoe chữ, chứ không chịu gánh lấy một trách nhiệm xã hội nào"(56/91). Quan điểm nghệ thuật ấy không chỉ được thể hiện thông qua những hình tượng nhân vật trong tác phẩm của nhà văn, mà nhiều khi còn được thể hiện dưới dạng những khái niệm hoặc những câu chữ trực tiếp trong tác phẩm. Trong tác phẩm Nguyễn nhà văn Nguyễn Tuân có viết: "Mỹ thuật vốn không là bà con với luân lý của thời đại. Một thằng ăn cắp đã trở nên đẹp đẽ vô cùng khi hắn cắt túi người ta rất gọn, rất nhanh"(9/1011).

Đối với nhà văn Nguyễn Tuân, dường như nghệ thuật là tất cả, quan niệm "nghệ thuật vị nghệ thuật" được xem như một tiêu chuẩn của lý tưởng thẩm mĩ. Khát vọng của nhà văn muốn vươn tới và thể hiện trong tác phẩm của mình là "cái đẹp" và chỉ "cái đẹp" mà thôi. Trong tuỳ bút Tóc chị Hoài Nguyễn Tuân cho rằng: "Cái người nào trong suốt một đời người mà không được ngắm một mớ tóc cho tử tế thì cái thẩm mĩ quan của người ấy còn lung lay lắm"(13/338). Nhiều khi Nguyễn Tuân còn ca ngợi vẻ đẹp ma quái của tiếng đàn, cuộc đàn hát cứ như một thứ thôi miên, dường như tiếng đàn làm cho người ta quên đi mọi thứ ở trên đời: "Người ta vừa hát, vừa khóc và người ta đàn đến cái mức hộc máu ra mà gục chết dưới gốc nhạc khí"(13/407).

12 Như vậy chúng ta có thể thấy rằng: trước Cách mạng tháng Tám quan điểm nghệ thuật của Nguyễn Tuân rất trọng cái đẹp hình thức, thậm chí có lúc đến mức cực đoan. Nói như vậy cũng không có nghĩa là lúc nào quan điểm ấy cũng chi phối ngòi bút của ông. Bởi lẽ có nhiều trang viết của Nguyễn Tuân đã thể hiện thái độ yêu ghét, trọng khinh rõ ràng mà không phải xuất phát từ tiêu chuẩn hình thức. Những trang viết về nhân vật Huấn Cao trong truyện ngắn Chữ người tử tù là một ví dụ: Huấn Cao là một nghệ sĩ tài hoa, có tài viết chữ nổi tiếng tỉnh Sơn, mà chơi chữ là một thú chơi tao nhã của người xưa, rất nhiều người mơ ước, đặc biệt là viên quan coi ngục mơ ước có được chữ của Huấn Cao treo trong nhà: "Có được chữ Huấn Cao mà treo là có một báu vật ở trên đời"(13/100).

Huấn Cao không chỉ là một nghệ sĩ tài hoa mà còn là một bậc anh hùng cứu nước, tuy chí lớn không thành nhưng lúc nào cũng giữ tư thế hiên ngang bất khuất. Huấn Cao coi thường quyền lực, khinh bỉ viên quan coi ngục. Nhưng sau khi hiểu được tấm lòng của viên quản ngục, một con người mặc dù ở chốn ngục tù đen tối nơi cái ác, cái xấu ngự trị mà vẫn biết yêu, biết quý cái đẹp, Huấn Cao đã đồng ý cho chữ: "Nào ta có biết đâu một người như thầy Quản đây mà lại có những sở thích cao quý như vậy. Thiếu chút nữa, ta đi phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ"(13/101).

Không những thế mà Huấn Cao còn khuyên nhủ rất chí tình đối với viên quản ngục: "Ta khuyên thầy Quản nên thay đổi chốn ở đi (.) ở đây khó giữ thiên lương cho lành vững, rồi cũng nhem nhuốc mất cả đời lương thiện"(13/102). Như vậy vẻ đẹp trong nhân cách của Huấn Cao có sự thống nhất giữa tài hoa, khí phách hiên ngang và cái tâm trong sáng. Qua hình tượng nhân vật Huấn Cao, chúng ta thấy được một phương diện nào đó trong quan niệm về cái đẹp của nhà văn Nguyễn Tuân: cái tài gắn với cái đẹp - cái đẹp ở vẻ tài hoa, cái đẹp ở khí phách hiên ngang bất khuất và cái đẹp ở tâm hồn trong sáng của con người. Trong tác phẩm Vang bóng một thời, Nguyễn Tuân say sưa 13 đi tìm vẻ đẹp của một thời xưa cũ mà nay chỉ còn vang bóng.

Đây là một công việc có ý nghĩa lớn lao: phải yêu quý và muốn lưu giữ lại những vẻ đẹp đã qua thì tác giả mới say sưa, miệt mài viết về nó như vậy. Chữ người tử tù nói riêng hay Vang bóng một thời nói chung là một tác phẩm đặc sắc đánh dấu bước đường trở lại tìm những vẻ đẹp xưa mà người đời thường quên lãng. Trong truyện Bữa rượu máu in trong tập Vang bóng một thời cũng vậy, không phải chỉ có chủ nghĩa hình thức là chủ đạo mà truyện còn có nội dung xã hội mang ý nghĩa sâu sắc. Thông qua những hình tượng, những chi tiết trong truyện tác giả đã lên án và tố cáo chế độ tàn bạo của thực dân Pháp cùng tội ác của những tên bán nước hại dân, chúng đã bày ra nghệ thuật chém đầu người.

Trong truyện dường như tác giả có vẻ rất thản nhiên khi miêu tả cảnh tên công sứ Tây và thằng Tổng đốc, vui vẻ chúc rượu nhau trước khi ra lệnh chém đầu mấy nghĩa quân Bãi Sậy. Đây là hành động của những kẻ độc ác, man rợ, lạnh lùng thản nhiên trước cái chết của những người nghĩa quân yêu nước. Chính vì thế mà tội ác của chúng gây ra cuối cùng phải trả giá. Bỗng nhiên một cơn lốc dữ dội đột ngột xoáy bốc cát mù mịt đuổi theo chúng, ném cái mũ của tên công sứ lăn lộn dưới bãi cỏ pháp trường.

Đây là một trong những chi tiết thật sâu sắc của tác phẩm thể hiện thái độ phê phán kín đáo và không kém phần thâm thuý của tác giả. Nếu nhìn từ góc độ lịch sử cụ thể để xem xét quan điểm nghệ thuật của nhà văn Nguyễn Tuân, chúng ta có thể hiểu được những mâu thuẫn trong quan điểm nghệ thuật của nhà văn. Nhà văn Nguyễn Tuân vốn là môn đồ của thuyết: "nghệ thuật vị nghệ thuật", "trọng cái đẹp hình thức". Nhà văn có quay lưng lại với hiện thực nhưng đó là hiện thực đen tối của xã hội thực dân phong kiến, chứ không phải quay lưng lại với những tinh hoa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc cũng như những cảnh đẹp nên thơ của quê hương, đất nước.

Trước Cách mạng tháng Tám nhà văn chưa đủ sức mạnh để chống lại 14 xã hội thực dân phong kiến mặc dù ông có lòng yêu dân, yêu nước tha thiết. Vì thế tất cả những gì mà ông yêu quý cũng như tâm sự của chính mình Nguyễn Tuân đều gửi gắm vào trong các tác phẩm văn chương. Qua các tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân, người đọc nhận thấy: suốt cả cuộc đời cầm bút của mình, Nguyễn Tuân đã khao khát đi tìm và tôn thờ cái đẹp, cái thật trong cuộc sống hiện tại, trong quá khứ, trong cả cuộc sống giang hồ, xê dịch. Chính vì thế mà trong bài điếu văn truy điệu nhà văn Nguyễn Tuân, nhà văn Nguyễn Đình Thi có viết: "Tôi nghĩ rằng có lẽ trong những trang viết của Nguyễn Tuân ở dưới sâu những cái bề ngoài nổi gai góc hoặc phiêu lãng, ở đằng sau những sự ngoa ngoắt và cả khinh bạc của một thời ngột ngạt, quẩn quanh, tù túng, bế tắc, ở dưới sâu tất cả những cái ấy là sự đi tìm cái đẹp và đi tìm cái thật, là nỗi khao khát cái đẹp và nỗi khao khát cái thật, là lòng yêu cái đẹp và yêu cái thật"(56/547).

Trong bài Nguyễn Tuân và cái đẹp, nhà nghiên cứu Hà Văn Đức có viết về quan niệm của nhà văn Nguyễn Tuân: "Tách rời cái đẹp khỏi cái có ích, đề cao cái đẹp thuần tuý không vụ lợi (.) cái đẹp chỉ nhằm thoả mãn, đáp ứng những khoái cảm thẩm mĩ của cá nhân"(56/180). Về phương diện nào đó quan niệm của Nguyễn Tuân có điểm gặp gỡ tương đồng với Kant - nhà triết học Đức nổi tiếng, người đề xướng nhận thức duy tâm chủ quan. Kant cho rằng: "Cái đẹp không phải ở má hồng người thiếu nữ mà là trong con mắt xanh của kẻ si tình". Chính tư tưởng ấy đã nhiều lần bộc lộ trong các tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 như: Vang bóng một thời, Thiếu quê hương, Chiếc lư đồng mắt cua, Tóc chị Hoài.