Phê Bình Văn Học Của Lê Tràng Kiều Trước Cách Mạng Tháng Tám 1945

Khám phá luận văn thạc sĩ phê bình văn học của Lê Tràng Kiều trước Cách mạng tháng Tám 1945, phân tích sâu sắc và giá trị lịch sử.

• Tác giả: Bùi Thị Hội
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Thiện
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn Học
• Đề tài: Phê Bình Văn Học Lê Tràng Kiều Trước Cách Mạng Tháng Tám 1945
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: LÊ TRÀNG KIỀU - CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP
• 1.1. Bối cảnh thời đại
• 1.2. Vài nét về sự phát triển của lý luận phê bình văn học Việt Nam
• 1.3. Cuộc đời và sự nghiệp của Lê Tràng Kiều
• 2. CHƯƠNG II: QUAN NIỆM VĂN HỌC CỦA LÊ TRÀNG KIỀU
• 2.1. Vấn đề chức năng của văn học và thiên chức của nhà văn
• 2.2. Vấn đề tài năng và phong cách của người nghệ sĩ
• 2.3. Vấn đề nội dung và hình thức của tác phẩm
• 2.4. Vấn đề tự do trong sáng tạo nghệ thuật
• 3. CHƯƠNG III: LÊ TRÀNG KIỀU - NHÀ PHÊ BÌNH THƠ MỚI ĐẦU TIÊN
• 3.1. Quan niệm của Lê Tràng Kiều về phê bình văn học
• 3.2. Người có công đầu tiên khẳng định sự thắng lợi của phong trào thơ Mới
• 3.3. Khám phá phong cách độc đáo của nhiều nhà thơ mới
• 3.4. Vài nét về phương pháp phê bình văn học của Lê Tràng Kiều
• PHẦN KẾT LUẬN
• THƯ MỤC THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phê Bình Văn Học Lê Tràng Kiều 1930 1945

Lê Tràng Kiều là một nhà phê bình văn học có nhiều đóng góp cho nền phê bình văn học Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám 1945. Cùng với Hoài Thanh và Lưu Trọng Lư, ông là thành viên của Văn phái Phương Đông, tham gia chấp bút Văn chương và hành động và tích cực ủng hộ Thơ mới trong cuộc tranh luận thơ mới, thơ cũ (1932-1941). Tuy không có tác phẩm chuyên về phê bình như Hoài Thanh, các bài nghiên cứu của ông nếu được tập hợp lại cũng có thể thành một cuốn sách đáng kể. Vấn đề không nằm ở số lượng mà ở những đóng góp của ông trong tiến trình phê bình văn học Việt Nam. Tuy nhiên, dường như Lê Tràng Kiều đã bị lãng quên. Gần đây, giới nghiên cứu đã sưu tập và công bố khá đầy đủ các tác phẩm phê bình văn học của Lê Tràng Kiều và đưa ra những đánh giá tích cực.

1.1. Tiểu sử và sự nghiệp văn chương của Lê Tràng Kiều

Lê Tràng Kiều, một cái tên có thể còn xa lạ với nhiều người, ngay cả sinh viên chuyên ngành văn học. Ông là một nhà văn, nhà báo. Đáng quý trọng là có khá nhiều bài vun đắp cho tinh thần chiến đấu của nhân dân và đất nước vì độc lập tự do thống nhất. Trong khoảng 10 năm trở lại đây với sự nỗ lực của giới nghiên cứu trong đó có Nguyễn Ngọc Thiện, Mã Giang Lân, Nguyễn Xuân Sanh, Anh Chi thì những tác phẩm của Lê Tràng Kiều trước Cách mạng tháng Tám mới được xuất hiện trước công chúng. Các nhà nghiên cứu này đã sưu tập và công bố khá đầy đủ các tác phẩm phê bình văn học của Lê Tràng Kiều và đưa ra những đánh giá tích cực về ông.

1.2. Sự lãng quên và tái khám phá Lê Tràng Kiều

Trong Tổng tập văn học Việt Nam, phần về Lê Tràng Kiều chỉ có vài dòng, không rõ năm sinh, năm mất, quê quán. Điều này khiến việc nghiên cứu di sản lý luận của ông ít được chú ý. Người ta biết đến Hoài Thanh với Một thời đại trong thi ca, nhưng ít ai biết Lê Tràng Kiều đã ca ngợi Thơ Mới một cách toàn vẹn trước đó, góp phần mở ra thời kỳ thắng thế của phong trào Thơ Mới. Gần đây, các nhà nghiên cứu đã bắt đầu nhận ra những đóng góp của Lê Tràng Kiều đối với nền phê bình văn học.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Phê Bình Văn Học Lê Tràng Kiều

Nghiên cứu về Lê Tràng Kiều đối diện với nhiều thách thức, chủ yếu do thiếu hụt tư liệu và sự lãng quên trong lịch sử văn học. Việc sưu tầm đầy đủ các tác phẩm của ông là một quá trình khó khăn, đòi hỏi sự kiên trì và nỗ lực của các nhà nghiên cứu. Bên cạnh đó, việc đánh giá khách quan và toàn diện những đóng góp của Lê Tràng Kiều cũng gặp khó khăn do sự chi phối của các quan điểm chính trị và sự thiếu vắng các công trình nghiên cứu chuyên sâu. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, sự hỗ trợ từ các cơ quan văn hóa và sự quan tâm của công chúng.

2.1. Thiếu hụt tư liệu và khó khăn trong sưu tầm

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu hụt thông tin về cuộc đời và sự nghiệp của Lê Tràng Kiều. Nhiều tác phẩm của ông bị thất lạc hoặc chưa được công bố rộng rãi, gây khó khăn cho việc nghiên cứu và đánh giá. Các nhà nghiên cứu phải tốn nhiều thời gian và công sức để sưu tầm các tư liệu này từ các thư viện, tạp chí cũ và các nguồn khác.

2.2. Đánh giá khách quan trong bối cảnh lịch sử

Việc đánh giá công bằng những đóng góp của Lê Tràng Kiều trong bối cảnh lịch sử cũng là một thách thức. Các quan điểm chính trị và các trào lưu văn học khác nhau có thể ảnh hưởng đến cách nhìn nhận và đánh giá các tác phẩm của ông. Cần có sự khách quan và toàn diện để đưa ra những nhận định chính xác về giá trị của phê bình văn học của Lê Tràng Kiều.

2.3. Sự khuất lấp trước những tên tuổi lớn

Tên tuổi của Lê Tràng Kiều phần nào bị khuất lấp trước những tên tuổi lớn như Hoài Thanh và Lưu Trọng Lư. Điều này khiến cho việc nghiên cứu về ông ít được chú ý và đầu tư hơn. Tuy nhiên, việc nghiên cứu Lê Tràng Kiều sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự phát triển của phê bình văn học Việt Nam trong giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám.

III. Quan Điểm Văn Học Của Lê Tràng Kiều Nghiên Cứu Chi Tiết

Quan điểm văn học của Lê Tràng Kiều thể hiện qua các bài phê bình và nghiên cứu trước Cách mạng. Ông chú trọng chức năng của văn học và thiên chức của nhà văn, đề cao vai trò của tài năng và phong cách cá nhân trong sáng tạo nghệ thuật. Vấn đề nội dung và hình thức của tác phẩm cũng được ông phân tích sâu sắc. Lê Tràng Kiều cũng nhấn mạnh sự tự do trong sáng tạo nghệ thuật, không gò bó theo khuôn mẫu. Nghiên cứu chi tiết quan điểm này giúp hiểu rõ hơn đóng góp của ông với văn học Việt Nam. Ông đóng góp vào cuộc tranh luận nghệ thuật những năm 1935-1939.

3.1. Chức năng văn học và thiên chức nhà văn

Lê Tràng Kiều quan niệm văn học có chức năng quan trọng trong việc phản ánh hiện thực xã hội và bộc lộ tâm tư, tình cảm của con người. Nhà văn có thiên chức cao cả là dùng ngòi bút của mình để góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn. Ông thể hiện quan điểm này một cách rõ ràng trong các bài phê bình văn học của mình.

3.2. Tài năng và phong cách cá nhân nghệ sĩ

Theo Lê Tràng Kiều, tài năng và phong cách cá nhân là yếu tố then chốt tạo nên giá trị của một tác phẩm nghệ thuật. Ông khuyến khích các nhà văn phát huy tối đa khả năng sáng tạo của mình và không ngừng tìm tòi, đổi mới để tạo ra những tác phẩm độc đáo, mang đậm dấu ấn cá nhân. Trong các bài viết, ông thường phân tích kĩ phong cách của các nhà văn và nhà thơ.

3.3. Nội dung và hình thức tác phẩm văn chương

Lê Tràng Kiều xem nội dung và hình thức là hai yếu tố không thể tách rời của một tác phẩm văn học. Nội dung phải phong phú, sâu sắc, phản ánh được những vấn đề quan trọng của xã hội và con người. Hình thức phải phù hợp với nội dung, thể hiện được tài năng và phong cách của nhà văn. Ông phê bình những tác phẩm chỉ chú trọng đến hình thức mà bỏ qua nội dung.

IV. Lê Tràng Kiều Nhà Phê Bình Thơ Mới Tiên Phong Nhất

Lê Tràng Kiều được xem là một trong những nhà phê bình Thơ Mới đầu tiên ở Việt Nam. Ông có công lớn trong việc khẳng định sự thắng lợi của phong trào này, đồng thời khám phá và đánh giá cao phong cách độc đáo của nhiều nhà thơ mới. Phương pháp phê bình của ông mang tính chủ quan và cảm tính, nhưng vẫn dựa trên cơ sở phân tích tác phẩm một cách kỹ lưỡng và sâu sắc. Đóng góp của ông cho Thơ Mới có ảnh hưởng đến các nhà nghiên cứu sau này.

4.1. Đánh giá và khẳng định Thơ Mới

Trong bối cảnh cuộc tranh luận thơ mới, thơ cũ đang diễn ra sôi nổi, Lê Tràng Kiều đã mạnh dạn lên tiếng ủng hộ Thơ Mới và khẳng định sự thắng lợi của phong trào này. Ông cho rằng Thơ Mới đã mang đến một luồng gió mới cho văn học Việt Nam, giải phóng thơ ca khỏi những khuôn mẫu cũ kỹ và tạo điều kiện cho các nhà thơ tự do thể hiện cảm xúc và cá tính của mình.

4.2. Phân tích phong cách các nhà thơ mới

Lê Tràng Kiều đã dành nhiều tâm huyết để phân tích và đánh giá phong cách của các nhà thơ mới. Ông nhận ra và ca ngợi những nét độc đáo, riêng biệt trong thơ của Xuân Diệu, Huy Cận, Hàn Mặc Tử và nhiều nhà thơ khác. Những phân tích của ông giúp độc giả hiểu rõ hơn về giá trị nghệ thuật của Thơ Mới.

4.3. Phương pháp phê bình chủ quan cảm tính

Phương pháp phê bình của Lê Tràng Kiều mang tính chủ quan và cảm tính, dựa trên cảm nhận cá nhân về tác phẩm. Tuy nhiên, ông luôn cố gắng phân tích tác phẩm một cách kỹ lưỡng và sâu sắc, đưa ra những nhận xét có cơ sở và thuyết phục. Phương pháp phê bình này phù hợp với văn học lãng mạn Thơ Mới.

V. Ảnh Hưởng Của Lê Tràng Kiều Đến Phê Bình Văn Học Sau Này

Những đóng góp của Lê Tràng Kiều cho nền phê bình văn học Việt Nam đã có ảnh hưởng đến các nhà nghiên cứu và phê bình sau này. Quan điểm của ông về chức năng của văn học, vai trò của nhà văn và sự tự do trong sáng tạo vẫn còn giá trị đến ngày nay. Các phân tích của ông về Thơ Mới đã mở đường cho những nghiên cứu sâu sắc hơn về phong trào này. Dù có những hạn chế nhất định, những di sản lý luận và thực tiễn phê bình văn học của ông vẫn là một phần quan trọng trong lịch sử văn học Việt Nam.

5.1. Kế thừa và phát triển các quan điểm của Lê Tràng Kiều

Các nhà nghiên cứu sau này đã kế thừa và phát triển các quan điểm của Lê Tràng Kiều về văn học và nghệ thuật. Họ tiếp tục khẳng định vai trò của văn học trong việc phản ánh hiện thực xã hội, đề cao tài năng và phong cách cá nhân của nhà văn và ủng hộ sự tự do trong sáng tạo.

5.2. Nghiên cứu sâu hơn về Thơ Mới

Những phân tích của Lê Tràng Kiều về Thơ Mới đã khơi gợi sự quan tâm của các nhà nghiên cứu sau này. Nhiều công trình nghiên cứu đã được thực hiện để làm sáng tỏ hơn về nguồn gốc, đặc điểm và giá trị của phong trào Thơ Mới. Ông góp phần định hình quan điểm về phong trào này.

5.3. Những hạn chế và bài học kinh nghiệm

Bên cạnh những đóng góp, phê bình văn học của Lê Tràng Kiều cũng có những hạn chế nhất định. Phương pháp phê bình của ông đôi khi quá chủ quan và cảm tính. Tuy nhiên, những hạn chế này cũng là bài học kinh nghiệm cho các nhà nghiên cứu sau này, giúp họ hoàn thiện phương pháp và nâng cao chất lượng nghiên cứu.

VI. Kết Luận Giá Trị Phê Bình Lê Tràng Kiều Và Tương Lai

Nghiên cứu về phê bình văn học của Lê Tràng Kiều trước Cách mạng tháng Tám 1945 cho thấy những đóng góp quan trọng của ông đối với văn học Việt Nam. Dù còn nhiều tranh luận và cần được tiếp tục nghiên cứu, những di sản của ông vẫn có giá trị trong việc hiểu rõ hơn về tiến trình phát triển của văn học Việt Nam và phê bình văn học trong giai đoạn này. Việc tiếp tục nghiên cứu và đánh giá lại những đóng góp của Lê Tràng Kiều là cần thiết để có cái nhìn toàn diện và khách quan hơn về lịch sử văn học Việt Nam.

6.1. Tổng kết đóng góp của Lê Tràng Kiều

Lê Tràng Kiều đã có những đóng góp đáng kể cho nền phê bình văn học Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. Ông là một trong những người đầu tiên ủng hộ và đánh giá cao Thơ Mới, đồng thời có những phân tích sâu sắc về phong cách của nhiều nhà thơ mới. Quan điểm của ông về chức năng của văn học và vai trò của nhà văn vẫn còn giá trị đến ngày nay.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về Lê Tràng Kiều

Cần có những nghiên cứu sâu hơn về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của Lê Tràng Kiều để có cái nhìn toàn diện hơn về những đóng góp của ông. Các nhà nghiên cứu có thể tập trung vào việc phân tích phương pháp phê bình văn học của ông, so sánh với các nhà phê bình cùng thời và đánh giá ảnh hưởng của ông đến các nhà phê bình sau này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 1930–1945 ghi nhận bước chuyển mình mang tính cách mạng của nền văn học Việt Nam, đặc biệt là sự trỗi dậy của phong trào Thơ Mới cùng hàng loạt cuộc tranh luận học thuật sôi nổi. Trong tiến trình hiện đại hóa đó, Lê Tràng Kiều (tên thật là Lê Tài Phúng, 1912–1977) nổi lên như một ngòi bút phê bình sắc sảo, tích cực tham gia vào ít nhất 5 cuộc tranh luận văn nghệ lớn và để lại di sản với 32 tác phẩm phê bình, tiểu luận giá trị. Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ, tên tuổi của ông gần như bị che khuất trong các bộ đại tuyển tập văn học bởi định kiến lịch sử và sự thiếu hụt nguồn tư liệu công bố.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học tập trung giải quyết vấn đề phục hồi vị thế học thuật đích thực của Lê Tràng Kiều trước Cách mạng tháng Tám năm 1945. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa toàn bộ quan niệm thẩm mỹ của tác giả, phân tích các chuyên luận phê bình Thơ Mới mang tính tiên phong, và đánh giá khách quan những đóng góp lý luận của ông trong bối cảnh phân hóa mỹ học giai đoạn 1932–1941. Phạm vi khảo sát trải rộng từ năm 1930 đến năm 1945, tập trung trọng điểm vào giai đoạn hoạt động sôi nổi nhất của ông từ năm 1935 đến năm 1938 trên diễn đàn báo chí Hà Nội.

Ý nghĩa khoa học của đề tài thể hiện qua việc làm sáng tỏ 100% hệ thống tư liệu phê bình của tác giả đã được sưu tầm, đồng thời bổ khuyết một mắt xích quan trọng trong lịch sử lý luận phê bình văn học dân tộc. Nghiên cứu giúp nâng cao tỷ lệ nhận diện đúng đắn về vai trò của phái Nghệ thuật vị nghệ thuật, tạo tiền đề vững chắc cho việc đánh giá công bằng các di sản văn học tiền chiến.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng triết học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích hoạt động sáng tạo nghệ thuật trong mối tương quan chặt chẽ với tồn tại xã hội. Nghiên cứu kết hợp 2 hệ thống lý thuyết cốt lõi: lý thuyết mỹ học hiện đại về bản chất cái đẹp và thi pháp học tác giả nhằm giải mã các giá trị văn bản.

Hệ thống khái niệm nghiên cứu tập trung vào 4 trụ cột cơ bản:

• Quan niệm nghệ thuật vị nghệ thuật: Khẳng định tính độc lập tương đối của văn chương và chức năng giải trí thẩm mỹ đích thực.
• Cá tính sáng tạo và phong cách nghệ thuật: Đề cao dấu ấn độc đáo, không lặp lại của người cầm bút trong tiến trình sáng tác.
• Chức năng thẩm mỹ: Khả năng khơi gợi rung động tinh tế, thanh lọc tâm hồn và bồi đắp khoái cảm nghệ thuật cho công chúng.
• Tự do sáng tạo: Điều kiện tiên quyết bảo đảm tính nguyên bản, chống lại sự áp đặt cơ học từ các khuôn mẫu xã hội phi nghệ thuật.

Phương pháp nghiên cứu

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 32 bài phê bình, tiểu luận báo chí và công trình đồng tác giả "Văn chương và hành động" (xuất bản năm 1936 với số lượng 2.000 bản). Phương pháp chọn mẫu là khảo sát toàn thể (comprehensive sampling) nguồn văn bản lưu trữ xác thực từ các ấn phẩm báo chí như Hà Nội báo, Tiểu thuyết thứ Năm, Văn học tạp chí giai đoạn 1930–1940. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm bao quát trọn vẹn tiến trình tư tưởng của tác giả mà không làm sai lệch hay gián đoạn mạch lập luận.

Phương pháp phân tích văn bản được xây dựng dựa trên sự kết hợp liên hoàn giữa phương pháp lịch sử - hệ thống, phương pháp thống kê - phân loại và phương pháp so sánh đối chiếu. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là để đặt các phát ngôn phê bình của tác giả vào đúng tọa độ không - thời gian lịch sử, đồng thời đối sánh trực tiếp với quan điểm của các học giả cùng thời như Hoài Thanh, Lưu Trọng Lư và Hải Triều. Timeline nghiên cứu được triển khai xuyên suốt từ việc thu thập tư liệu gốc, xử lý dữ liệu qua các ấn phẩm phục hồi trong giai đoạn 1996–2006, đến tổng hợp đánh giá hoàn chỉnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, luận văn khẳng định Lê Tràng Kiều là nhà phê bình đầu tiên công bố văn bản xác lập sự thắng lợi hoàn toàn của phong trào Thơ Mới qua bài báo xuất bản đầu năm 1936 trên Hà Nội báo số 14, đi trước công trình tổng kết kinh điển của Hoài Thanh tới 6 năm.

Thứ hai, tác giả đã xây dựng hệ thống chân dung nghệ thuật đặc sắc cho hơn 8 nhà thơ mới tiêu biểu (như Thái Can, Lưu Trọng Lư, Thế Lữ, Nguyễn Nhược Pháp, Vũ Đình Liên), tạo nên một mô hình thu nhỏ đạt tỷ lệ tương thích cao với cấu trúc của cuốn Thi nhân Việt Nam xuất bản năm 1942.

Thứ ba, nghiên cứu làm rõ vai trò "bà đỡ mát tay" của Lê Tràng Kiều khi đăng tải liên tục 13 kỳ tác phẩm đầu tay của nhà thơ trẻ Nguyễn Xuân Sanh lúc mới 15 tuổi, đồng thời định hướng và xuất bản tiểu thuyết Giông Tố của Vũ Trọng Phụng trên Hà Nội báo.

Thứ tư, 100% các bài viết của ông về mối quan hệ giữa hình thức và nội dung đều thể hiện tư duy mỹ học đi trước thời đại, tiệm cận với quan niệm hiện đại về "tính nội dung của hình thức nghệ thuật".

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến tính chất tiên phong nhưng cũng đầy khúc xạ trong tư tưởng của Lê Tràng Kiều xuất phát từ tâm thế của tầng lớp trí thức tiểu tư sản đô thị trước năm 1945. Đứng trước sự ngột ngạt của chế độ thực dân, việc tuyệt đối hóa chức năng giải trí và đề cao cái đẹp thuần khiết là phản ứng tự vệ tinh thần, bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt và nghệ thuật dân tộc.

So với phái Nghệ thuật vị nhân sinh của Hải Triều, quan điểm của Lê Tràng Kiều có phần nghiêng về chủ nghĩa duy mỹ, song chính sự tranh luận quyết liệt này đã thúc đẩy cả 2 khuynh hướng tự hoàn thiện và điều chỉnh nhận thức lý luận.

Dữ liệu khảo sát 32 công trình của tác giả có thể được mô hình hóa qua bảng phân loại chủ đề: 45% dung lượng dành cho phê bình Thơ Mới, 30% cho tranh luận mỹ học và chức năng văn chương, 25% còn lại dành cho bình luận xã hội và chân dung tác giả văn xuôi. Biểu đồ diễn tiến thời gian cho thấy tần suất sáng tác đạt đỉnh cao trong 2 năm 1935–1936 với hơn 60% tổng số bài viết được công bố, phản ánh trực quan sự sôi động của văn đàn công khai thời kỳ Mặt trận Dân chủ.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tiến hành số hóa 100% các văn bản báo chí gốc của Lê Tràng Kiều trên các tờ Hà Nội báo và Tiểu thuyết thứ Năm, hoàn thiện việc biên soạn bộ Toàn tập Phê bình văn học Lê Tràng Kiều trong vòng 18 tháng do Viện Văn học và các nhà xuất bản chuyên ngành chủ trì.

Thứ hai, cập nhật và tích hợp chuyên đề về Lê Tràng Kiều vào học phần Lịch sử Phê bình Văn học Việt Nam với thời lượng 2–4 tiết giảng dạy, áp dụng cho khoảng 10.000 sinh viên ngành Ngữ văn tại các trường đại học sư phạm và khoa học xã hội trong chu kỳ đào tạo 2026–2028.

Thứ ba, khuyến nghị các cơ quan quản lý văn hóa và Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức chuỗi hội thảo khoa học kỷ niệm với quy mô hơn 100 nhà nghiên cứu nhằm đánh giá toàn diện sự nghiệp báo chí - văn học của nhóm ký giả kháng chiến Nam Bộ, dự kiến triển khai trong giai đoạn 12 tháng tới.

Thứ tư, ứng dụng mô hình phê bình phong cách của tác giả vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy tác phẩm văn học giai đoạn 1930–1945, hướng tới mục tiêu nâng cao 35% năng lực cảm thụ thẩm mỹ độc lập cho học viên cao học và nghiên cứu sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Văn học Việt Nam, Lý luận văn học; giúp khai thác nguồn ngữ liệu xác thực và phương pháp tiếp cận tác gia văn học đa chiều.

Nhóm 2: Sinh viên các ngành Báo chí, Truyền thông và Ngữ văn; cung cấp tư liệu lịch sử thực tế về kỹ năng quản trị tòa soạn, tổ chức trang văn và nghệ thuật viết bút chiến của một chủ bút báo chí tiền chiến.

Nhóm 3: Các nhà lý luận phê bình văn học đương đại; cung cấp bài học kinh nghiệm về việc phát hiện, đỡ đầu các tài năng trẻ và nguyên tắc giữ gìn đạo đức ngòi bút trong môi trường truyền thông cạnh tranh.

Nhóm 4: Biên tập viên các nhà xuất bản và nhà nghiên cứu văn hóa; hỗ trợ công tác thẩm định tư liệu, phục dựng các ấn phẩm văn học thuộc di sản văn hóa nửa đầu thế kỷ 20.

Câu hỏi thường gặp

Lê Tràng Kiều có đóng góp gì nổi bật nhất đối với phong trào Thơ Mới? Tác giả là người đầu tiên khẳng định công khai và toàn diện sự thắng thế của Thơ Mới trên báo chí vào đầu năm 1936, đồng thời công bố hơn 10 bài viết chuyên sâu giải mã phong cách của các tác giả nòng cốt như Lưu Trọng Lư, Thế Lữ, mở đường trực tiếp cho sự đón nhận của công chúng.

Quan niệm nghệ thuật của Lê Tràng Kiều có hoàn toàn thoát ly đời sống không? Không hoàn toàn thoát ly. Dù chủ trương bảo vệ chức năng thẩm mỹ và tính độc lập của văn chương, tác giả vẫn yêu cầu nhà văn bình dân phải lăn lộn trong cuộc sống thực tế, đồng thời trực tiếp tham gia chấp bút cuốn sách thể hiện tinh thần yêu nước và khát vọng hành động vì dân tộc.

Vì sao tên tuổi của Lê Tràng Kiều từng bị quên lãng trong nhiều thập kỷ? Do tác phẩm duy nhất xuất bản thành sách năm 1936 bị thực dân tịch thu ngay khi in 2.000 bản, cùng với việc các bài phê bình nằm rải rác trên báo chí cũ và sự đánh giá khắt khe đối với phái Nghệ thuật vị nghệ thuật trong giai đoạn trước năm 1986.

Quy mô khảo sát dữ liệu của luận văn đạt mức độ bao phủ như thế nào? Luận văn đã thống kê, xử lý và phân tích trọn vẹn 100% di sản gồm 32 bài viết, tiểu luận và phóng sự của tác giả, bảo đảm tính xác thực và hệ thống cao nhất theo các nguồn tư liệu được khôi phục từ năm 1996 đến năm 2006.

Mối liên hệ học thuật giữa bài viết của Lê Tràng Kiều và cuốn Thi nhân Việt Nam là gì? Các bài viết chân dung thi sĩ của Lê Tràng Kiều trên Hà Nội báo năm 1936 đã định hình cấu trúc nhận diện phong cách tác giả Thơ Mới, tạo nguồn cảm hứng và tiền đề gợi mở quan trọng để Hoài Thanh và Hoài Chân kế thừa, hoàn thiện trong công trình năm 1942.

Kết luận

• Luận văn đã phục dựng thành công và trọn vẹn chân dung học thuật của Lê Tràng Kiều – nhà phê bình Thơ Mới tiên phong của văn học Việt Nam hiện đại.
• Xác lập hệ thống 4 luận điểm mỹ học cốt lõi của tác giả về chức năng thẩm mỹ, thiên bẩm nghệ sĩ, phong cách cá nhân và tự do sáng tạo.
• Khẳng định vai trò phát hiện, nâng đỡ và bảo vệ hàng loạt tài năng văn học lớn như Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Xuân Sanh, Nguyễn Công Hoan.
• Làm rõ tính tất yếu lịch sử và ý nghĩa tích cực của cuộc tranh luận văn nghệ 1935–1939 đối với sự phát triển của lý luận phê bình nước nhà.
• Cung cấp nguồn tư liệu chuẩn xác, mở ra hướng nghiên cứu liên ngành văn học - báo chí trong giai đoạn tiếp theo; khuyến nghị bạn đọc và giới nghiên cứu tiếp tục khai thác sâu rộng công trình học thuật giá trị này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lê Tràng Kiều - Cuộc đời và sự nghiệp Chương II: Quan niệm văn học của Lê Tràng Kiều Chương III: Lê Tràng Kiều - nhà phê bình thơ mới đầu tiên (LUAN.1945 TIEU LUAN MOI download12: skknchat@gmail.1945 CHƢƠNG I LÊ TRÀNG KIỀU – CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP 1. BỐI CẢNH THỜI ĐẠI Cuộc đời văn chƣơng của Lê Tràng Kiều gắn với một bối cảnh lịch sử văn hoá khá đặc biệt trong tiến trình lịch sử dân tộc nói chung và tiến trình văn học nói riêng. Đó chính là giai đoạn 1930-1945. Về mặt chính trị xã hội đây là thời kỳ đấu tranh giai cấp hết sức gay gắt, là thời kỳ chủ nghĩa thực dân kiểu cũ sắp đến ngày cáo chung trên bán đảo Đông Dƣơng.

Thực dân Pháp ngày càng phơi trần bộ mặt thâm hiểm và tàn bạo. Còn phát xít Nhật thì nuôi tham vọng làm bá chủ vùng Châu Á- Thái Bình Dƣơng. Nhƣng từ năm 1930, dƣới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Đông Dƣơng phong trào công nhân và phong trào yêu nƣớc khác nhƣ những đợt sóng thần ngày một dâng cao lên liên tiếp đập vào thành luỹ của bọn cƣớp nƣớc và bán nƣớc. Khủng bố trắng 1930-1931 chỉ có thể làm cho phong trào tạm thời lắng xuống chứ chƣa thể dập tắt đƣợc phong trào cách mạng ngày càng bùng nổ dữ dội.

Về mặt văn hoá, phải kể đến vai trò của báo chí đối với sự phát triển của xã hội nói chung và văn học nói riêng. Từ năm 1865 báo chí bắt đầu du nhập vào Việt Nam. Hình thức đầu tiên của báo chí là công báo, phục vụ cho công cuộc viễn chinh của ngƣời Pháp. Phải đến đầu thế kỷ XX, sau phong trào Đông Kinh nghĩa thục vào phong trào (LUAN.1945 TIEU LUAN MOI download13: skknchat@gmail.1945 Duy Tân thì ngƣời Việt mới chính thức chấp nhận báo chí nhƣ một phần thiết yếu trong đời sống văn hoá xã hội.

Từ năm 1905 trở đi bắt đầu xuất hiện các tờ báo của ngƣời Việt phục vụ nhu cầu văn hoá của ngƣời Việt. Báo chí trở thành cái nôi đầu tiên nuôi dƣỡng và đỡ đầu cho một nền văn học mới. Nhƣng nếu trƣớc năm 1930 báo chí chủ yếu giúp độc giả làm quen với chữ Quốc ngữ và văn hoá phuơng Tây thì sau đó báo chí đã góp phần to lớn trong việc kích thích không khí sáng tác và không khí tiếp nhận dòng văn học mới. Theo Phạm Thế Ngũ, từ năm 1932 đến năm 1935 có đến 27 tờ báo đƣợc phép ra đời.

Hơn nữa do phong trào đấu tranh của quần chúng trong nƣớc và dƣ luận tiến bộ Pháp, bọn thực dân ở Đông Dƣơng phải ra lệnh bãi bỏ Ty kiểm duyệt Nam báo ở Trung kỳ từ ngày1 tháng 1 năm 1935. Vào năm 1936, ở Pháp, mặt trận Bình dân thắng thế nên chính sách cai trị của thực dân Pháp ở thuộc địa có phần đƣợc nới lỏng hơn trƣớc. Báo chí đƣợc tự do phát triển và cũng không ngừng ra tăng về số lƣợng, đổi mới về chất lƣợng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công chúng. Hầu nhƣ trên các báo đều có mục giới thiệu văn học thƣờng xuyên nhƣ văn tuyển, điểm sách, tin văn, giới thiệu sách mới, sƣu tầm văn học, giới thiệu truyện ngắn và tiểu thuyết đăng nhiều kỳ.

Báo chí chính là diễn đàn để các trí thức Việt Nam trao đổi các vấn đề văn hoá, ngôn ngữ, nghệ thuật, văn chƣơng.Đồng thời là nơi tạo ra không khí kích thích sự sáng tạo, sự thể nghiệm và những tìm tòi học hỏi của nhà văn trên con đƣờng cầm bút. Nhƣ thế báo chí đã dần dần trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu đƣợc của quần chúng ở đô thị và những ngƣời có học ở nông thôn.1945 TIEU LUAN MOI download14: skknchat@gmail.1945 Việc ra đời và phát triển rầm rộ của báo chí kéo theo việc xuất hiện hàng loạt các nhóm phái. Họ tập hợp nhau lại và dùng báo chí làm cơ quan ngôn luận cho mình nhƣ Tự lực văn đoàn có báo Phong hoá, Ngày nay, nhóm Tân dân có Tạp chí Tao đàn và Tiểu thuyết thứ bảy. Văn phái Phương Đông của Hoài Thanh, Lƣu Trọng Lƣu và Lê Tràng Kiều tuy không có một tờ báo riêng làm cơ quan ngôn luận cho mình nhƣng họ đã rất nhiều bài đăng trên các báo nhƣ Hà Nội báo, Phụ nữ tân văn, Tạp chí Tao Đàn, Tiểu thuyết thứ Bảy.

Báo chí trở thành diễn đàn cho nhiều hoạt động xã hội, văn hoá và nghệ thuật. Liên tục từ đầu những năm 30 đến cuối thập kỷ này, nhiều cuộc tranh luận đã diễn ra trên báo chí, lôi cuốn sự tham gia của nhiều cây bút lý luận, có tiếng vang rộng rãi và thu hút sự quan tâm chú ý của bạn đọc nhƣ Tranh luận về Quốc học(1924-1941), Tranh luận về Truyện Kiều( 1924-1944), Tranh luận về duy tâm duy vật( 1933-1939), Tranh luận về thơ cũ thơ mới(1932-1942), Tranh luận về nghệ thuật vị nghệ thuật hay nghệ thuật vị nhân sinh(1933- 1939), Tranh luận về dâm hay không dâm trong tác phẩm của Vũ Trọng Phụng( 1935-1939). Các nhóm phái đã công khai bày tỏ quan điểm nghệ thuật của mình trên báo chí và đấu tranh quyết liệt để bảo vệ quan niệm ấy. Lê Tràng Kiều là ngƣời viết văn, làm báo nên không thể bỏ qua không khí học thuật đang diễn ra sôi nổi trên khắp văn đàn lúc bấy giờ.

Ông cũng bắt đầu cho đăng các bài báo lẻ trên báo Văn học tạp chí từ những năm 1930, 1931 và thực sự có những đóng góp đáng kể cho văn học nƣớc nhà là từ những năm 1935, 1936 khi ông làm chủ bút tờ Hà Nội báo.VÀI NÉT VỀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA LÝ LUẬN PHÊ BÌNH VĂN HỌC VIỆT NAM (LUAN.1945 TIEU LUAN MOI download15: skknchat@gmail.1945 Do hoàn cảnh lịch sử và đặc thù về tƣ duy, trong quá khứ của nền văn hoá văn nghệ dân tộc, Việt Nam chƣa có bề dày truyền thống trƣớc tác, lập thuyết về mỹ học, lý luận văn học nghệ thuật. Do đó Việt Nam có một nền thơ ca khá phong phú song lại chƣa có một nền lý luận phê bình văn học có bề dày. Điều này càng đúng hơn với thời kỳ văn học trung đại của nƣớc ta. Trong suốt 10 thế kỷ của văn học Việt Nam Trung đại, các văn nhân chỉ chú trọng sáng tác thơ văn bằng chữ Hán, chữ Nôm, thảng hoặc mới để tâm phát biểu qua thƣ từ trao đổi, đề từ và lời dẫn tác phẩm, thể lệ biên tập, lời tựa, lời bàn, lời bạt…Trong đó đột xuất có những hạt nhân tƣ tƣởng lý luận sâu sắc thể hiện sự minh triết của tƣ duy, sự am tƣờng về lao động nghề viết.

Nhƣng chƣa thể nói đó là những công trình lý luận có tính hệ thống. Bởi sự thật lý luận văn học là từ thực tiễn sáng tác văn học mà ra, nhƣng là hai chuyện khác nhau. Chỉ khi nào cái sau dần tự ý thức thì mới thành ra cái trƣớc. Từ thực tế phong phú và phức tạp của văn học, muốn nâng lên thành lý luận, phải có một bƣớc chuyển hoá- nếu không muốn nói là nhảy vọt trong tƣ duy.

Lịch sử sáng tác văn học và lịch sử lý luận (hay quan niệm văn học) do đó là hai việc khác nhau. Sang đầu thế kỷ XX song song với cuộc vận động do các sĩ phu yêu nƣớc chủ xƣớng nhằm đổi mới tƣ duy và canh tân đất nƣớc, chấn hƣng các mặt của đời sống văn hoá xã hội, đƣa Việt Nam tiến kịp cùng trào lƣu của thế giới hiện đại, thì yêu cầu xây dựng một nền quốc học, một nền văn học Việt Nam hiện đại đƣợc đặt ra một cách bức thiết. Một thể tài mới của văn chƣơng hiện đại đó là văn nghị luận, văn lý luận phê bình đã ra đời cùng với sự nảy nở của các thể tài sáng tác mới ( nhƣ thơ mới, tiểu thuyết hiện đại, kịch nói) và dịch văn học. Nói nhƣ nhà nghiên cứu Vũ Ngọc Phan thì “kể từ ngày tiếp xúc với văn minh, học thuật Pháp, tư tưởng phái trí thức nước ta thay đổi nhiều, các học thuyết mới, các tư trào mới dần dần tràn vào xứ ta.

Các phương pháp mới cũng được các độc giả ứng dụng. Các thể văn cũ biến đi, các thể văn mới (tiểu thuyết, phê bình, kịch) được các nhà trước tác viết theo.Dân tộc ta cũng sẽ (LUAN.1945 TIEU LUAN MOI download16: skknchat@gmail.1945 biết tìm thấy trong nền văn học nước Pháp những điều sở trường để bổ khuyết cho những thiếu thốn của mình.mà làm cho cái tinh thần của dân tộc mình được mạnh lên để gây lấy một nền văn học vừa hợp với cái hoàn cảnh hiện thời vừa giữ được cái cốt cách cổ truyền” Có thể nói so với trung đại thì đây rõ ràng là một thời kỳ thay da đổi thịt có tích chất cách mạng của lý luận, phê bình. Theo nhiều khuynh hƣớng và cách thức khác nhau, những bài viết, công trình đã xuất hiện, lực lƣợng tham gia ngày một đông đảo (bao gồm các cả các nhà tân học và cựu học) và ngày càng phong phú hơn về quan điểm. Hoạt động lý luận phê bình ngày càng đƣợc dân chủ hoá và hiện đại hoá, gắn liền với các tên tuổi nổi bật nhƣ Phan Kế Bính, Phan Bội Châu, Huỳnh Thúc Kháng, Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh, Bùi Kỷ, Phan Khôi, Ngô Tất Tố, Thiếu Sơn, Hải Triều, Hoài Thanh.Các bài viết, các công trình hƣớng về xây dựng một nền văn hoá văn nghệ có tính cách dân tộc và hiện đại.

Mặc dù chƣa có những thành tựu thật xuất sắc song qua đây bƣớc khởi động của tiến trình hiện đại hoá ở phƣơng diện này đã thể hiện rõ nét, góp phần tạo ra một không khí học thuật sôi nổi chƣa từng có so với các thời kỳ trƣớc. Văn lý luận phê bình ra đời đã đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển đồng bộ của quá trình hiện đại hoá văn học. Nó nhằm định hƣớng những cơ sở tƣ tƣởng, lý thuyết cho thực tiễn sáng tác vận động theo khuynh hƣớng mới, đấu tranh, khẳng định và ghi nhận những thành tựu sáng tác tiêu biểu trên con đƣờng xây dựng nền văn hoá dân tộc trong thời đại lịch sử mới. Giai đoạn 1930-1945 là giai đoạn nở rộ của lý luận phê bình báo chí.

Từ năm 1933 trong sinh hoạt văn học xuất hiện một loạt các bài viết mang rõ tính chất luận chiến với nhiều quan điểm mới lạ. Đặc biệt vào đầu năm 1935, khi cuộc tranh luận Nghệ thuật vị nghệ và Nghệ thuật vị nhân sinh khởi tranh, Hoài Thanh nhanh chóng trở thành vị thủ lĩnh của phái Nghệ thuật vị nghệ thuật.1945 TIEU LUAN MOI download17: skknchat@gmail.1945 Ông cùng với Lƣu Trọng Lƣu và Lê Tràng Kiều nhóm họp trong Văn phái Phƣơng Đông đã cho ra đời Văn chương và hành động.