CHƯƠNG 1. NƯỚC NGA THỜI KỲ TRUNG ĐẠI. Chính sách bành trướng cúa nước nga dưới thời các Sa hoàng. Sự cần thiết của sự phục hưng.
Những kiểu hình bành trướng. Sự tiếp xúc của phương tây và chính sách của nhà Romanov. Sự Tây phương hóa lần thứ nhất của Nga 1690-1790. Chuyên chính Sa hoàng của Peter Đại Đế.
Sự củng cố dưới thời Catherine Đại Đế. CHÂU MỸ LATINH BUỔI BAN ĐẦU. Người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha: từ tái chinh phục đến chinh phục13 2. Những nền kinh tế và chính quyền thuộc địa.
Nông trại và làng. Công nghiệp và thuơng mại. Các xã hội đa chủng tộc. CHÂU PHI VÀ NGƯỜI CHÂU PHI TRONG THỜI KỲ MUA BÁN NÔ LỆ ĐẠI TÂY DƯƠNG.
Châu Phi và sự hình thành hệ thống Đại Tây Dương. Các xã hội Châu Phi, chế độ chiếm hữu nô lệ và việc mua bán nô lệ. Asante và Dahomey. Đông Phi va Sudan.
Những người định cư da trắng và người châu phi ở Nam Phi. CÁC ĐẾ QUỐC HỒI GIÁO. SỰ THAY ĐỔI CỦA CÁC NƯỚC CHÂU Á TRONG THỜI ĐẠI TOÀN CẦU. Quá trình giao lưu buôn bán của các nước Phương Tây đến với châu Á 45 5.
Tình hình Trung Quốc, Nhật Bản trước sự xâm nhập của các nước phương Tây. CÁC CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP Ở PHƯƠNG TÂY (1750 - 1914). Một số cuộc cách mạng công nghiệp ở phương Tây. Những biến đổi về kinh tế, xã hội và văn hóa ở phương Tây trong thời kỳ công nghiệp hóa.
CHÂU MỸ LA TINH (1830 - 1930). Cuộc đấu tranh giành độc lập ở các nước châu Mỹ La Tinh. Nền kinh tế châu Mỹ La Tinh và thị trường thế giới. CÁC NƯỚC CÔNG NGHIỆP HÓA Ở CHÂU Á.
CHIẾN TRANH THẾ GIỚI VÀ SỰ PHÁ HOẠI NỀN VĂN MINH. Sự bùng nổ của chiến tranh. Đại suy thoái toàn cầu. CUỘC CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC TIÊU BIỂU Ở CHÂU PHI VÀ CHÂU Á.
Các cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ở châu Phi. Các cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ở châu Á. SỰ HỒI SINH CỦA CÁCH QUỐC GIA ĐÔNG Á SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI. CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ GIÀNH ĐỘC LẬP Ở VIỆT NAM.
Giai đoạn kháng chiến chống Pháp. Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ. Việt Nam xây dựng đất nước. QUÁ TRÌNH TOÀN CẦU HÓA TRÊN THẾ GIỚI.
Sự thay đổi trật tự thế giới sau chiến tranh lạnh .Ảnh hưởng của toàn cầu hóa đến một số lĩnh vực trên thế giới. NƯỚC NGA THỜI KỲ TRUNG ĐẠI I.Kiến thức: Cung cấp cho sinh viên những kiến thức về Chính sách bành trướng của nước Nga dưới thời kỳ Sa Hoàng và ảnh hưởng của phương Tây đến nước Nga (1690 – 1790) 2. Kỹ năng: + Sinh viên sẽ được rèn luyện phương pháp nghiên cứu đa ngành và liên ngành trong nghiên cứu lịch sử văn minh thế giới + Thông qua các hình thức như thảo luận, làm việc theo nhóm, sinh viên cũng được rèn luyện kỹ năng trình bày vấn đề, làm việc theo nhóm.Hình thức và phương pháp dạy - học - Trình chiếu Power Point, sử dụng hình ảnh sinh động để minh họa giúp sinh viên nắm nội dung chính của bài. - Thông qua hình thức thuyết trình, vấn đáp để giảng viên kiểm tra đánh giá mức độ hiểu bài, củng cố nội dung cơ bản của bài giảng và khả năng vận dụng vào thực tế của sinh viên III.
Nội dung chi tiết: 1. Chính sách bành trướng cúa nước nga dưới thời các Sa hoàng 1. Sự cần thiết của sự phục hưng Vào khoảng giữa thế kỷ 14, quyền lực của quân Mông Cổ bắt đầu suy giảm và các Đại công tước cảm thấy có thể công khai vùng lên phá tan xiềng xích của quân Mông Cổ. Vào năm 1380, tại Kulikovo trên sông Đông, quân xâm lược Mông Cổ đã bị đánh tan tác, và mặc dù chiến thắng nhọc nhằn này không chấm dứt được ách thống trị của người Tatar đối với Nga, nhưng nó đã đem lại danh tiếng lớn cho Đại công tước Dmitry Ivanovich Donskoy.
Vai trò thủ lĩnh của Moskva tại Nga bấy giờ đã được 3 thiết lập vững chắc và vào giữa thế kỷ 14 lãnh thổ của nó đã được mở rộng ra nhiều thông qua mua bán, chiến tranh và hôn nhân. Trong thế kỷ 15, các đại công tước Moskva tiến hành tập hợp các vùng đất Nga để tăng dân cư và tài sản dưới sự cai trị của họ. Người thi hành thành công nhất chính sách này là Ivan III, người đặt nền móng cho nhà nước dân tộc Nga. Ivan cạnh tranh cùng kẻ thù hùng mạnh ở phía tây bắc là Đại công quốc Litva để giành quyền kiểm soát một số công quốc Thượng Oka bán độc lập ở vùng thượng nguồn sông Dnepr vàsông Oka.
Thông qua li khai của một số công tước, các cuộc giao tranh biên giới và cuộc chiến tranh kéo dài với Cộng hòa Novgorod, Ivan III đã có thể sáp nhập cả Novgorod lẫn Tver. Kết quả là Đại công quốc Moskva đã tăng ba về diện tích dưới thời của ông. Trong cuộc giao tranh của ông với công quốc Pskov, một giáo sĩ tên là Filofei (Philotheus của Pskov) đã viết một bức thư gửi tới Ivan III, với lời tiên tri rằng công quốc này sẽ trở thành Đệ Tam La Mã. Không những thế, vào năm 1453, Sultan Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman là Mehmed II xua quân đánh thành Constantinopolis, phá được thành Đệ Nhị La Mã này.
Việc vị Hòang đế Ki-tô giáo Chính Thống Hy Lạp cuối cùng hy sinh trong trận đánh này đã góp phần vào ý tưởng mới về Moskva như là "Tân La Mã" và là nơi của Ki-tô giáo chính thống. Để tuyển mộ lính, các Sa hoàng bắt đầu ban phát quyền thừa kế lãnh thổ cho các quí tộc quân sự, quyền này bao gồm quyền kiểm soát chặt chẽ đối với những nông nô trên đất của họ. Tình trạng khốn khổ khiến cho nhiều nông nô chạy trốn đến những vùng biên giới, với hai hệ quả: Thứ nhất, các qui định về việc giữ lại các nông nô được siết chặt, để buộc chặt họ vào đất đai vì sợ rằng sẽ có một sự thiếu hụt lao động nghiêm trọng. Điều này đã khởi động cho một kiểu hình của những hạn chế đối với nông nô, trái ngược lại với những khuynh hướng ở Tây Âu vào thời kỳ đó, nơi mà thân phận nông nô dễ chịu hơn.
Tuy nhiên, các nông dân chạy trốn, giúp cung cấp cả sức cơ bắp cho quân sự và lao động cho sự bành trướng thêm nữa của Nga, ví dụ, bành trướng vào Siberia. Các thuộc địa Cossack, được hình thành từ những nông dân đấu tranh giành độc lập, giữ một vai trò lớn trong thảnh công của ngưởi Nga. Sức mạnh của các địa chủ quí tộc, được gọi là boyar, cũng đã dẫn đến những xung đột với những yêu sách của các Sa hoàng: Họ muốn cai trị mà không chịu sự can 4 thiệp. Những xung đột này rải rác trong lịch sử Nga trong thế kỷ 16 và 17, trước khi các quí tộc sau củng bị tước quyền.
Kiểu hình này, cùng với những áp lực sâu xa và bền bỉ trên các nông nô, đả định hình những phát triển then chốt ở Nga, thậm chí là vượt ra ngoài những thế kỷ đầu của thởi hiện đại. Sự phát triển quyền lực tuyệt đối của Sa hoàng lên tới đỉnh điểm trong thời kỳ cầm quyền (1547–1584) của Ivan IV ("Ivan Bạo chúa"). Ông tăng cường vị trí quyền lực của mình tới một mức độ chưa từng có trước đó, bằng cách thẳng tay sắp xếp giới quý tộc theo ý thích, trục xuất hay hành quyết nhiều người chỉ vì những tội lỗi nhỏ nhất. Tuy nhiên, Ivan thường được coi là một nhà lãnh đạo có tầm nhìn, người đã cải cách nước Nga khi đưa ra một bộ luật mới (Sudebnik năm 1550), thiết lập cơ quan đại diện chính quyền phong kiến đầu tiên của Nga (Hội nghị hội đồng tự quản địa phương), cắt giảm ảnh hưởng của giới tăng lữ, và lập ra cơ quan tự quản cấp vùng tại các khu vực nông thôn.
Những cuộc chinh phục của ông rất thành công, tuy nhiên, và cũng có những thành tựu quan trọng khác như việc đưa kỹ thuật in vào nước Nga. Những kiểu hình bành trướng Sự tạo thành một đế quốc đất đai rộng lớn của Nga khiến cho nó vào một tầm quan trọng trong lịch sử thế giới, sau cùng đã có tác động trực tiếp đến Châu Âu, Đông Á và Trung Á. Chính sách bành trướng lãnh thổ được tạo động cơ bởi một mong muốn để đẩy lùi các lãnh chúa Mông Cổ ra xa hơn. Nga là một đất nước của những đồng bằng rộng lớn, với ít rào cản tự nhiên đối với sự xâm lược.
Các Sa hoàng ban đầu đã chuyển bất lợi này thành lợi thế bằng cách tiên về phía Nam, hướng về biển Caspian; họ cũng di chuyển về phía Đông tiến vào dãy núi Ural và bên ngoài. Cả Ivan III và Ivan IV đã tuyển mộ nông dân để di cư đến những vùng đất mới chiếm được. Đặc biệt là ở phía Nam, và những nỗ lực để chạy thoát khỏi thân phận nông nô đã cung cấp một yếu tố kích thích khác. Những nông dân phiêu lưu này, hay Cossacks, là những người Nga đi tiên phong, kết hợp nông nghiệp với những chiến tích quân sự gan dạ trên lưng ngựa.
Các lãnh thổ bành trướng từ lâu có một chất lượng biên giđi thô sơ, chỉ dần dần ổn định với sự quản lý thưởng trực hơn. Tinh thần Cossack cung cấp những người tình nguyện cho việc bành trướng thêm nữa, vì nhiều người tiên phong - giống như những người tiên phong ở châu Mỹ vào thế kỷ 19 - bực bội dưới sự kiểm soát chi li của Sa 5 hoàng và nóng lòng muốn di chuyển đến những khu định cư mới. Trong thế kỷ 16, người Cossack không chỉ chinh phục khu vực biển Caspian mà còn di chuyển vào vùng Tây Siberia, băng qua dãy Ural, bắt đầu kiểm soát và định cư dần dần ở những đồng bằng rộng lớn mà lúc ban đầu chỉ có những dân tộc du mục châu Á cư ngụ thưa thớt. Sự bành trướng cũng cho phép các Sa hoàng tiếp tục thưởng cho những quí tộc và quan lại trung thành bằng cách ban cho họ những điền trang ở các lãnh thổ mới.
Cách làm này tạo ra những khu vực nông nghiệp và những nguồn lao động mới; nước Nga đã sử dụng nô lệ cho một số loại công việc sản xuất vào thế kỷ 18.