Chương I. Cơ sở lý luận về vấn đề tổ chức hoạt động kinh doanh lữ hành 1.1 Những vấn đề cơ bản về công ty lữ hành Định nghĩa công ty lữ hành Khái niệm: Công ty du lịch lữ hành là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt, kinh doanh chủ yếu trong lĩnh vực tổ chức, xây dựng, bán và thực hiện các chương trình du lịch trọn gói cho du khách. Ngoài ra công ty lữ hành còn có thể tiến hành các hoạt động trung gian là bán sản phẩm của các nhà cung cấp sản phẩm du lịch hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh tổng hợp khác, đảm bảo phục vụ các nhu cầu của du khách từ khâu đầu tiên cho đến khâu cuối cùng trong quá trình du lịch của họ. Sản phẩm của công ty lữ hành: 3 Sản phẩm trung gian: do các công ty lữ hành cung cấp, trong hoạt động này các đại lý không trực tiếp sản xuất ra sản phẩm mà hoạt động như một đại diện bán sản phẩm du lịch của các nhà sản xuất khác.
Các sản phẩm trung gian bao gồm: đại lý đặt chỗ, bán vé máy bay và các phương tiện vận chuyển khác; dịch vụ môi giới cho thuê phương tiện vận chuyển; môi giới bán bảo hiểm du lịch; đăng ký, đặt chỗ và bán các chương trình du lịch; đăng ký, đặt chỗ trong khách sạn; tư vấn du lịch… Chương trình du lịch trọn gói: mang tính chất đặc trưng cho hoạt động lữ hành du lịch. Các công ty lữ hành liên kết các sản phẩm của các nhà sản xuất riêng lẻ thành một sản phẩm hoàn chỉnh và bán cho khách du lịch với mức giá gộp. Sản phẩm tổng hợp: trong quá trình phát triển, các công ty lữ hành có thể mở rộng phạm vi hoạt động của mình để trở thành những người sản xuất trực tiếp ra sản phẩm du lịch. Các công ty lữ hành lớn trên thế giới hoạt động hầu hết trong các lĩnh vực có liên quan đến du lịch, bao gồm: kinh doanh khách sạn, kinh doanh các dịch vụ vui chơi giải trí, các dịch vụ vận chuyển du lịch, các dịch vụ ngân hàng phục vụ khách du lịch Phân loại các công ty lữ hành Mỗi quốc gia có một cách phân loại phù hợp với điều kiện thực tế của hoạt động du lịch tại đó.
Thông thường người ta dựa vào các tiêu thức sau đây để phân loại công ty lữ hành: Sản phẩm du lịch chủ yếu của công ty lữ hành. Phạm vi hoạt động chủ yếu của công ty lữ hành. Quy mô và phương thức hoạt động của công ty lữ hành. Quan hệ của công ty lữ hành với du khách.
Quy định cùa các cơ quan quản lý du lịch. Tại Việt Nam, dựa trên cơ sở phạm vi hoạt động của doanh nghiệp, các công ty lữ hành được chia làm hai loại là: doanh nghiệp lữ hành quốc tế và doanh nghiệp lữ hành nội địa. Trong đó các doanh nghiệp lữ hành quốc tế được hoạt động trên cả thị trường quốc tế và thị trường nội địa, cón các doanh nghiệp lữ hành nội địa chỉ được phép kinh doanh trên thị trường nội địa. 4 Trên thế giới, Nhật Bản cũng có cách phân loại tương tự Việt Nam, bao gồm các công ty lữ hành nội địa, lữ hành tổng hợp (tương tự công ty lữ hành quốc tế) và các công ty lữ hành trực thuộc là đại diện hoặc chi nhánh của các công ty khác.
Tại Việt Nam, dựa trên cơ sở phạm vi hoạt động của doanh nghiệp, các công ty lữ hành được chia làm hai loại là: doanh nghiệp lữ hành quốc tế và doanh nghiệp lữ hành nội địa. Trong đó các doanh nghiệp lữ hành quốc tế được hoạt động trên cả thị trường quốc tế và thị trường nội địa, cón các doanh nghiệp lữ hành nội địa chỉ được phép kinh doanh trên thị trường nội địa. Trên thế giới, Nhật Bản cũng có cách phân loại tương tự Việt Nam, bao gồm các công ty lữ hành nội địa, lữ hành tổng hợp (tương tự công ty lữ hành quốc tế) và các công ty lữ hành trực thuộc là đại diện hoặc chi nhánh của các công ty khác. Khái niệm về kinh doanh lữ hành Khái niệm về kinh doanh lữ hành (Tour operator business – Trích trang 71 OVERVIEW OF TOURISM của Nguyễn Lê Mạnh): Là việc thực hiện các hoạt động nghiên cứu thị trường, thiết lập các chương trình du lịch trọn gói hay từng phần, quảng cáo và bán các chương trình này trực tiếp hay gián tiếp qua các trung gian hoặc văn phòng đại diện, tổ chức thực hiện chương trình và hướng 5 dẫn du lịch.
Các doanh nghiệp lữ hành đương nhiên được pháp tổ chức mạng lưới lữ hành. Khái niệm về kinh doanh đại lý lữ hành (Travel sub agencybusiness – Trích trang 71 OVERVIEW OF TOURISM của Nguyễn Lê Mạnh): Là việc thực hiện các dịch vụ đưa đón, đăng ký nơi lưu trú, vận chuyển, hướng dẫn tham quan, làm các chương trình du lịch của các doanh nghiệp lữ hành, cung cấp các thông tin du lịch và tư vấn du lịch nhằm hưởng hoa hồng. Đặc điểm của kinh doanh lữ hành Sản phẩm lữ hành có tính chất tổng hợp: Sản phẩm lữ hành là sự kết hợp của nhiều dịch vụ như: dịch vụ vận chuyển, dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống. của các nhà sản xuất riêng lẻ thành một sản phẩm mới hoàn chỉnh.
Sản phẩm lữ hành là các chương trình du lịch trọn gói (package tour) hay từng phần, khách hàng phải trả tiền trọn gói các dịch vụ trong chương trình du lịch trước khi đi du lịch. Sản phẩm lữ hành không đồng nhất: Giữa các lần cung ứng do chất lượng dịch vụ cấu thành phụ thuộc vào tâm lý, trạng thái tình cảm của cả người phục vụ lẫn người cảm nhận. Mà các yếu tố đó thì lại thay đổi và chịu tác động của nhiều nhân tố trong những thời điểm khác nhau. Sản phẩm lữ hành bao gồm các hoạt động: Diễn ra trong cả một quá trình từ khi đón khách theo yêu cầu, cho đến khi khách trở lại điểm xuất phát gồm: + Những hoạt động đảm bảo nhu cầu của chuyến đi nhu cầu giải trí, tham quan.
+ Những hoạt động đảm bảo nhu cầu thiết yếu của khách chuyến đi như đi lại, ăn ở, an ninh. - Không giống như ngành sản xuất vật chất khác, sản phẩm lữ hành không bảo quản, lưu kho, lưu bãi được và giá của sản phẩm lữ hành có tính linh động cao. - Chương trình du lịch trọn gói được coi là sản phẩm đặc trưng trong kinh doanh lữ hành. Một chương trình du lịch trọn gói có thể được thực hiện nhiều lần vào những thời điểm khác nhau.1 Vai trò của công ty lữ hành Hoạt động của các doanh nghiệp lữ hành góp phần quảng bá thông tin điểm đến cho du khách, ảnh hưởng đến lựa chọn điểm đến của du khách và phối hợp 6 với các dịch vụ khác (nhà hàng, khách sạn…) tạo thành “gói” sản phẩm du lịch.
Đồng thời, hoạt động của các doanh nghiệp lữ hành không chỉ ảnh hưởng đến truyền thông, góp phần nâng cao chất lượng du lịch mà còn liên quan đến các vấn đề bảo tồn văn hóa, bảo vệ tài nguyên môi trường… Vì vậy, hoạt động của các doanh nghiệp lữ hành có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của du lịch. Vai trò chính của công ty lữ hành là liên kết các sản phẩm riêng lẻ của các nhà cung cấp dịch vụ thành một sản phẩm hoàn chỉnh hay từng phần và bán cho khách du lịch nhằm phục vụ các nhu cầu du lịch Trong vai trò này, ngoài hoạt động kinh doanh chính của mình là bán và thực hiện các chương trình du lịch trọn gói, công ty lữ hành còn là một nhà trung gian bán và tiêu thụ các sản phẩm của các đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch thông qua hệ thống kênh phân phối của mình, đáp ứng tối đa nhu cầu của khách du lịch và đem lại sự thỏa mãn tối đã cho du khách. Những vai trò này của công ty lữ hành diễn ra trong quan hệ cung – cầu, nối kết cung và cầu du lịch được thể hiện như sau: Dịch vụ ăn Điểm du lịch uống, lưu trú Công ty lữ hành Dịch vụ vận Khách du lịch Chính quyền chuyển địa phương Phân loại công ty lữ hành Công ty lữ hành gửi khách (Outgoing T.O): Được tổ chức thành lập tại những nơi có nguồn khách lớn nhằm thu hút trực tiếp khách du lịch, đưa họ đến nhũng điểm du lịch nổi tiếng. Công ty lữ hành nhận khách (Incoming T.O): Được thành lập gần các vùng có tài nguyên du lịch hấp dẫn, đón nhận và phục vụ khách du lịch do các công ty lữ hành gửi khách đưa đến.
Công ty lữ hành tổng hợp (General T.O): Thực hiện các chức năng của T.O gửi khách và Công ty lữ hành nhận khách. Nó vừa trực tiếp khai thác nguồn 7 khách vừa đảm nhận cả việc tổ chức thực hiện các chương trình du lịch. Mô hình này mới được xuất hiện vào những thập niên cuối thế kỷ XX do giai đoạn này xuất hiện những công ty du lịch đa quốc gia có tiềm lực kinh tế rất lớn, có thể đảm nhận vai trò thu hút và tiến hành phục vụ khách du lịch. Trên thực tế, ranh giới giữa các loại hình công ty lữ hành không thật sự rõ ràng và có xu hưởng bị mờ dần.
Các công ty lữ hành thuần tuý có xu hướng mở rộng sang kinh doanh đại lý du lịch và các dịch vụ du lịch khác. Các công ty lữ hành gửi khá có xu hướng thành lập các văn phòng, chi nhánh, hoặc công ty con tại các điểm đến quan trọng. Ngoài cách phân loại lữ hành theo công ty, mỗi quốc gia đều có một cách thức phân loại phù hợp với điều kiện thực tế của hoạt động du lịch. Các tiêu thức thông thường đùng để phân loại sản phẩn du lịch bao gồm: Sản phẩm chủ yếu của công ty lữ hành Phạm vi hoạt động của công ty lữ hành Quy mô và phương thức hoạt động của công ty lữ hành Quan hệ của công ty lữ hành với khách du lịch Quy định của các cơ quan quản lý du lịch Tại Việt Nam, các công ty lữ hành thường được chia làm hai loại cơ bản là doanh nghiệp lữ hành quốc tế và doanh nghiệp lữ hành nội địa theo quy định của Tổng cục Du lịch Việt Nam trên cơ sở phạm vi hoạt động của doanh nghiệp.