Tìm Hiểu Về Hiến Pháp Của Một Số Quốc Gia Trên Thế Giới

Hiến pháp là văn bản pháp lý tối cao của mỗi quốc gia, quy định các nguyên tắc cơ bản về tổ chức bộ máy nhà nước và… 257 trang · Văn Phòng Quốc Hội · 2009.

• Trường học: Văn Phòng Quốc Hội
• Chuyên ngành: Nghiên Cứu Khoa Học
• Đề tài: Tuyển Tập Hiến Pháp Một Số Nước Trên Thế Giới
• Loại tài liệu: Tuyển Tập
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. HỢP CHÚNG QUỐC HOA KỲ
• 1.1. Khái quát về Hợp chúng quốc Hoa Kỳ
• 1.2. Hiến pháp Hợp chúng quốc Hoa Kỳ
• 1.3. Các Tu chính án trong Hiến pháp Hợp chúng quốc Hoa Kỳ
• 2. LIÊN BANG NGA
• 2.1. Khái quát về Liên bang Nga
• 2.2. Hiến pháp nước Cộng hòa Liên bang Nga
• 3. NHẬT BẢN
• 3.1. Khái quát về đất nước Nhật Bản
• 3.2. Hiến pháp Nhật Bản
• 4. CỘNG HÒA PHÁP
• 4.1. Khái quát về Cộng hòa Pháp
• 4.2. Hiến pháp của Cộng hoà Pháp
• 5. CỘNG HÒA NHÂN DÂN TRUNG HOA
• 5.1. Khái quát về Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
• 5.2. Hiến pháp nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
• 5.3. Các lần sửa đổi của Hiến pháp nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa

Tóm tắt

I. Khám Phá Hiến Pháp Các Quốc Gia Trên Thế Giới Tổng Quan

Hiến pháp là văn bản pháp lý tối cao của mỗi quốc gia, quy định các nguyên tắc cơ bản về tổ chức bộ máy nhà nước và quyền con người. Việc nghiên cứu hiến pháp của các quốc gia trên thế giới không chỉ giúp hiểu rõ hơn về hệ thống pháp luật mà còn phản ánh những giá trị văn hóa, chính trị và lịch sử của từng quốc gia. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc so sánh hiến pháp giữa các quốc gia trở nên cần thiết để tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt, từ đó rút ra bài học cho việc xây dựng và hoàn thiện hiến pháp ở Việt Nam.

1.1. Hiến Pháp Là Gì Định Nghĩa và Vai Trò

Hiến pháp được coi là nền tảng của hệ thống pháp luật quốc gia. Nó không chỉ quy định quyền hạn của các cơ quan nhà nước mà còn bảo vệ quyền lợi của công dân. Hiến pháp thường chứa đựng các quy định về quyền con người, tổ chức bộ máy nhà nước và các nguyên tắc cơ bản của nhà nước pháp quyền.

1.2. Tại Sao Nghiên Cứu Hiến Pháp Các Quốc Gia Quan Trọng

Nghiên cứu hiến pháp của các quốc gia giúp hiểu rõ hơn về cách thức tổ chức và vận hành của các hệ thống chính trị khác nhau. Điều này không chỉ giúp các nhà nghiên cứu mà còn hỗ trợ các nhà làm luật trong việc xây dựng và cải cách hiến pháp tại Việt Nam.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Hiến Pháp

Việc nghiên cứu hiến pháp không chỉ đơn thuần là việc tìm hiểu các quy định pháp lý mà còn phải đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa giữa các quốc gia. Ngoài ra, việc tiếp cận tài liệu hiến pháp cũng gặp khó khăn do sự hạn chế trong việc công bố thông tin. Hơn nữa, sự thay đổi liên tục của các quy định pháp luật cũng làm cho việc nghiên cứu trở nên phức tạp hơn.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tiếp Cận Tài Liệu Hiến Pháp

Nhiều quốc gia không công khai hiến pháp hoặc chỉ cung cấp thông tin hạn chế. Điều này gây khó khăn cho các nhà nghiên cứu trong việc thu thập dữ liệu và phân tích.

2.2. Sự Khác Biệt Về Ngôn Ngữ và Văn Hóa

Mỗi quốc gia có ngôn ngữ và văn hóa riêng, điều này có thể dẫn đến sự hiểu lầm trong việc diễn giải các quy định hiến pháp. Việc dịch thuật cũng có thể làm mất đi ý nghĩa gốc của các điều khoản.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Hiến Pháp Các Quốc Gia Hiện Nay

Để nghiên cứu hiến pháp hiệu quả, các nhà nghiên cứu thường áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Phương pháp so sánh là một trong những phương pháp phổ biến nhất, cho phép phân tích các điểm tương đồng và khác biệt giữa các hiến pháp. Ngoài ra, phương pháp phân tích nội dung cũng được sử dụng để hiểu rõ hơn về các quy định cụ thể trong hiến pháp.

3.1. Phương Pháp So Sánh Hiến Pháp

Phương pháp so sánh giúp xác định các yếu tố chung và khác biệt giữa các hiến pháp của các quốc gia. Điều này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các mô hình chính trị mà còn rút ra bài học cho việc cải cách hiến pháp.

3.2. Phân Tích Nội Dung Hiến Pháp

Phân tích nội dung cho phép các nhà nghiên cứu đi sâu vào từng điều khoản của hiến pháp, từ đó hiểu rõ hơn về ý nghĩa và tác động của chúng đối với đời sống xã hội.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Hiến Pháp

Nghiên cứu hiến pháp không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc xây dựng chính sách, cải cách pháp luật và nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Hơn nữa, việc hiểu rõ hiến pháp cũng giúp các nhà lãnh đạo đưa ra quyết định đúng đắn hơn trong việc quản lý nhà nước.

4.1. Cải Cách Pháp Luật Dựa Trên Nghiên Cứu Hiến Pháp

Các nghiên cứu về hiến pháp có thể cung cấp cơ sở lý luận cho việc cải cách pháp luật, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi của công dân.

4.2. Nâng Cao Nhận Thức Của Người Dân

Việc phổ biến kiến thức về hiến pháp giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình, từ đó tham gia tích cực hơn vào các hoạt động chính trị và xã hội.

V. Kết Luận Tương Lai Của Nghiên Cứu Hiến Pháp

Nghiên cứu hiến pháp sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc so sánh và học hỏi từ các quốc gia khác sẽ giúp cải thiện chất lượng hiến pháp và bảo vệ quyền lợi của công dân. Tương lai của nghiên cứu hiến pháp sẽ phụ thuộc vào khả năng tiếp cận thông tin và sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới.

5.1. Xu Hướng Nghiên Cứu Hiến Pháp Trong Tương Lai

Nghiên cứu hiến pháp sẽ ngày càng được chú trọng hơn, đặc biệt trong bối cảnh các vấn đề toàn cầu như nhân quyền, môi trường và phát triển bền vững.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Trong Nghiên Cứu Hiến Pháp

Hợp tác giữa các nhà nghiên cứu và tổ chức quốc tế sẽ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu và tạo ra những giải pháp hiệu quả cho các vấn đề pháp lý toàn cầu.

Nội dung chính

BƯỚC 1: PHÂN TÍCH TÀI LIỆU

1. Vấn đề và câu hỏi chính mà tài liệu giải quyết

• Chuẩn hóa nguồn tài liệu tham khảo pháp lý: Cung cấp nguồn văn bản dịch thuật chính xác, chính thống về bản văn Hiến pháp và cấu trúc thể chế của các cường quốc trên thế giới phục vụ công tác lập pháp tại Việt Nam.
• So sánh và phân tích các mô hình chính thể: Phân tích sự khác biệt về nguyên tắc tổ chức bộ máy nhà nước, sự phân chia – kiểm soát quyền lực giữa lập pháp, hành pháp và tư pháp ở các mô hình nhà nước điển hình (Cộng hòa Tổng thống, Bán Tổng thống, Quân chủ lập hiến, Xã hội chủ nghĩa).
• Nghiên cứu cơ chế bảo vệ quyền con người và quyền công dân: Khảo sát cách các quốc gia ghi nhận quyền cơ bản, quyền tự do dân chủ và cơ chế tu chính/sửa đổi hiến pháp qua các thời kỳ lịch sử.
• Tham chiếu kinh nghiệm xây dựng nhà nước pháp quyền: Hỗ trợ cơ quan lập pháp, viện nghiên cứu và đại biểu Quốc hội trong việc tiếp thu có chọn lọc các giá trị lập hiến tiến bộ phục vụ cải cách tư pháp và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam.

---

2. Thuật ngữ chuyên ngành quan trọng (Keywords & LSI)

1. Hiến pháp (Constitution)
2. Luật hiến pháp so sánh (Comparative Constitutional Law)
3. Nhà nước pháp quyền (Rule of law)
4. Phân quyền / Tam quyền phân lập (Separation of powers)
5. Kiểm soát và cân bằng (Checks and balances)
6. Cộng hòa lập hiến (Constitutional republic)
7. Mô hình bán tổng thống (Semi-presidential republic)
8. Thông luật (Common Law)
9. Dân luật / Dòng họ luật lục địa (Civil Law)
10. Cơ quan lập pháp (Legislative branch)
11. Cơ quan hành pháp (Executive branch)
12. Hệ thống tư pháp (Judiciary system)
13. Tu chính án (Constitutional Amendment)
14. Đàn hạch (Impeachment)
15. Đại cử tri đoàn (Electoral College)
16. Quyền tài phán (Jurisdiction)
17. Tuyên ngôn Nhân quyền (Bill of Rights)
18. Trát lệnh bảo thân (Habeas Corpus)
19. Bồi thẩm đoàn (Jury)
20. Tòa án Tối cao (Supreme Court)

---

3. Đóng góp và điểm mới của tài liệu

• Nguồn tư liệu thể chế có độ tin cậy cao: Được biên soạn bởi Trung tâm Thông tin, Thư viện và Nghiên cứu Khoa học (Văn phòng Quốc hội), bảo đảm tính chuẩn xác tuyệt đối về thuật ngữ pháp lý.
• Phương pháp tiếp cận toàn diện theo bối cảnh: Không chỉ dịch thuần túy văn bản luật mà còn cung cấp bức tranh tổng quan về địa lý, hành chính, hệ thống đảng phái và cơ cấu vận hành thực tế của bộ máy nhà nước từng nước.
• Tuyển chọn mang tính đại diện thể chế cao: Bao quát đầy đủ các truyền thống pháp luật lớn trên thế giới (Common Law của Mỹ, Civil Law của Pháp/Đức/Nhật, mô hình Bán Tổng thống của Nga, và hệ thống XHCN của Trung Quốc).
• Cập nhật hệ thống Tu chính án chi tiết: Cung cấp đầy đủ toàn bộ 27 Tu chính án của Hiến pháp Hoa Kỳ cùng chú giải lịch sử, giúp người đọc nắm bắt được sự tiến hóa lập hiến trong thực tiễn.

---

BƯỚC 2: NỘI DUNG CHI TIẾT (SEO ARTICLE)

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập quốc tế và tiến trình hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nghiên cứu so sánh thể chế lập hiến là yêu cầu cấp thiết. Hiến pháp là đạo luật cơ bản, giữ vị trí tối thượng trong hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia. Văn bản này không chỉ quy định cách thức tổ chức quyền lực nhà nước mà còn xác lập giới hạn quyền lực để bảo vệ quyền con người. Vì vậy, việc tìm hiểu kinh nghiệm lập hiến toàn cầu đóng vai trò then chốt đối với công tác lập pháp tại Việt Nam.

Tuy nhiên, nguồn tư liệu dịch thuật pháp lý chuyên khảo trước đây thường tản mát và thiếu tính chuẩn hóa thuật ngữ. Nhằm giải quyết khoảng trống này, cuốn sách "Tuyển tập Hiến pháp một số nước trên thế giới" (tên ấn phẩm chuyên đề: Khám Phá Hiến Pháp Các Quốc Gia Trên Thế Giới) do Trung tâm Thông tin, Thư viện và Nghiên cứu Khoa học thuộc Văn phòng Quốc hội biên soạn và Nhà xuất bản Thống kê phát hành đã ra đời. Công trình mang đến một công cụ tra cứu thể chế chuẩn mực, phục vụ trực tiếp cho hoạt động của Quốc hội và giới nghiên cứu học thuật.

Bằng phương pháp tiếp cận luật học so sánh kết hợp phân tích bối cảnh chính trị - lịch sử, tài liệu hệ thống hóa 5 bản hiến pháp đại diện cho các trường phái lập hiến lớn nhất hiện nay: Hoa Kỳ, Liên bang Nga, Nhật Bản, Cộng hòa Pháp và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đây là nguồn khảo cứu nền tảng giúp độc giả hiểu rõ cơ chế vận hành của các mô hình nhà nước hiện đại.

---

Nội dung chi tiết

Cơ sở lý luận về luật hiến pháp so sánh và mô hình tổ chức quyền lực nhà nước

Nghiên cứu lập hiến thế giới luôn dựa trên nền tảng của luật hiến pháp so sánh và các học thuyết chính trị - pháp lý kinh điển. Trong lịch sử tư tưởng nhân loại, các triết gia như Montesquieu hay John Locke đã đặt nền móng cho nguyên tắc tam quyền phân lập nhằm ngăn ngừa sự lạm quyền và bảo vệ tự do cá nhân. Bản chất của hiến pháp ở mọi quốc gia là bản khế ước xã hội, phân định rõ thẩm quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.

Tài liệu đặt các bản hiến pháp vào đúng bối cảnh hình thành và truyền thống pháp lý của từng quốc gia. Cụ thể:

• Hệ thống Thông luật (Common Law): Đại diện tiêu biểu là Hợp chúng quốc Hoa Kỳ với bản Hiến pháp năm 1787 – bản hiến pháp thành văn lâu đời nhất còn hiệu lực. Hệ thống này nhấn mạnh vai trò phán quyết của tòa án, cơ chế tư pháp bảo hiến và sự độc lập tuyệt đối của nhánh tư pháp.
• Hệ thống Dân luật (Civil Law): Điển hình qua Cộng hòa Pháp và Nhật Bản, nơi các quy phạm pháp luật được pháp điển hóa chặt chẽ và cơ cấu quyền lực được phân định rành mạch qua các đạo luật thành văn.
• Chính thể Bán Tổng thống: Điển hình là Hiến pháp năm 1993 của Liên bang Nga, kết hợp giữa quyền lực mạnh mẽ của Tổng thống và trách nhiệm giải trình của Thủ tướng trước Nghị viện.
• Chính thể Xã hội chủ nghĩa: Tiêu biểu là Hiến pháp Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, đề cao nguyên tắc tập quyền dân chủ dưới sự lãnh đạo của Đảng cầm quyền.

Việc phân tích so sánh này giúp làm rõ các giá trị phổ quát cũng như tính đặc thù lịch sử của từng nền lập pháp. Nhờ đó, người đọc có cái nhìn đa chiều về cách thức các quốc gia giải quyết bài toán kiểm soát quyền lực.

---

Phương pháp tiếp cận so sánh và tuyển chọn bản dịch thể chế chuẩn tắc

Công trình áp dụng quy trình biên dịch và đối chiếu văn bản nghiêm ngặt, bảo đảm tính thống nhất của thuật ngữ pháp lý quốc tế bằng tiếng Việt. Nhóm biên soạn từ Văn phòng Quốc hội đã thực hiện việc chuyển ngữ trực tiếp từ các nguồn chính thức của Nghị viện và Chính phủ các nước sở tại.

Quy trình biên soạn tài liệu được tổ chức đồng bộ qua ba cấu phần:

1. Tổng quan quốc gia: Cung cấp thông tin nền tảng về diện tích, dân số, thể chế chính trị, phân chia đơn vị hành chính, độ tuổi cử tri và hệ thống đảng phái.
2. Cấu trúc bộ máy nhà nước: Mô tả chi tiết thẩm quyền, nhiệm kỳ và quy trình bầu cử của các cơ quan lập pháp (Nghị viện/Quốc hội), hành pháp (Tổng thống/Thủ tướng) và cơ quan xét xử (Tòa án Tối cao, Tòa phúc thẩm, Tòa án quận).
3. Toàn văn bản dịch Hiến pháp và các Tu chính án: Cung cấp chính xác từng điều khoản, kèm theo hệ thống chú thích thuật ngữ chuyên sâu như đàn hạch (impeachment), bồi thẩm đoàn, quyền tài phán và trát lệnh bảo thân (Habeas Corpus).

Bên cạnh đó, việc tuyển chọn 5 quốc gia không chỉ dựa trên tiêu chí quy mô nền kinh tế mà còn tính đến sự đa dạng về vị trí địa lý và mối quan hệ ngoại giao chiến lược với Việt Nam. Cách tiếp cận này giúp tài liệu đạt giá trị thực tiễn cao, loại bỏ rào cản ngôn ngữ và sự sai lệch về mặt khái niệm khi nghiên cứu luật quốc tế.

---

Kết quả khảo cứu và giá trị ứng dụng thực tiễn trong công tác lập pháp

Kết quả phân tích từ tài liệu chỉ ra nhiều giá trị lập hiến đặc sắc có thể tham khảo trong thực tiễn:

• Cơ chế Kiểm soát và Cân bằng (Checks and Balances): Được thể hiện xuất sắc trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Tổng thống có quyền phủ quyết luật của Nghị viện; Nghị viện có quyền luận tội, phế truất Tổng thống qua cơ chế đàn hạch; Tòa án Tối cao nắm quyền phán quyết tính hợp hiến của các văn bản quy phạm pháp luật.
• Sự tiến hóa lập hiến qua các Tu chính án: Hiến pháp Mỹ với 27 Tu chính án minh chứng cho khả năng thích ứng linh hoạt trước biến động thời đại. Nổi bật là Tuyên ngôn Nhân quyền (10 Tu chính án đầu tiên) bảo vệ quyền tự do ngôn luận, tôn giáo, bất khả xâm phạm về thân thể và tài sản. Tiếp đó, Tu chính án số XIII bãi bỏ chế độ nô lệ, Tu chính án số XIV bảo đảm quyền bình đẳng trước pháp luật, và Tu chính án số XIX trao quyền bầu cử cho phụ nữ.
• Cơ cấu tổ chức tư pháp nhiều tầng nấc: Cấu trúc Tòa án Tối cao, Tòa phúc thẩm khu vực, Tòa án quận và các Tòa án chuyên biệt (Tòa Thương mại Quốc tế, Tòa Yêu sách Liên bang) mang lại bài học quý giá về phân định thẩm quyền xét xử.

Về mặt ứng dụng thực tiễn, tài liệu đóng góp trực tiếp vào công tác nghiên cứu, sửa đổi Hiến pháp và xây dựng các dự án luật tại Việt Nam. Những kinh nghiệm về kỹ thuật lập pháp, phân công phối hợp giữa các nhánh quyền lực và bảo vệ quyền công dân là chất liệu tham chiếu quan trọng cho các cơ quan tham mưu chính sách.

---

Ai nên đọc tài liệu này?

Tài liệu được biên soạn phục vụ đa dạng nhóm độc giả quan tâm đến khoa học chính trị và pháp lý:

• Đại biểu Quốc hội và cán bộ tham mưu lập pháp: Cung cấp tư liệu đối sánh thể chế trực tiếp, phục vụ quá trình thẩm tra dự án luật, giám sát tối cao và hoạch định chính sách nhà nước.
• Nhà nghiên cứu, giảng viên và chuyên gia pháp lý: Là công cụ tra cứu chuẩn xác trong các chuyên ngành Luật Hiến pháp, Luật So sánh, Lý luận Nhà nước và Pháp luật, Quan hệ Quốc tế.
• Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Luật: Nguồn trích dẫn học thuật uy tín để thực hiện các khóa luận tốt nghiệp, luận văn thạc sĩ và luận án tiến sĩ về mô hình thể chế.
• Luật sư, nhà ngoại giao và chuyên viên phân tích chính sách: Hỗ trợ nắm bắt căn bản nền tảng chính trị, thể chế công quyền và khung pháp lý của các đối tác toàn cầu.

Yêu cầu kiến thức nền tảng: Độc giả cần nắm vững các khái niệm cơ bản về lý luận nhà nước và pháp luật để tiếp thu trọn vẹn các nội hàm thể chế chuyên sâu.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Cuốn sách tuyển tập hiến pháp của những quốc gia nào?

Cuốn sách tập trung biên dịch và phân tích toàn văn hiến pháp của 5 quốc gia lớn gồm: Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, Liên bang Nga, Nhật Bản, Cộng hòa Pháp và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đây là các quốc gia đại diện cho những mô hình thể chế chính trị và truyền thống pháp luật tiêu biểu nhất trên thế giới.

2. Quy trình đàn hạch (impeachment) theo Hiến pháp Hoa Kỳ diễn ra như thế nào?

Quy trình đàn hạch được phân chia quyền lực giữa hai viện:

• Hạ viện nắm độc quyền đề xuất và bỏ phiếu khởi tố (đàn hạch) quan chức nhà nước hoặc Tổng thống.
• Thượng viện mở phiên tòa xét xử với sự chủ tọa của Chánh án Tòa án Tối cao.
• Phán quyết bãi nhiệm chỉ được thông qua khi có ít nhất hai phần ba (2/3) tổng số thượng nghị sĩ có mặt đồng ý.

3. Tại sao cơ chế Tu chính án trong Hiến pháp lại quan trọng?

Cơ chế Tu chính án cho phép hiến pháp thích ứng với sự phát triển của kinh tế - xã hội mà không cần viết lại toàn bộ bản văn gốc. Điển hình như Hiến pháp Hoa Kỳ, trải qua hơn hai thế kỷ, 27 Tu chính án đã kịp thời mở rộng quyền dân sự, quyền bầu cử và hoàn thiện quy trình chuyển giao quyền lực nguyên thủ.

4. Khi nào cơ chế bảo vệ quyền thân thể (Habeas Corpus) được áp dụng?

Trát lệnh bảo thân (Habeas Corpus) được áp dụng khi một cá nhân bị bắt giữ trái pháp luật, yêu cầu cơ quan giam giữ phải đưa người đó ra trước tòa án xét xử công minh. Quyền này mang tính bất khả xâm phạm, chỉ bị tạm đình chỉ trong các tình huống khẩn cấp như có chiến tranh xâm lược hoặc phiến loạn đe dọa an ninh chung.

5. Sự khác biệt căn bản giữa mô hình Tổng thống Mỹ và Bán Tổng thống Nga là gì?

Mô hình Tổng thống Mỹ thực hiện chế độ tổng thống thuần túy, Tổng thống vừa là nguyên thủ quốc gia vừa đứng đầu nhánh hành pháp, không có chức danh Thủ tướng. Ngược lại, mô hình Bán Tổng thống của Nga duy trì cả Tổng thống (nắm quyền lực tối cao về an ninh, đối ngoại) và Thủ tướng phụ trách điều hành chính phủ, chịu trách nhiệm trước Nghị viện.

---

Kết luận

Cuốn sách "Tuyển tập Hiến pháp một số nước trên thế giới" là công trình tham khảo pháp lý giá trị cao, kết tinh nỗ lực dịch thuật và nghiên cứu chuẩn mực của Văn phòng Quốc hội.

Các điểm nhấn cốt lõi (Key Takeaways):

• Cung cấp toàn văn bản dịch chính xác về Hiến pháp và hệ thống Tu chính án của các cường quốc hàng đầu thế giới.
• Làm sáng tỏ nguyên tắc vận hành của cơ chế tam quyền phân lập, kiểm soát - cân bằng và bảo hiến hiện đại.
• Đóng vai trò làm cẩm nang đối sánh thể chế thiết thực cho công cuộc cải cách tư pháp và xây dựng nhà nước pháp quyền tại Việt Nam.

Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu sang các bản hiến pháp thuộc khu vực ASEAN, các nền kinh tế mới nổi và những mô hình Tòa án Hiến pháp chuyên trách tại Châu Âu.

Quý độc giả, chuyên gia và các nhà lập pháp hãy đón đọc công trình này để bổ sung tư liệu nghiên cứu thể chế chuyên sâu và nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật!

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU Chúng tôi, nhân dân Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, với mục đích xây dựng một Liên Bang hoàn hảo hơn nữa, thiết lập công lý, duy trì an ninh trong nước, tạo dựng phòng thủ chung, thúc đẩy sự thịnh vượng chung, giữ vững nền tự do cho bản thân và con cháu chúng ta, quyết định thiết lập Hiến pháp này cho Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. ÐIỀU I Khoản 1 Toàn bộ quyền lực lập pháp được thừa nhận tại bản Hiến pháp này sẽ được trao cho Nghị viện Hoa Kỳ. Nghị viện gồm có Thượng viện và Hạ viện. Khoản 2 (1) Hạ viện gồm có các thành viên được nhân dân ở các bang bầu ra theo định kỳ 2 năm một lần.

Cử tri ở mỗi bang phải có phẩm chất cần thiết như là phẩm chất của cử tri ở bang có cơ quan lập pháp đông đảo nhất. (2) Những người có thể được bầu làm hạ nghị sĩ phải từ 25 tuổi trở lên, phải là công dân của Hoa Kỳ ít nhất 7 năm và vào thời điểm được bầu phải là cư dân ở bang mà người đó được lựa chọn. (3) Số lượng các Hạ nghị sĩ và các loại thuế trực thu sẽ được phân bổ theo các bang [mà có thể tính gộp vào trong Liên bang tùy theo số lượng tương ứng được xác định bằng cách tính tổng số gồm những người tự do, kể cả những người làm việc 2. Bản Hiến pháp này được dịch theo bản tiếng Anh đăng tải trên Trang thông tin của Hạ nghị viện Hoa Kỳ: http://www.

Trong quá trình chuyển ngữ, chúng tôi có tham khảo bản dịch trên Trang thông tin của Đại sứ quan Hoa Kỳ tại Việt Nam http://vietnamese. 14 TUYỂN TẬP HIẾN PHÁP MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI theo thời hạn và 3/5 số những người còn lại, không tính những người da đỏ vốn không nộp thuế]3. Công việc kiểm kê dân số sẽ được tiến hành trong vòng ba năm sau cuộc họp đầu tiên của Nghị viện Hoa Kỳ và sau đấy cứ 10 năm một lần theo luật định. Mỗi hạ nghị sĩ sẽ đại diện cho không quá 30.000 người nhưng mỗi bang sẽ có ít nhất một hạ nghị sĩ.

Và trước khi việc thống kê và điều tra dân số được tiến hành, thì bang New Hampshire sẽ được quyền bầu ba đại biểu, bang Massachusetts được bầu tám đại biểu, bang đảo Rhodes và Providence Plantations được bầu một đại biểu, bang Connecticut được bầu năm đại biểu, bang New York được bầu sáu đại biểu, bang New Jersey bốn đại biểu, bang Pennsynvania tám đại biểu, bang Delaware một đại biểu, bang Maryland sáu đại biểu, bang Virginia mười đại biểu, bang Bắc Carolina năm đại biểu, bang Nam Carolina năm đại biểu và bang Georgia ba đại biểu. (4) Khi một vị trí hạ nghị sĩ ở bất cứ một bang nào bị khuyết thì chính quyền ở đó sẽ ban hành lệnh bầu cử để bổ sung vào những chỗ trống đó. (5) Hạ viện sẽ bầu ra Chủ tịch và các quan chức khác của Viện và họ là những người duy nhất có quyền đàn hạch4 các quan chức. Khoản 3 (1) Thượng viện Hoa Kỳ gồm có hai thượng nghị sĩ của mỗi bang [do cơ quan lập pháp bang đó bầu ra]5 với nhiệm kỳ 6 năm và mỗi thượng nghị sĩ sẽ có một phiếu khi biểu quyết.

Phần của điều khoản này liên quan đến hình thức bầu cử các hạ nghị sĩ ở các bang khác nhau đã bị sửa đổi bởi Điều 2 của Tu chính án XIV; các nội dung liên quan đến đánh thuế thu nhập cá nhân mà chưa được phân bổ cũng đã được sửa đổi, bổ sung theo Tu chính án XVI. Đàn hạch (impeachment) là hoạt động của cơ quan lập pháp xem xét việc bãi nhiệm chức vụ của một quan chức nhà nước với những cáo buộc về những hành vi sai trái (Tham khảo tại Black’s Law Dictionary, 7th edition, p. Phần này đã được sửa đổi, bổ sung theo Khoản 1 của Tu chính án XVII. 15 TUYỂN TẬP HIẾN PHÁP MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI (2) Ngay sau khi Thượng viện nhóm họp sau cuộc bầu cử đầu tiên, các thượng nghị sĩ sẽ được phân chia đồng đều thành ba cấp.

Thượng nghị sĩ cấp 1 sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào cuối năm thứ hai của nhiệm kỳ, thượng nghị sĩ cấp 2 sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào cuối năm thứ tư, thượng nghị sĩ cấp 3 sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào cuối năm thứ 6, sao cho sau mỗi hai năm có thể bầu lại một phần ba tổng số thượng nghị sĩ; [và khi có ghế khuyết do thượng nghị sĩ từ chức hoặc nguyên nhân nào khác trong thời gian các cơ quan lập pháp của bang không họp, thì cơ quan hành pháp của bang đó có thể tạm thời bổ nhiệm các vị trí này cho tới khi cơ quan lập pháp của bang nhóm họp và quyết định bổ sung vị trí khuyết đó]6. (3) Những người được bầu làm thượng nghị sĩ phải từ 30 tuổi trở lên, có 9 năm là công dân Hoa Kỳ, đồng thời khi được bầu phải là cư dân của bang mà người đó được tuyển chọn. (4) Phó Tổng thống Hoa Kỳ là Chủ tịch Thượng viện, nhưng không có quyền bỏ phiếu, trừ trường hợp số phiếu thuận và số phiếu chống ngang nhau khi biểu quyết. (5) Thượng viện lựa chọn những quan chức khác của Viện và cả Chủ tịch Thượng viện Lâm thời khi Phó Tổng thống Hoa Kỳ vắng mặt hoặc khi Phó Tổng thống đảm nhận chức vụ Tổng thống Hoa Kỳ.

(6) Thượng viện là nơi duy nhất có quyền thực hiện các cuộc đàn hạch. Khi nhóm họp để thực hiện nhiệm vụ này, các thượng nghị sĩ sẽ phải tiến hành tuyên thệ hoặc thề nguyện. Trong trường hợp đàn hạch Tổng thống, Chánh án Tòa án Tối cao sẽ chủ tọa phiên họp. Không một ai bị xem là có tội nếu không có sự đồng ý của hai phần ba các thượng nghị sĩ có mặt.

(7) Phán quyết áp dụng trong những cuộc đàn hạch này. Phần này đã được sửa đổi, bổ sung theo Tu chính án số XVIII. 6 16 TUYỂN TẬP HIẾN PHÁP MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI không vượt quá hình thức cách chức và tước quyền của bị cáo đang đảm nhận một chức tước danh dự, có lợi tức hoặc có lợi lộc trong chính quyền Hợp chúng quốc, tuy vậy họ vẫn có thể bị truy tố, xét xử, kết án và trừng phạt theo luật định. Khoản 4 (1) Thời gian, địa điểm và cách thức tiến hành bầu cử thượng nghị sĩ và hạ nghị sĩ sẽ do cơ quan lập pháp của mỗi bang qui định.

Nhưng vào bất cứ thời điểm nào, Nghị viện bằng các văn bản luật của mình, cũng có thể đặt ra hoặc thay đổi các quy định đó, chỉ trừ qui định về địa điểm bầu thượng nghị sĩ. (2) Nghị viện sẽ nhóm họp ít nhất mỗi năm một lần [khai mạc vào ngày thứ hai đầu tiên của tháng 12]7, trừ trường hợp Nghị viện có quyết định khác bằng một đạo luật. Khoản 5 (1) Mỗi Viện có thẩm quyền định đoạt về giá trị cuộc bầu cử các thành viên của Viện mình, về kết quả của cuộc bầu cử và về tư cách trúng cử của các nghị sĩ. Để thực hiện công việc này đòi hỏi phải có đa số các nghị sĩ của Viện tham gia, nhưng với một số lượng các nghị sĩ ít hơn thì Viện có thể hoãn họp và có thể được trao quyền buộc các thành viên vắng mặt phải tham gia bằng các phương thức và hình phạt do mỗi Viện tự quy định.

(2) Mỗi Viện có thể tự mình ban hành quy chế về trình tự, thủ tục hoạt động của Viện mình, thi hành kỷ luật đối với những thành viên có hành vi sai phạm và trục xuất thành viên vi phạm khi có sự đồng ý của hai phần ba số thành viên. (3) Mỗi Viện ấn hành một tờ công báo xuất bản theo định kỳ công bố về công việc mình thực hiện trừ những việc mà Viện cho là cần phải giữ bí mật. Những phiếu thuận và phiếu chống của các thành viên thuộc hai Viện về mọi vấn đề sẽ được công 7. Phần này đã được sửa đổi, bổ sung theo Tu chính án số XX.

17 TUYỂN TẬP HIẾN PHÁP MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI bố trên công báo khi có yêu cầu của một phần năm các thành viên có mặt. (4) Trong thời gian khóa họp của Nghị viện, nếu không được sự đồng ý của Viện kia, thì không một Viện nào có thể nghỉ họp quá ba ngày hoặc chuyển sang địa điểm khác với địa điểm mà hai Viện đã quyết định. Khoản 6 (1) Các thượng nghị sĩ và hạ nghị sĩ được nhận một khoản trợ cấp cho công việc của mình theo luật định do Ngân khố của Hợp chúng quốc chi trả8. Trong mọi trường hợp, trừ khi có tội phản quốc, trọng tội và tội vi phạm nền an ninh, họ được hưởng đặc quyền không bị bắt giam trong thời gian tham dự khóa họp của Viện, trong khi đi tới cuộc họp và trở về nhà từ cuộc họp.

Các nghị sĩ cũng không bị truy vấn ở những nơi khác về những lời phát biểu và tranh luận của mình trong cả hai Viện. (2) Trong thời gian được bầu làm thượng nghị sĩ hoặc hạ nghị sĩ, không một ai được bổ nhiệm vào một chức vụ dân sự trong chính quyền Hoa Kỳ mà chức vụ đó được thành lập sau này hoặc có số lương bổng được gia tăng trong cùng nhiệm kỳ. Và không một người nào đang giữ một chức vụ trong Chính quyền Hợp chúng quốc được trở thành nghị sĩ trong thời gian còn tại chức. Khoản 7 (1) Tất cả dự luật có tác động làm tăng nguồn thu Nhà nước phải do Hạ viện đề xuất, nhưng Thượng viện có quyền đề xuất bổ sung hoặc chấp thuận những điều sửa đổi đối với dự án luật này tương tự như đối với các dự án luật khác.

(2) Mỗi dự luật đã được Hạ viện và Thượng viện thông qua trước khi trở thành luật đều phải đệ trình lên Tổng thống 8. Phần này đã được sửa đổi, bổ sung theo Tu chính án số XXVII. 18 TUYỂN TẬP HIẾN PHÁP MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI Hoa Kỳ. Nếu tán thành, Tổng thống sẽ ký xác nhận, nếu không Tổng thống sẽ trả dự án luật lại Viện đã đề xuất dự luật đó cùng với ý kiến không tán thành.

Viện này sẽ thông báo rộng rãi ý kiến không tán thành trong công báo của mình và tiến hành xem xét lại dự luật. Nếu sau khi xem xét lại và hai phần ba thành viên của Viện đó đồng ý thông qua dự luật, thì nó sẽ được gửi cho Viện kia, kèm theo ý kiến không tán thành. Viện thứ hai cũng sẽ tiến hành xem xét.