Chương 1. GIÓI THIỆU CHUNG VÊ NAM BỘ VÀ CA DAO NAM BỘ l. Lịch sử hình thảnh vùng đất Nam Bộ Cóng cuộc khai phá vũng đất Nam Bộ là một quá trinh dài, diễn ra xuyên suốt từ thời nhà Nguyền đến thời thực dân Pháp, với nhiều con dường khác nhau, có khi dũng nhân lực để khai hoang, khi sư dụng con đường hôn nhàn để liên két hay nhùng biện pháp ngoại giao khôn khéo. Cho dù con dường nào di chảng nữa.
tiến trình "Nam tiến " đà the hiện tiến trinh mớ mang bờ còi tất yếu cùa ông cha ta, làm biến đối bộ mặt Nam Bộ. vốn là mánh đất hoang sơ. "dưới sóng sầu lội. trên bờ cọp um ” trớ thành khu vực kinh tế phát triển đứng nhất nhì trên cá nước.
Khi tim hiểu về lịch sứ hình thành vũng đất này. tỏi đà lựa chọn ba giai đoạn như sau: 1. Giai đoạn vương quốc Phù Nam Khu vực đồng bằng sông Đồng Nai vã Cứu Long trước dãy là mánh đất hoang sơ. Khoáng 4000 - 5000 năm trước, nơi đây đà có dấu vết con người đến Nam Bộ và xây dựng vũng kinh te • dân cư.
Từ the ki I den the ki VIII, những người này cùng nhiều kíp cư dân ngoại nhập khác đã tạo nẻn nền văn hoá Óc Eo ơ đồng băng Nam Bộ và Dòng Cam-pu-chia, dựng nên dẩt nước Phù Nam hùng mạnh. Sách cố Trung Hoa như Tấn thư. Lương thư ghi chép lại thời bấy giờ có một quỷ tộc tên là Hồn Diền ờ Ăn Độ được thần báo mộng, nhặt được cày cung ờ dưới gốc cây và chi hướng di thuyền lớn ra biền. Óng nghe theo dem 1000 quân lẽn thuyền đến vùng biến óc Eo - vốn là nhừng thành ấp tự trị cùng chung một nen vãn hoá và tôn giáo, trong đỏ thành ấp lớn mạnh nhất là Koh Thlok.
do nữ hoàng Liều Diệp dần dắt. Hỏn Điển đen nơi đảy tiến hành đánh chiếm các thành ấp. Lieu Diộp chống trã vì gặp bat lợi nên đau hàng. hai người nên duyên vợ chong.
Thời gian sau. 1 lỏn Điền chinh phục các ấp còn lại. thống nhất Óc Eo. thành lập nhà nước mới.
lấy tên lả Phù Nam, rồi lên ngôi vua, lập ra triều đại Kaudinya, đặt lên kinh đô là Đặc Mục (Vyadrapura). Không chi có vị trí thuận lời, Phù Nam còn có con kênh dãt 90 km kéo đến Angkor Borci (một huyện thuộc tinh Takeo phía nam Cam-pu-chia). cho nên nơi đây trớ thành trung tâm thương mại đường thuỳ ven bờ, điểm trung chuyên thuận lợi cho II việc giao thương giữa các vùng. Vùng đắt cũng từ đó mà ngày càng giàu mạnh, vãn minh Phũ Nam cũng càng phát triển.
Các vua Phũ Nam chú (rụng việc bang giao với các nước lãn cận như Án Độ. nhà Tẩn cua Trung Hoa cho nên vãn hoá cùng có sự anh hường và giao thoa. Chữ viết cùa người dân lúc bấy giờ là kiểu chữ cua người Án Dộ. Sau 100 năm, triều dại Kaudinya chấm dứt khi vua Hồn Bản Bân mất.
người dãn tôn Phạm Sư Mạn - một vị tướng dưới trướng nhã vua lên kế vị mớ ra một triều đại mới. Khi lên ngôi. Phạm Sư Mạn cho đóng những chiến thuyền lớn đưa quân chinh phạt các nước lân bang, thu phục và sát nhập thêm 10 nước. Phù Nam trớ thành đe quốc hùng mạnh nhai Dòng Nam Bộ.
Đến thế ki IV. Phù Nam dược cai trị bới vương triều Thiên Trúc Chiên Đàn (Chandan), tuy không được thinh vượng như hai thời đại vương triều trước nhưng Phù Nam vẫn phát tricn ôn định. Vương quốc Phù Nam lúc này đã có dược diện tích khá rộng lớn, phía đông giáp biền Đông, phía tây giáp hạ lưu sông Mê Nam và một phần phía bắc bán đao Mà Lai. phía nam giáp vịnh Thái Lan, phía bắc giới hạn bơi sòng Mun (cháy qua vùng U- đong.
Có the thấy, lành thổ nước nãy gồm cả vũng đất Trung và Nam Lào. một phần Mã Lai. một phẩn Miến Điện, vùng dất Nam Bộ và một phần Trung Bộ cua nước ta ngày nay. Den the ki VI.
do sự giao tranh của các lực lượng trong nội bộ. vương quốc Phù Nam không duy trì được tinh thống nhất chạt chỗ, dẫn đến bị chia cắt. Từ những cuộc chiến tranh nội bộ kéo dâi. nhiều vùng tự ý ly khai và thành lập các tiếu quốc độc lập trên lành thố Phũ Nam, trong đó Chân Lạp lã một tiêu quốc phát triển nhắt.
vua Chân Lụp lúc bấy giở dẫn quân bất ngờ tấn công kinh thành Đặc Mục cua Phù Nam. Vua Phù Nam là Lưu Đà Bạt Ma (Rudravarman) không chổng đờ được, chạy xuống thành Na Phất Na (Navanagara). Khi chiếm dược kinh thành, binh lính Chân Lạp dốt phá tan hoang. sau khoang thời gian suy yếu, Phù Nam bị Chân Lạp chiếm dẩn.
Cư dân Phú Nam vẫn cố bám tn.1 một so nơi ờ đổng bằng Nam Bộ. duy trì văn hoá Óc Eo nhưng đen năm M0 bị xâm chiếm hoàn toàn. Giai đoạn vương quốc Chăn l.ạp Vị vua đầu tiên cùa Chân Lạp là Bhavavarman, trị vì vào thế ki VI, ỏng đ3 chấm dứt sự phụ thuộc vào nước Phù Nam. Từ một tiếu quốc phụ thuộc, vương quốc Chân Lạp phát triển mạnh mẽ.
xâm chiếm và kế thừa dược cương vực cua Phù Nam. Chú nhân cũa Chân Lạp lả người Khơ-me, nói ngừ hệ Nam Dáo. Tuy có sức mạnh VC quân sự nhưng người Chân Lạp không gioi trị thuỳ. không có tập quán canh tác ớ những vùng đổng băng phù sa vcn biến, vi thế kha nàng khai thác về kinh tế không bảng chú nhàn trước dây cũa mãnh dất này.
The ki VII. sau khi chiếm toàn bộ lãnh thô cua vương quốc Phù Nam, người Khơ-me gặp nhiều khỏ khăn trong việc cai quân và khai thác nơi đây. nội bộ Chân Lạp xày ra sự mâu thuần, bất binh trong giới quý lộc và quan lại. Do biến cố nãy đến đầu thế ki VIII.
Chân Lạp tách ra lãm hai, Lực Chân Lạp (có ghi chép là Thố Chân Lạp) và Thuý Chân Lạp. Lục Chân Lạp nằm ớ phía trẽn một vùng dắt gồm núi non, thung lũng thuộc vũng đất Lảo và Bắc Cam- pu-chia ngày nay; kinh đô của Lục Chân Lạp dỏng ờ Thà Khẹt (Lào).ạp năm ở phía nam, vùng Biến Hồ và hạ lưu sông Mê Kông, thu đô ờ Ảng-co. Khi vua Indravaman I (877 - 889) lên ngôi, ông thống nhất Lục Chân Lạp và Thuỳ Chân Lạp. xây dựng nhiều thành phố lớn.
khuyến khích phát triển nông nghiệp và thương mại. Người Chân Lạp xây dựng và cúng cổ vương quổc minh phát triển huy hoàng qua các giai đoạn: Giai đoạn tiền Ãng-co (580 -802). giai doạn Àng-co (802 - 1434), giai doạn hậu Ăng-co (1434 - 1863). Tuy được thống nhất, người Khơ-mc lúc này vẫn tập trung phát triển vùng trung tâm truyền thống cua họ ờ khu vực Biên Hỗ, trung lưu sông Mê Kông và hướng nồ lực bành trướng sang phia tây vùng lim vực sòng Chao Phaya.
Vùng Thuỳ Chân Lạp trớ thành vùng dất hoang sơ. gần như vô chu. nhiều dộng vật hoang dã sinh sống. Trong cuốn "Chân Lụp phong thố kỳ", Châu Dạt Quan, một sứ thằn nhà Nguycn.
khi có dịp đi qua nơi này khoáng nãm 1296 - 1297 có ghi chép lại như sau: Hầu hết cá vùng đều là bụi rậm cùa khu rừng thấp. Tiếng chim hót và thú vật kêu vang dội khắp nưi. Nhừng cánh đống bị bỏ hoang phe, không có một gốc cây nào. Xa hơn tầm mát chi toàn là cỏ kê đầy rẫy.
hãng trăm hàng ngàn con trâu rừng tụ họp thành từng bay trong vùng này, tiếp đó là nhiều con đường dốc đầy tre chạy dài hàng trám dặm. (Cháu Dạt Quan. Trong khoảng the ki IX đen cuối the ki XI. Chân Lạp trờ thành một quốc gia thịnh vượng với nền văn minh Áng-co rực rờ.
Tuy nhiên, các dấu tích cùa văn hoá Khơ-me và vãn minh Âng-co lúc đó 13 ờ vùng Đồng Nai - Gia Định khá mở nhạt, không có dấu hiệu chứng to khu vực này đă là một đơn vị hành chính, hoặc thôn, ấp, lãng, bàn của Chân Lạp. Theo ghi chép cúa Le Quý Đôn trong Phu Biên tạp lục, thậm chí den the kì XVII. vùng đất Nam Bộ vần còn hoang vu: “Từ các cứa biên cần Giờ. Cửa Tiểu, Cửa Đại trờ lèn.
hoàn toàn là rừng rậm hàng ngàn dặm. Từ the ki XVI. do sự cam thiệp cùa nước Xiêm. Chân Lạp bị chia rè sâu sắc và bước vào thời ki suy vong, vồn đã không cô sự quan tâm đen khu vực ngập nước ớ phía đông, nay trong tinh hĩnh đất nước suy yếu.
Chân Lạp dường như không đù sức quan lý vùng đất này. Đê từ dỏ bang nhiều con dường khác nhau, các lớp cư dãn người Việt tim đến khai phá, lập làng sinh sống và xác lập chú quyền cũa minh. Nam Bộ tù thế kỳ XVII dến nay Từ lâu chúa Nguyền đã biết đến vùng đất ỡ Đổng Nai và Cứu Long nhưng vần chưa có cơ hội thuận lợi cho việc phát triền, mờ mang lãnh thồ ve phía Nam. Đại Việt sau giai đoạn thịnh vượng khi bước sang the ki XVI lại rơi vào các cuộc nội chiến tranh giành quyền lực cùa các thế lực phong kiến Lè - Mục và Trịnh Nguyền.
cuộc chiến tranh kéo dài cua họ Trịnh ớ Đàng Ngoài và họ Nguyền ớ Đãng Trong dtì vơ vét đen cùng kiệt sức người, sức cua trong dân chúng, gây nên cảnh đỏi khô. lầm than khắp nơi. Nông dân rơi vào cành mất ruộng, tô thuế nặng nề, từ đó buộc họ phai rời bo làng mạc, quẻ hương tìm vùng đất mới để định cư, làm ăn, sinh sống. Từ một vùng đất hoang sơ.
Đồng Nai - Gia Định trở thành nơi thu hút nhừng người lưu dân Việt tìm đen sinh sống. Ngoài tầng lớp nông dân đói khô còn có nhùng người trốn tránh binh dịch, sưu thúc, lính dào ngũ, tù nhân bị lưu đảy. thầy lang và có cá những người giàu muốn mơ rộng công việc tim dến vùng dất mới. Vì di chuyển bàng đường bộ lúc bấy giờ gặp nhiều khó khăn, nguy hiềm nên họ chọn thuyền buôn hay ghe bầu làm phương tiện di chuyến, lưu thông trên đường biển, ca dao Nam Bộ đà ghi lại hĩnh ãnh này.
Từ thế ki 17. dồng bàng sòng Hồng, cụ thê hơn là Thăng Long trước dây vốn là trung lâm duy nhất cùa vân minh Việt nay phái đói mặt trước sự xuất hiện cùa trung tâm mới Phú Xuân (Huế), Thuận Quàng (Dà Nằng) cho thấy sự ra dời cùa một xã hội mới. nen văn hoá mới dựa trên nen tàng cùa một xã hội đà phát triển, một nen văn hoã làu đời. Theo một số học giá Pháp, khoang năm 1620 vua Chân Lạp là Chey Chettha II đà cưới công nữ Ngục Vạn.
con gái cùa chúa Sài Nguyễn Phúc Nguyên.