mở đầu thời kì lãng mạn của thi sĩ. Song song với thơ trữ tình, từ 1820 trở đi Puskin viết hàng loạt trường ca: Người tù Cápca (1820-1821), Đài phun nước Báckhơsixarai (1820-1821), Anh em kẻ cướp (1821-1822). Đó là trào lưu lãng mạn cách mạng thể hiện những quan niệm, tình cảm của một tầng lớp xã hội tiến bộ, thể hiện ý thức cách mạng của thanh niên quý tộc mà những phần tử tích cực nhất của họ là những nhà tháng Chạp tương lai. Từ 1823 trở đi phong trào cách mạng ở Tây Âu lần lượt thất bại, một số tổ chức cách mạng ở miền Nam bị vỡ, lãnh tụ V.Raiépxki bị bắt.
Tất cả những sự kiện đó là đòn nặng nề giáng vào tính chất lãng mạn chính trị của Puskin và hy vọng thắng lợi nhanh chóng của phong trào giải phóng dân tộc lúc đó. Thế giới quan lãng mạn của Puskin bị khủng hoảng. Thi sĩ cố nhận thức lại thực tế một cách tỉnh táo để thấy đúng bản chất của nó hơn. Nhờ thế, tính nhân dân, tính lịch sử trong sáng tác Puskin càng sâu sắc.
Đó là một khâu quan trọng để Puskin dần dần tiến đến chủ nghĩa hiện GVHD: Trần Thị Nâu 14 SVTH: Mai Quốc Việt Đặc điểm thơ A. Puskin viết hàng loạt những bài thơ Người gieo tự do, Quỷ sứ (1823), Câu chuyện của người bán sách với thi nhân, trường ca Những người Xư-gan. Trong tác phẩm đó thi sĩ chế nhạo, phê phán những điểm cơ bản trong thế giới quan lãng mạn của mình. Mặt khác, Puskin cũng thể hiện thực tế bằng phương pháp mới hơn.
Phương pháp hiện thực qua tiểu thuyết bằng thơ trung tâm sáng tác của Puskin Épghênhiônhêghin (bắt đầu viết từ tháng 5-1823). Thời kì bị đày lên phương Bắc (1824-1826) Tháng 8-1824, Puskin bị đày lên phương Bắc ở xã Mikhailốpxcôiê thuộc trại ấp của cha mình. Thi sĩ bị quản chế khá chặt chẽ. Sống xa bạn bè, cô độc, thi sĩ phải gần gũi với vú nuôi Arina Rôđiônôpna.
Thi sĩ thường xuyên liên hệ với nhân dân, tìm hiểu sáng tác, tinh thần của nhân dân. Những ngày phiên chợ, Puskin thường ăn mặc áo quần nông dân đi nhảy múa, ghi chép các sáng tác dân gian. Nhờ gần gũi với nhân dân, Puskin đã thoát khỏi cơn khủng hoảng thế giới quan trầm trọng của mình. Năm 1825, trong sáng tác của Puskin có một bước ngoặt quan trọng.
Thi sĩ từ bỏ chủ nghĩa lãng mạn, chuyển sang phương pháp hiện thực. Thơ ca của ông trở thành phương tiện nhận thức thực tế. Giờ đây, cuộc sống, con người, thiên nhiên được thi sĩ chú ý miêu tả. những tác phẩm xuất sắc của Puskin trong thời kì này là những bài thơ nói về tình bạn, tình yêu: Bức thư bị đốt, Gửi Kéc (1825), những bài thơ viết về đề tài chính trị: An-đơ-rê Sê-nhi-ê…và các chương 3, 4 của tiểu thuyết thơ Epghênhi Ôghênhin.
Muốn hiểu biết thực tế đương thời một cách sâu sắc, Puskin nghiên cứu quá khứ, tái hiện những giai đoạn quan trọng của lịch sử đấu tranh dân tộc. Vở bi kịch lịch sử Bôrit Gôđunôp (1825) bi kịch đầu tiên trong văn học hiện thực Nga ra đời là vì thế. Như vậy, rõ ràng Puskin lại mở đầu một trào lưu văn học mới. Trào lưu này từ những năm 40 trở đi đã trở thành trào lưu chủ đạo của văn học Nga, trào lưu hiện thực.
Sau cuộc khởi nghĩa tháng Chạp 1825 Trong khi Puskin đang sống cô đơn ở Mikhailốpxcôiê thì cuộc khởi nghĩa nổ ra ở Pêtécbua đêm 14-12-1825. Cuộc nổi dậy bị dập tắt nhanh chóng. Bắt đầu thời kì phản động gay gắt. Cách mạng thoái trào.
Trong không khí ngột ngạt đó, Puskin cảm thấy bất hạnh hơn ai hết. Nga hoàng ra sức mua chuộc, dọa nạt thi sĩ, bọn văn sĩ phản động ra sức tấn công, vu khống ông, do đó có một thời gian ngắn Puskin tỏ ra thất vọng. Đó cũng là tâm tư chung của tầng lớp trí thức trong thời kì khủng bố GVHD: Trần Thị Nâu 15 SVTH: Mai Quốc Việt Đặc điểm thơ A. Puskin gay gắt dưới triều Nicôlai I.
Hàng loạt bài thơ của Puskin thể hiện sự đấu tranh giữa nỗi đau buồn và lòng tin vào cuộc sống. Tuy nhiên, lòng tin vào cuộc sống, vào lý tưởng cuối cùng đã thắng: Ariôn, Gửi đi Xibia (1827), Cây thuốc độc (1828). Một chủ đề quan trọng khác được Puskin khai thác đó là chủ đề Nhà nước, dân tộc Nga và các dân tộc khác trong nước Nga. Chủ đề này thể hiện rõ nhất trong bản trường ca Pôntava (1828).
Nửa sau những năm 20 cũng là giai đoạn Puskin viết những chương chính của tiểu thuyết Épghênhi Ônhêghin (5,6,7,8) và bắt đầu chú ý đến văn xuôi (truyện ngắn Người da đen của Piốt đại đế (1827). Những năm cuối cùng (Từ 1830 trở đi) Giai đoạn cuối cùng trên bước đường sáng tác của Puskin có thể kể từ 1830 trở đi. Thời kì này trong cuộc sống xã hội cũng như đời tư của Puskin có nhiều biến chuyển, có ảnh hưởng đến sáng tác của thi sĩ. Sau cuộc cách mạng tháng 7-1830 ở Pháp, phong trào cách mạng ở các nước Tây Âu lại bắt đầu phục hồi.
Ở Nga, các cuộc biến động nông dân lại lan tràn khắp mọi nơi. Tháng 2-1831 Puskin thành lập gia đình. Thời kì trăng mật qua nhanh, khó khăn của cuộc sống gia đình thường xuyên xảy đến. Trong một bức thư đề tháng 11-1833 thi sĩ viết: “Tôi không có thì giờ rãnh; cuộc sống lạnh lùng, tự do cần thiết cho một nhà văn cũng không có nốt.
Tôi quay cuồng trong xã hội thượng lưu, vợ tôi lại rất ăn diện. Tất cả những điều đó cần tiền. Đối với tôi, muốn kiếm ra tiền phải thông qua lao động, mà lao động thì cần phải yên tĩnh” [5, tr. Mặc dầu vậy, Puskin cũng cố gắng tận dụng hết thời gian sáng tác.
Những vấn đề xã hội lại xuất hiện thường xuyên trong tác phẩm của thi sĩ. Nhân dân, nông nô, cuộc sống và đấu tranh của họ, ước mơ giải phóng là những chủ đề chính của Puskin. So với thời kì trước thì giai đoạn này Puskin sáng tác thơ ít hơn (trừ lúc ở Bônđinô mùa thu 1830). Mùa thu (1833), Tôi trở lại thăm (1835), Đài kỉ niệm (1836) là những bài thơ xuất sắc trong giai đoạn này.
Người kị sỹ đồng (1833), bản trường ca nổi tiếng tiếp tục chủ đề Nhà nước và số phận con người nhỏ bé đã được hoàn thành. Năm 1831, Puskin kết thúc tiểu thuyết Épghênhi Ôghênhin. Trong giai đoạn sáng tác cuối cùng này, Puskin chú ý nhiều đến kịch (4 kịch ngắn (1830), Rút-xan-ca (1833), Những màn từ thời hiệp sĩ (1835) và đặc biệt là văn xuôi. Trong văn xuôi Puskin đề cập đến các tầng lớp nhân dân truyện ngắn của ông Benkin, đến cuộc sống nông nô Lịch sử làng Gôriukhinô (1830), đến cuộc đấu tranh của nông dân chống lại địa chủ Đubơrốpxki (1833).
Xuất sắc nhất là GVHD: Trần Thị Nâu 16 SVTH: Mai Quốc Việt Đặc điểm thơ A. Puskin quyển Người con gái viên đại úy (1836) mô tả cuộc khởi nghĩa nông dân thực sự. Từ 1830 trở đi, những âm hưởng của chủ nghĩa lãng mạn trong sáng tác của Puskin không còn nữa, xu thế hiện thực đã trở thành tất yếu trong mọi lĩnh vực sáng tác. Đây cũng là bước đi có tính chất nguyên tắc của toàn bộ nền văn học tiến bộ Nga.
Trong lúc Puskin tập trung trí lực vào việc sáng tác, tổ chức văn học thì bọn quý tộc cùng Nga hoàng tìm đủ trăm phương nghìn kế để bức hại nhà thơ. Chúng làm nhục Puskin bằng cách bố trí tên Pháp lưu vong Đăngtét ve vãn vợ thi sĩ. Sau đó phau tin để làm cho cuộc xung đột này trở nên gay gắt. Để bảo vệ gia đình, trước dư luận xã hội.
Puskin buộc phải đấu với tên Đăngtét. Cuộc quyết đấu xảy ra vào ngày 8-2- 1837. Thi sĩ bị thương ở bụng. Hai ngày sau, Puskin qua đời.
Thế là “Mặt trời của nền thi ca Nga đã lặn”. Cái chết của Puskin đã làm cho tất cả nước Nga tiến bộ đau buồn và phẫn nộ. Lécmôntốp đã nói lên nỗi đau buồn và lòng phẫn nộ đó của nhân dân trong bài thơ nổi tiếng “Cái chết của nhà thơ”. Cái chết của Puskin chứng tỏ số phận đau thương của các nhà thơ, nhà văn Nga tiến bộ dưới chế độ hà khắc của Nicôlai I.
Rưlêép, Gơribuêđốp, Lécmôntốp và hàng loạt nghệ sĩ khác là nạn nhân của xã hội tàn nhẫn đó.2 Vai trò, vị trí của Puskin trong tiến trình lịch sử văn học Nga Puskin sinh ngày 6/6/1799 tại Matxcơva trong một gia đình đại quý tộc. Được sinh trưởng trong gia đình có truyền thống yêu thích nghệ thuật và xem trọng giáo dục, cộng với tư chất thông minh và tài năng nghệ thuật thiên bẩm, Puskin đã sớm trở thành một thi sĩ nổi tiếng của nước Nga. Không chỉ vậy, Puskin còn có một sứ mệnh đặc biệt đối với nền văn học Nga - là người đưa văn học Nga, văn hóa và ngôn ngữ Nga phát triển ở một tầm cao mới. Dường như đất nước Nga và văn học Nga đã trao cho Puskin một sứ mệnh lịch sử hết sức trọng đại là làm người tổng kết sự phát triển của toàn bộ nền văn học Nga trải qua tám thế kỉ trước đó và cũng đồng thời làm người mở đường, người khởi xướng và đặt nền móng - một nền móng vững chãi để xây dựng nên lâu đài văn học Nga đồ sộ và tráng lệ mở đường cho văn học Nga thế kỉ XIX tiến tới những đỉnh cao huy hoàng.
Đại văn hào Nga Xô Viết Măcxim Gorki đã từng coi Puskin là mùa xuân văn học của nước Nga, là “khởi đầu của mọi khởi đầu”. Nhà phê bình văn học Nga nổi tiếng Bielinski đã viết về ông: “Puskin thuộc về những hiện tượng vĩnh viễn sống và vận động, không dừng lại ở GVHD: Trần Thị Nâu 17 SVTH: Mai Quốc Việt Đặc điểm thơ A. Puskin thời điểm thần chết bắt gặp, mà vẫn tiếp tục phát triển trong ý thức của toàn xã hội”.Puskin đã sống một cuộc đời ngăn ngủi và vinh quang, vẻn vẹn chỉ có 38 năm trên trần thế, song sự nghiệp sáng tác đồ sộ với một khối lượng hết sức lớn về thơ văn, kể cả truyện thơ, truyện ngắn, truyện dài và tiểu thuyết, kịch thơ…đã làm rạng rỡ cho nền văn học Nga, làm cho nhà thơ trở thành một ngôi sao sáng chói trên bầu trời văn học châu Âu và thế giới suốt nửa đầu thế kỉ XIX. Sinh trưởng trong một gia đình quý tộc giàu sang ở Matxcơva, theo lệ thường thì ông có đủ mọi điều kiện thuận lợi về dòng dõi gia đình, địa vị xã hội để ăn học và thành đạt trên con đường công danh, để rồi có thể trở thành một viên quan đại thần hay một viên tướng của triều đình phong kiến Nga hoàng thời ấy.