Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự bùng nổ của công nghệ thông tin và mạng Internet đã thúc đẩy mạnh mẽ hành vi mua sắm trực tuyến tại Việt Nam. Theo thống kê tính đến tháng 1 năm 2020 được trích dẫn trong báo cáo, Việt Nam ghi nhận 68,17 triệu người dùng Internet (chiếm 70% dân số) và 65 triệu người sử dụng mạng xã hội (chiếm 67% dân số), đứng thứ 18 trên thế giới về tỷ lệ người dân sử dụng Internet và thuộc top 10 quốc gia có lượng người dùng Facebook, YouTube cao nhất. Mặc dù các kênh tiếp thị số phát triển nhanh chóng, các doanh nghiệp đang phải đối mặt với tình trạng người tiêu dùng ngày càng hoài nghi và phản ứng tiêu cực với các hình thức quảng cáo trả phí truyền thống. Ước tính có khoảng 615 triệu thiết bị cài đặt phần mềm chặn quảng cáo trên toàn cầu với tốc độ gia tăng khoảng 30% mỗi năm (Pagefair, 2017), gây ra tổn thất doanh thu lên tới 21,8 triệu USD vào năm 2015 (Pagefair, 2015).

Trong bối cảnh đó, hình thức tiếp thị qua người có sức ảnh hưởng (Influencer Marketing) trở thành giải pháp thay thế hiệu quả nhằm tiếp cận khách hàng mục tiêu thông qua các đánh giá và chia sẻ chân thực. Báo cáo chỉ ra rằng chi tiêu toàn cầu cho Influencer Marketing đã tăng từ khoảng 2 tỷ USD năm 2017 lên khoảng 8 tỷ USD năm 2019 và dự kiến đạt 15 tỷ USD vào năm 2022 (nghiên cứu của Gerdenman Dina). Khảo sát trong ngành làm đẹp cho thấy 67% người tiêu dùng tìm kiếm thông tin và lựa chọn mua sắm dựa vào người có sức ảnh hưởng, 59% dựa vào đánh giá của bên thứ ba, trong khi quảng cáo trực tiếp từ công ty chỉ đạt mức tin tưởng 44%. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm, lựa chọn và quản lý các đại sứ thương hiệu phù hợp với ngân sách hạn chế. Đề tài "Dự án trang thương mại điện tử kết nối Influencer với các doanh nghiệp" do nhóm tác giả tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng thực hiện nhằm xây dựng giải pháp nền tảng trung gian thương mại điện tử mô phỏng mang tên IM Corporation.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

  1. Nghiên cứu hệ thống cơ sở lý luận quản trị doanh nghiệp và các hoạt động của Influencer Marketing trên thị trường trực tuyến.
  2. Khám phá và đánh giá các nhân tố môi trường kinh doanh vĩ mô, vi mô tác động đến thái độ của người tiêu dùng đối với các thương hiệu sử dụng người ảnh hưởng.
  3. Xây dựng kế hoạch kinh doanh chi tiết cho nền tảng thương mại điện tử B2C trung gian kết nối giữa doanh nghiệp và người có tầm ảnh hưởng.
  4. Hoàn thiện phương án triển khai thực tế bao gồm thiết kế giao diện vận hành, kế hoạch truyền thông tích hợp, cấu trúc nhân sự và hồ sơ pháp lý theo quy định hiện hành.

Đối tượng nghiên cứu là mô hình kinh doanh nền tảng thương mại điện tử kết nối doanh nghiệp và Influencer (website IM). Phạm vi không gian của đề án tập trung tại thị trường Việt Nam (trụ sở giả định đặt tại Quận 7, TP. Hồ Chí Minh), với dữ liệu khảo sát và các mốc thời gian phân tích từ giai đoạn 2015–2020 cùng định hướng triển khai giai đoạn 2021–2022.


Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đề tài áp dụng các lý thuyết quản trị kinh doanh, mô hình phân tích chiến lược tiếp thị và các quy định pháp luật thương mại điện tử tại Việt Nam:

  • Khung lý thuyết về Influencer Marketing: Tiếp cận phân loại Influencer theo quy mô người theo dõi (Mega, Macro, Micro, Nano Influencer) và cơ chế tác động tâm lý xã hội đến quyết định mua của người tiêu dùng.
  • Khung phân tích môi trường PEST: Ứng dụng mô hình PEST (bắt nguồn từ nghiên cứu của Granovetter, 1973) để đánh giá 5 nhóm yếu tố môi trường vĩ mô: Chính trị (Politics), Kinh tế (Economics), Xã hội (Social), Công nghệ (Technology) và Môi trường tự nhiên (Environment).
  • Mô hình phân tích SWOT: Đánh giá điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats) của nền tảng IM trong bối cảnh thị trường cạnh tranh.
  • Chiến lược định vị giá trị: Áp dụng chiến lược "More for the same" (Cung cấp nhiều giá trị gia tăng hơn với mức chi phí tương đương đối thủ cạnh tranh).
  • Căn cứ pháp lý: Căn cứ Nghị định số 52/2013/NĐ-CP của Chính phủ về thương mại điện tử và Thông tư số 47/2014/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định về quản lý website thương mại điện tử.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo bao gồm:

  • Phương pháp thu thập và tổng hợp dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp dữ liệu từ các tổ chức nghiên cứu và đo lường thị trường quốc tế và trong nước như Pagefair, Influencer Marketing Hub, Upfluence, Mediakix, Novaon, Business Insider, Gerdenman Dina.
  • Phương pháp lập kế hoạch tài chính và kinh doanh: Dự trù chi phí khởi sự, chi phí cố định định kỳ, tính toán doanh thu giả định và thuế thu nhập doanh nghiệp.
  • Phương pháp thiết kế mô hình hóa hệ thống thông tin (Prototyping): Xây dựng luồng người dùng (User Flow) và tạo mẫu wireframe, giao diện người dùng (UI) hoàn chỉnh trên công cụ Figma.

Thiết kế và triển khai hệ thống thương mại điện tử IM

Đề tài xây dựng một phương án thiết kế hệ thống thương mại điện tử tương tác hai chiều giữa Doanh nghiệp có nhu cầu quảng bá và cá nhân sáng tạo nội dung (Influencer).

[ Doanh nghiệp / Nhãn hàng ] <=======> [ Nền tảng trung gian IM ] <=======> [ Influencers / KOLs ]
   - Đăng tải chiến dịch                  - Bộ lọc thông tin đa chiều         - Tìm kiếm chiến dịch
   - Duyệt hồ sơ Influencer               - Quản trị tiến độ & Hợp đồng       - Nhận việc & Gửi duyệt content
   - Thanh toán gói dịch vụ               - Tích hợp cổng thanh toán          - Nhận thù lao / Hoa hồng

1. Cơ cấu tổ chức và nhân sự

Cơ cấu tổ chức vận hành của IM được phân bổ theo 6 bộ phận chính:

  • Ban Giám đốc: Điều hành chung và ra quyết định chiến lược.
  • Bộ phận Kinh doanh: Bao gồm nhân sự phụ trách Sales và bộ phận Kế toán tài chính.
  • Bộ phận Chăm sóc khách hàng: Hỗ trợ giải đáp thắc mắc và xử lý khiếu nại của đối tác.
  • Bộ phận Lập trình & Thiết kế website: Đảm bảo hệ thống giao diện, tính năng và trải nghiệm số.
  • Bộ phận Bảo trì và Sửa chữa: Giám sát hạ tầng kỹ thuật, xử lý sự cố vận hành.
  • Bộ phận Marketing: Triển khai hoạt động tiếp thị truyền thông số và tiếp thị truyền thống.

2. Thiết kế giao diện và quy trình vận hành trên Figma

Hệ thống giao diện được nhóm thiết kế đồng bộ từ Hình 5.1 đến Hình 5.27, bao gồm các luồng chức năng:

  • Khởi tạo và Phân quyền tài khoản: Cung cấp giao diện đăng ký, đăng nhập và cập nhật hồ sơ năng lực dành riêng cho hai đối tượng Doanh nghiệp và Influencer.
  • Quản lý Chiến dịch Quảng bá: Cho phép doanh nghiệp đăng tải thông tin chiến dịch, yêu cầu nội dung, ngân sách, nhân khẩu học mục tiêu và thời hạn hoàn thành.
  • Thư viện Hồ sơ & Bộ lọc thông minh: Cho phép nhãn hàng tra cứu dữ liệu Influencer dựa trên tỷ lệ tương tác, lĩnh vực chuyên môn (F&B, Thời trang, Ứng dụng...), số lượng người theo dõi và nền tảng hoạt động.
  • Hệ thống Trao đổi & Quản lý Tiến độ: Tích hợp Boxchat trực tiếp giữa nhãn hàng và Influencer kèm thanh trạng thái theo dõi tiến độ công việc (từ nhận yêu cầu, duyệt kịch bản, đăng bài đến nghiệm thu).
  • Cổng Thanh toán Trực tuyến: Tích hợp các cổng thanh toán điện tử như MoMo, VNPay, ZaloPay, ViettelPay và thẻ ngân hàng/Visa để thanh toán các gói dịch vụ và chi trả hoa hồng.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÔNG TY

Chương 1 phân tích cơ hội thị trường tại Việt Nam dựa trên sự gia tăng người dùng mạng xã hội và tình trạng bão hòa của quảng cáo truyền thống. Tác giả chỉ ra xu hướng tiêu dùng chuyển dịch sang tin tưởng các ý kiến cá nhân của bên thứ ba. Mục tiêu của đề tài là nghiên cứu lý luận quản trị, đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ người tiêu dùng khi tiếp xúc với Influencer Marketing, từ đó xây dựng nền tảng kết nối trực tuyến IM nhằm rút ngắn khoảng cách giữa nhãn hàng và người tiêu dùng.

CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ WEBSITE

Chương này công bố thông tin pháp lý giả định của doanh nghiệp (IM Corporation, địa chỉ tại 19 Nguyễn Hữu Thọ, Phường Tân Hưng, Quận 7, TP.HCM, website https://www.vn, email support@vn.net). Mục tiêu kinh doanh ngắn hạn của sàn là đạt 50 Influencer đăng ký và 10 nhãn hàng hợp tác trong tháng đầu tiên. Năng lực cốt lõi của website tập trung vào việc hỗ trợ các nhà sáng tạo nội dung tối ưu hóa hiệu quả bài đăng, cung cấp nền tảng phục vụ 24/7 và duy trì khả năng kết nối bất chấp các tác động ngoại cảnh như đại dịch COVID-19.

CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC LẬP KẾ HOẠCH

Chương 3 tập hợp các nghiên cứu dữ liệu thị trường và phân tích chiến lược toàn diện:

  • Hành vi người dùng mạng xã hội: Nghiên cứu về người dùng Internet Việt Nam chỉ ra rằng 93% người dùng theo dõi nhân vật ảnh hưởng qua Facebook, 87,1% qua Instagram và 75,3% qua YouTube. Về mức độ tin cậy khi tìm kiếm sản phẩm, 94% người tiêu dùng tin tưởng ý kiến của bloggers/reviewers/KOLs, trong khi chỉ có 19% tin tưởng các phát ngôn của người nổi tiếng truyền thống (diễn viên, ca sĩ, MC).
  • Phân cấp Influencer: Dữ liệu cho thấy Nano/Micro Influencer có tỷ lệ tương tác vượt trội (tỷ lệ tương tác trên Instagram của Nano Influencer cao gấp 7 lần Mega Influencer, trên TikTok cao gấp 9 lần). Chi phí thuê Macro Influencer dao động từ 45–100 triệu VNĐ/chiến dịch, trong khi nhóm Micro/Nano chỉ ở mức từ 0 đến vài triệu VNĐ, tạo cơ hội cho nhãn hàng nhỏ tối ưu ngân sách.
  • Môi trường vĩ mô và vi mô: Phân tích PEST và đánh giá thị trường cạnh tranh với gần 1.000 nền tảng/agency trung gian (như Onfluencer, BookingKOLS.com, Halago, AnyTag).
  • Phân tích tài chính: Lập dự toán tài chính bao gồm vốn đầu tư cổ đông, chi phí thành lập 30.000.000 VNĐ và bảng chi phí cố định vận hành hàng tháng.
Hạng mục chi phí cố định Đơn giá / Định mức Thành tiền (VNĐ/tháng)
Tiền thuê văn phòng 10.000.000 VNĐ/tháng 10.000.000
Lương nhân viên 10.000.000 VNĐ/tháng x 5 người 50.000.000
Thiết bị văn phòng Dự trù phân bổ 10.000.000
Phí duy trì, phát triển website Định kỳ kỹ thuật 7.000.000
Phí sinh hoạt (điện, nước, Internet) Tiêu dùng thực tế 4.000.000
Tổng chi phí cố định tháng 81.000.000

CHƯƠNG 4: PHƯƠNG ÁN TRIỂN KHAI MÔ HÌNH KINH DOANH

Chương 4 thiết lập kế hoạch triển khai chiến lược tiếp thị đa kênh và chuẩn bị pháp lý:

  • Kế hoạch Digital Marketing:
    • Google Ads: Ngân sách dự kiến 16.000.000 VNĐ/năm, mục tiêu đạt 1.600 lượt nhấp, 15.000 lượt hiển thị với tỷ lệ CTR ước tính 9,9% dựa trên các từ khóa trọng tâm.
    • Facebook Ads: Ngân sách 50.000.000 VNĐ cho 364 ngày (tương đương khoảng 140.000 VNĐ/ngày), ước tính tiếp cận 2.200 – 6.200 người/ngày. Tần suất đăng bài 1–2 bài/ngày vào các khung giờ vàng (7h–8h, 11h–13h, 19h–21h, đỉnh điểm 19h45).
    • Instagram: Đăng tải 3–7 bài/tuần kèm hashtag trong khung giờ vàng.
    • TikTok: Khai thác định dạng Brand Takeover Ads (5 giây) và In-feed Video Ads điều hướng về landing page.
    • Email Marketing: Sử dụng Mailchimp gửi email định kỳ 4 đợt/tháng vào sáng đầu tuần.
  • Thủ tục đăng ký sàn giao dịch thương mại điện tử: Thiết lập quy trình 5 bước đăng ký trực tuyến trên cổng online.gov.vn của Bộ Công Thương, chuẩn bị hồ sơ hợp lệ theo Nghị định 52/2013/NĐ-CP và Thông tư 47/2014/TT-BCT (Đơn đăng ký Mẫu TMĐT-1, Đề án cung cấp dịch vụ Điều 54, Quy chế quản lý hoạt động Điều 55, Hợp đồng mẫu và Điều kiện giao dịch chung).

CHƯƠNG 5: QUẢN TRỊ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRÊN WEBSITE

Nội dung chương trình bày công tác quản trị vận hành giao diện bên ngoài và hệ thống cơ sở dữ liệu bên trong website. Hướng dẫn chi tiết việc thiết kế bố cục, bảng màu, tối ưu trải nghiệm khách hàng và quy định các tiêu chuẩn kiểm duyệt nội dung (nghiêm cấm bài đăng vi phạm pháp luật, thuần phong mỹ tục, bạo lực, kích động hoặc xâm phạm quyền sở hữu của bên thứ ba).

CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN

Tổng kết lại mô hình hoạt động của sàn IM, nêu bật tính cấp thiết của nền tảng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận giải pháp tiếp thị người ảnh hưởng, đồng thời xác định các nhược điểm cần hoàn thiện và định hướng mở rộng hệ thống trong dài hạn.


Kết quả và đóng góp

  1. Tổng hợp dữ liệu thị trường Influencer Marketing: Báo cáo cung cấp bức tranh số liệu chi tiết về thị trường Việt Nam năm 2020: 78% doanh nghiệp đầu tư ngân sách cho Influencer Marketing (trong đó 39% chi cho người nổi tiếng), quy mô thị trường tiếp thị người ảnh hưởng đạt 9,7 tỷ USD. Khảo sát chỉ ra 82,5% ngân sách dành cho hình thức này được trích từ phòng Marketing và 17,5% lấy từ ngân sách PR.
  2. Xây dựng hoàn chỉnh kế hoạch khởi sự sàn TMĐT: Nhóm tác giả đã lập bảng dự toán chi phí khởi tạo (30.000.000 VNĐ bao gồm vận hành website 20.000.000 VNĐ và lệ phí giấy phép 10.000.000 VNĐ), chi phí cố định vận hành (81.000.000 VNĐ/tháng) cùng lộ trình phân bổ ngân sách tiếp thị chi tiết trên Google Ads và Facebook Ads.
  3. Mô hình hóa quy trình pháp lý chuẩn mực: Đề xuất quy trình tuân thủ hành lang pháp lý thương mại điện tử Việt Nam với đầy đủ danh mục hồ sơ và các bước làm việc với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương).
  4. Giải pháp giao diện thực thi trực quan: Hoàn thiện 27 màn hình giao diện mẫu trên nền tảng Figma, giải quyết bài toán tương tác trực tiếp, theo dõi tiến độ chiến dịch và phân tích hiệu quả kết nối giữa nhãn hàng và người sáng tạo nội dung.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Tính chất mô phỏng của các chỉ số tài chính: Các giả định doanh thu (mục tiêu hợp tác với 500 Influencer và 200 nhãn hàng/tháng) và số liệu ước tính tỷ lệ chuyển đổi quảng cáo được xây dựng dựa trên kịch bản mô phỏng học thuật, chưa trải qua kiểm chứng bằng dữ liệu kinh doanh thực tế dài hạn.
  • Rủi ro kiểm soát chất lượng Influencer: Báo cáo thừa nhận điểm yếu lớn của hình thức tiếp thị này là khó kiểm soát các rủi ro phát sinh từ khủng hoảng truyền thông cá nhân hoặc tranh chấp pháp lý của Influencer, gây ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín thương hiệu hợp tác.
  • Thách thức đo lường ROI chuyển đổi: Việc đo lường chính xác hiệu quả tạo ra doanh thu trực tiếp từ các bài đăng của Influencer phức tạp hơn so với các kênh quảng cáo số trả phí tự động.
  • Hướng phát triển: Tác giả định hướng tiếp tục tối ưu hóa hệ thống bộ lọc dữ liệu, nâng cấp công cụ Chatbox thông minh tích hợp Tracking phân tích hành vi và mở rộng phạm vi truyền thông sang các ứng dụng game, nền tảng phát video trực tuyến và YouTube.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tư liệu thực tiễn hữu ích dành cho:

  • Sinh viên các ngành Quản trị kinh doanh, Thương mại điện tử, Marketing: Tham khảo phương pháp lập một bản đề án kinh doanh dịch vụ trực tuyến hoàn chỉnh, kết hợp giữa lý thuyết quản trị và công cụ số.
  • Người làm nghiên cứu về Digital Marketing & TMĐT: Sử dụng các bảng số liệu thứ cấp tổng hợp về hành vi người dùng, mức độ tương tác giữa các nhóm Influencer (Mega vs. Nano/Micro) và tỷ lệ phân bổ ngân sách doanh nghiệp tại Việt Nam.
  • Người khởi nghiệp trong lĩnh vực Agency/Platform kết nối: Tham khảo quy trình thủ tục pháp lý thành lập website cung cấp dịch vụ TMĐT theo Nghị định 52/2013/NĐ-CP và mẫu thiết kế luồng quy trình vận hành giao dịch trên Figma.

Câu hỏi thường gặp

1. Nền tảng IM Corporation định vị mô hình kinh doanh theo hình thức nào?

IM Corporation được xây dựng theo mô hình sàn thương mại điện tử trung gian B2C trên nền tảng trực tuyến, đóng vai trò cầu nối dịch vụ giữa doanh nghiệp/nhãn hàng có nhu cầu quảng bá với những người có sức ảnh hưởng (Influencers, KOLs, Reviewers) nhằm tối ưu chi phí và tăng doanh số.

2. Sự khác biệt về mức độ tin cậy giữa ngôi sao nổi tiếng và Micro/Nano Influencer được báo cáo chỉ ra như thế nào?

Theo số liệu khảo sát trong báo cáo, 94% người tiêu dùng tin tưởng và tham khảo ý kiến từ các bloggers, reviewers, KOLs có trải nghiệm thực tế, trong khi chỉ có 19% tin tưởng vào quảng cáo của các ngôi sao nổi tiếng (diễn viên, MC, ca sĩ). Ngoài ra, tỷ lệ tương tác của Nano Influencer cao gấp 7 lần Mega Influencer trên Instagram và gấp 9 lần trên TikTok.

3. Kế hoạch ngân sách chạy quảng cáo Google Ads và Facebook Ads của dự án được phân bổ ra sao?

Dự án dự trù ngân sách Google Ads trong vòng 1 năm là 16.000.000 VNĐ (ước tính 1.600 lượt nhấp, 15.000 lượt hiển thị, CTR 9,9%). Ngân sách Facebook Ads được phân bổ 50.000.000 VNĐ cho 364 ngày (khoảng 140.000 VNĐ/ngày, tiếp cận từ 2.200 đến 6.200 người/ngày).

4. Đăng ký website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử IM cần tuân theo các văn bản pháp luật nào?

Doanh nghiệp phải tuân thủ Nghị định số 52/2013/NĐ-CP và Thông tư số 47/2014/TT-BCT, thực hiện thủ tục đăng ký trực tuyến 5 bước qua cổng thông tin online.gov.vn của Bộ Công Thương với đầy đủ Đơn đăng ký Mẫu TMĐT-1, Đề án cung cấp dịch vụ và Quy chế quản lý hoạt động sàn.


Kết luận

Báo cáo môn học của nhóm sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng đã phác thảo toàn diện dự án xây dựng trang thương mại điện tử kết nối Influencer và doanh nghiệp (IM Corporation). Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát bức tranh thực trạng tiếp thị người ảnh hưởng tại Việt Nam, từ đó đề xuất phương án kinh doanh chi tiết từ cấu trúc tổ chức, kế hoạch tiếp thị số, dự toán chi phí đến thiết kế giao diện vận hành trên Figma. Mặc dù còn mang tính chất mô phỏng học thuật, đề án cung cấp khung tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn cao cho việc nghiên cứu và triển khai các mô hình sàn dịch vụ thương mại điện tử chuyên biệt.