CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG TRONG ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP. Tổng quan về đơn vị sự ngiệp công lập. Khái niệm về đơn vị sự nghiệp công lập. Căn cứ khoản 1 Điều 9 Giao thông Viên chức 2010 quy định về đơn vị sự nghiệp công lập như sau: Các đơn vị sự nghiệp công lập được tổ chức bởi cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội theo quy định của pháp luật, với tư cách pháp nhân và nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công hoặc hỗ trợ quản lý nhà nước.
Theo Nghị định số 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 về cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập, đơn vị này được định nghĩa là cơ quan do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước thành lập, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng theo quy định của pháp luật, nhằm cung cấp dịch vụ sự nghiệp công hoặc hỗ trợ quản lý nhà nước. Nhà nước tập trung vào việc phát triển hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập để đảm bảo cung cấp những dịch vụ công chủ yếu như y tế, giáo dục, khoa học và các lĩnh vực khác mà các tổ chức ngoài công lập chưa đủ khả năng đáp ứng. Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập không hướng đến lợi nhuận trực tiếp mà nhấn mạnh vào việc cung cấp các sản phẩm và dịch vụ mang lại lợi ích chung, lâu dài và bền vững cho xã hội. Chúng luôn hoạt động dưới sự điều chỉnh của các chương trình phát triển kinh tế xã hội của quốc gia.
Đồng thời, các đơn vị này có quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm và sử dụng các biện pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng thu nhập và phúc lợi cho người lao động. Tóm lại, đơn vị sự nghiệp công lập được xác định là cơ quan do Nhà nước thành lập, có độc lập về tài chính, con dấu và tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật. Trong ngữ cảnh hiện nay, việc đào tạo xe cơ giới của các đơn vị này đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu của xã hội. Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập Theo Nghị định 120/2020/NĐ-CP và trang web ebh.vn, các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện các nhiệm vụ và chỉ tiêu mà Nhà nước giao trong các lĩnh vực như giáo 18 dục, y tế và an ninh quốc phòng.
Dựa trên việc tận dụng cơ sở vật chất hiện có, một số đơn vị sự nghiệp công lập vẫn có thể tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ để đáp ứng yêu cầu của thị trường kinh tế. Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp luôn liên quan chặt chẽ đến các lĩnh vực mà chúng hoạt động. Chúng thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn, cung cấp sản phẩm và dịch vụ để đáp ứng nhu cầu và lợi ích chung của xã hội. Các sản phẩm và dịch vụ mà các đơn vị sự nghiệp cung cấp mang lại lợi ích chung, được xây dựng để có tính bền vững và liên kết chặt chẽ với quá trình tạo ra cải cách vật chất và giá trị tinh thần.
Hoạt động sự nghiệp trong các đơn vị sự nghiệp luôn được điều chỉnh bởi các chương trình phát triển kinh tế và xã hội của Nhà nước. Chính phủ tổ chức, duy trì và đảm bảo hoạt động sự nghiệp nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Để đạt được những mục tiêu này, Chính phủ thiết lập các chương trình mục tiêu quốc gia như chăm sóc sức khỏe cộng đồng, giảm nghèo, xóa mù chữ và phòng chống tội phạm, và thực hiện chúng thông qua các đơn vị sự nghiệp. Kinh phí hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập được cấp theo dự toán có thẩm quyền giao.
Số kinh phí được cấp sẽ phụ thuộc vào nguồn thu, có thể là hoàn toàn hoặc một phần của tổng kinh phí hoạt động, hoặc đơn vị có thể tự chủ hoàn toàn. Chi hoạt động của các đơn vị sự nghiệp căn cứ vào dự toán được giao, thực hiện theo các tiêu chuẩn, định mức và chế độ của nhà nước, cũng như quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị. Phân loại đơn vị sự nghiệp Để hiểu rõ hơn về các đơn vị Sự nghiệp Công lập và để tổ chức và quản lý hoạt động của chúng một cách hiệu quả, việc phân loại các đơn vị này là cần thiết. Có nhiều cách để phân loại đơn vị Sự nghiệp Công lập tùy thuộc vào quan điểm, cách tiếp cận hoặc yêu cầu của quản lý nhà nước và các tiêu chí khác nhau.
Phân loại dựa trên phương thức thu tiền của người sử dụng dịch vụ: - Có đơn vị Sự nghiệp Công lập thực hiện các dịch vụ công mà không thu tiền trực tiếp từ người sử dụng. - Có đơn vị Sự nghiệp Công lập thực hiện các dịch vụ công mà người sử dụng phải trả một phần tiền. - Có đơn vị Sự nghiệp Công lập thực hiện các dịch vụ công mà người sử dụng phải trả toàn bộ tiền. 19 Phân loại dựa trên tính chất công cộng hoặc cá nhân của dịch vụ cung cấp: - Có đơn vị Sự nghiệp Công lập cung cấp các dịch vụ công cộng thuần túy.
- Có đơn vị Sự nghiệp Công lập cung cấp các dịch vụ công cộng có tính chất cá nhân. Phân loại dựa trên chủ thể quản lý: - Đơn vị Sự nghiệp Công lập do Trung ương quản lý bao gồm các Viện Hàn lâm, Viện nghiên cứu, Trung tâm nghiên cứu khoa học công nghệ, Đài truyền hình Việt Nam, các bệnh viện, trường đại học do Trung ương quản lý. - Đơn vị Sự nghiệp Công lập do địa phương quản lý bao gồm các Viện, Trung tâm nghiên cứu khoa học công nghệ, Đài truyền hình tỉnh, thành phố, các bệnh viện, trường đại học, cao đẳng do địa phương quản lý. Phân loại dựa trên Nghị định 60/2021/NĐ-CP: - Có đơn vị Sự nghiệp Công lập tự đảm bảo toàn bộ chi thường xuyên và chi đầu tư.
- Có đơn vị Sự nghiệp Công lập tự đảm bảo toàn bộ chi thường xuyên. - Có đơn vị Sự nghiệp Công lập tự đảm bảo một phần chi thường xuyên, phần còn lại được ngân sách nhà nước cấp. - Có đơn vị Sự nghiệp Công lập có nguồn thu sự nghiệp thấp, không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do ngân sách nhà nước đảm bảo toàn bộ kinh phí thường xuyên. Phân loại dựa trên lĩnh vực hoạt động: - Có đơn vị Sự nghiệp Công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
- Có đơn vị Sự nghiệp Công lập hoạt động trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. - Có đơn vị Sự nghiệp Công lập hoạt động trong lĩnh vực văn hóa thông tin nghệ thuật. - Có đơn vị Sự nghiệp Công lập hoạt động trong lĩnh vực thể dục thể thao. - Có đơn vị Sự nghiệp Công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế.
Việc phân loại các đơn vị Sự nghiệp Công lập theo các tiêu chí trên sẽ giúp cải thiện quản lý và tổ chức hoạt động của chúng một cách hiệu quả, đồng thời đảm bảo rằng các dịch vụ và sản phẩm mà chúng cung cấp đáp ứng đúng nhu cầu của cộng đồng và phản ánh đúng bản chất của mỗi loại hình. Kế toán thu, chi và xác định kết quả hoạt động trong đơn vị sự nghiệp công lập. Kế toán thu, chi hoạt động do NSNN cấp 1. Khái niệm Theo Thông tư 107/2017/TT-BTC, nguồn thu ngân sách nhà nước cấp cho các đơn vị Sự nghiệp Công lập (ĐVSNCL) được chia thành ba loại chính: thu thường xuyên, thu không thường xuyên và thu hoạt động khác.
- Thu thường xuyên bao gồm số tiền Nhà nước cấp cho ĐVSNCL để thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên hoặc hỗ trợ đột xuất, cũng như các khoản thu khác ngoài các nhiệm vụ thường xuyên. - Thu không thường xuyên phản ánh các khoản thu do Nhà nước cấp cho các nhiệm vụ đột xuất như kinh phí thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ, kinh phí các chương trình mục tiêu quốc gia, và các khoản thu không thường xuyên khác như tài trợ, quyên góp nhỏ. - Thu hoạt động khác là các khoản thu phát sinh tại ĐVSNCL và yêu cầu báo cáo quyết toán. Chi phí hoạt động của ĐVSNCL bao gồm chi thường xuyên và chi không thường xuyên: - Chi thường xuyên là các chi phí duy trì hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ của ĐVSNCL, bao gồm tiền lương, tiền công, chi phí chuyên môn và chi phí quản lý.
- Chi không thường xuyên là các chi phí không phát sinh đều đặn và liên tục, như chi thực hiện nhiệm vụ đột xuất, mua sắm sửa chữa trang thiết bị, chi thực hiện mục tiêu chương trình quốc gia. Việc quản lý chi phí được thực hiện theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và quy chế chi tiêu nội bộ của ĐVSNCL. Ngoài ra, tiền trích khấu hao tài sản cố định được hạch toán vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, hình thành từ nguồn vốn NSNN hoặc nguồn gốc từ ngân sách. Phương pháp kế toán hoạt động thu, chi ngân sách nhà nước cấp a.
Chứng từ kế toán 21 Trong các đơn vị sự nghiệp công lập có thu, các hoạt động kinh tế phát sinh liên quan đến việc thu tiền bao gồm các biện pháp như: quyết định giao dự toán, giấy rút dự toán ngân sách kèm theo việc trao tiền mặt, ủy nhiệm chi cùng với việc chuyển khoản trong trường hợp rút tiền từ ngân sách nhà nước và truyền thẳng cho người nhận, cũng như việc tạo hóa đơn bán hàng. Tất cả các hoạt động kinh tế phát sinh liên quan đến việc chi tiêu tại các đơn vị sự nghiệp công lập có thu đều cần phải được ghi chép bằng các chứng từ kế toán. Các chứng từ này bao gồm: - Chứng từ về lao động và tiền lương bao gồm các bảng chấm công, bảng chấm công làm thêm giờ, giấy báo làm thêm giờ, bảng thanh toán lương và bảng thanh toán thu nhập tăng thêm. - Chứng từ về vật tư bao gồm phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, giấy báo hỏng hoặc mất công cụ dụng cụ, biên bản kiểm kê vật tư, công cụ, sản phẩm, hàng hoá, bảng kê mua hàng, và biên bản kiểm nghiệm vật tư, công cụ, sản phẩm, hàng hoá.
- Chứng từ về tiền tệ bao gồm phiếu chi, bảng kiểm kê quỹ, giấy đề nghị tạm ứng, giấy thanh toán tạm ứng, giấy báo nợ, và bảng sao kê của ngân hàng.