Đặt vấn đề Phần II: Nội dung và kết quả nghiên cứu Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kế toán tài sản cố định hữu hình trong doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng công tác kế toán tài sản cố định hữu hình tại Công ty Cổ phần Long Thọ. Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tài sản cố định hữu hình tại Công ty Cổ phần Long Thọ. Phần III: Kết luận và kiến nghị 4 PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH TRONG DOANH NGHIỆP 1.
Những vấn đề chung về tài sản cố định hữu hình trong doanh nghiệp 1. Khái niệm của tài sản cố định hữu hình trong doanh nghiệp Theo Khoản 1 Điều 2 Chƣơng I Thông tƣ 45/2013/TT-BTC – Hƣớng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định: “TSCĐHH là những tƣ liệu lao động chủ yếu có hình thái vật chất thoả mãn các tiêu chuẩn của TSCĐHH, tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh nhƣng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu nhƣ nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc, thiết bị, phƣơng tiện vận tải.” Ngoài ra theo chuẩn mực kế toán số 03 của Hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam về “Tài sản cố định hữu hình” thì thuật ngữ TSCĐHH đƣợc hiểu: “TSCĐHH là những tài sản có hình thái vật chất do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐHH.” Do đó, TSCĐHH là những tài sản có hình thái vật chất do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ do Bộ Tài chính quy định. Trong quá trình sử dụng, giá trị của TSCĐ bị hao mòn dần và chuyển một phần giá trị vào sản phẩm nhƣng hình thái vật chất của nó vẫn giữ nguyên nhƣ ban đầu. Tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định hữu hình Theo Điều 3 Chƣơng II Thông tƣ 45/2012/TT-BTC - Hƣớng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định, TSCĐHH phải thỏa mãn đồng thời cả 3 tiêu chuẩn dƣới đây: - Chắc chắn thu đƣợc lợi ích kinh tế trong tƣơng lai từ việc sử dụng tài sản đó; - Có thời gian sử dụng trên 1 năm trở lên; 5 - Nguyên giá tài sản phải đƣợc xác định một cách tin cậy và có giá trị từ 30.000 đồng (Ba mƣơi triệu đồng) trở lên.
Đặc điểm TSCĐHH là cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế quốc dân, nó thể hiện năng lực sản xuất của doanh nghiệp là điều kiện quan trọng để tăng năng xuất lao động, xã hội và phát triển nền kinh tế quốc dân. Do tiêu chuẩn về thời gian sử dụng, TSCĐHH tham gia trực tiếp và gián tiếp vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh khác nhau của doanh nghiệp, mặc dù bị hao mòn về giá trị song vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu cho đến khi hƣ hỏng phải loại bỏ. Trong quá trình sản xuất và sử dụng, TSCĐHH bị hao mòn dần, giá trị của tài sản cố định chuyển dịch dần dần vào vào giá thành của sản phẩm làm ra thông qua khấu hao. Một đặc điểm quan trọng của TSCĐHH khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh nó bị hao mòn dần và giá trị hao mòn đó đƣợc dịch chuyển vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ.
Khác với công cụ lao động nhỏ, TSCĐHH tham gia nhiều kỳ kinh doanh, nhƣng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu cho đến lúc hƣ hỏng. Ngoài ra TSCĐHH là sản phẩm của lao động tức là vừa có giá trị và vừa có giá trị sử dụng. Nhƣ vậy TSCĐHH đƣợc mua bán chuyển nhƣợng, trao đổi trên thị trƣờng tƣ liệu sản xuất. Do đó việc sử dụng quản lý TSCĐHH phải có biện pháp riêng.
Mà điều đầu tiên là TSCĐHH phải đƣợc phân loại và tính giá một cách hợp lý và chính xác. Vai trò của tài sản cố định hữu hình trong doanh nghiệp TSCĐHH là một bộ phận của tƣ liệu sản xuất, giữ vai trò tƣ liệu lao đông chủ yếu của quá trình sản xuất. Chúng đƣợc coi là cơ sở vật chất kỹ thuật có vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh, là điều kiện tăng năng suất lao động xã hội và phát triển nền kinh tế quốc dân. 6 TSCĐHH là cơ sở vật chất kỹ thuật của doanh nghiệp, nó phản ánh năng lực sản xuất hiện có và trình độ ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế quốc dân nói chung.
TSCĐHH là một trong những yếu tố quan trọng tạo khả năng tăng trƣởng bền vững, tăng năng suất lao động, từ đó giảm chi phí và hạ giá thành sản phẩm dịch vụ. TSCĐ HH còn là một công cụ huy động vốn hiệu quả. Đối với vay vốn ngân hàng thì TSCĐ HH đƣợc coi là điều kiện khá quan trọng bởi nó đóng vai trò là vật thế chấp cho món tiền vay, trên cơ sở giá trị của TSCĐ HH thế chấp ngân hàng mới có quyết định cho vay hay không và cho vay với số lƣợng cũng nhƣ thời hạn bao lâu. Đối với công ty cổ phần thì độ lớn của công ty phụ thuộc vào giá trị TSCĐHH mà công ty nắm giữ, do đó quá trình huy động vốn cho doanh nghiệp bằng cách phát hành trái phiếu hay cổ phiếu, mức độ tin cậy của nhà đầu tƣ chịu ảnh hƣởng khá lớn từ lƣợng TSCĐ HH mà Công ty hiện có và hàm lƣợng công nghệ có trong TSCĐHH của Công ty.
Chính vì vậy, việc cải tiến, hoàn thiện, đổi mới và sử dụng hiệu quả TSCĐHH là một trong những nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp và của nền kinh tế quốc dân. Phân loại tài sản cố định hữu hình TSCĐHH đƣợc phân theo nhiều tiêu thức khác nhau nhau theo hình thái biểu hiện, theo quyền sở hữu, theo tình hình sử dụng… mỗi một cách phân loại sẽ đáp ứng những nhu cầu quản lý nhất định và có những tác dụng riêng của nó. Theo hình thái biểu hiện: Theo cách này, toàn bộ TSCĐHH của doanh nghiệp đƣợc chia thành các loại sau: Nhà cửa vật kiến trúc: Bao gồm những TSCĐHH đƣợc hình thành sau quá trình thi công, xây dựng nhƣ trụ sở làm việc, nhà xƣởng, nhà kho, hàng rào… phục vụ cho hoạt động SXKD. Máy móc, thiết bị: Là toàn bộ máy móc, thiết bị dùng cho hoạt động SXKD của doanh nghiệp nhƣ máy móc thiết bị chuyên dùng, máy móc thiết bị công tác, dây chuyền công nghệ, thiết bị động lực… 7 Thiết bị phƣơng tiện vận tải truyền dẫn: Gồm các loại phƣơng tiện vận tải đƣờng sắt, đƣờng bộ, đƣờng thủy và các thiết bị truyền dẫn nhƣ hệ thống điện, nƣớc… Thiết bị, dụng cụ dùng cho quản lý: Là những thiết bị, dụng cụ dùng trong công việc quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhƣ máy vi tính, thiết bị điện tử… Cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm: Là các vƣờn cây lâu năm nhƣ cà phê, chè, cao su, vƣờn cây ăn quả, súc vật làm việc nhƣ trâu, bò… Các TSCĐ là kết cấu hạ tầng, có giá trị lớn do Nhà nƣớc đầu tƣ xây dựng từ nguồn ngân sách nhà nƣớc giao cho các tổ chức kinh tế quản lý, sử dụng: TSCĐ là máy móc thiết bị, dây chuyền sản xuất, tài sản đƣợc xây đúc bằng bê tông và bằng đất của các công trình trực tiếp phục vụ tƣới nƣớc, tiêu nƣớc (nhƣ hồ, đập, kênh, mƣơng); TSCĐ là công trình kết cấu, hạ tầng khu công nghiệp do Nhà nƣớc đầu tƣ để sử dụng chung của khu công nghiệp nhƣ: Đƣờng nội bộ, thảm cỏ, cây xanh, hệ thống chiếu sáng, hệ thống thoát nƣớc và xử lý nƣớc thải…; Tài sản cố định là hạ tầng đƣờng sắt, đƣờng sắt đô thị (đƣờng hầm, kết cấu trên cao, đƣờng ray…).
TSCĐ HH khác: bao gồm những TSCĐ hữu hình mà chƣa đƣợc quy định phản ánh vào các loại nói trên (tác phẩm nghệ thuật, sạch chuyên môn kỹ thuật…) Phƣơng thức phân biệt theo hình thái biểu hiện có tác dụng giúp doanh nghiệp nắm đƣơc những tƣ liệu lao động hiện có với giá trị và thời gian sử dụng bao nhiêu, để từ đó có phƣơng hƣớng sử dụng TSCĐ hữu hình có hiệu quả. Phân loại theo quyền sở hữu: Quyền sở hữu tài sản bao gồm đầy đủ các quyền quản lý, sử dụng, chiếm hữu và định đoạt tài sản. Căn cứ vào quyền sở hữu, TSCĐHH trong doanh nghiệp bao gồm hai loại là TSCĐHH tự có và TSCĐHH thuê ngoài. TSCĐHH tự có: Là những TSCĐHH đƣợc đầu tƣ mua sắm, xây dựng bằng nguồn vốn tự có của doanh nghiệp nhƣ đƣợc cấp phát, vốn tự bổ sung, vốn vay… Đối với TSCĐHH thuộc loại này, doanh nghiệp có quyền quyết định trong các trƣờng hợp: nhƣợng bán, thanh lí, cho, tặng, góp vốn, thế chấp (trừ trƣờng hợp TSCĐHH đầu tƣ bằng vốn vay).
8 TSCĐHH đi thuê: Là những TSCĐHH doanh nghiệp đi thuê của đơn vị, cá nhân khác, doanh nghiệp có quyền quản lý và sử dụng trong suốt thời gian thuê theo hợp đồng, đƣợc phân thành: TSCĐHH thuê hoạt động: Mọi hợp đồng thuê TSCĐ nếu không thỏa mãn các quy định trên đƣợc coi là TSCĐ thuê hoạt động. Là những tài sản doanh nghiệp đi thuê của tổ chức, cá nhân khác để sử dụng trong một thời gian nhất định mà khi kết thúc hợp đồng thuê không có sự chuyển giao quyền sở hữu. Trong thời gian hợp đồng thuê có hiệu lực, doanh nghiệp đi thuê có quyền quản lý, sử dụng nhƣng không có quyền sở hữu, không ghi tăng tài sản và không tính khấu hao cũng nhƣ không đƣợc thay đổi kết cấu của tài sản thuê. Doanh nghiệp cho thuê tài sản không ghi giảm tài sản trên BCTC, khấu hao tài sản trong thời gian cho thuê là một khoản chi phí kinh doanh cho thuê tài sản.
TSCĐHH thuê tài chính: Là những TSCĐ mà doanh nghiệp thuê của công ty cho thuê tài chính. Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê đƣợc quyền lựa chọn mua lại tài sản thuê hoặc tiếp tục thuê theo các điều kiện đã thỏa thuận trong hợp đồng thuê tài chính. Tổng số tiền thuê một loại tài sản quy định tại hợp đồng thuê tài chính, ít nhất phải tƣơng đƣơng với giá trị của tài sản đó tại thời điểm kí hợp đồng. Việc phân loại này giúp cho việc hạch toán và quản lý TSCĐHH chặt chẽ chính xác, thúc đẩy sử dụng TSCĐHH một cách có hiệu quả.