Chương 1 GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Tính cấp thiết của đề tài Giữ vai trò là một công cụ quản lý kinh tế quan trọng, một bộ phận cấu thành hệ thống các công cụ quản lý, căn cứ vào đối tượng sử dụng thông tin kế toán, hệ thống kế toán được phân định thành kế toán tài chính và kế toán quản trị. Kế toán quản trị là khoa học thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin về hoạt động sản xuất kinh doanh một cách cụ thể, phục vụ cho nhà quản lý trong việc lập kế hoạch, điều hành, tổ chức thực hiện và ra quyết định quản lý hoạt động kinh tế tài chính trong nội bộ doanh nghiệp. Kế toán quản trị không chỉ thu nhận xử lý cung cấp các thông tin về các hoạt động kinh tế đã hoàn thành, đã ghi chép mà còn thực hiện việc thu thập, xử lý, phân tích các dự toán phục vụ cho việc ra quyết định quản lý đúng đắn.
Kế toán quản trị là một bộ phận của công tác kế toán nói chung, là một công cụ quản lý không thể thiếu được đối với công tác quản trị nội bộ doanh nghiệp, đặc biệt là đối với công tác quản lý chi phí, giám sát thực hiện các chức năng quản trị nguồn lực. Thông qua kế toán quản trị, các thông tin về hoạt động kinh tế tài chính của doanh nghiệp được trình bày, diễn giải một cách cụ thể, tỷ mỷ, đáp ứng yêu cầu quản lý theo từng chỉ tiêu chi tiết, từng bộ phận trong doanh nghiệp và là cơ sở cho các nhà quản trị đưa ra các quyết định đúng đắn trong quá trình điều hành doanh nghiệp. Mặt khác, trong những năm gần đây, với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà nước cùng với xu hướng hội nhập, các mô hình tập đoàn sản xuất kinh doanh, các công ty xuyên quốc gia, đa quốc gia hình thành và phát triển ngày càng nhiều tạo ra sự cạnh tranh quyết liệt giữa các công ty không chỉ dừng ở phạm vi trong nước mà cả ở tầm quốc tế. Chính vì vậy, đòi hỏi các công ty, các doanh nghiệp không ngừng 2 cải tiến và từng bước hoàn thiện công tác kế toán nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý, nhu cầu cung cấp thông tin.
Tuy nhiên, hiện tại kế toán quản trị vẫn đang là một vấn đề còn mới mẻ, chưa thực sự được quan tâm, việc nhận thức về bản chất, nội dung, vai trò của kế toán quản trị còn nhiều quan điểm khác nhau, do đó việc tổ chức kế toán quản trị trong các doanh nghiệp nói chung và trong Công ty Cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long nói riêng chưa được quan tâm đúng mức, các doanh nghiệp còn nhiều lúng túng trong việc xác định mô hình, cách thức tổ chức cũng như nội dung của kế toán quản trị. Trong các đơn vị xây lắp, quản lý và kiểm soát được chi phí sản xuất sản xuất là vấn đề mà các nhà quản trị luôn quan tâm, việc quản lý chặt chẽ chi phí sản xuất là cơ sở để xác định đúng đắn kết quả, hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Chính vì vậy, việc hoàn thiện tổ chức kế toán quản trị chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là yêu cầu cấp bách đặt ra cho Công ty Cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long nhằm quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Trong những năm gần đây Công ty cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long đã có những bước phát triển nhanh chóng về chất lượng sản phẩm xây dựng là các công trình làm đường, cầu.
Với mục tiêu là xây dựng, Công ty cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long ngày càng phát triển toàn diện, trở thành doanh nghiệp sản xuất kinh doanh mang lại hiệu quả cao, kiểm soát được biến động chi phí, nâng cao được năng lực cạnh tranh thì việc nghiên cứu nhằm hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất giá thành sản phẩm trở nên hết sức cần thiết và cấp bách. 3 Xuất phát từ những vấn đề lý luận và thực tiễn nêu trên tôi đã nghiên cứu đề tài: “Hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Công ty cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long” cho luận văn thạc sỹ của mình. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài Đề tài về kế toán chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp đã được rất nhiều tác giả ở bậc thạc sỹ nghiên cứu và đề cập. Mỗi công trình đều có phạm vi hoặc đặc thù nghiên cứu khác nhau.
Phạm vi nghiên cứu ở từng công ty cụ thể hoặc nhóm doanh nghiệp hoạt động trong từng lĩnh vực khác nhau như xây dựng, sản xuất, thương mại…. Khía cạnh nghiên cứu từ kế toán tài chính đến kế toán quản trị, với mục đích chung là hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. Mỗi công trình nghiên cứu đều có những nét đặc thù riêng tùy thuộc vào thực trạng đối với đơn vị, nhóm đơn vị nghiên cứu và có đóng góp nhất định cho công tác kế toán nói chung và kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm nói riêng. Một số công trình cụ thể như sau: - Luận văn thạc sỹ kinh tế “Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp với việc tăng cường quản trị chi phí sản xuất tại Tổng công ty CPXL Điện và viễn thông” (2012) của tác giả Nguyễn Thùy Linh đã đưa ra một số vấn đề lý luận cơ bản về kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán tài chính, nêu thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty CPXL Điện và viễn thông rồi đưa ra những đánh giá dưới cả hai góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị.
Tuy nhiên, tác giả mới chỉ đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn hiện kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại đơn vị. - Tác giả Nguyễn Thị Dung nghiên cứu về: “Hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp cơ khí thuộc Tổng công ty cơ khí xây dựng” – năm 2009. Ở luận án này, tác giả đã đưa ra 4 một số lý luận cơ bản về kế toán quản trị chi phí và giá thành sản phẩm, nêu lên thực trạng và đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán quản trị chi phí và giá thành sản phẩm tại Tổng công ty cơ khí xây dựng. Đây là một đề tài nghiên cứu khá công phu trên diện rộng, các giải pháp đưa ra khá cụ thể và mang tính thực tiễn cao.
Tuy nhiên, đặc điểm về sản phẩm và quy trình công nghệ sản xuất tại tổng công ty cơ khí xây dựng lại có nhiều điểm khác so với Doanh nghiệp , nên ít có tính tham khảo cho đề tài mà tác giả nghiên cứu. - Tác giả Nguyễn Sơn Ngọc Minh nghiên cứu về đề tài: “Hoàn thiện tổ chức Kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm may mặc tại Công ty cổ phần dệt may Nam Định” – năm 2009. Ở đề tài này, tác giả cũng đi vào khái quát chung về kế toán quản trị chi phí, nêu thực trạng từ đó đề xuất một số các giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán quản trị chi phí và giá thành cho sản phẩm may mặc tại công ty cổ phần dệt may Nam Định như giải pháp về tổ chức thu thập thông tin chi phí theo từng đơn hàng, giải pháp phân loại chi phí chung thành chi phí cố định và chi phí biến đổi, giải pháp về phân tích biến động chi phí sản xuất. Tuy nhiên, những giải pháp này mới được đề xuất một cách chung chung chứ chưa cụ thể và chưa mang tính thực tiễn cao.
Như vậy đã có nhiều đề tài nghiên cứu của nhiều tác giả về kế toán quản trị chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu về kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Công ty Cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long. Chính vì lẽ đó, luận văn đã tập trung nghiên cứu lý luận về chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm xây lắp ở cả hai góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị, phân tích đặc điểm của tổ chức sản xuất và quy trình sản xuất tại Cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long ảnh hưởng đến công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Luận văn cũng tập trung nghiên 5 cứu thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long dưới hai góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị, từ đó nêu ý kiến đánh giá và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Công ty này. Mục đích nghiên cứu - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán quản trị chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp.
- Thông qua việc nghiên cứu thực tế, đánh giá thực trạng về kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Công ty cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long nhằm đề xuất những phương hướng giải pháp để xây dựng, hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Công ty cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long. Câu hỏi nghiên cứu Để có cơ sở hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Công ty cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long cần trả lời được những câu hỏi sau: +Cơ sở lý luận của kế toán quản trị chi phí sản xuất tại doanh nghiệp xây lắp là gì? +Đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp xây lắp và ảnh hưởng của nó đến kế toán quản trị chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp? +Thực trạng kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Công ty cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long như thế nào? + Cần những giải pháp gì để hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Công ty cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long? 1.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu về quản trị chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp. - Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu và đánh giá thực trạng về quản trị chi phí sản xuất tại công ty cổ phần xây dựng số 4 Thăng Long.