MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, trong cơ chế thị trường với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế, các doanh nghiệp đều phải đứng trước những thách thức to lớn, đòi hỏi phải luôn tự đổi mới và hoàn thiện để tăng doanh thu, đứng vững trên thị trường thế giới nói chung và thị trường Việt Nam nói riêng. Trong điều kiện đó, muốn tồn tại và phát triển các doanh nghiệp cần xác định mục tiêu hoạt động phù hợp với năng lực, có phương án sản xuất và sử dụng nguồn vốn sao cho đạt hiệu quả cao nhất. Muốn làm được điều đó thì trước hết các doanh nghiệp cần phải nắm vững được tình hình tài chính của mình.
Để biết được tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có hiệu quả hay không thì chúng ta xem xét tổng thể khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Tình hình thanh toán phải thu khách hàng, phải trả người bán là những chỉ tiêu phản ánh khá sát thực chất lượng hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Nắm vững các khoản phải thu – phải trả nói chung và phải thu khách hàng, phải trả người bán nói riêng nhằm tránh các hao hụt ngân sách, điều chỉnh tình hình tài chính, chủ động trong các giao dịch, duy trì tốt các mối quan hệ trong với đối tác, đảm bảo không vi phạm pháp luật…phát triển được các mối quan hệ trong và ngoài doanh nghiệp. Trước những thay đổi có thể nói là liên tục phát triển và mở rộng của quan hệ thanh toán với người mua và người bán và ảnh hưởng của nó tới tình hình tài chính của mỗi doanh nghiệp, yêu cầu nghiệp vụ đối với kế toán công nợ cũng vì thế mà cao hơn.
Công ty TNHH đầu tư phát triển sản xuất Đại Việt là một công ty chuyên chế biến bột cá, cám và các sản phẩm từ thủy sản. Công ty hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và thương mại. Do đó khối lượng công việc lớn. Để duy trì được sự hoạt động liên tục, đáp ứng tốt các nhu cầu của khách hàng, xem đối tác có 1 đáng tin cậy để tiếp tục hợp tác hay không và giữ uy tín với nhà cung cấp thì vấn đề phải thu, phải trả đối với công ty là rất quan trọng.
Kế toán tại công ty không những theo dõi ghi chép việc lập các chứng từ thu, chi mà còn phải chịu trách nhiệm thu hồi các khoản nợ, lường trước được các rủi ro trong thanh toán để kịp thời xử lý. Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề nghiên cứu, trong quá trình thực tập công ty TNHH đầu tư phát triển sản xuất Đại Việt tôi lựa chọn đề tài: “Kế toán phải thu khách hàng và phải trả người bán tại Công ty TNHH đầu tư phát triển sản xuất Đại Việt” làm khóa luận tốt nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích thực trạng công tác kế toán phải thu khách hàng và phải trả người bán tại Công ty TNHH đầu tư phát triển sản xuất Đại Việt để đề xuất một số định hướng giải pháp hoàn thiện và góp phần nâng cao công tác kế toán phải thu khách hàng, phải trả người bán tại công ty.
Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về kế toán phải thu khách hàng, phải trả người bán của các doanh nghiệp. - Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán phải thu khách hàng và phải trả người bán tại công ty TNHH đầu tư phát triển sản xuất Đại Việt. - Đưa ra một số nhận xét ưu điểm, nhược điểm và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán phải thu khách hàng, phải trả người bán tại công ty TNHH đầu tư phát triển sản xuất Đại Việt. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.
Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là các nội dung liên quan đến kế toán các khoản phải thu khách hàng và phải trả người bán tại công ty bao gồm các chứng từ, sổ sách báo cáo liên quan đến kế toán các khoản: Báo cáo tài chính (BCTC) 3 năm 2017-2019, cơ cấu tổ chức, hợp đồng kinh tế, sổ chi tiết các tài khoản 131,331; biên bản đối chiếu công nợ, hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT), phiếu thu, phiếu chi, giấy báo nợ, báo có. Phạm vi nghiên cứu - Về thời gian: + Thời gian thực tập: Từ ngày 10/9/2020 đến ngày 10/01/2021 + Số liệu thu thập trong khoảng thời gian từ năm 2017 - 2019 - Về không gian: − Công ty TNHH đầu tư phát triển sản xuất Đại Việt − Địa chỉ: Biệt thự 7, Khu Vinaconex 2, Phường Trung Văn, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội - Về nội dung: + Tập trung tìm hiểu về kế toán phải thu khách hàng và phải trả người bán của công ty 1. Kết quả nghiên cứu dự kiến - Phản ánh được thực trạng công tác kế toán phải thu khách hàng, phải trả người bán tại công ty TNHH đầu tư phát triển sản xuất Đại Việt - Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện công tác kế toán phải thu khách hàng và phải trả người bán tại công ty. 3 PHẦN II TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.
Một số lý luận về kế toán phải thu khách hàng và phải trả người bán 2. Lý luận về các khoản phải thu và phải trả 2. Lý luận về các khoản phải thu khách hàng a) Khái niệm, bản chất và nguồn gốc các khoản phải thu khách hàng Khái niệm Các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ phát sinh nhiều mối quan hệ kinh tế như: thanh toán với Nhà nước, với cán bộ công nhân viên, thanh toán nội bộ, thanh toán với người mua, người cung cấp,…Tuy nhiên, hoạt động thường xuyên nhất là quan hệ với người mua hàng. Nợ phải thu khách hàng là một loại tài sản của doanh nghiệp thể hiện mối quan hệ thanh toán giữa doanh nghiệp với người mua, phát sinh chủ yếu trong quá trình bán sản phẩm, vật tư, hàng hóa cung cấp lao vụ dịch vụ khi nghiệp vụ bán hàng và thu tiền diễn ra không cùng một thời điểm.
Phải thu khách hàng là các khoản nợ phải thu của doanh nghiệp với khách hàng về tiền bán sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư, tài sản cố định (TSCĐ), các khoản đầu tư tài chính, cung cấp dịch vụ (Ngô Thế Chi và cộng sự, 2013). Theo một định nghĩa khác: Các khoản phải thu là một loại tài sản của công ty tính dựa trên tất cả các khoản nợ, các giao dịch chưa thanh toán hoặc bất cứ nghĩa vụ tiền tệ nào mà các con nợ hay khách hàng chưa thanh toán cho công ty. Các khoản phải thu khách hàng được kế toán của công ty ghi lại phản ánh trên bảng cân đối kế toán bao gồm tất cả các khoản nợ công ty chưa đòi được, tính cả các khoản nợ chưa đến hạn thanh toán. 4 Bản chất Bản chất của các khoản phải thu khách hàng là các khoản thu từ bán hàng và cung cấp dịch vụ nhưng chưa thu tiền ngay, đây là hình thức tín dụng mua bán hàng hóa.
Thời hạn thanh toán của các khoản phải thu khách hàng tùy thuộc vào chính sách tín dụng của từng đơn vị áp dụng đối với từng khách hàng cụ thể. Khoản phải thu khách hàng thực chất là khoản tiền mà doanh nghiệp cho khách hàng vay hay nói cách khác doanh nghiệp tài trợ rẻ cho khách hàng. Khách hàng có thể dựa vào nguồn vốn tài trợ thông qua hình thức bán hàng trả chậm của các doanh nghiệp để có hàng hóa, nguyên vật liệu phục vụ cho sản xuất. Hình thức bán hàng trả chậm này là nguồn tài trợ ngắn hạn quan trọng đối với hầu hết các doanh nghiệp.
Các khoản phải thu khách hàng là nợ phải thu phát sinh trong hoạt động của doanh nghiệp khi doanh nghiệp thực hiện việc cung cấp hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ và những trường hợp khác liên quan đến một bộ phận của doanh nghiệp bị chiếm dụng tạm thời như chi hộ cho đơn vị cấp trên, cho mượn ngắn hạn… Nguồn gốc Trong nền kinh tế phát triển người mua thường được mua hàng hóa và dịch vụ mà có thể trả ngay bằng tiền mặt, tiền gửi ngân hàng hoặc có thể trả chậm trong một thời gian theo sự cho phép của người bán. Còn người bán là người bán hàng hóa, dịch vụ có thể thu tiền ngay hoặc phải đợi một thời gian. Người bán thường mở rộng tín dụng hơn so với các tổ chức tài chính - đây là hình thức cấp tín dụng cho khách hàng. Chính sách tín dụng là công cụ tác động mạnh mẽ đến độ lớn cũng như hiệu quả của khoản phải thu trên cơ sở cân nhắc rủi ro và tính sinh lời.
Do vậy việc thiết lập một chính sách tín dụng hợp lý sẽ giúp cho việc quản lý khoản phải thu được hữu hiệu hơn. Quan hệ thanh toán với khách hàng phát sinh khi doanh nghiệp bán vật tư hàng hóa, cung ứng lao vụ cho các tổ chức kinh tế, các cơ quan khách nhưng lại 5 chưa thu được tiền. Cũng như các doanh nghiệp nhận trước tiền mua hàng và cung cấp lao vụ cho khách hàng đã đặt (Nguyễn Lê Hồng Uyên, 2017). b) Vai trò của các khoản phải thu khách hàng Với lượng vốn chủ sở hữu có hạn, doanh nghiệp không thể nào chi trả tất cả các khoản phát sinh trong hoạt động kinh doanh, dẫn đến phải chiếm dụng vốn của tổ chức khác làm phát sinh quan hệ thanh toán.
Trong tất cả các khoản phải thu của doanh nghiệp thì phải thu khách hàng chiếm vị trí quan trọng nhất. Số tiền thu được từ khách hàng là nguồn tiền chính để doanh nghiệp có thể chi trả các khoản nợ và tiếp tục hoạt động kinh doanh của mình. Việc quản lý và thu hồi nợ có hiệu quả sẽ nâng cao khả năng thanh toán của doanh nghiệp, đảm bảo cho doanh nghiệp có tình hình tài chính ổn định để vượt qua những rủi ro trong quá trình hoạt động kinh doanh của mình và quyết định sự liên tục của quá trình hoạt động kinh doanh (Trần Thu Hà, 2018). • Đối với người bán Để có thể đứng vững và cạnh tranh được trên thị trường bây giờ thì mọi doanh nghiệp đều phải tận dụng triệt để mọi khả năng, nguồn lực cũng như các công cụ mà doanh nghiệp hiện có.
Trong đó chính sách tín dụng là một thứ vũ khí sắc bén nhằm giúp cho doanh nghiệp đạt được mục tiêu về doanh số. Tín dụng thương mại là quan hệ tín dụng giữa các doanh nghiệp, được thực hiện dưới hình thức mua bán chịu, mua bán trả chậm hay trả góp hàng hoá.