Chương 1: Lý luận chung về kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất và xây lắp Chương 2: Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng MEC Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng MEC CHUONG 1: LÝ LUẬN CHUNG VE KE TOÁN NGUYÊN VAT LIEU TRONG DOANH NGHIEP SAN XUAT VA XAY LAP 1. Định nghĩa va tầm quan trong của nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất và xây lắp 1. Định nghĩa và tầm quan trọng của nguyên vật liệu Một doanh nghiệp nói chung hay doanh nghiệp xây lắp nói riêng, dé tồn tại va phát triển thì mọi hoạt động của nó phải liên tục, sản phẩm dịch vụ làm ra phải được tiêu thụ trên thị trường, đảm bảo doanh nghiệp bù đắp được chi phí bỏ ra và có lãi. Hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thực chất là quá trình sử dụng sản phẩm va các yếu tố kinh doanh (tư liệu lao động, đối tượng lao động, sức lao động) dé tạo ra sản phẩm, dịch vụ cụ thé, đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của xã hội.
Vì vậy, để có sản phẩm đa dạng về mẫu mã, chủng loại, chất lượng cao cũng như dịch vụ nhanh, gọn, hấp dẫn khách hàng, doanh nghiệp phải đáp ứng được các yếu tố đầu vào cho quá trình sản xuất, cung ứng dịch vụ. Các yêu tô này quyết định giá cả va chất lượng của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ. Trong quá trình sản xuất sản phẩm, nguyên vật liệu tham gia vào quá trình sản xuất ngay từ đầu và không giữ nguyên dạng vật chất ban đầu. Nguyên vật liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ kinh doanh.
Giá trị nguyên vật liệu được quy đổi toàn bộ một lần vào giá trị sản phẩm mới tạo ra hoặc chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ. Như vậy, nguyên vật liệu là vat tạo ra giá tri va sử dụng giá tri của sản phẩm mới nên nó là yêu tô then chôt quan trọng của quá trình sản xuât. Vị trí, vai trò của nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất và xây lắp Trong cơ chế đổi mới hiện nay, quyền tự chủ của doanh nghiệp ngày càng được phát huy. Dé sản xuất kinh doanh, đạt hiệu quả cao, các doanh nghiệp phải tim cho mình hướng đi và giải pháp tốt nhất.
Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, hoạt động sản xuất kinh doanh chịu sự tác động mạnh mẽ của kinh tế thị trường như quy luật cung cầu, quy luật giá cả. Đặc biệt với sự phát triển đa dạng của các loại hình kinh doanh, các thành phan kinh tế thì sự cạnh tranh trên thị trường ngày càng khốc liệt. Điều này đã tạo cho doanh nghiệp nhiều thuận lợi nhưng cũng không ít khó khăn, thách thức, buộc các doanh nghiệp phải không ngừng vận động và hoàn thiện mình. Nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất và xây lắp rất phong phú về chủng loại, phức tạp về kỹ thuật.
Trong mỗi quá trình sản xuất, nguyên vật liệu không ngừng biến đổi về vật chất và giá trị. Về mặt hiện vật, nguyên vật liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh. Khi tham gia vào quá trình sản xuất dưới tác dụng của lao động thì bị tiêu hao hoàn toàn hoặc biến đổi đưới dạng vật chat ban dau dé tạo ra sản phâm mới. Nguyên vật liệu đóng vai trò quan trọng trong quá trình xây lắp, chiếm tỷ trọng lớn (thường từ 70 - 80%) trong giá trị công trình.
Dù lớn hay nhỏ thì mọi biến động về chi phí nguyên vật liệu cũng ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm. Vi chất lượng của một công trình chịu ảnh hưởng bởi chất lượng của nguyên vật liệu dùng để tạo ra nó, nên nguyên vật liệu có chất lượng, quy cách phù hợp với công trình sẽ tạo ra những công trình có chất lượng cao. Chất lượng công trình là yếu tố giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín trong bối cảnh kinh tế thị trường. Nhu vậy có thé khang định nguyên vật liệu đóng vai trò quan trọng và không thé thiếu trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Vì vậy, việc tăng cường công tác quản lý hạch toán nguyên vật liệu nhằm đảm bảo sử dụng nguyên vật liệu tiết kiệm, hiệu quả mà vẫn đảm bảo chất lượng công trình, giúp hạ chi phí sản xuât, giá thành sản phâm vừa là yêu câu câp thiệt, vừa giúp gia tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Yêu cầu quản lý nguyên vật liệu Với vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất kinh doanh, nguyên vật liệu đòi hỏi phải được quản lý chặt chẽ theo cả tiêu chí số lượng và giá trị ở tất cả các khâu. - Khâu thu mua: Khâu thu mua là chủ yếu dé có nguyên vật liệu đáp ứng cho quá trình sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp. Vì vậy, ở khâu này đòi hỏi phải quản lý chặt chẽ về số lượng, quy cách, chủng loại, chi phí thu mua, tiến độ, thời gian phù hợp với kế hoạch sản xuất, thi công của doanh nghiệp.
- Khdu bảo quản: Các nguyên liệu rất đa dạng về chủng loại có tính chất hóa lý khác nhau, do đó đòi hỏi doanh nghiệp phải tô chức tốt hệ thống kho bãi, thực hiện đúng quy định bảo quản phù hợp với từng loại. - _ Khẩu dự trữ: Yêu cầu doanh nghiệp phải xác định mức dự trữ tối thiểu và tối đa dé đảm bảo quá trình sản xuất diễn ra bình thường, không bị gián đoạn do cung ứng không kịp thời hoặc gây ứ đọng vốn do dự trữ quá nhiều. - _ Khẩu sử dụng: Cần t6 chức tốt việc ghi chép phản ánh tình hình xuất kho và sử dụng nguyên vật liệu trong sản xuất kinh doanh. Cần sử dụng hợp lý, tiết kiệm vật tư trên cơ sở định mức và dự toán.
Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc ha chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm, tăng thu nhập cho doanh nghiệp. Nói tóm lại, việc quản lý chặt chẽ nguyên vật liệu từ khâu thu mua, bảo quản, dự trữ đến khâu sử dụng là một trong những nội dung quan trọng trong công tác quản lý của doanh nghiệp. Vai trò của kế toán nguyên vật liệu Kế toán là môn khoa học về thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin kế toán phục vụ cho công tác quản lý kinh tế nhằm đề ra các biện pháp kiểm tra, giám sát đúng đắn các hoạt động kinh tế trong đơn vị. Kế toán nguyên vật liệu là việc ghi chép, phản ánh và tổng hợp số liệu về tình hình thu mua, vận chuyền, dự trữ và tồn kho nguyên vật liệu.
Việc tô chức hạch toán nguyên vật liệu một cách khoa học, hop lý có ý nghĩa to lớn trong công tác quan lý và sử dụng nguyên vật liệu. Dé đảm bảo cung cấp nguyên vật liệu đầy đủ, kịp thời cho quá trình xây lắp, doanh nghiệp cần dựa vào kế toán nguyên vật liệu. Mặt khác, thông qua các chứng từ kế toán nguyên vật liệu còn biết được chất lượng, chủng loại nguyên vật liệu có đảm bảo hay. Từ đó, người quản lý có thể đề xuất các biện pháp thiết thực.
Nếu thiếu nguyên vật liệu, doanh nghiệp sẽ tổ chức thu mua, kiểm soát giá cả, cố găng giảm tiêu hao nguyên vật liệu để không xảy ra lãng phí nhưng vẫn đảm bảo chất lượng của sản phẩm. Như vậy, kế toán nguyên vật liệu có vai trò quan trọng trong công tác quản lý, sử dụng nguyên vật liệu và cũng là một yêu cầu cấp thiết, một biện pháp hữu hiệu đê tăng lợi nhuận. Đê đáp ứng nhu câu quản lý, kê toán cân thực hiện tôt các nhiệm vụ sau: - Phan ánh đầy đủ, kịp thời số lượng hiện có và tình hình biến động của nguyên vật liệu cả về giá trị và chủng loại; tính toán chính xác giá gốc hoặc giá thành thực tế của từng loại, từng nguyên vật liệu đầu vao, đầu ra, tồn kho; đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin phục vụ yêu cầu quản lý nguyên vật liệu của doanh nghiệp. - Kiém tra, giám sát việc thực hiện kế hoạch thu mua, dự trữ, sử dụng từng loại nguyên vật liệu đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
- _ Tổ chức kế toán phù hợp với phương pháp hạch toán hang tồn kho cung cấp thông tin cho việc lập báo cáo tài chính và phân tích hoạt động kinh doanh. Như vậy, quản lý tốt việc thu mua, dự trữ và sử dụng nguyên vật liệu là điều kiện cần thiết để tiết kiệm chỉ phí, hạ giá thành, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Trong khi đó kê toán nguyên vật liệu với các nghiệp vụ của nó sẽ cung câp thông tin đầy đủ, kịp thời cho công tác quản lý. Do vậy, việc tổ chức hạch toán nguyên vật liệu sẽ góp phần ngăn ngừa tình trạng sử dụng lãng phí, tham ô, thất thoát nguyên vật liệu, giúp doanh nghiệp huy động và sử dụng vốn hợp lý, có hiệu quả.
Phân loại và đánh giá nguyên vật liệu 1. Phan loại nguyên vật liệu Trong doanh nghiệp xây lắp, nguyên vật liệu sử dụng có nhiều loại, khác nhau về nội dung kinh tế, công dụng và nguồn nguyên liệu đầu vào. Để có thể quản lý nguyên vật liệu một cách chặt chẽ và hạch toán chi tiết từng loại, từng định lượng phục vụ cho nhu cầu quản trị kinh doanh cần phải phân chia theo những tiêu thức nhất định. Có nhiều tiêu thức dé phân loại nguyên vật liệu nhưng thông thường kế toán sử dụng một số tiêu thức sau dé phân loại nguyên vật liệu: 1.
Theo nội dung kinh tế và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp Nguyên vật liệu chủ yếu: Là đối tượng lao động cấu thành nên thực thé sản pham, toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chủ yêu chuyền thành giá trị sản phẩm mới (kế cả nửa thành phâm mua ngoài) như sat thép, xi măng, cát, soi. Nguyên vật liệu phụ: Là những nguyên vật liệu nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, hoàn thiện sản phẩm hoặc phục vụ quản lý sản xuất, đóng gói sản pham và những nguyên vật liệu này không cấu thành nên thực thé sản phẩm. Vi dụ thuốc nhuộm, thuôc tây, sơn, chât bôi trơn, v. Nhiên liệu: Là những vật chất cung cấp năng lượng trong quá trình sản xuất kinh doanh, phục vụ công nghệ sản xuất, phương tiện vận tải,.
Nhiên liệu có thé ton tại ở thé long, ran hoac khi. Vi du nhu xang, dau, than cui, gas. Phụ tùng thay thế: Là những vật tư dùng để thay thế, sửa chữa máy móc, thiết bi, phương tiện vận tai, dụng cu,.