CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm và nhiệm vụ doanh thuvà xác định kết quả kinh doanh 1. Các khái niệm cơ bản Theo chuẩn mực kế toán số 14, “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”. Theo điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC quy định nguyên tắc kế toán doanh thu:“Doanh thu lợi ích kinh tế thu được làm tăng vố chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông.
Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ nhận được tiền”. Thông tư 133/2016/TT-BTC quy định: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán (bao gồm cả sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành sản xuất của sản phẩm xấy lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư, như: chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp, chi phí cho thuê hoạt động, chi phí thanh lý, nhượng bán bất động sản đầu tư), chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa thu nhập hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính. Kết quả hoạt động khác là số chệnh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.
Nhiệm vụ, ý nghĩa của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1.Nhiệm vụ, ý nghĩa của kế toán doanh thu Trong doanh nghiệp, sản xuất và tiêu thụ sản phẩm là 2 khâu cực kỳ quan trọng, Do vậy việc xác định doanh thu và thu nhập và công tác quan trọng để xác định kết SVTH: Hoàng Thị Hồng 4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thị Hải Hà quả tài chính cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoàn thiện nghĩa vụ của mình đối với nhà nước. Bên cạnh đó, trong DN thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn, tỷ trọng nhỏ còn lại là doanh thu tài chính và các khoản thu nhập từ hoạt đọng khác.Vì vậy, kế toán DTBH có ý nghĩa vô cùng to lớn. Nó là nguồn tài chính quan trọng để doanh nghiệp trang trải các khoản chi phí về công cụ lao động; đối tượng lao động đã hao phí trong quá trình SXKD, thanh toán tiền lương và theo lương, tiền thưởng cho người lao động; làm nghĩa vụ đối với nhà nước. Nhiệm vụ của kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - Ghi chép, phản ánh đầy đủ kịp thời khối lượng hàng hóa bán ra, tính toán đúng đắn trị giá vốn của hàng bán ra và các chi phí nhằm xác định chính xác KQKD của DN.
- Cung cấp thông tin kịp thời về tình hình bán hàng, phục vụ cho lãnh đạo điều hành hoạt động kinh doanh trong DN. - Kiểm tra tiến độ thực hiện kế toán doanh thu bán hàng, kế toán lợi nhuận, kĩ thuật thanh toán và quản lí chặt chẽ tiền bán hàng và tiền cung cấp dịch vụ, kỷ luật thu nộp ngân sách. Như vậy kế toán doanh thu nói chung và kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ nói riêng thực hiện tốt các nhiệm vụ của mình sẽ mang lại hiệu quả thiết thực cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Nó giúp người sử dụng những thông tin của kế toán, nắm được toàn diện hoạt động kinh doanh của DN, giúp người quản lí trong việc ra các quyết định kịp thời cũng như trong việc lập kế hoạch kinh doanh trong tương lai.Nhiệm vụ, ý nghĩa của kế toán xác định kết quả kinh doanh.
Xác định kết quả kinh doanh là cơ sở đánh giá hiệu quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh và ảnh hưởng tới sự sống còn của doanh nghiệp. Do đó mà kế toán xác định kết quả kinh doanh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác quản lý và tiêu thụ hàng hóa. Thông qua các thông tin kế toán, người điều hành doanh nghiệp có thể biết được mức độ hoàn thành tiêu thụ, xác định chính xác kết quả kinh doanh trong kỳ, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động tốt trong kỳ tiếp theo, phát hiện kịp thời những khúc mắc trong từng khâu, từ đó doanh nghiệp có các biện SVTH: Hoàng Thị Hồng 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thị Hải Hà pháp tháo gỡ phù hợp hơn để kinh doanh hiệu quả ngày càng cao, đồng thời cung cấp thông tin cho các bên quan tâm thu hút vào doanh nghiệp, giữ vững uy tín của doanh nghiệp trong mối quan hệ với bên ngoài. Kế toán xác định kết quả kinh doanh cho chúng ta cái nhìn tổng hợp và chi tiết về hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, phục vụ đắc lực cho các nhà quản trị trong quá trình quản lý và phát triển doanh nghiệp.
Việc xác định đúng kết quả hoạt động kinh doanh sẽ giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp thấy được ưu và nhược điểm, những vấn đề còn tồn tại, từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục, đề ra các phương án chiến lược kinh doanh đúng đắn và phù hợp hơn cho các kỳ tiếp theo. - Số liệu kế toán càng chi tiết, chính xác, nhanh chóng và kịp thời sẽ hỗ trợ các nhà quản trị tốt hơn trong việc cân nhắc để đưa ra những quyết định phù hợp nhất với tình hình hoạt động của doanh nghiệp. - Việc xác định tính trung thực, hợp lý và chính xác của các thông tin về kết quả kinh doanh trên các Báo cáo tài chính là sự quan tâm đầu tiên của các đối tượng sử dụng thông tin tài chính đặc biệt là các nhà đầu tư. Do đó hoàn thiện hơn nữa công tác kế toán kết quả kinh doanh là điều cần thiết và quan trọng trong mỗi doanh nghiệp.
Nội dung công tác kế toán doanh thu 1.1 Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ a, Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, quy định điều kiện về ghi nhận doanh thu: - Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn tất cả năm điều kiện sau: (a) Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua. (b) Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. SVTH: Hoàng Thị Hồng 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thị Hải Hà (c) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa, đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa (trừ trường hợp khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa, dịch vụ khác); (d) Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng.
(e) Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. - Doanh thu cung cấp dịch vụ được xác định khi thỏa mãn tất cả bốn điều kiện sau: (a) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại dịch vụ đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại dịch vụ đã cung cấp. (b) Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó.
(c) Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng Cân đối kế toán. (d) Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó. b, Chứng từ sử dụng - Chứng từ kế toán được sử dụng: + Hóa đơn GTGT + Hóa đơn bán hàng thông thường, + Các chứng từ thanh toán (phiếu thu, séc chuyển khoản, séc thanh toán, ủy nhiệnm thu, giấy báo có NH, bảng sao kê của NH…) + Các sổ sách liên quan: Sổ chi tiết, Chứng từ ghi sổ, Sổ đăng ký chứng từ, Sổ cái + Biên nhận giao hàng c, Tài khoản sử dụng Tài khoản 511" Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ" Tài khoản 511 không có số dư cuối kỳ. SVTH: Hoàng Thị Hồng 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thị Hải Hà Tài khoản 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ có 6 TK cấp 2 - Tài khoản 5111 - Tài khoản 5112 - Tài khoản 5113 - Tài khoản 5114 - Tài khoản 5117 - Tài khoản 5118 d, Phương pháp hạch toán - Doanh thu và chi phí liên quan phải được ghi nhận đồng thời theo nguyên tắc phù hợp và cùng năm tài chính.
TK333 TK511 TK111, 112, 131 Các khoản thuế phải Doanh thu bán hàng nộp và cung cấp dịch vụ TK111, 112, 131 TK 3331 Các khoản giảm trừ Thuếđầu ra đđầuđầuGT doanh thu GTphải nộp TK911 Kết chuyển cuối kỳ Sơ đồ 1. Sơ đồ hạch toán kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ SVTH: Hoàng Thị Hồng 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thị Hải Hà 1. Kế toán doanh thu hoạt động tài chính a. Khái niệm Doanh thu hoạt động tài chính là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được từ hoạt động tài chính hoặc kinh doanh về vốn trong kỳ kế toán như doanh thu từ các khoản lãi tiền gửi, tiền bản quyền, cổ tức, lợi nhuận được chia, (Nguyên lý kế toán, TS.
Trần Đình Phụng, 2011). Chứng từ sử dụng Giấy báo có Bảng kê tính lãi Phiếu thu… c. Tài khoản sử dụng Tài khoản 515 “Doanh thu hoạt động tài chính” SVTH: Hoàng Thị Hồng 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Phan Thị Hải Hà d. Phương pháp hạch toán TK 515 TK 138 Cổ tức, lợi nhuận được chia TK 121, 228 TK 1111, 1121 TK911 Nhượng bán, thu hồi các khoản đầu tư tài chính Cuối kỳ, kết chuyển doanh Lãi tỷ giá, lãi bán thu hoạt động tài chính khoản đầu tư TK 1112, 1122 Mua, bán bằng ngoại tệ TK 152, 156, 211, 331, 341, 627, 642,.