Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Kim Vĩnh

• Tác giả: Nguyễn Thị Ánh
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Thị Thuý Nga
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại Kim Vĩnh

Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh thương mại. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Công tác kế toán doanh thu, chi phí giữ vai trò cốt lõi. Hệ thống này phản ánh trung thực kết quả kinh doanh định kỳ. Doanh thu bán hàng hình thành từ việc phân phối hàng hóa. Kế toán sử dụng tài khoản 511 để theo dõi số liệu bán lẻ và bán buôn. Các khoản giảm trừ doanh thu được ghi nhận chặt chẽ theo từng hóa đơn và biên bản. Chi phí phát sinh bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý kinh doanh. Việc tổ chức bộ máy kế toán diễn ra tập trung tại trụ sở chính. Nhân viên phụ trách từng phần hành thực hiện đối chiếu số liệu hàng ngày. Chứng từ luân chuyển qua các bước kiểm duyệt nghiêm ngặt trước khi nhập vào phần mềm. Quy trình này giảm thiểu sai sót trong ghi chép số liệu tài chính. Đồng thời, báo cáo tài chính cung cấp cơ sở để nhà quản trị đưa ra quyết định thương mại kịp thời.

1.1. Phạm vi và nguyên tắc ghi nhận doanh thu thương mại

Doanh thu thương mại tại Công ty Kim Vĩnh phát sinh khi hoàn tất bàn giao hàng hóa cho khách hàng. Kế toán chỉ ghi nhận doanh thu khi đã chuyển giao quyền sở hữu. Giá trị ghi nhận phải xác định chắc chắn thông qua hóa đơn giá trị gia tăng hợp lệ. Doanh nghiệp tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí trong cùng kỳ kế toán. Tài khoản 511 đóng vai trò phản ánh tổng doanh thu bán lẻ và đơn hàng dự án. Kế toán viên kiểm tra đối chiếu bảng kê xuất kho cùng chứng từ thanh toán ngân hàng. Mọi khoản giảm trừ như chiết khấu thương mại đều có chứng từ đi kèm. Việc ghi nhận đúng thời điểm giúp hạn chế chênh lệch số liệu thuế.

1.2. Phân loại và kết chuyển chi phí hoạt động kinh doanh

Chi phí tại Công ty Kim Vĩnh được chia thành ba nhóm trọng tâm. Nhóm thứ nhất là giá vốn hàng bán phản ánh qua tài khoản 632. Kế toán xác định giá trị xuất kho bằng phương pháp bình quân gia quyền. Phương pháp này đảm bảo tính ổn định của giá vốn trong kỳ biến động thị trường. Nhóm thứ hai gồm chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp. Chi phí lương nhân viên, tiền thuê kho bãi và cước vận chuyển được tập hợp định kỳ. Cuối kỳ kế toán, toàn bộ chi phí hợp lý được kết chuyển sang tài khoản 911. Mục đích kết chuyển nhằm cân đối doanh thu để xác định kết quả kinh doanh. Hồ sơ chứng từ chi phí luôn lưu trữ đầy đủ để phục vụ kiểm toán.

II. Thực trạng kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại Kim Vĩnh

Giai đoạn 2021-2023 ghi nhận nhiều biến động tài chính tại Công ty Kim Vĩnh. Tổng nguồn vốn mở rộng nhanh chóng nhằm đáp ứng nhu cầu thương mại. Nợ phải trả tăng vọt tạo ra áp lực đòn bẩy lớn lên bộ máy kế toán. Việc quản lý hóa đơn mua vào và bán ra đối mặt với khối lượng nghiệp vụ dày đặc. Công tác hạch toán doanh thu đôi lúc phát sinh độ trễ. Sự chênh lệch thời gian giữa xuất kho thực tế và lập hóa đơn bán lẻ gây khó khăn cho kế toán kho. Hồ sơ chiết khấu thương mại chưa được chuẩn hóa đồng bộ giữa phòng kinh doanh và phòng kế toán. Kế toán viên phải mất nhiều thời gian rà soát biên bản đối trừ công nợ. Chi phí bán hàng và chi phí quản lý có xu hướng tăng nhanh. Doanh nghiệp chưa lập dự toán ngân sách chi tiết cho từng quý. Việc phân bổ chi phí vận chuyển còn mang tính ước lượng định tính. Việc ghi chép thủ công ở một số khâu chứng từ làm giảm tốc độ tổng hợp báo cáo tài chính. Kết quả kinh doanh vì vậy chưa phản ánh kịp thời lợi nhuận thuần hàng tháng.

2.1. Tồn tại trong kiểm soát chứng từ và giảm trừ doanh thu

Công ty Kim Vĩnh áp dụng nhiều chính sách chiết khấu để kích thích bán hàng. Tuy nhiên, quy trình phê duyệt mức giảm giá còn thiếu văn bản hướng dẫn cụ thể. Chứng từ hàng bán bị trả lại luân chuyển chậm giữa kho và bộ phận kế toán. Biên bản kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm thường bổ sung trễ so với thực tế phát sinh. Tình trạng này dẫn đến việc điều chỉnh giảm doanh thu bị dồn vào cuối kỳ. Số liệu trên tài khoản 511 và tài khoản công nợ thiếu sự đồng bộ theo thời gian thực. Nhân viên kế toán phải thực hiện nhiều bút toán sửa sai thủ công. Rủi ro sai sót số liệu thuế giá trị gia tăng gia tăng đáng kể.

2.2. Hạn chế trong phân bổ chi phí và tính toán kết quả

Hệ thống phân bổ chi phí kinh doanh tại đơn vị bộc lộ một số nhược điểm. Tiêu thức phân bổ cước vận chuyển và bốc dỡ hàng hóa chưa phản ánh đúng mức độ tiêu hao. Kế toán chủ yếu chia đều chi phí theo sản lượng tiêu thụ tổng hợp. Cách làm này gây sai lệch giá thành từng mặt hàng cụ thể. Ngoài ra, chi phí quản lý phát sinh đột xuất chưa được phân loại rõ ràng. Các khoản mục không hợp lý chưa được bóc tách kịp thời trước khi tính thuế. Việc kết chuyển doanh thu và chi phí sang tài khoản 911 thường dồn vào cuối năm tài chính. Ban giám đốc thiếu dữ liệu kinh doanh đa chiều để định giá bán cạnh tranh.

III. Giải pháp kế toán doanh thu chi phí và KQKD cho Kim Vĩnh

Hoàn thiện tổ chức kế toán là yêu cầu cấp thiết đối với Công ty Kim Vĩnh. Doanh nghiệp cần số hóa toàn diện quy trình xử lý hóa đơn và chứng từ bán hàng. Việc tích hợp phần mềm kế toán chuyên dụng giúp tự động hóa ghi nhận doanh thu theo từng hợp đồng. Dữ liệu bán hàng được cập nhật liên tục từ các kho vệ tinh về trung tâm. Đơn vị cần xây dựng tiêu thức phân bổ chi phí khoa học và linh hoạt hơn. Chi phí vận chuyển và bốc xếp cần được gán trực tiếp theo từng đơn hàng cụ thể. Doanh nghiệp thiết lập định mức chi phí bán hàng cho từng quý nhằm kiểm soát hao hụt. Các khoản chi tiếp khách và quảng cáo phải có dự toán phê duyệt trước. Công tác đào tạo nghiệp vụ cho đội ngũ kế toán cần thực hiện thường xuyên. Nhân sự kế toán nắm vững quy định mới của Thông tư 133 để tránh rủi ro thanh tra thuế. Ngoài ra, ban lãnh đạo nên áp dụng quy trình kiểm soát nội bộ định kỳ. Việc đối chiếu chéo giữa thủ kho, nhân viên bán hàng và kế toán viên diễn ra hàng tuần nhằm bảo vệ an toàn tài sản.

3.1. Ứng dụng phần mềm kế toán và chuẩn hóa quy trình xuất kho

Doanh nghiệp cần nâng cấp phần mềm quản trị bán hàng kết nối trực tiếp với phần mềm kế toán. Thủ kho xuất hàng dựa trên phiếu xuất điện tử có mã vạch định danh. Dữ liệu giá vốn lập tức được cập nhật trên tài khoản 632 ngay khi hoàn tất bàn giao. Điều này loại bỏ hoàn toàn độ trễ trong ghi nhận doanh số và giảm trừ thương mại. Quy trình xử lý hóa đơn điện tử cần liên kết chặt chẽ với cổng thông tin thuế. Nhân viên kế toán đối chiếu tự động giữa doanh thu ghi nhận và số dư công nợ khách hàng. Hệ thống tự động cảnh báo các trường hợp bán hàng vượt hạn mức tín dụng cho phép. Giải pháp này giúp tối ưu hóa chu kỳ luân chuyển vốn lưu động.

3.2. Hoàn thiện phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí bán hàng

Công ty Kim Vĩnh nên áp dụng phương pháp phân bổ chi phí theo hoạt động thực tế. Chi phí kho vận được phân bổ căn cứ vào quãng đường vận chuyển và khối lượng hàng hóa. Chi phí hoa hồng được tính chi tiết theo hiệu quả kinh doanh của từng nhân viên tiếp thị. Các chi phí phát sinh chung cần đưa vào định mức kiểm soát cụ thể. Kế toán chi phí mở thêm sổ theo dõi chi tiết tài khoản 6421 và 6422. Cuối mỗi tháng, số liệu chi phí được đối soát cùng kết quả nghiệm thu hợp đồng. Việc phân loại rành mạch chi phí cố định và chi phí biến đổi giúp hỗ trợ định giá bán. Doanh nghiệp dễ dàng nhận diện những mặt hàng đem lại tỷ suất lợi nhuận cao nhất.

IV. Ứng dụng thực tiễn kế toán doanh thu chi phí và KQKD Kim Vĩnh

Hệ thống kế toán doanh thu, chi phí đóng vai trò quyết định đối với sự tồn tại của doanh nghiệp thương mại. Việc xác định chính xác kết quả kinh doanh giúp Công ty Kim Vĩnh duy trì vị thế cạnh tranh. Báo cáo tài chính minh bạch tạo dựng lòng tin với các tổ chức tín dụng và cơ quan thuế. Dòng tiền kinh doanh được kiểm soát chặt chẽ qua từng chu kỳ bán hàng. Ứng dụng giải pháp kế toán hiện đại đem lại hiệu quả vận hành vượt trội. Ban điều hành nắm bắt kịp thời diễn biến doanh số và cơ cấu chi phí thực tế. Các điểm nghẽn trong khâu quản lý kho bãi và giao hàng được xử lý triệt để. Quyết định mở rộng ngành hàng hay thu hẹp danh mục sản phẩm có căn cứ số liệu vững chắc. Kế toán không đơn thuần là công việc ghi chép số liệu quá khứ. Đây là công cụ dự báo tài chính và hoạch định chiến lược kinh doanh dài hạn. Khi chuẩn hóa hạch toán theo Thông tư 133, rủi ro pháp lý giảm xuống mức tối thiểu. Doanh nghiệp tạo ra nền tảng tài chính lành mạnh để phát triển bền vững.

4.1. Đòn bẩy tài chính và bài học mở rộng quy mô vốn

Thực tiễn tăng trưởng nguồn vốn tại Công ty Kim Vĩnh đem lại nhiều kinh nghiệm giá trị. Nợ phải trả tăng cao mở rộng quy mô kinh doanh nhưng đi kèm rủi ro thanh khoản. Doanh nghiệp cần chủ động cân đối tỷ trọng vốn vay ngắn hạn và vốn chủ sở hữu. Việc duy trì dự trữ tiền mặt đáp ứng các nghĩa vụ chi trả đến hạn là điều bắt buộc. Bộ phận kế toán phải theo dõi hệ số thanh toán nhanh hàng tháng. Kế hoạch mua hàng nhập kho cần bám sát khả năng tiêu thụ thực tế. Sự liên kết chặt chẽ giữa kế toán công nợ và kế toán tiền mặt hạn chế thất thoát tài chính. Đây là điều kiện tiên quyết giúp doanh nghiệp mở rộng an toàn.

4.2. Khuyến nghị ứng dụng cho các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ

Mô hình kế toán tại Công ty Kim Vĩnh là bài học điển hình cho các doanh nghiệp thương mại. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ cần sớm từ bỏ phương thức ghi chép thủ công. Việc áp dụng chuẩn mực kế toán và hóa đơn điện tử là xu thế tất yếu. Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình đối chiếu số liệu định kỳ giữa các phòng ban. Việc phân tích báo cáo tài chính hàng quý cung cấp bức tranh toàn cảnh về sức khỏe doanh nghiệp. Nhà quản trị nhận biết kịp thời các khoản chi phí lãng phí để cắt giảm. Đồng thời, doanh nghiệp cần chú trọng đào tạo nâng cao tay nghề cho đội ngũ kế toán viên. Năng lực kế toán vững mạnh bảo đảm hiệu quả kinh doanh bền lâu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh đều hướng tới mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận nhằm duy trì sự tồn tại và phát triển. Sự cạnh tranh khốc liệt giữa các đơn vị kinh tế khiến công tác quản lý doanh thu và chi phí trở thành ưu tiên hàng đầu, bởi đây là hai yếu tố có mối liên hệ mật thiết, trực tiếp quyết định hiệu quả tài chính. Đối với một đơn vị kinh doanh, việc tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí hợp lý giúp kiểm soát chặt chẽ giá vốn, tiết giảm chi phí quản lý, trích lập dự phòng đối với các khoản nợ khó đòi và xác định chính xác doanh thu thực tế phát sinh trong kỳ kế toán.

Đề tài “Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh” được tác giả Nguyễn Thị Ánh (sinh viên ngành Kế toán, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Hồ Thị Thuý Nga vào năm 2024. Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu, đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán này tại Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp vừa và nhỏ.
  2. Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh.
  3. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu thực tiễn tại Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh, địa chỉ tại Tổ dân phố Thượng Gia, Thị trấn Nghèn, Huyện Can Lộc, Tỉnh Hà Tĩnh.
• Phạm vi thời gian: Khái quát tình hình tài chính của doanh nghiệp trong giai đoạn 3 năm từ 2021 đến 2023; nghiên cứu chuyên sâu về thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong niên độ kế toán năm 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập khung lý thuyết dựa trên các chuẩn mực kế toán hiện hành và văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Tài chính:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14 – "Doanh thu và thu nhập khác" ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ Tài chính) và Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01 – Chuẩn mực chung).
• Các định nghĩa về chi phí và kết quả kinh doanh từ Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASC, IAS 08).
• Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính, trọng tâm tại các điều khoản:
  • Điều 56: Khái niệm doanh thu, bản chất tăng vốn chủ sở hữu và thời điểm ghi nhận lợi ích kinh tế.
  • Điều 57: 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và 2 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ; các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại).
  • Điều 59: Bản chất và nguyên tắc ghi nhận chi phí.
  • Điều 65: Các khoản thu nhập khác.
  • Điều 68: Xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác.
• Hệ thống tài khoản quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC: TK 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ), TK 515 (Doanh thu hoạt động tài chính), TK 711 (Thu nhập khác), TK 632 (Giá vốn hàng bán), TK 635 (Chi phí tài chính), TK 642 (Chi phí quản lý kinh doanh, gồm TK 6421 – Chi phí bán hàng và TK 6422 – Chi phí quản lý doanh nghiệp), TK 811 (Chi phí khác), TK 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, gồm TK 8211 và TK 8212), TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh) và TK 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng gồm hai nhóm chính:

• Nhóm phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập số liệu từ báo cáo tài chính, hệ thống sổ sách kế toán, chứng từ gốc và các văn bản pháp lý liên quan.
  • Phương pháp quan sát trực tiếp: Ghi nhận thực tế quy trình làm việc, luân chuyển chứng từ và thao tác nghiệp vụ của nhân viên kế toán trong đợt thực tập.
  • Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Trao đổi chuyên môn với kế toán trưởng và các kế toán viên phụ trách phần hành tại công ty.
• Nhóm phương pháp xử lý và phân tích số liệu:
  • Phương pháp phân tích: Phân tích các chỉ tiêu tài chính, chi phí, doanh thu và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh.
  • Phương pháp tổng hợp số liệu: Xâu chuỗi dòng luân chuyển chứng từ và sơ đồ hóa quy trình hạch toán giữa lý thuyết và thực tiễn.
  • Phương pháp so sánh: Đối chiếu số liệu tài chính, cơ cấu lao động, tài sản và nguồn vốn qua các niên độ kế toán từ năm 2021 đến năm 2023.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm: Báo cáo tài chính các năm 2021 - 2023 của Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh, hệ thống chứng từ kế toán (hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho, phiếu nhập kho, phiếu thu, phiếu chi, giấy báo Nợ/Có ngân hàng) và các sổ kế toán trích xuất từ phần mềm kế toán VIETDA kết hợp bảng tính Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương này tập trung hệ thống hóa toàn bộ các nguyên tắc kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Khái niệm, điều kiện ghi nhận doanh thu: Phân tích 5 điều kiện đối với việc bán hàng (chuyển giao rủi ro/lợi ích, không còn kiểm soát, doanh thu xác định chắc chắn, thu được lợi ích kinh tế) và 2 điều kiện đối với cung cấp dịch vụ.
• Quy định về các khoản giảm trừ doanh thu: Hạch toán giảm trừ trực tiếp trên TK 511 đối với chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại phát sinh sau khi lập hóa đơn; làm rõ việc không coi thuế gián thu thu hộ Nhà nước là khoản giảm trừ doanh thu.
• Cơ cấu chi phí: Trình bày chứng từ, kết cấu tài khoản và trình tự hạch toán cho từng loại chi phí: Giá vốn hàng bán (TK 632), Chi phí tài chính (TK 635), Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642), Chi phí khác (TK 811) và Thuế thu nhập doanh nghiệp (TK 821).
• Nguyên tắc xác định kết quả kinh doanh: Mô tả quy trình cuối kỳ kế toán tập hợp doanh thu thuần, doanh thu tài chính, thu nhập khác về bên Có TK 911; tập hợp giá vốn, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác, chi phí thuế TNDN về bên Nợ TK 911; kết chuyển số chênh lệch lãi/lỗ sang TK 421.

Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh

Chương 2 mô tả chi tiết đặc điểm kinh doanh, cơ cấu tổ chức và thực trạng nghiệp vụ tại doanh nghiệp:

• Thông tin doanh nghiệp: Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh thành lập ngày 25/05/2021, mã số thuế 3002227516, người đại diện theo pháp luật là ông Nguyễn Hữu Kim. Ngành nghề kinh doanh chủ yếu là bán buôn vật liệu, thiết bị lắp đặt trong xây dựng và thi công các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp, thủy lợi, đường bộ.
• Bộ máy quản lý: Gồm Ban Giám đốc, Phòng Kế toán, Phòng Kỹ thuật và Phòng Kinh doanh.
• Tổ chức công tác kế toán: Áp dụng mô hình tập trung. Nhân sự gồm 5 vị trí: Kế toán trưởng, Kế toán bán hàng, Kế toán thuế, Kế toán kho và Thủ quỹ.
• Chính sách kế toán: Áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC; đơn vị tiền tệ VNĐ; niên độ từ 01/01 đến 31/12; hình thức sổ Nhật ký chung; khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng; ghi nhận tài sản cố định theo giá gốc; tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; sử dụng phần mềm kế toán VIETDA kết hợp bảng tính Excel.
• Biến động lao động 3 năm (2021 - 2023): Quy mô nhân sự tăng từ 14 người (năm 2021) lên 17 người (năm 2022) và đạt 20 người (năm 2023). Lao động nam luôn chiếm tỷ lệ cao (trên 64%) do tính chất ngành xây dựng; lao động có trình độ đại học, cao đẳng chiếm đa số (trên 70%).

Chỉ tiêu lao động	Năm 2021 (Người)	Cơ cấu 2021 (%)	Năm 2022 (Người)	Cơ cấu 2022 (%)	Năm 2023 (Người)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng số lao động	14	100,00	17	100,00	20	+21,43	+17,65
- Lao động nam	9	64,29	11	64,71	12	+22,22	+9,09
- Lao động nữ	5	35,71	6	35,29	8	+20,00	+33,33
- Trình độ ĐH, CĐ	10	71,43	11	64,71	12	+10,00	+9,09
- Trình độ TC, SC, phổ thông	4	14,29	6	17,65	8	+50,00	+33,33

• Tình hình tài sản và nguồn vốn (2021 - 2023):
  • Tổng tài sản tăng mạnh từ năm 2021 đến 2022 và tiếp tục tăng trong năm 2023. Tiền và các khoản tương đương tiền duy trì xu hướng tăng nhẹ. Các khoản phải thu khách hàng năm 2022 tăng 68,29% so với năm 2021, sau đó tăng mạnh trong năm 2023 (tăng 1.879%), cho thấy công ty bị chiếm dụng vốn lớn. Hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tài sản, có sự giảm nhẹ vào năm 2023 (giảm 7%). Tài sản cố định giảm đều qua các năm do trích khấu hao.
  • Nguồn vốn: Nợ phải trả chiếm tỷ trọng áp đảo và tăng mạnh qua từng năm (tăng đột biến năm 2022 với mức tăng 2.483%, năm 2023 tiếp tục tăng). Vốn chủ sở hữu năm 2022 giảm nhưng phục hồi tăng trở lại trong năm 2023.
• Thực trạng quy trình kế toán: Tác giả trích xuất chứng từ và sổ kế toán thực tế tại công ty gồm Sổ Nhật ký chung, Sổ cái và Sổ chi tiết TK 511, TK 515, TK 632, TK 6422; phiếu xuất kho, phiếu nhập kho, bảng tổng hợp nhập xuất tồn và biểu mẫu kết chuyển lỗ sang TK 421.

Chương 3: Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tại Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh

Chương này đánh giá toàn diện các ưu, nhược điểm tại đơn vị:

• Đánh giá thực trạng: Hệ thống kế toán gọn nhẹ, tuân thủ Thông tư 133/2016/TT-BTC, ứng dụng phần mềm VIETDA giúp đẩy nhanh tốc độ xử lý chứng từ.
• Tồn tại, hạn chế:
  • Về chứng từ sổ sách kế toán: Khâu lưu trữ và luân chuyển chứng từ đôi lúc còn chậm trễ.
  • Về kỹ thuật hạch toán: Việc theo dõi chi tiết một số tiểu khoản doanh thu và chi phí chưa thực sự triệt để.
  • Về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh: Chính sách quản lý công nợ chưa chặt chẽ dẫn đến các khoản phải thu khách hàng tăng cao; hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn tiềm ẩn nguy cơ ứ đọng vốn; chưa trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi đầy đủ.
• Định hướng phát triển: Mở rộng thị trường cung ứng vật liệu xây dựng, phát triển thi công các công trình xây lắp mới và nâng cao năng lực tài chính.
• Các giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện công tác quản lý chứng từ, số liệu kế toán tại phòng ban.
  • Hoàn thiện kỹ thuật hạch toán và khai thác tính năng quản trị trên phần mềm VIETDA.
  • Tăng cường các biện pháp thu hồi công nợ phải thu khách hàng, kiểm soát dòng tiền, điều chỉnh lượng hàng tồn kho hợp lý và thực hiện trích lập dự phòng theo quy định.

---

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đạt được các kết quả cụ thể phản ánh qua số liệu thực tế tại doanh nghiệp:

• Hệ thống hóa đầy đủ cơ cấu tổ chức và phân công chức năng nhiệm vụ của bộ máy kế toán 5 thành viên theo mô hình tập trung tại một doanh nghiệp thương mại xây dựng vừa và nhỏ.
• Phản ánh chính xác biến động lao động giai đoạn 2021 - 2023: Tổng số nhân sự tăng 42,86% sau 3 năm (từ 14 người năm 2021 lên 20 người năm 2023), trong đó nhân viên có bằng cấp cao đẳng, đại học luôn giữ mức trên 60%.
• Chỉ rõ biến động tài chính của doanh nghiệp: Nợ phải trả tăng mạnh sau năm 2021; các khoản phải thu ngắn hạn khách hàng tăng đột biến năm 2023; hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tổng tài sản.

Các đề xuất và kiến nghị của tác giả tập trung vào:

• Hoàn thiện trình tự xử lý và luân chuyển chứng từ bán hàng, chứng từ giá vốn hàng bán giữa thủ kho và kế toán.
• Áp dụng các quy tắc kiểm soát công nợ chặt chẽ hơn để hạn chế rủi ro bị chiếm dụng vốn từ khách hàng.
• Nâng cao hiệu quả ứng dụng phần mềm kế toán VIETDA kết hợp Excel trong việc lập báo cáo tài chính và trích chuyển số liệu cuối kỳ.

Về mặt đóng góp, khóa luận phản ánh bức tranh thực tiễn về việc vận dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (Thông tư 133/2016/TT-BTC) vào thực tế quản lý sổ sách, tài khoản (TK 511, 515, 632, 642, 911) và quy trình xác định lãi/lỗ tại một công ty thương mại - xây lắp trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn dựa trên phạm vi nghiên cứu được công bố trong văn bản:

• Phạm vi dữ liệu hạch toán nghiệp vụ chuyên sâu chỉ tập trung chủ yếu vào số liệu của niên độ kế toán năm 2023, chưa đối chiếu chi tiết số liệu sổ cái giữa nhiều năm liên tiếp.
• Khảo sát thực tế giới hạn trong một doanh nghiệp cụ thể (Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh) hoạt động theo mô hình TNHH quy mô nhỏ và vừa tại địa bàn huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh; chưa mở rộng so sánh với các đơn vị kinh doanh cùng ngành trên địa bàn.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục mở rộng nghiên cứu công tác kế toán quản trị chi phí và tính giá thành chi tiết cho từng công trình xây lắp; hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm kiểm soát hàng tồn kho và các khoản nợ phải thu khó đòi.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng sau:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu cung cấp ví dụ thực tế về việc áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC trong doanh nghiệp thương mại vật liệu xây dựng.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ: Cung cấp mẫu biểu, trình tự luân chuyển chứng từ và thao tác hạch toán các tài khoản doanh thu, chi phí, kết chuyển kết quả kinh doanh.
• Người nghiên cứu đề tài tương tự: Có thể tham khảo phương pháp phân tích biến động tài sản, nguồn vốn và lao động; cách thức trích xuất hệ thống sổ Nhật ký chung, Sổ cái, Sổ chi tiết từ phần mềm kế toán VIETDA.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh áp dụng chế độ kế toán nào và hình thức sổ gì?

Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp vừa và nhỏ theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính, sử dụng hình thức sổ Nhật ký chung và thực hiện ghi chép kế toán trên phần mềm kế toán VIETDA kết hợp Excel.

2. Bộ máy kế toán của Công ty Kim Vĩnh được tổ chức theo mô hình nào?

Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình tập trung, gồm 5 vị trí công việc: Kế toán trưởng, Kế toán bán hàng, Kế toán thuế, Kế toán kho và Thủ quỹ. Mọi chứng từ từ các bộ phận đều được tập hợp về phòng kế toán để xử lý.

3. Phương pháp khấu hao tài sản cố định và phương pháp tính thuế GTGT tại công ty là gì?

Công ty áp dụng phương pháp trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng, nguyên giá tài sản cố định ghi nhận theo giá gốc. Về thuế, công ty thực hiện tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ.

4. Báo cáo thực trạng tài sản giai đoạn 2021 - 2023 chỉ ra rủi ro tài chính nào tại công ty?

Phân tích tài sản cho thấy khoản phải thu khách hàng có xu hướng gia tăng rất mạnh qua các năm (tăng 68,29% năm 2022 và tăng đột biến vào năm 2023), phản ánh thực trạng công ty bị khách hàng chiếm dụng vốn lớn và công tác thu hồi nợ chưa đạt hiệu quả cao. Đồng thời, hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tài sản, tiềm ẩn nguy cơ ứ đọng vốn.

5. Khóa luận sử dụng những biểu mẫu và trích sổ kế toán thực tế nào để minh họa quy trình hạch toán?

Nghiên cứu trích xuất các biểu mẫu thực tế gồm: Sổ Nhật ký chung; Sổ cái và Sổ chi tiết TK 511 (doanh thu), TK 515 (doanh thu tài chính), TK 632 (giá vốn hàng bán), TK 6422 (chi phí quản lý doanh nghiệp); Phiếu xuất kho; Báo cáo tổng hợp nhập xuất tồn và biểu mẫu trích chuyển lỗ sang tài khoản 421.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Ánh đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Đồng thời, nghiên cứu phân tích toàn diện thực trạng công tác hạch toán sổ sách, chứng từ trên phần mềm VIETDA tại Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Kim Vĩnh trong giai đoạn 2021 - 2023. Các phát hiện về sự gia tăng công nợ phải thu và lượng hàng tồn kho là căn cứ thực tế để tác giả đề xuất những giải pháp hoàn thiện quy trình kế toán cho doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.1 Các khái niệm cơ bản 1.1 Doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14-Doanh thu và thu nhập khác) ban hành theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của BTC: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”. Theo Khoản 1 Điều 56 Thông tư 13/2016/TT-BTC: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần góp thêm của vốn cổ đông. Thời điểm được ghi nhận doanh thu là khi giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản quyền được nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu tiền.

Ta có thể nói bản chất của doanh thu là khoản thu mà các doanh nghiệp thu từ các hoạt động kinh doanh khác nhau, là cơ sở để tạo ra kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp, trên thực tế không phải tất cả mọi nghiệp vụ kinh tế làm tăng tài sản đều có thể phát sinh doanh thu. Đồng thời không phải tất cả các hoạt động phát sinh doanh thu thì sẽ làm thay đổi nguồn vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp, doanh thu chỉ là một trong những nghiệp vụ kinh tế phát sinh góp phần làm thay đổi vốn chủ sở hữu và tăng tài sản cho chủ doanh nghiệp. Nhận thức được bản chất của doanh thu và xác định được phạm vi, thời điểm, cơ sở ghi nhận doanh thu sẽ quyết định đến tính khách quan, trung thực của chỉ tiêu và kết quả báo cáo tài chính. Do vậy, cần chú ý và xác đúng thời điểm ghi nhận doanh thu để tránh những sai sót không đáng có.

Theo điều 57 Thông tư 133/2016 TT-BTC điều kiện ghi nhận doanh thu được quy định cụ thể như sau: - Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu bán hàng khi đồng thời thỏa mãn 5 điều kiện sau + Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hoàng hóa cho người mua. 4 + Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. + Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa (trừ trường hợp khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa (trừ trường hợp khách hàng có quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa, dịch vụ khác).

+ Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau: + Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại dịch vụ đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại dịch vụ đã cung cấp. + Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó.2 Các khoản giảm trừ doanh thu Theo điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC: “Các khoản giảm trừ doanh thu phản ánh tổng hợp các khoản giảm trừ ghi giảm trừ vào tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong năm, bao gồm: Các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại trong kỳ báo cáo.

Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này là tổng số phát sinh bên Nợ của TK 511 đối ứng với bên có của các TK 111, 112, 131 trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này không bao gồm các khoản thuế gián thu, phí mà doanh nghiệp không được hưởng và phải nộp NSNN (được kế toán ghi giảm doanh thu trên sổ kế toán TK 511) do các khoản này về bản chất là các khoản thu hộ Nhà nước, không thuộc doanh thu nên không được xem là các khoản giảm trừ doanh thu”. Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ dành cho người mua sản phẩm, hàng hóa có dấu hiệu kém chất lượng, không đúng quy cách phẩm chất hoặc bị lỗi theo quy định trong hợp đồng kinh tế. Bên bán hàng sẽ thực hiện kế toán giảm giá hàng bán theo những nguyên tắc sau: 5 Trong trường hợp hóa đơn GTGT hoặc hóa đơn bán hàng đã thể hiện các khoản trừ giảm giá hàng bán cho người mua là khoản giảm trừ vào số tiền người mua phải thanh toán (giá bán phản ánh trên hóa đơn là giá đã giảm) thì doanh nghiệp (bên bán) không sử dụng tài khoản này, doanh thu bán hàng phản ánh theo giá đã giảm (doanh thu thuần).

Chỉ được ghi nhận và phản ánh vào tài khoản này các khoản giảm trừ do việc chấp thuận giảm giá sau khi đã bán hàng (đã ghi nhận doanh thu) và phát hành hóa đơn (giảm giá ngoài hóa đơn) do đơn hàng có hàng hóa và sản phẩm sai quy cách, mất phẩm chất. - Chiết khấu thương mại: + Là khoản tiền chênh lệch do doanh nghiệp bán hàng giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn theo thỏa thuận về chiết khấu thương mại đã ghi trên hợp đồng kinh tế mua bán. Bên bán hàng thực hiện kế toán chiết khấu thương mại theo những nguyên tắc sau: + Trường hợp trong hóa đơn GTGT hoặc hóa đơn bán hàng đã thể hiện khoản chiết khấu thương mại cho người mua là khoản giảm trừ vào số tiền người mua phải thanh toán (giá bán phản ánh trên hóa đơn là giá đã trừ chiết khấu thương mại) thì doanh nghiệp (bên bán hàng) không sử dụng tài khoản này, doanh thu bán hàng phản ánh theo giá đã trừ chiết khấu thương mại (doanh thu thuần). + Khoản chiết khấu thương mại cần phải theo dõi riêng trên tài khoản này thường phát sinh trong các trường hợp như: Số chiết khấu thương mại người mua được hưởng lớn hơn số tiền bán hàng được ghi trên hóa đơn lần cuối cùng.

Trường hợp này có thể phát sinh do người mua hàng nhiều lần mới đạt được số lượng hàng mua để hưởng chiết khấu thương mại chỉ được xác định trong lần mua cuối cùng. + Các nhà sản xuất xác định số lượng hàng hóa mà nhà phân phối đã tiêu thụ vào cuối kỳ và từ đó mới có căn cứ để xác định được số chiết khấu thương mại phải trả dựa trên doanh số bán hoặc số lượng sản phẩm đã tiêu thụ. - Hàng bán bị trả lại: Là số sản phẩm, hàng hóa doanh nghiệp đã xác định là tiêu thị, đã ghi nhận doanh thu và chi phí tương ứng nhưng bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán do vi phạm các điều kiện đã cam kết trong hợp đồng kinh tế về mẫu mã, quy cách, chủng loại, phẩm chất, số lượng sản phẩm.3 Chi phí Theo chuẩn mực kế toán quốc tế (IASC) định nghĩa chi phí: “Chi phí là các yếu tố làm giảm các lợi ích kinh tế trong niên độ kế toán dưới hình thức xuất đi hay giảm đi giá trị tài sản hay làm phát sinh các khoản nợ, kết quả là giảm nguồn vốn chủ sở hữu mà không do việc phân phối nguồn vốn cho các bên chủ sở hữu”. Theo chuẩn mực kế toán quốc tế (IASC) định nghĩa chi phí: “Chi phí là các yếu tố làm giảm các lợi ích kinh tế trong niên độ kế toán dưới hình thức xuất đi hay giảm đi giá trị tài sản hay làm phát sinh các khoản nợ, kết quả là giảm nguồn vốn chủ sở hữu mà không do việc phân phối nguồn vốn cho các bên chủ sở hữu”.

Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) 01: “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản chi tiền ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm nguồn vốn chủ sở hữu”. Theo Điều 59 Thông tư 133/2016/TT-BTC quy định: “Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai không phân biệt đã chi tiền hay chưa”. Qua khái niệm trên cho thấy chi phí là các khoản tiền bỏ ra ngoài việc phục vụ cho sản xuất kinh doanh còn phục vụ cho các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định. a) Chi phí giá vốn hàng bán: Là giá trị thực tế xuất kho của một số sản phẩm (hoặc gồm cả chi phí mua hàng phân bổ cho hàng hóa xuất ra trong kỳ - đối với doanh nghiệp thương mại) hoặc giá thành thực tế lao vụ, dịch vụ hoàn thành và đã được xác định tiêu thụ và các khoản khác được tính vào giá vốn để xác định KQKD trong kỳ.

b) Chi phí quản lý kinh doanh: Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, chi phí quản lý kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: - Chi phí quản lý doanh nghiệp: Là chi phí liên quan đến toàn bộ lao động sống và lao động vâth hóa mà doanh nghiệp phải chi ra để thực hiện công tác quản lý, bao gồm quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và các công việc quản lý khác. Những chi phí này phục vụ gián tiếp cho hoạt động sản xuất kinh doanh và đảm bảo hoạt động của doanh nghiệp diễn ra bình thường. Đây là những chi phí tương đối ổn định. - Chi phí bán hàng: Là chi phí cho các hoạt động đảm bảo quản, tiêu thụ hàng 7 hóa, thành phẩm, dịch vụ, bao gồm các khoản chi phí liên quan trực tiếp đến việc bán hàng trong kỳ.

Chi phí này sẽ được bù đắp bởi doanh thu trong kỳ và là một phần quan trọng trong chi phí kinh doanh của doanh nghiệp. c) Chi phí tài chính: Bao gồm các chip hí hoặc khoản lỗ phát sinh từ các hoạt động tài chính của doanh nghiệp, như chi phí đầu tư tài chính, chi phí cho vay, đi vay vốn, chi phí liên quan đến giao dịch chứng khoán, chi phí dự phòng tổn thất đầu tư, và các khoản lỗ phát sinh từ thay đổi tỷ giá ngoại tệ.