Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp Doanh thu là tổng các giá trị kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Chi phí được nhìn nhận như những khoản phí tổn phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp để đạt được một sản phẩm, lao vụ, dịch vụ nhất định.
Chi phí được xác định bằng tiền của những hao phí về lao động sống, lao động vật hóa… trên cơ sở chứng từ, tài liệu bằng chứng chắc chắn. Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, biểu hiện bằng số tiền lãi hay lỗ. Khi một quá trình kinh doanh hoàn thành, doanh nghiệp xác định kết quả kinh doanh trên cơ sở so sánh tổng doanh thu và tổng chi phí phát sinh trong quá trình kinh doanh. Kết quả kinh doanh có thể lãi hoặc lỗ; nếu lỗ sẽ được bù đắp theo chế độ và quy định của cấp có thẩm quyền; nếu lãi được phân phối sử dụng theo đúng mục đích phù hợp với cơ chế tài chính quy định cho từng loại doanh nghiệp.
Yêu cầu quản lý kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp Trong điều hành và quản lý kinh doanh của doanh nghiệp và phục vụ cho các nhu cầu khác của đối tượng ngoài doanh nghiệp để thông tin kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là công cụ tốt thì quản lý công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh phải đáp ứng các yêu cầu sau: SV: HÀ THÚY HIỀN 6 D13KT Trường Đại học Hoa Lư Khóa luận tốt nghiệp - Phải xác định đúng đắn, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh nhằm cung cấp thông tin chính xác đầy đủ cho các nhà quản trị. Việc xác định kịp thời, đúng đắn, chính xác các khoản doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh sẽ đáp ứng sự sống còn của doanh nghiệp. - Phải quản lý doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo từng hoạt động, từng bộ phận kinh doanh của doanh nghiệp, theo dõi chính xác sẽ xác định được những hoạt động kinh doanh đem lại hiệu quả thấp cũng như những hoạt động kinh doanh đem lại lợi nhuận cao. Từ đó có những phương án thúc đẩy những hoạt động kinh doanh đem lại hiệu quả cao, khắc phục hoặc thay đổi phương án kinh doanh đem lại hiệu quả thấp.
- Tìm hiểu, khai thác và mở rộng thị trường nhằm không ngừng tăng doanh thu, giảm giá vốn hàng bán. - Quản lý chặt chẽ chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí hoạt động tài chính và các chi phí khác phát sinh trong quá trình kinh doanh nhằm tối đa hóa lợi nhuận. Vai trò của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp Doanh thu có vai trò hết sức quan trọng không chỉ đối với sự tồn tại và phát triển của bản thân doanh nghiệp mà còn đối với sự phát triển chung của toàn nền kinh tế, đặc biệt là nền kinh tế thị trường. Để đạt được doanh lợi ngày càng cao, các doanh nghiệp phải xây dựng cho mình kế hoạch kinh doanh, trong đó phải tính toán đầy đủ, chính xác các khoản chi phí và kết quả đạt được.
Tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là công cụ quan trọng trong quản lý và điều hành có hiệu quả các hoạt động của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh. Nhờ vào các thông tin kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh mà các nhà quản trị doanh nghiệp nắm được tình hình thực hiện kế doanh thu của doanh nghiệp về loại hình, số lượng, chất lượng, giá cả, thời hạn thanh toán, kiểm tra tình hình thực hiện các dự toán chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí hoạt động tài chính và chi phí khác và xác định kết quả kinh doanh của doanh SV: HÀ THÚY HIỀN 7 D13KT Trường Đại học Hoa Lư Khóa luận tốt nghiệp nghiệp. Trên cơ sở đó đưa ra những biện pháp định hướng cho hoạt động kinh doanh kỳ tiếp theo, hoàn thiện hoạt động kinh doanh, hoạt động quản lý, tiết kiệm chi phí, tăng doanh thu. Thêm vào đó, thông tin kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh cung cấp giúp cơ quan của Nhà nước kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, từ đó đưa ra các chính sách thích hợp nhằm phát triển toàn diện nền kinh tế quốc dân.
Thông tin kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh cung cấp là mối quan tâm của những người có lợi ích trực tiếp liên quan đến tình hình kinh doanh của doanh nghiệp như các nhà đầu tư, nhà cung cấp, các chủ nợ,…Là cơ sở để nắm bắt được tình hình kinh doanh của doanh nghiệp, kịp thời đưa ra các quyết định kinh doanh có lợi nhất cho mình. Những phân tích trên cho thấy kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh có vai trò hết sức quan trọng trong việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin cho các đối tượng có nhu cầu sử dụng thông tin, giúp các đối tượng này đưa ra các quyết định kinh doanh một cách phù hợp và kịp thời. Do đó, việc tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh một cách khoa học và hợp lý là vô cùng cần thiết và có ý nghĩa lớn trong việc thực hiện cung cấp thông tin kinh tế kịp thời, chính xác, góp phần phát huy đầy đủ vai trò của hạch toán kế toán nói chung trong quản lý kinh tế tài chính ở doanh nghiệp. Nhiệm vụ của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp Đối với các doanh nghiệp việc ghi nhận doanh thu hợp đồng xây dựng và xác định kết quả kinh doanh là vấn đề quan trọng đối với doanh nghiệp.
Qua việc hạch toán doanh thu và xác định KQKD, doanh nghiệp có thể theo dõi một cách chính xác, đầy đủ hiệu quả của quá trình hoạt động để từ đó đưa ra các quyết định kinh tế kịp thời nhằm đảm bảo sự tồn tại, phát triển ổn định cho doanh nghiệp. SV: HÀ THÚY HIỀN 8 D13KT Trường Đại học Hoa Lư Khóa luận tốt nghiệp Đối với nền kinh tế nói chung, việc xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp là căn cứ để tạo ra nguồn thu cho Ngân sách Nhà nước. Mặt khác, hiện nay, việc thu hút vốn đầu tư qua thị trường chứng khoán là phổ biến thì việc xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp lại càng trở nên quan trọng bởi vì kết quả kinh doanh quyết định một phần lớn mức độ thu hút vốn đầu tư từ các chủ thể trong nền kinh tế. Vì những lý do trên kế toán doanh nghiệp cần xác định vai trò và nhiệm vụ trong kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh như sau: Nhiệm vụ của kế toán doanh thu - Tính toán và ghi chép đầy đủ, chính xác, kịp thời khối lượng sản phẩm , hàng hóa, dịch vụ tiêu thụ nhằm quản lý chặt chẽ các khoản doanh thu và giảm trừ doanh thu.
- Phải mở sổ chi tiết theo dõi từng khoản doanh thu theo yêu cầu của từng đơn vị. - Vận dụng hệ thống chứng từ, tài khoản, sổ sách và báo cáo kế toán phù hợp để thu nhận, xử lý, hệ thống hóa và cung cấp thông tin về tình hình hiện có. Đồng thời theo dõi thanh toán chi tiết với từng khách hàng và ngân sách nhà nước về các khoản thuế, phí, lệ phí các sản phẩm hàng hóa bán ra. Nhiệm vụ của kế toán chi phí - Vận dụng các phương pháp kế toán phù hợp căn cứ vào thực tế quy trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để xác định chính xác giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý và các chi phí khác nhằm xác định đúng đắn kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Ghi chép đầy đủ các khoản mục chi phí phát sinh trong quá trình SXKD; tiến hành tập hợp và phân bổ chi phí hợp lý Nhiệm vụ của kế toán xác định kết quả kinh doanh - Xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong từng lĩnh vực hoạt động kinh doanh trong từng thời kỳ. Hạch toán chính xác, kịp thời KQKD nhằm cung cấp các thông tin - Phân tích và đánh giá tình hình xây dựng các công trình, tình hình tài chính tại doanh nghiệp. SV: HÀ THÚY HIỀN 9 D13KT Trường Đại học Hoa Lư Khóa luận tốt nghiệp 1. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1.
Kế toán doanh thu, thu nhập khác trong doanh nghiệp 1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ • Khái niệm Theo chuẩn mực kế toán số 14 – Doanh thu và thu nhập khác (Ban hành và công bố theo quyết định số 149/2001/QĐ/BTC ngày 31/12/2001 của Bộ Tài Chính): Doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được. Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu * Xác định doanh thu: - Doanh thu được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được. - Doanh thu phát sinh từ giao dịch được xác định bởi thỏa thuận giữa doanh nghiệp với bên mua hoặc bên sử dụng tài sản.
Nó được xác định bằng giá trị hợp lý của các khoản đã thu được hoặc sẽ thu được sau khi trừ (-) các khoản chiết khấu thương mại, chiết khấu thanh toán, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại. - Đối với các khoản tiền hoặc tương đương tiền không được nhận ngay thì doanh thu được xác định bằng cách quy đổi giá trị danh nghĩa của các khoản sẽ thu được trong tương lai về giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu theo tỷ lệ lãi suất hiện hành.