Kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn A&B Việt Nam

Khóa luận kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty TNHH A&B Việt Nam

• Tác giả: Lê Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn A&B Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán công nợ tại Công ty TNHH A B Việt Nam

Kế toán công nợ đóng vai trò trung tâm trong hệ thống quản lý tài chính doanh nghiệp. Hoạt động này theo dõi toàn bộ các khoản phải thu từ khách hàng và các khoản phải trả cho nhà cung cấp. Tại Công ty TNHH A&B Việt Nam, công tác ghi nhận công nợ diễn ra liên tục qua các tài khoản chuyên trách như 131 và 331. Mỗi giao dịch mua bán vật tư, thiết bị hội nghị truyền hình đều đi kèm chứng từ kế toán hợp lệ. Kế toán viên cập nhật hóa đơn, biên bản bàn giao và đối chiếu số liệu định kỳ. Quy trình ghi chép minh bạch giúp ban giám đốc nắm rõ tình hình luân chuyển tiền tệ. Việc kiểm soát chặt chẽ các khoản nợ phải thu hạn chế nguy cơ ứ đọng vốn lưu động. Đồng thời, việc quản lý nợ phải trả giữ gìn uy tín tín dụng với các đối tác thương mại. Doanh nghiệp duy trì dòng tiền ổn định nhờ hệ thống sổ sách chi tiết và chính xác. Đây là nền tảng cốt lõi để duy trì hoạt động kinh doanh an toàn và hiệu quả.

1.1. Bản chất và vai trò của kế toán công nợ

Kế toán công nợ phản ánh mối quan hệ kinh tế phát sinh giữa doanh nghiệp với khách hàng và nhà cung cấp. Các khoản mục bao gồm nợ phải thu ngắn hạn và nợ phải trả thương mại. Việc hạch toán chính xác giúp doanh nghiệp xác định đúng lượng tài sản lưu động hiện có. Thông tin công nợ cung cấp căn cứ để nhà quản trị điều chỉnh chính sách bán chịu phù hợp. Doanh nghiệp cần phân loại rõ ràng các nhóm nợ theo thời hạn thanh toán. Công việc này ngăn ngừa nguy cơ thất thoát vốn và phát sinh nợ xấu. Quản lý công nợ chặt chẽ còn thúc đẩy tốc độ thanh toán của đối tác. Tình hình tài chính nhờ đó luôn giữ được sự lành mạnh và minh bạch.

1.2. Khái niệm và ý nghĩa của khả năng thanh toán

Khả năng thanh toán thể hiện năng lực tài chính của doanh nghiệp trong việc chi trả các khoản nợ ngắn hạn và nợ dài hạn đến hạn. Năng lực này quyết định trực tiếp đến mức độ tin cậy của doanh nghiệp trên thị trường. Doanh nghiệp có khả năng chi trả tốt sẽ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng. Các chỉ tiêu đánh giá thông thường gồm hệ số thanh toán hiện hành, hệ số thanh toán nhanh và tức thời. Việc duy trì tỷ lệ thanh toán ở mức hợp lý bảo đảm an toàn cho các hoạt động vận hành thường xuyên. Nếu hệ số thanh toán suy giảm, nguy cơ mất cân đối ngân quỹ sẽ tăng cao. Do đó, phân tích chỉ tiêu này giúp lãnh đạo công ty chủ động điều tiết nguồn tiền.

II. Phân tích thực trạng công nợ và khả năng thanh toán thực tế

Thực tế hạch toán tại Công ty TNHH A&B Việt Nam phản ánh nhiều đặc điểm đặc thù của ngành thương mại thiết bị kỹ thuật. Doanh thu của đơn vị gắn liền với các hợp đồng cung cấp thiết bị hội nghị trực tuyến giá trị lớn. Quy mô nợ phải thu khách hàng trên tài khoản 131 luôn chiếm tỷ trọng đáng kể trong tài sản ngắn hạn. Nhiều khách hàng doanh nghiệp kéo dài thời gian nghiệm thu và thanh toán công nợ theo đợt. Tình trạng này làm giảm số vòng quay khoản phải thu trong nhiều giai đoạn tài chính. Bên cạnh đó, số dư nợ phải trả người bán trên tài khoản 331 cũng chịu áp lực lớn. Doanh nghiệp cần nguồn vốn lớn để nhập khẩu vật tư phụ và linh kiện thay thế. Việc phụ thuộc vào chính sách tín dụng của đối tác nước ngoài gây ra rủi ro biến động dòng tiền. Các hệ số thanh toán nhanh đôi khi giảm xuống gần mức giới hạn an toàn. Những bất cập trong việc quản lý tuổi nợ khiến ngân quỹ bị phân tán và khó tích lũy tiền mặt dồi dào.

2.1. Thực trạng quản lý nợ phải thu và nợ phải trả

Tại Công ty TNHH A&B Việt Nam, sổ chi tiết công nợ ghi nhận hàng loạt giao dịch phát sinh liên tục trong kỳ. Đơn vị thường cấp hạn mức tín dụng thương mại từ ba mươi đến sáu mươi ngày cho khách hàng lớn. Tuy nhiên, quy trình đôn đốc và thu hồi nợ tồn đọng đôi khi thiếu sự quyết liệt cần thiết. Tỷ lệ nợ quá hạn có xu hướng tăng nhẹ vào các tháng cao điểm triển khai dự án lắp đặt. Mặt khác, các khoản phải trả nhà cung cấp thiết bị chuyên dụng cần giải ngân đúng thời hạn cam kết. Sự chênh lệch thời gian giữa thu hồi tiền và thanh toán nợ tạo ra áp lực ngân quỹ tạm thời. Kế toán cần giám sát chặt chẽ hồ sơ chứng từ để xử lý nợ đọng kịp thời.

2.2. Đánh giá các chỉ số khả năng thanh toán

Các chỉ số tài chính phản ánh bức tranh đa chiều về năng lực thanh khoản của công ty. Hệ số thanh toán tổng quát duy trì trên mức một cho thấy tổng tài sản bảo đảm đủ cho các nghĩa vụ nợ. Tuy nhiên, hệ số khả năng thanh toán tức thời đôi lúc còn ở mức thấp. Lượng tiền mặt và tiền gửi ngân hàng biến động mạnh theo từng chu kỳ hoàn thành dự án. Hàng tồn kho thiết bị điện tử có giá trị cao chiếm tỷ trọng vốn lưu động lớn. Tốc độ chuyển hóa từ vật tư thiết bị sang tiền mặt mất nhiều thời gian kiểm định. Vòng quay các khoản thu chậm lại ảnh hưởng tiêu cực tới khả năng thanh toán tức thời. Doanh nghiệp cần kiểm soát rủi ro thanh khoản để tránh tình trạng thâm hụt tiền mặt.

III. Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán và nâng cao thanh toán

Hoàn thiện công tác kế toán công nợ đòi hỏi việc cải tiến đồng bộ từ chính sách đến quy trình vận hành. Công ty TNHH A&B Việt Nam cần xây dựng tiêu chuẩn chấm điểm tín dụng cụ thể cho từng đối tượng mua hàng. Doanh nghiệp chỉ nên cung cấp hạn mức tín dụng ưu đãi đối với những khách hàng có lịch sử trả nợ đúng hạn. Bộ phận bán hàng và phòng kế toán cần phối hợp chặt chẽ trong việc thẩm định năng lực tài chính của đối tác. Khi phát sinh nợ quá hạn, nhân viên kế toán cần gửi thông báo đối chiếu ngay lập tức. Bên cạnh đó, việc đàm phán kéo dài kỳ hạn thanh toán với các đơn vị cung cấp thiết bị cũng giảm bớt gánh nặng dòng tiền. Áp dụng các chiết khấu thanh toán sớm thúc đẩy bên mua hoàn tất nghĩa vụ tài chính trước thời hạn quy định. Doanh nghiệp cũng nên lập quỹ dự phòng nợ phải thu khó đòi theo đúng quy chuẩn kế toán. Những biện pháp điều hành này sẽ giải phóng vốn ứ đọng và nâng cao hệ số thanh toán thực tế.

3.1. Tối ưu quy trình quản trị các khoản nợ thu hồi

Doanh nghiệp cần thiết lập quy trình đối soát công nợ tự động bằng phần mềm kế toán hiện đại. Mọi phát sinh công nợ đều phải được phân loại chi tiết theo tuổi nợ từ ba mươi ngày, sáu mươi ngày đến trên chín mươi ngày. Kế toán viên cần gửi biên bản đối chiếu nợ hàng tháng để các bên xác nhận số liệu kịp thời. Những khách hàng có dấu hiệu chậm trễ thanh toán cần áp dụng biện pháp hạn chế cung cấp đơn hàng mới. Việc ràng buộc trách nhiệm thu hồi nợ vào chỉ tiêu đánh giá của nhân viên kinh doanh cũng tạo động lực lớn. Nhờ đó, tốc độ chuyển đổi nợ phải thu thành tiền mặt sẽ diễn ra nhanh hơn và giảm áp lực dòng tiền.

3.2. Cải thiện cân đối ngân quỹ và khả năng thanh toán

Để cải thiện năng lực thanh khoản, công ty cần chủ động lập kế hoạch lưu chuyển tiền tệ định kỳ theo tuần và theo tháng. Dự báo dòng tiền chính xác giúp đơn vị chủ động thanh toán đúng hạn các hóa đơn vật tư nhập khẩu. Công ty nên duy trì một hạn mức dự trữ tiền mặt an toàn tại ngân hàng nhằm xử lý các chi phí phát sinh đột xuất. Đồng thời, doanh nghiệp cần đàm phán gia hạn các kỳ thanh toán thương mại với nhà cung ứng uy tín. Việc luân chuyển hàng tồn kho nhanh cũng giúp thu hồi tiền mặt ngay sau khi nghiệm thu công trình. Khi dòng tiền vào được bảo đảm đều đặn, hệ số thanh toán ngắn hạn sẽ tăng trưởng vững chắc.

IV. Kết luận và định hướng ứng dụng quản trị tài chính công nợ

Tổ chức công tác kế toán công nợ và kiểm soát khả năng thanh toán đóng vai trò sống còn đối với sự phát triển của Công ty TNHH A&B Việt Nam. Việc quản lý minh bạch các khoản phải thu giúp bảo toàn nguồn vốn kinh doanh trong thị trường cạnh tranh. Nắm bắt chính xác tình hình nợ phải trả giúp doanh nghiệp duy trì mối quan hệ bền vững với các đối tác chiến lược. Phân tích định kỳ các chỉ tiêu thanh khoản mang lại cái nhìn toàn diện về sức khỏe tài chính tổng thể. Ban lãnh đạo dựa vào số liệu kế toán chuẩn xác để đưa ra những quyết sách phân bổ vốn đúng đắn. Việc số hóa quy trình quản trị công nợ là bước đi tất yếu trong kỷ nguyên số hóa doanh nghiệp. Khi hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động hiệu quả, nguy cơ rủi ro tài chính sẽ được giảm thiểu tối đa. Doanh nghiệp sẽ tạo lập nền tảng tài chính vững chắc, nâng cao uy tín thương hiệu và mở rộng quy mô kinh doanh lâu dài.

4.1. Bài học kinh nghiệm trong quản lý tài chính doanh nghiệp

Thực tiễn từ Công ty TNHH A&B Việt Nam đem lại nhiều kinh nghiệm giá trị cho các doanh nghiệp thương mại dịch vụ. Doanh nghiệp cần xác định rõ giới hạn công nợ cho từng nhóm khách hàng ngay từ khâu ký hợp đồng. Sự kết nối thông tin giữa bộ phận kinh doanh và bộ phận kế toán phải diễn ra liên tục. Đơn vị kinh doanh không nên vì mục tiêu gia tăng doanh số mà nới lỏng chính sách tín dụng thiếu kiểm soát. Việc thẩm định uy tín đối tác trước khi giao hàng là nguyên tắc bất biến để hạn chế rủi ro thất thoát vốn. Kiểm soát chặt chẽ các cam kết tài chính giúp doanh nghiệp luôn chủ động trước mọi biến động thị trường.

4.2. Khả năng ứng dụng thực tế cho mô hình kinh doanh tương đồng

Mô hình hạch toán công nợ và phương pháp đánh giá thanh toán tại công ty hoàn toàn có thể nhân rộng. Các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực cung ứng thiết bị văn phòng, công nghệ đều có thể áp dụng quy trình kiểm soát này. Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống báo cáo tuổi nợ định kỳ phục vụ trực tiếp cho ban điều hành. Việc phân tích hệ số thanh toán cần được thực hiện thường xuyên thay vì chỉ tổng kết vào cuối năm tài chính. Đầu tư vào các giải pháp phần mềm quản trị nguồn lực doanh nghiệp giúp tự động hóa quá trình thu thập dữ liệu công nợ. Những ứng dụng này đem lại hiệu quả vận hành vượt trội và tối ưu hóa chi phí quản lý.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Hạnh tiếp cận đề tài kế toán công nợ và năng lực thanh khoản tại một doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực kỹ thuật – cơ điện. Trong môi trường hội nhập kinh tế và cạnh tranh thương mại, việc duy trì quy mô vốn kinh doanh đòi hỏi doanh nghiệp phải tổ chức công tác kế toán như một hệ thống cung cấp thông tin quản trị kịp thời. Phần hành công nợ tuy chiếm tỷ trọng nghiệp vụ cụ thể nhưng lại tác động trực tiếp đến dòng tiền, cơ cấu tài sản lưu động và uy tín tín dụng của đơn vị đối với các nhà cung cấp cũng như các tổ chức tài chính.

Công ty TNHH A&B Việt Nam là đơn vị chuyên hoạt động trong lĩnh vực thi công lắp đặt, bảo trì, sửa chữa máy móc thiết bị công nghiệp và cung ứng vật tư kỹ thuật tại thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh. Với đặc thù hoạt động dịch vụ kỹ thuật theo hợp đồng và đơn đặt hàng, khối lượng nghiệp vụ phát sinh liên quan đến nợ phải thu của khách hàng, nợ phải trả nhà cung cấp vật tư và nghĩa vụ thanh toán tiền lương cho người lao động diễn ra thường xuyên. Do đó, việc theo dõi chặt chẽ công tác kế toán công nợ và phân tích năng lực thanh toán trở thành yêu cầu quản trị cấp thiết nhằm bảo toàn nguồn vốn và ngăn ngừa nguy cơ mất cân đối thanh khoản.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Thu thập, tìm hiểu, nghiên cứu và đánh giá thực trạng công tác kế toán công nợ cũng như khả năng thanh toán tại Công ty TNHH A&B Việt Nam, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý vốn và năng lực kinh doanh của công ty.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về kế toán công nợ (phải thu, phải trả) và hệ thống chỉ tiêu phân tích khả năng thanh toán trong doanh nghiệp vừa và nhỏ.
  2. Khảo sát thực tế trình tự, phương pháp hạch toán kế toán, quy trình luân chuyển hệ thống chứng từ liên quan đến các khoản phải thu khách hàng, phải trả người bán và phải trả người lao động tại Công ty TNHH A&B Việt Nam.
  3. Đánh giá ưu điểm, hạn chế trong công tác kế toán công nợ và năng lực thanh toán của doanh nghiệp qua chuỗi số liệu tài chính giai đoạn 2022 - 2024; từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán và nâng cao khả năng thanh toán cho đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nội dung, phương pháp, đặc điểm của phần hành kế toán công nợ và khả năng thanh toán tại Công ty TNHH A&B Việt Nam thông qua hệ thống chứng từ, sổ sách kế toán, Báo cáo tài chính và tài liệu thực tế thu thập tại doanh nghiệp.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được triển khai trực tiếp tại Công ty TNHH A&B Việt Nam (địa chỉ: Tổ dân phố Liên Sơn, Phường Kỳ Liên, Thị xã Kỳ Anh, Tỉnh Hà Tĩnh).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu dữ liệu kế toán và phân tích Báo cáo tài chính trong giai đoạn 3 năm, từ năm 2022 đến năm 2024.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào thực trạng kế toán các khoản phải thu khách hàng, khoản phải trả người bán, khoản phải trả người lao động và phân tích các chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán của doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên khung pháp lý kế toán hiện hành và các chuẩn mực tài chính doanh nghiệp:

• Khung pháp lý và chuẩn mực kế toán: Tác giả căn cứ vào Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01 - Chuẩn mực chung ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC) để xác định bản chất nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại phát sinh từ các giao dịch đã qua mà doanh nghiệp phải thanh toán từ nguồn lực của mình; áp dụng Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa để làm căn cứ hạch toán tài khoản, nguyên tắc ghi sổ và lập Báo cáo tài chính.
• Khái niệm và nguyên tắc kế toán công nợ:
  • Công nợ thể hiện quyền lợi và nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với các khoản vốn đang chiếm dụng và bị chiếm dụng bởi các chủ thể bên ngoài.
  • Kế toán các khoản phải thu khách hàng (TK 131): Phản ánh tình hình thanh toán tiền bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ và xây lắp. Nguyên tắc yêu cầu mở sổ chi tiết theo dõi từng đối tượng khách nợ, từng lần thanh toán và phân loại kỳ hạn (ngắn hạn không quá 12 tháng, dài hạn trên 12 tháng), đồng thời lập dự phòng nợ phải thu khó đòi khi xuất hiện dấu hiệu quá hạn hoặc mất khả năng thu hồi.
  • Kế toán các khoản phải trả người bán (TK 331): Theo dõi chi tiết từng nhà cung cấp vật tư, dịch vụ, khối lượng nhận thầu; ghi nhận khoản ứng trước tiền hàng và xử lý giá tạm tính khi nhận hàng chưa có hóa đơn vào thời điểm cuối kỳ kế toán.
  • Kế toán phải trả người lao động (TK 334): Phản ánh nghĩa vụ chi trả tiền lương, tiền công, tiền thưởng có tính chất lương, các khoản bảo hiểm xã hội và các khoản khấu trừ theo thu nhập của người lao động.
• Khung chỉ tiêu phân tích tài chính:
  • Nhóm chỉ tiêu phân tích tình hình công nợ: Tỷ lệ khoản phải thu so với các khoản phải trả; Số vòng quay các khoản phải thu (Doanh thu thuần chia cho Phải thu bình quân); Kỳ thu tiền bình quân (Số ngày trong kỳ chia cho Vòng quay các khoản phải thu); Số vòng luân chuyển các khoản phải trả ((Giá vốn hàng bán + Chênh lệch tồn kho) chia cho Dư bình quân các khoản phải trả); Thời gian quay vòng khoản phải trả.
  • Nhóm chỉ tiêu phân tích khả năng thanh toán: Hệ số nợ (Nợ phải trả chia cho Tổng tài sản); Hệ số khả năng thanh toán tổng quát (Tổng giá trị tài sản thuần chia cho Tổng nợ phải trả); Hệ số thanh toán ngắn hạn (Tài sản ngắn hạn chia cho Nợ ngắn hạn); Khả năng thanh toán nhanh ((Tài sản ngắn hạn trừ Hàng tồn kho) chia cho Nợ ngắn hạn); Hệ số khả năng thanh toán tức thời (Tiền và tương đương tiền chia cho Nợ ngắn hạn); Hệ số khả năng thanh toán lãi vay (EBIT chia cho Chi phí lãi vay).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai gồm hai nhóm phương pháp:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Phương pháp quan sát và phỏng vấn trực tiếp: Quan sát thao tác nghiệp vụ, quy trình lập và tiếp nhận chứng từ, phương pháp nhập liệu vào phần mềm kế toán tại các bộ phận; phỏng vấn trực tiếp kế toán viên và các nhân viên liên quan nhằm nắm bắt cơ chế luân chuyển thông tin nội bộ.
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập Báo cáo tài chính 3 năm (2022 - 2024), các chứng từ gốc (hóa đơn giá trị gia tăng, ủy nhiệm chi, biên bản nghiệm thu, bảng thanh toán lương), sổ chi tiết và sổ cái các tài khoản công nợ, kết hợp tra cứu các văn bản pháp luật, chuẩn mực kế toán Việt Nam và Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Phương pháp xử lý dữ liệu:
  • Phương pháp so sánh, tổng hợp và phân tích: So sánh biến động số học tuyệt đối và tỷ lệ phần trăm tương đối qua các năm (2023 so với 2022, 2024 so với 2023); tổng hợp các nguồn số liệu độc lập thành hệ thống dữ liệu nhất quán; phân tích nguyên nhân biến động của từng khoản mục tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh.
  • Phương pháp mô tả: Tái hiện chi tiết cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý, quy trình hạch toán từng phần hành kế toán và trình tự kiểm soát chứng từ tại đơn vị.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại doanh nghiệp

Chương này tập trung trình bày hệ thống lý thuyết kế toán tài chính áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ theo định chế của Thông tư 133/2016/TT-BTC. Tác giả làm rõ vai trò của kế toán công nợ trong việc kiểm soát rủi ro tín dụng thương mại, đánh giá mức độ tin cậy của khách hàng trước khi cấp hạn mức nợ, đồng thời giám sát kỷ luật thanh toán đối với nghĩa vụ ngân sách và nhà cung ứng.

Về mặt hạch toán, tác giả hệ thống hóa kết cấu và phương pháp hạch toán của ba tài khoản chủ đạo:

• Tài khoản 131 (Phải thu của khách hàng): Là tài khoản lưỡng tính. Số dư bên Nợ phản ánh số tiền còn phải thu của khách hàng; số dư bên Có phản ánh số tiền khách hàng ứng trước hoặc số thu vượt. Khi lập Báo cáo tình hình tài chính, kế toán bắt buộc phải căn cứ vào sổ chi tiết từng đối tượng để ghi nhận đồng thời vào chỉ tiêu Tài sản (dư Nợ) và Nguồn vốn (dư Có), không được thực hiện bù trừ số dư.
• Tài khoản 331 (Phải trả cho người bán): Phản ánh quan hệ công nợ với người cung cấp vật tư, dịch vụ. Dư Có thể hiện số tiền còn nợ nhà cung cấp; dư Nợ thể hiện các khoản doanh nghiệp đã ứng trước tiền hàng nhưng chưa nhận vật tư hoặc dịch vụ bàn giao.
• Tài khoản 334 (Phải trả người lao động): Phản ánh các khoản tiền lương, tiền công, phụ cấp và các khoản trích theo lương thuộc nghĩa vụ phải trả cho người lao động phát sinh trong kỳ.

Về phương pháp phân tích, chương 1 xây dựng hệ thống công thức toán học xác định các tỷ số tài chính phản ánh tốc độ chuyển hóa công nợ thành tiền và khả năng đáp ứng nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp. Các ngưỡng an toàn tài chính được làm rõ: hệ số thanh toán tổng quát lớn hơn 1 bảo đảm tài sản đủ bù đắp nợ phải trả, hệ số thanh toán ngắn hạn lớn hơn 1 phản ánh tính thanh khoản tạm thời ổn định, và hệ số thanh toán nhanh đo lường năng lực trả nợ không phụ thuộc vào tốc độ giải tỏa hàng tồn kho.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty TNHH A&B Việt Nam

Chương 2 mô tả chi tiết đặc điểm tổ chức hoạt động, bộ máy quản lý và thực tế công tác kế toán tại đơn vị khảo sát:

• Khái quát đơn vị: Công ty TNHH A&B Việt Nam thành lập ngày 26/06/2018; mã số thuế 3002113406; người đại diện theo pháp luật là Giám đốc Đồng Thanh An. Ngành nghề kinh doanh chính gồm: lắp đặt máy móc và thiết bị công nghiệp; cung cấp thiết bị ngoại vi và phần mềm; sửa chữa máy móc thiết bị cơ điện; kinh doanh linh kiện điện tử. Cơ cấu tổ chức gồm: Giám đốc trực tiếp chỉ đạo 3 bộ phận chức năng là Phòng Kế toán, Phòng Kinh doanh và Phòng Kỹ thuật.
• Đặc điểm tổ chức kế toán: Phòng Kế toán gồm 4 nhân sự: Kế toán trưởng phụ trách chung và lập Báo cáo tài chính; Kế toán công nợ - thanh toán theo dõi công nợ, lập phiếu thu chi và kiểm soát quỹ tiền mặt; Kế toán bán hàng theo dõi doanh thu, xuất kho và hóa đơn; Thủ kho kiêm thủ quỹ quản lý nhập - xuất - tồn kho và thu chi tiền mặt. Công ty áp dụng hình thức Nhật ký chung, tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, tính giá trị xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền, tính khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng và ứng dụng phần mềm kế toán MISA.

Chỉ tiêu phân tích nguồn lực	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	Biến động 2023/2022 (%)	Biến động 2024/2023 (%)
1. Lao động (Người)
Tổng số lao động	26	27	28	+3,85%	+3,70%
- Trình độ Đại học, Cao đẳng	14	15	16	+7,14%	+6,67%
- Trình độ Trung cấp	12	12	12	0,00%	0,00%
- Giới tính: Nam	15	16	17	+6,67%	+6,25%
- Giới tính: Nữ	11	11	11	0,00%	0,00%
2. Tài sản - Nguồn vốn (VNĐ)
Tổng tài sản	Đang tăng trưởng	Đang tăng trưởng	Đang tăng trưởng	+6,18%	+46,44%
- Tiền và tương đương tiền	909.855 (biến động)	Tăng mạnh	Tăng mạnh	+343,51%	+106,10%
- Các khoản phải thu	Quy mô lớn	Giảm	Giảm tiếp	-40,08%	-19,05%
- Hàng tồn kho	0	696.045	868.058	Mới phát sinh	+24,79%
- Tài sản cố định	Quy mô ban đầu	Giảm	Tăng trở lại	-65,09%	+34,32%
- Nợ phải trả	Quy mô ban đầu	Giảm mạnh	Tăng trở lại	-47,95%	+196,52%
- Vay và nợ thuê tài chính	270 triệu đồng	0	0	-100,00%	0,00%
- Lợi nhuận sau thuế chưa PP	756 triệu đồng	2.376 triệu đồng	Tiếp tục tăng	+214,29%	Tăng trưởng
3. Kết quả kinh doanh (VNĐ)
Doanh thu bán hàng và CCDV	18 tỷ đồng (mức nền)	Giảm	Biến động	-14,89%	-37,64%
Giá vốn hàng bán	15 tỷ đồng (mức nền)	Giảm	Biến động	-18,60%	-41,34%
Lợi nhuận gộp	Tăng trưởng	Tăng trưởng	Tăng trưởng	Tăng	Tăng
Chi phí tài chính	21.410 (mức nền)	Giảm về 0	0	Giảm mạnh	0,00%
Lợi nhuận thuần từ HĐKD	Tăng trưởng	Tăng mạnh	Tăng trưởng	Tăng cao	+25,12%
Lợi nhuận sau thuế TNDN	55 triệu (nền 2022)	Tăng trưởng	Tăng trưởng	Tăng mạnh	+21,40%

• Thực trạng hạch toán phần hành công nợ:
  • Kế toán nợ phải thu khách hàng: Sử dụng chứng từ gồm hợp đồng kinh tế, biên bản nghiệm thu và thanh lý hợp đồng, hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, phiếu giao nhận, giấy báo Có. Quy trình thực tế: Phòng Kinh doanh tiếp nhận nhu cầu -> phối hợp Phòng Kế toán thẩm định khả năng thanh toán của khách -> lập hợp đồng kinh tế -> Phòng Kỹ thuật triển khai thi công, lập phiếu giao nhận có xác nhận của khách hàng -> cuối ngày chuyển phiếu cho kế toán đối chiếu sổ tay công việc và nhập file theo dõi nợ -> cuối tháng kế toán lập bảng kê chi tiết dịch vụ/hàng hóa gửi khách hàng ký duyệt -> phát hành Hóa đơn điện tử GTGT kèm Giấy đề nghị thanh toán -> nhập liệu vào phần mềm MISA để cập nhật tự động Sổ chi tiết và Sổ cái TK 131.
  • Nghiệp vụ minh họa trích xuất từ văn bản: Ngày 16/12/2023, công ty cung cấp và lắp đặt thiết bị cho Công ty TNHH Quốc Tế LEADWAY (Việt Nam) theo Hóa đơn GTGT điện tử số 00000775 (Ký hiệu 1C23TA). Các hạng mục gồm: Thiết bị Meetup Logitech, Thiết bị hội nghị Logitech Rally Plus, Màn hình điều khiển Logitech TAP CAT5E KIT, Giá treo Logitech Rally, Logitech Rally Mic Pod, vật tư phụ và chi phí lắp đặt thi công. Tổng tiền hàng chưa thuế là 288.639.040 đồng, thuế suất GTGT 10% là 28.863.904 đồng; tổng số tiền thanh toán là 317.502.944 đồng (chưa thanh toán). Bút toán ghi nhận: Nợ TK 131: 317.502.944 đồng / Có TK 51111: 288.639.040 đồng / Có TK 33311: 28.863.904 đồng. Nghiệp vụ được phản ánh vào Sổ chi tiết TK 131 tháng 12/2023 với số dư nợ cuối kỳ của tài khoản đạt 985.462.760 đồng.
  • Kế toán nợ phải trả người bán và người lao động: Doanh nghiệp sử dụng TK 331 và TK 334; các chứng từ gồm hóa đơn mua hàng, phiếu chi, ủy nhiệm chi, bảng chấm công và bảng thanh toán tiền lương để phản ánh nghĩa vụ trả nợ người bán và thu nhập của công nhân viên.

Chương 3: Đánh giá và một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán công nợ tại Công ty TNHH A&B Việt Nam

Chương 3 tổng kết các mặt đạt được, các điểm tồn tại và đề xuất giải pháp kỹ thuật kế toán cho đơn vị:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán được tổ chức tinh gọn, phân định rõ chức năng giữa các kế toán viên; áp dụng phần mềm kế toán MISA giúp tự động hóa quá trình ghi chép sổ sách và kết chuyển số liệu; việc quản lý các khoản phải thu có bước chuyển biến tích cực thể hiện qua sự suy giảm liên tục của nợ phải thu đọng vốn; công ty đã tất toán toàn bộ các khoản nợ vay tài chính, hạn chế chi phí lãi vay phát sinh.
• Nhược điểm: Việc theo dõi công nợ ban đầu còn dựa trên sổ tay công việc hàng ngày của kỹ thuật viên và file dữ liệu trung gian trước khi nhập vào phần mềm MISA, tiềm ẩn nguy cơ chậm trễ hoặc sai sót dữ liệu; quy trình thu hồi công nợ phụ thuộc vào thời điểm lập bảng kê cuối tháng; khoản nợ phải trả người bán trong năm 2023 có thời điểm tăng vọt (lên 985 triệu đồng), phản ánh sự phụ thuộc lớn vào việc chiếm dụng vốn từ nhà cung cấp khi nhu cầu mua vật tư tăng cao.
• Giải pháp đề xuất từ tác giả:
  1. Hoàn thiện quy trình tiếp nhận, kiểm soát và luân chuyển chứng từ giữa bộ phận kỹ thuật, kinh doanh và kế toán để rút ngắn thời gian phát hành hóa đơn.
  2. Thiết lập quy chế đánh giá xếp hạng tín dụng nội bộ đối với các khách hàng thương mại trước khi ký kết hợp đồng cung cấp dịch vụ lắp đặt lớn.
  3. Tăng cường thực hiện đối chiếu công nợ định kỳ và lập biên bản xác nhận công nợ tay ba đối với các công trình kéo dài thời gian thi công.
  4. Cân đối kế hoạch thanh toán cho người bán nhằm duy trì quan hệ bạn hàng và hưởng chiết khấu thanh toán, tránh rủi ro bị ngừng cung cấp linh kiện kỹ thuật.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các phát hiện định lượng và đóng góp nghiên cứu thực tế sau:

• Về nguồn lực và quy mô: Quy mô nhân sự tăng trưởng ổn định từ 26 người (năm 2022) lên 28 người (năm 2024), trong đó tỷ lệ lao động có trình độ đại học, cao đẳng tăng từ 53,85% lên 57,14%, cơ cấu lao động nam chiếm ưu thế (trên 57% đến 60,71%) đáp ứng đặc thù công việc kỹ thuật cơ điện.
• Về diễn biến tài sản và công nợ:
  • Tổng tài sản liên tục mở rộng, năm 2023 tăng 6,18% so với năm 2022 và năm 2024 tiếp tục tăng 46,44% so với năm 2023.
  • Tiền và các khoản tương đương tiền tăng trưởng vượt bậc: năm 2023 tăng 343,51% và năm 2024 tăng 106,10%, phản ánh lượng tiền mặt sẵn sàng chi trả của doanh nghiệp dồi dào.
  • Các khoản phải thu giảm liên tục: năm 2023 giảm 40,08% và năm 2024 giảm tiếp 19,05%, minh chứng cho việc đẩy nhanh tốc độ thu hồi nợ và giảm lượng vốn bị khách hàng chiếm dụng.
  • Nợ phải trả giảm gần 48% trong năm 2023, trong đó công ty tất toán dứt điểm 100% dư nợ mục Vay và nợ thuê tài chính (từ mức 270 triệu đồng năm 2022 về 0 đồng năm 2023), giúp doanh nghiệp loại bỏ hoàn toàn chi phí lãi vay trong các kỳ sau.
  • Vốn chủ sở hữu tăng trưởng vững chắc nhờ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tăng hơn 214% trong năm 2023 (từ mức 756 triệu đồng lên 2.376 triệu đồng).
  • Lợi nhuận sau thuế TNDN năm 2024 tiếp tục tăng 21,40% so với năm 2023, thể hiện sự cải thiện về năng lực sinh lời ròng của doanh nghiệp.
• Về giải pháp: Đưa ra các khuyến nghị thiết thực về cải tiến thủ tục luân chuyển chứng từ nghiệm thu, tăng cường tính kịp thời trong cập nhật phần mềm kế toán, và thiết lập cơ chế kiểm soát cân bằng giữa vốn đi chiếm dụng và vốn bị chiếm dụng.
• Đóng góp tự nêu của tác giả: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán công nợ và các chỉ tiêu phân tích khả năng thanh toán phù hợp với loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ; cung cấp bức tranh chi tiết, số liệu thực tế về thực trạng hạch toán kế toán và an toàn tài chính tại Công ty TNHH A&B Việt Nam giai đoạn 2022 - 2024; xác định các điểm nghẽn nghiệp vụ và đóng góp giải pháp quản trị công nợ mang tính ứng dụng trực tiếp tại doanh nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên nội dung và phạm vi được tác giả trình bày, công trình nghiên cứu tồn tại một số hạn chế gắn liền với điều kiện khảo sát thực tế:

• Về phạm vi nghiệp vụ công nợ: Khóa luận chỉ tập trung đi sâu khảo sát 3 khoản mục công nợ cơ bản gồm phải thu khách hàng (TK 131), phải trả người bán (TK 331) và phải trả người lao động (TK 334). Các nội dung liên quan đến công nợ nội bộ, công nợ thuế với Nhà nước (TK 333) hay việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa được phân tích độc lập thành chuyên đề sâu do tính chất phát sinh hạn chế tại đơn vị.
• Về phạm vi không gian và thời gian: Số liệu khảo sát gói gọn trong phạm vi một doanh nghiệp kỹ thuật quy mô vừa và nhỏ tại Hà Tĩnh trong chuỗi thời gian 3 năm (2022 - 2024), do đó một số nhận định mang tính đặc thù nội bộ, chưa khái quát hóa được toàn diện cho các loại hình doanh nghiệp thương mại hoặc sản xuất quy mô lớn khác.
• Hướng mở rộng nghiên cứu: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát mối liên hệ tác động giữa chính sách tín dụng thương mại đối với dòng tiền lưu chuyển thuần từ hoạt động kinh doanh (Báo cáo lưu chuyển tiền tệ); hoặc tiến hành phân tích so sánh định chuẩn các hệ số khả năng thanh toán của doanh nghiệp với bình quân ngành dịch vụ kỹ thuật cơ điện trên thị trường.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận mang lại giá trị tham khảo cụ thể cho các nhóm đối tượng học thuật và ứng dụng thực tiễn:

• Đối với sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu cung cấp mẫu hình nghiên cứu thực tế về cách thức triển khai đề tài kế toán công nợ kết hợp phân tích tài chính; là tài liệu tham khảo trực quan về việc vận dụng hệ thống tài khoản và phương pháp kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại một doanh nghiệp cụ thể.
• Đối với kế toán viên và nhà quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ: Cung cấp quy trình phối hợp luân chuyển chứng từ thực tế giữa ba khâu Kỹ thuật - Kinh doanh - Kế toán trong việc lập phiếu giao nhận, đối chiếu bảng kê và xuất hóa đơn điện tử; đồng thời minh họa phương pháp theo dõi công nợ chi tiết trên phần mềm MISA.
• Các phần nội dung đáng tham khảo nhất trong khóa luận:
  • Quy trình kiểm soát và hạch toán khoản phải thu khách hàng kèm theo ví dụ nghiệp vụ thực tế có đầy đủ Hóa đơn GTGT số 00000775 ngày 16/12/2023 và trích lục Sổ chi tiết TK 131.
  • Hệ thống bảng biểu tổng hợp số liệu tài chính 3 năm (2022 - 2024) minh họa phương pháp phân tích biến động theo cả giá trị tuyệt đối và tỷ lệ tương đối.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH A&B Việt Nam áp dụng chế độ kế toán và phần mềm quản trị nào trong hạch toán công nợ?

Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính. Đơn vị ghi sổ theo hình thức Nhật ký chung, tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, tính giá hàng tồn kho theo phương pháp bình quân gia quyền, tính khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng và sử dụng phần mềm kế toán MISA để ghi nhận, trích xuất sổ sách.

2. Tình hình nợ vay tài chính của công ty có chuyển biến gì đặc biệt trong giai đoạn 2022 - 2024?

Trong năm 2023, Công ty TNHH A&B Việt Nam đã tất toán dứt điểm toàn bộ khoản mục Vay và nợ thuê tài chính (từ mức 270 triệu đồng năm 2022 xuống còn 0 đồng trong năm 2023). Động thái này giúp doanh nghiệp giảm chi phí lãi vay về mức 0, giảm áp lực đòn bẩy tài chính và làm tổng nợ phải trả năm 2023 giảm gần 48%.

3. Nghiệp vụ minh họa hạch toán nợ phải thu khách hàng ngày 16/12/2023 có thông tin chi tiết như thế nào?

Nghiệp vụ phát sinh theo Hóa đơn GTGT số 00000775 (Ký hiệu 1C23TA) xuất cho Công ty TNHH Quốc Tế LEADWAY (Việt Nam) về việc cung cấp thiết bị hội nghị Logitech (Meetup, Rally Plus, Logitech TAP...) và chi phí thi công lắp đặt. Tổng giá trị tiền hàng chưa thuế là 288.639.040 đồng, thuế GTGT 10% là 28.863.904 đồng, tổng giá trị thanh toán ghi nhận nợ phải thu (Nợ TK 131) là 317.502.944 đồng.

4. Quy trình ghi nhận khoản phải thu khách hàng tại đơn vị có sự phối hợp giữa những phòng ban nào?

Quy trình có sự tham gia liên hoàn của ba bộ phận: Phòng Kinh doanh tiếp nhận nhu cầu, kiểm tra thông tin, báo giá và ký kết hợp đồng; Phòng Kỹ thuật triển khai thi công sửa chữa, lập phiếu giao nhận hàng hóa có chữ ký xác nhận của khách hàng; Phòng Kế toán thu nhận phiếu giao nhận cuối ngày, đối chiếu sổ tay công việc, lập bảng kê xác nhận cuối tháng, phát hành hóa đơn GTGT điện tử và hạch toán vào phần mềm MISA.

5. Xu hướng biến động của chỉ tiêu tiền mặt và khoản phải thu của công ty qua 3 năm nói lên điều gì về tính thanh khoản?

Trong giai đoạn 2022 - 2024, tiền và các khoản tương đương tiền tăng rất mạnh (tăng 343,51% năm 2023 và tăng 106,10% năm 2024), trong khi các khoản phải thu liên tục giảm (giảm 40,08% năm 2023 và giảm 19,05% năm 2024). Diễn biến này chứng minh công ty đã cải thiện đáng kể khâu thu hồi nợ từ khách hàng, giải phóng lượng vốn tồn đọng để chuyển hóa trực tiếp thành tiền mặt, qua đó nâng cao rõ rệt năng lực thanh toán tức thời và hệ số thanh toán nhanh.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Hạnh đã phản ánh toàn diện công tác kế toán công nợ và thực trạng khả năng thanh toán tại Công ty TNHH A&B Việt Nam trong giai đoạn 2022 - 2024. Công trình làm rõ phương pháp vận dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC trên phần mềm MISA đối với các tài khoản TK 131, TK 331, TK 334 gắn liền với quy trình luân chuyển chứng từ kỹ thuật đặc thù của doanh nghiệp. Đồng thời, qua chuỗi số liệu tài chính thực tế, khóa luận đã chỉ ra những chuyển biến tích cực trong việc thu hồi nợ, tích lũy tiền mặt và xóa sạch nợ vay tài chính, bên cạnh các đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát rủi ro tín dụng thương mại trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN CÔNG NỢ VÀ PHÂN TÍCH KHẢ NĂNG THANH TOÁN TẠI DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan về vấn đề kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán 1.1 Khái niệm về kế toán công nợ “Công nợ là một thuật ngữ kinh tế thể hiện quyền lợi và nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với các khoản vốn đang chiếm dụng và bị chiếm dụng bởi các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp. “Kế toán công nợ là một phần hành kế toán có nhiệm vụ hạch toán các khoản nợ phải thu, nợ phải trả diễn ra liên tục trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Căn cứ vào nội dung kinh tế các nghiệp vụ thanh toán trong doanh nghiệp được chia làm hai loại: các khoản phải thu và các khoản phải trả. Để quá trình hạch toán các khoản đó diễn ra liên tục và chặt chẽ thì kế toán công nợ là một phần hành kế toán đóng vai trò không thể thiếu trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.2 Phân loại công nợ 1.1 Khoản phải thu Các khoản phải thu là một loại tài sản của công ty tính dựa trên tất cả các khoản nợ, các giao dịch chưa thanh toán hoặc bất kỳ nghĩa vụ tiền tệ nào mà các con nợ hay khách hàng chưa thanh toán cho công ty.

Các khoản phải thu được kế toán của công ty ghi lại và phản ánh trên bảng cân đối kế toán, bao gồm tất cả các khoản nợ công ty chưa đòi được, tính cả các khoản nợ chưa đến hạn thanh toán. Các khoản phải thu bao gồm: khoản phải thu khách hàng, khoản phải thu nội bộ và khoản phải thu khác,…tuy nhiên khoản phải thu khách hàng chiếm tỷ trọng phần lớn. Căn cứ vào thời hạn thu hồi, các khoản phải thu của doanh nghiệp được chia thành hai nhóm: - Khoản phải thu ngắn hạn: là những khoản có thời gian thu hồi còn lại không vượt quá 12 tháng hoặc nằm trong một chu kỳ kinh doanh thông thường của doanh 5 nghiệp. - Khoản phải thu dài hạn: bao gồm các khoản có kỳ hạn thu hồi trên 12 tháng hoặc vượt quá một chu kỳ sản xuất, kinh doanh.2 Khoản phải trả Theo VAS 01-Chuẩn mực chung (2002): “Nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các sự kiện và giao dịch đã qua mà doanh nghiệp phải thanh toán từ các nguồn lực của mình”.

Các khoản nợ của doanh nghiệp được chia dựa trên thời hạn thanh toán thành hai loại là nợ phải trả ngắn hạn và dài hạn. Cụ thể là: - Nợ phải trả ngắn hạn: Là các khoản nợ mà doanh nghiệp có nghĩa vụ phải thanh toán trong vòng 12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm. Đây thường là khoản nợ phát sinh trong các hoạt động kinh doanh hàng ngày như khoản nợ trả người bán, nợ công nhân viên, thuế và các khoản phải nộp nhà nước,… Do đó doanh nghiệp cần phải có kế hoạch thanh toán hợp lý để đảm bảo không bị vỡ nợ. - Nợ phải trả dài hạn: Là các khoản nợ mà doanh nghiệp có nghĩa vụ phải thanh toán sau 12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm.

Chẳng hạn như các khoản vay dài hạn ngân hàng, trái phiếu phát hành, nợ thuế tài sản tài chính,… Đối với các khoản nợ dài hạn, doanh nghiệp có thể cân nhắc các phương án vay vốn hoặc huy động vốn để đảm bảo khả năng thanh toán. Ngoài phân loại theo thời hạn thanh toán, nợ phải trả của doanh nghiệp còn có thể được phân loại theo các tiêu chí khác như: • Theo bản chất nợ: Nợ phải trả tài chính, nợ phải trả thương mại, nợ phải trả thuế và các khoản khác. • Theo đối tượng nợ: Nợ phải trả cho người bán, nợ phải trả cho người lao động, nợ phải trả ngân hàng, nợ phải trả nhà nước,… • Theo nguồn gốc nợ: Nợ phải trả phát sinh từ hoạt động kinh doanh, nợ phải trả phát sinh từ hoạt động đầu tư,… 1.3 Vai trò và nhiệm vụ của kế toán công nợ • Vai trò kế toán công nợ Kế toán công nợ giúp xác định rủi ro trong việc cho vay và nhận nợ. Bằng cách kiểm tra khả năng thanh toán của khách hàng trước khi cho vay, doanh nghiệp có thể giảm thiểu nguy cơ mất tiền hoặc tài sản.

Đồng thời, việc theo dõi công nợ của doanh 6 nghiệp giúp xác định các khách hàng không đáng tin cậy hoặc nhà cung cấp không đảm bảo chất lượng. • Nhiệm vụ kế toán công nợ Kế toán công nợ được xem là công cụ giúp quản lý và theo dõi công nợ các khoản thu, chi sổ sách, tiền gửi ngân hàng, các khoản phải thu và các khoản phải trả. Ghi chép có hệ thống các chứng từ sổ sách chính xác các thông tin nghiệp vụ thanh toán phát sinh đối với từng đối tượng từng khoản thanh toán. Thường xuyên giám sát hoạt động thanh toán và nghiêm túc thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.

Thường xuyên kiểm tra định kỳ các trường hợp khách nợ có mối quan hệ mua bán thường xuyên hoặc khách có số nợ lớn. Kiểm tra rà soát những khoản nợ phát sinh, đã thanh toán và nợ còn lại.2 Nội dung công tác của kế toán công nợ 1.1 Kế toán các khoản phải thu khách hàng 1.1 Khái niệm Nợ phải thu khách hàng là khoản tiền mà khách hàng đã mua nợ doanh nghiệp do đã được cung cấp sản phẩm hàng hóa dịch vụ nhưng chưa thanh toán. Đây là khoản nợ phải thu chiếm tỉ trọng lớn nhất, phát sinh thường xuyên và cuộc gặp nhiều rủi ro nhất trong các khoản nợ phải thu phát sinh trong doanh nghiệp.2 Nguyên tắc hạch toán Theo Điều 17 Thông tư 133/2016 TT-BTC. Tài khoản 131 – Phải thu khách hàng như sau: + Tài khoản này dùng để phản ánh các khoản nợ phải thu và tình hình thanh toán các khoản nợ phải thu của doanh nghiệp với khách hàng về tiền bán sản phẩm, hàng hóa, BĐSĐT, TSCĐ, các khoản đầu tư tài chính, cung cấp dịch vụ.

Tài khoản này còn dùng để phản ánh các khoản phải thu của người nhận thầu XDCB với người giao thầu về khối lượng công tác XDCB đã hoàn thành. Không phản ánh vào tài khoản này các nghiệp vụ thu tiền ngay. + Khoản phải thu của khách hàng cần được hạch toán chi tiết cho từng đối tượng, từng nội dung phải thu, theo dõi chi tiết kỳ hạn thu hồi (trên 12 tháng hay không quá 12 tháng kể từ thời điểm lập báo cáo) và ghi chép theo từng lần thanh toán. Đối tượng phải thu là các khách hàng có quan hệ kinh tế với doanh nghiệp về mua sản phẩm, 7 hàng hóa, nhận cung cấp dịch vụ, kể cả TSCĐ, bất động sản đầu tư, các khoản đầu tư tài chính.

+ Bên giao ủy thác xuất khẩu ghi nhận trong tài khoản này đối với các khoản phải thu từ bên nhận ủy thác xuất khẩu về tiền bán hàng xuất khẩu như các giao dịch bán hàng, cung cấp dịch vụ thông thường. + Trong hạch toán chi tiết tài khoản này, kế toán phải tiến hành phân loại các khoản nợ, loại nợ có thể trả đúng hạn, khoản nợ khó đòi hoặc có khả năng không thu hồi được, để có căn cứ xác định số trích lập dự phòng phải thu khó đòi hoặc có biện pháp xử lý đối với khoản nợ phải thu không đòi được. Khoản thiệt hại về nợ phải thu khó đòi sau khi trừ dự phòng đã trích lập được ghi nhận vào chi phí quản lý doanh nghiệp trong kỳ báo cáo. Khoản nợ khó đòi đã xử lý khi đòi được, hạch toán vào thu nhập khác.

+ Trong quan hệ bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo thỏa thuận giữa doanh nghiệp với khách hàng, nếu sản phẩm, hàng hóa, TSCĐ, BĐSĐT đã giao, dịch vụ đã cung cấp không đúng theo thỏa thuận trong hợp đồng kinh tế thì người mua có thể yêu cầu doanh nghiệp giảm giá hàng bán hoặc trả lại số hàng đã giao.3 Chứng từ sử dụng - Hợp đồng kinh tế - Biên bản nghiệm thu thanh lý hợp đồng - Phiếu xuất kho - Phiếu giao nhận hàng hóa - Hóa đơn GTGT - Hóa đơn bán hàng - Uỷ nhiệm chi/ Giấy báo có 1.4 Tài khoản sử dụng - Tài khoản phản ánh các khoản phải thu của doanh nghiệp với khách hàng là tài khoản 131- phải thu của khách hàng. - Các tài khoản liên quan như: TK 111,TK 112 ,TK 333,TK 511,TK 635,TK 711 - Theo điều 17 thông tư 133/2016 TT-BTC kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 131- phải thu khách hàng như sau: - Đối với bên Nợ: + Số tiền phải thu của khách hàng phát sinh trong kỳ khi bán sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư, tài sản cố định, dịch vụ, các khoản đầu tư tài chính + Số tiền thừa trả lại cho khách hàng 8 + Đánh giá lại các khoản phải thu của khách hàng là khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ tại thời điểm lập Báo cáo tài chính (trường hợp tỷ giá ngoại tệ tăng so với tỷ giá ghi sổ kế toán). - Đối với bên Có: + Số tiền khách hàng đã trả nợ + Số tiền đã nhận ứng trước, trả trước của khách hàng + Khoản giảm giá hàng bán trừ vào nợ phải thu của khách hàng + Doanh thu của số hàng đã bán bị người mua trả lại (có thuế giá trị gia tăng hoặc không có thuế giá trị gia tăng) + Số tiền chiết khấu thanh toán và chiết khấu thương mại cho người mua + Đánh giá lại các khoản phải thu của khách hàng là khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ tại thời điểm lập Báo cáo tài chính (trường hợp tỷ giá ngoại tệ giảm so với tỷ giá ghi sổ kế toán). - Đối với số dư bên Nợ: Số tiền còn phải thu của khách hàng.

Tài khoản này có thể có số dư bên Có: Số dư bên Có phản ánh số tiền nhận trước hoặc số đã thu nhiều hơn số phải thu của khách hàng chi tiết theo từng đối tượng cụ thể. Khi lập Báo cáo tình hình tài chính, phải lấy số dư chi tiết theo từng đối tượng phải thu của tài khoản này để ghi cả hai chỉ tiêu bên "Tài sản" và bên "Nguồn vốn".1 Phương pháp hạch toán tài khoản phải thu khách hàng (Nguồn: Tổng hợp từ Thông tư 133/2016/TT-BTC) 10 1.2 Kế toán các khoản phải trả cho người bán 1.1 Khái niệm Khoản phải trả người bán phản ánh tình hình thanh toán về các khoản nợ phải trả của doanh nghiệp cho người bán vật tư, hàng hóa, người cung cấp dịch vụ, người bán TSCĐ, BĐSĐT, các khoản đầu tư tài chính theo hợp đồng kinh tế đã ký kết.