Luận văn kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty CP Giao thông Công chính Thạch Thành

Luận văn phân tích tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại công ty cổ phần giao thông công chính Thạch Thành.

• Tác giả: Bùi Phương Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Hợi
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế Toán Chi Phí Sản Xuất và Tính Giá Thành Sản Phẩm Xây Lắp Tại Công Ty Cổ Phần Giao Thông Công Chính Thạch Thành
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thạch Thành

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM Ở DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
• 1.1. Đặc điểm của nghành xây lắp và sản phẩm xây lắp tác động đến công tác kế toán
• 1.2. Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất trong DNXL
• 1.2.1. Khái niệm, bản chất chi phí sản xuất
• 1.2.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.2.3. Giá thành sản phẩm và phân loại giá thành sản phẩm trong DNXL
• 1.2.4. Nội dung kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong DNXL
• 1.3. Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong điều kiện ứng dụng kế toán máy
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN GIAO THÔNG CÔNG CHÍNH THẠCH THÀNH
• 2.1. Tổng quan về Công ty Cổ phần giao thông công chính Thạch Thành
• 2.2. Thực trạng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY
• 3.1. Đánh giá chung về thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty
• 3.2. Những ưu điểm trong kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm
• 3.3. Những mặt hạn chế trong kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 3.4. Một số ý kiến nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại công ty Cổ phần giao thông công chính Thạch Thành
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kế Toán Chi Phí Sản Xuất và Tính Giá Thành Sản Phẩm

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một phần quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp xây lắp. Nó không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí mà còn cung cấp thông tin cần thiết để ra quyết định kinh doanh. Đặc biệt, trong ngành xây dựng, việc quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm càng trở nên phức tạp do tính chất đặc thù của sản phẩm và quy trình thi công.

1.1. Đặc điểm của ngành xây lắp ảnh hưởng đến kế toán

Ngành xây lắp có những đặc điểm riêng biệt như sản phẩm mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất kéo dài và chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố bên ngoài. Điều này đòi hỏi kế toán phải linh hoạt và chính xác trong việc ghi nhận chi phí.

1.2. Khái niệm và bản chất của chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp là tổng hợp các khoản chi phí liên quan đến lao động, vật tư và các chi phí khác cần thiết cho quá trình thi công. Việc hiểu rõ bản chất của chi phí sản xuất giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả hơn.

II. Vấn đề và Thách thức trong Kế Toán Chi Phí Sản Xuất

Trong quá trình thực hiện kế toán chi phí sản xuất, doanh nghiệp thường gặp phải nhiều thách thức như việc phân loại chi phí, quản lý chi phí phát sinh và tính toán giá thành sản phẩm. Những vấn đề này có thể dẫn đến sai sót trong báo cáo tài chính và ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

2.1. Những khó khăn trong việc phân loại chi phí

Việc phân loại chi phí sản xuất không chỉ đơn giản là ghi nhận mà còn cần phải xem xét đến từng loại chi phí cụ thể. Điều này đòi hỏi sự chính xác và cẩn thận trong quá trình hạch toán.

2.2. Ảnh hưởng của chi phí phát sinh đến giá thành sản phẩm

Chi phí phát sinh trong quá trình thi công có thể làm tăng giá thành sản phẩm, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Do đó, việc kiểm soát chi phí là rất quan trọng.

III. Phương Pháp Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Hiệu Quả

Để quản lý chi phí sản xuất hiệu quả, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp kế toán phù hợp. Các phương pháp này không chỉ giúp ghi nhận chi phí mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho việc ra quyết định.

3.1. Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất

Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất giúp doanh nghiệp ghi nhận và phân loại các khoản chi phí phát sinh trong quá trình thi công. Việc áp dụng phương pháp này giúp tăng cường tính chính xác trong báo cáo tài chính.

3.2. Phương pháp tính giá thành sản phẩm xây lắp

Tính giá thành sản phẩm xây lắp là một quy trình phức tạp, bao gồm việc xác định các khoản chi phí trực tiếp và gián tiếp. Doanh nghiệp cần có hệ thống kế toán rõ ràng để đảm bảo tính chính xác của giá thành.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kế Toán Chi Phí Sản Xuất tại Công Ty Giao Thông Công Chính Thạch Thành

Công ty Giao thông Công chính Thạch Thành đã áp dụng nhiều phương pháp kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. Việc này không chỉ giúp công ty kiểm soát chi phí mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất tại công ty

Thực trạng kế toán chi phí sản xuất tại công ty cho thấy nhiều điểm mạnh và điểm yếu. Công ty cần cải thiện quy trình ghi nhận chi phí để nâng cao hiệu quả quản lý.

4.2. Kết quả nghiên cứu về tính giá thành sản phẩm

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc tính giá thành sản phẩm tại công ty đã có những cải tiến đáng kể, giúp công ty tối ưu hóa chi phí và tăng cường khả năng cạnh tranh.

V. Kết Luận và Tương Lai của Kế Toán Chi Phí Sản Xuất

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một phần không thể thiếu trong quản lý tài chính của doanh nghiệp xây lắp. Tương lai của kế toán trong ngành này sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng công nghệ và cải tiến quy trình kế toán.

5.1. Xu hướng phát triển của kế toán trong ngành xây dựng

Xu hướng phát triển của kế toán trong ngành xây dựng sẽ tập trung vào việc ứng dụng công nghệ thông tin và phần mềm kế toán hiện đại để nâng cao hiệu quả quản lý.

5.2. Đề xuất cải tiến trong công tác kế toán

Đề xuất cải tiến trong công tác kế toán bao gồm việc nâng cao năng lực nhân viên kế toán và cải thiện quy trình ghi nhận chi phí để đảm bảo tính chính xác và kịp thời.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu kinh tế quốc dân, ngành xây dựng cơ bản đóng góp khoảng 6,5% đến 8,2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hàng năm, đồng thời giữ vai trò tạo lập cơ sở vật chất kỹ thuật và hiện đại hóa hạ tầng giao thông. Đặc thù của sản phẩm xây lắp là có quy mô lớn, kết cấu kỹ thuật phức tạp, thời gian thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán và địa bàn trải rộng. Trong mô hình này, chi phí nguyên vật liệu và nhân công thường chiếm từ 70% đến 85% tổng giá trị dự toán công trình, đòi hỏi công tác quản trị tài chính phải được giám sát nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn tình trạng thất thoát vốn.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là làm thế nào để tổ chức hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp nhằm phản ánh chính xác các khoản hao phí thực tế phát sinh, hỗ trợ kiểm soát dự toán và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu ứng. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa lý luận kế toán chi phí xây lắp theo chuẩn mực hiện hành, khảo sát toàn diện thực trạng hạch toán tại đơn vị thực tế, từ đó đề xuất các giải pháp kỹ thuật có tính ứng dụng cao.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại Công ty Cổ phần giao thông công chính Thạch Thành (trụ sở tại thị trấn Kim Tân, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa) – đơn vị thành lập từ năm 2004 theo Quyết định số 2231/QĐ-CT với số vốn điều lệ ban đầu 10 tỷ đồng. Dữ liệu khảo sát chuyên sâu tập trung vào giai đoạn tài chính 2014 - 2015, gắn liền với các công trình trọng điểm như tuyến đường Kim Tân – Thạch Quảng, dự án nâng cấp Quốc lộ 45 và các tuyến đường giao thông nông thôn liên xã. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, cung cấp cơ sở để doanh nghiệp tiết giảm từ 5% đến 8% chi phí sản xuất gián tiếp, đồng thời giúp cơ quan quản lý nhà nước kiểm soát minh bạch nguồn vốn đầu tư công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết kế toán tài chính doanh nghiệp kết hợp với lý thuyết kế toán quản trị chi phí hiện đại, tuân thủ các quy định tại Luật Kế toán, Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC và định hướng cập nhật theo Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Mô hình nghiên cứu phân định chi phí sản xuất xây lắp thành 4 khoản mục cơ bản:

1. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (phản ánh trên Tài khoản 621): Bao gồm toàn bộ hao phí về vật liệu chính, vật liệu phụ, kết cấu đúc sẵn phục vụ trực tiếp cho hạng mục công trình.
2. Chi phí nhân công trực tiếp (phản ánh trên Tài khoản 622): Bao gồm tiền lương, tiền công và các khoản phụ cấp trả cho công nhân xây lắp trực tiếp.
3. Chi phí sử dụng máy thi công (phản ánh trên Tài khoản 623): Bao gồm chi phí nhiên liệu, khấu hao, lương thợ điều khiển và chi phí sửa chữa máy móc chuyên dụng.
4. Chi phí sản xuất chung (phản ánh trên Tài khoản 627): Bao gồm chi phí quản lý đội, khấu hao tài sản cố định dùng chung, vật liệu phục vụ thi công và dịch vụ mua ngoài.

Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ và giá thành sản phẩm xây lắp hoàn thành được mô hình hóa qua phương trình cân đối: Tổng giá thành bằng Chi phí dở dang đầu kỳ cộng Chi phí phát sinh trong kỳ trừ Chi phí dở dang cuối kỳ và trừ các khoản thiệt hại phá đi làm lại được bồi thường. Ngoài ra, nghiên cứu tích hợp phương pháp chi phí định mức và phương pháp chi phí mục tiêu nhằm xác định khoảng chênh lệch giữa giá thành dự toán, giá thành kế hoạch và giá thành thực tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm hệ thống dữ liệu thứ cấp từ 12 bộ báo cáo tài chính năm, 27 danh mục sổ kế toán chi tiết, toàn bộ bảng chấm công, bảng phân bổ tiền lương, nhật trình máy và hóa đơn chứng từ phát sinh thực tế trong năm tài khóa.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 03 đội sản xuất trực thuộc (Đội đường bộ, Đội cầu phà, Đội xe máy - điện nước) và 05 hồ sơ công trình giao thông - thủy lợi hoàn thành trong giai đoạn khảo sát. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích, tập trung vào các công trình giao thông trọng điểm có quy mô vốn lớn và kết cấu kỹ thuật đa dạng.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp giữa thống kê mô tả, phương pháp so sánh đối chiếu giữa dự toán và thực tế, phương pháp tổng hợp - diễn dịch và quy nạp logic. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là vì sản phẩm xây dựng mang tính đơn chiếc; việc phân tích chi tiết từng khoản mục chi phí theo từng công trình giúp nhận diện rõ nét các nguyên nhân gây vượt dự toán và đánh giá chính xác tính hữu hiệu của quy trình kế toán Chứng từ ghi sổ trên phần mềm MISA SME. Toàn bộ quá trình thu thập, xử lý và kiểm định dữ liệu được triển khai trong thời gian 6 tháng làm việc thực địa tại doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tế tại Công ty Cổ phần giao thông công chính Thạch Thành đã chỉ ra 4 phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (Tài khoản 621) chiếm tỷ trọng chi phối từ 60% đến 68% tổng giá thành công trình. Doanh nghiệp đã quản lý tương đối tốt việc cấp phát vật tư theo định mức thiết kế. Tuy nhiên, khâu lập phiếu xuất kho và thu hồi vật tư chưa sử dụng tại hiện trường còn chậm từ 3 đến 5 ngày, làm ảnh hưởng đến tính kịp thời của số liệu kế toán.

Thứ hai, chi phí sử dụng máy thi công (Tài khoản 623) chiếm khoảng 15% đến 20% tổng chi phí sản xuất. Đơn vị đã áp dụng nhật trình theo dõi ca máy cho từng đầu xe và máy ủi, máy lu. Mặc dù vậy, công tác hạch toán khấu hao và nhiên liệu tiêu hao giữa các công trình còn dựa nhiều vào phương pháp phân bổ ước tính, dẫn đến mức sai lệch khoảng 4% đến 6% so với chi phí vận hành máy thực tế theo giờ làm việc.

Thứ ba, chi phí sản xuất chung (Tài khoản 627) chiếm tỷ lệ khoảng 8% đến 12% giá thành, được phân bổ cho các công trình theo tiêu thức chi phí nhân công trực tiếp. Cách thức này bộc lộ hạn chế khi công trình sử dụng cơ giới hóa cao nhưng vẫn phải gánh chịu tỷ lệ chi phí chung tương đương công trình thi công thủ công, gây biến động giá thành cục bộ khoảng 7,5%.

Thứ tư, 100% dữ liệu kế toán đã được tin học hóa trên phần mềm MISA SME theo hình thức Chứng từ ghi sổ. Việc ứng dụng công nghệ giúp giảm 35% thời gian tổng hợp chứng từ cuối tháng. Tuy nhiên, doanh nghiệp mới chỉ khai thác khoảng 30% công năng của phân hệ kế toán quản trị, chưa thiết lập hệ thống cảnh báo vượt định mức chi phí theo thời gian thực.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trên xuất phát từ đặc thù địa bàn thi công trải rộng, cách xa văn phòng công ty từ 15km đến hơn 45km, khiến việc luân chuyển chứng từ gốc gặp nhiều trở ngại. Đội ngũ nhân viên thống kê tại các đội thi công phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ kỹ thuật và giám sát, dẫn đến việc lập báo cáo khối lượng hoàn thành đôi khi chưa bám sát chu kỳ tính giá thành theo tháng.

So sánh với các nghiên cứu trong cùng ngành xây lắp hạ tầng giao thông, kết quả này hoàn toàn nhất quán với xu hướng chung khi chi phí trực tiếp luôn chiếm trên 80% giá trị hợp đồng. Tuy nhiên, điểm khác biệt tại Công ty Thạch Thành là tỷ trọng chi phí máy thi công cao hơn mức bình quân ngành khoảng 3% do địa hình đồi núi phức tạp tại miền tây Thanh Hóa đòi hỏi khối lượng đào đắp lớn.

Cơ cấu chi phí của công ty có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ tròn với 4 thành phần rõ rệt: Chi phí nguyên vật liệu 62%, Chi phí nhân công 16%, Chi phí máy thi công 14% và Chi phí sản xuất chung 8%. Đồng thời, bảng đối chiếu giá thành thực tế và giá thành dự toán của các gói thầu thi công cho thấy mức chênh lệch tuyệt đối dao động trong khoảng 2,8% đến 4,5%, chứng minh công tác kiểm soát chi phí của đơn vị đã đạt hiệu quả cơ bản nhưng vẫn còn dư địa cải tiến đáng kể.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

1. Chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ thi công: Ban hành quy chế bắt buộc các đội trưởng và cán bộ thống kê công trường phải chuyển giao toàn bộ phiếu xuất kho, bảng chấm công và nhật trình máy về phòng Tài vụ trong thời hạn tối đa 48 giờ sau khi phát sinh nghiệp vụ. Mục tiêu giảm tỷ lệ chứng từ chậm trễ xuống dưới 1% ngay trong quý I năm thực hiện. Chủ thể thực hiện là Kế toán trưởng phối hợp với Chỉ huy trưởng các công trường.

2. Hoàn thiện phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí máy thi công: Áp dụng phương pháp phân bổ chi phí sử dụng máy (Tài khoản 623) dựa trên số giờ máy hoạt động thực tế thay vì phân bổ theo chi phí nhân công. Lắp đặt thiết bị định vị và giám sát nhiên liệu tự động cho 100% phương tiện cơ giới nặng nhằm tiết kiệm từ 5% đến 8% chi phí xăng dầu. Timeline triển khai trong vòng 3 tháng do Phòng Kế hoạch - Kỹ thuật và Đội xe máy phối hợp thực hiện.

3. Thực hiện trích trước chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định: Lập kế hoạch bảo dưỡng định kỳ và tiến hành trích trước chi phí sửa chữa lớn xe máy thi công vào chi phí sản xuất (ghi nhận vào bên Nợ Tài khoản 623, 627 đối ứng bên Có Tài khoản 335) theo tỷ lệ dự toán hàng quý. Biện pháp này giúp ổn định giá thành, loại bỏ tình trạng đột biến chi phí lên đến 15% vào các tháng có máy móc đại tu.

4. Nâng cấp và khai thác toàn diện phân hệ Kế toán Quản trị: Kích hoạt đầy đủ các chức năng phân tích giá thành theo đơn đặt hàng, thiết lập định mức kỹ thuật số trên phần mềm MISA SME để tự động so sánh chi phí thực tế với dự toán được duyệt. Tổ chức đào tạo nghiệp vụ kế toán máy chuyên sâu cho 100% nhân sự phòng Tài vụ trong lộ trình 60 ngày dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Giám đốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Ban Giám đốc và Kế toán trưởng các doanh nghiệp xây dựng hạ tầng: Vận dụng hệ thống giải pháp để tái cấu trúc quy trình hạch toán chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh trong đấu thầu và tối ưu hóa lợi nhuận ròng từ 3% đến 5% trên mỗi dự án.

Thứ hai, Chuyên viên kế toán phần hành chi phí và giá thành: Sử dụng các biểu mẫu, sơ đồ luân chuyển chứng từ và phương pháp định khoản các Tài khoản 621, 622, 623, 627, 154 làm cẩm nang hướng dẫn thực hành kế toán máy và quản lý số liệu thực tế tại hiện trường.

Thứ ba, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Kế toán - Kiểm toán: Khai thác tài liệu như một nghiên cứu tình huống điển hình về mô hình tổ chức kế toán Chứng từ ghi sổ kết hợp phần mềm trong doanh nghiệp xây lắp quy mô vừa tại Việt Nam.

Thứ tư, Cơ quan quản lý nhà nước, Kiểm toán độc lập và Thanh tra xây dựng: Tham khảo các tiêu chí bóc tách chi phí và phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ để phục vụ công tác thanh quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản và kiểm tra nghĩa vụ thuế.

Câu hỏi thường gặp

Kế toán chi phí trong doanh nghiệp xây lắp có điểm gì khác biệt so với doanh nghiệp sản xuất thông thường? Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở sản phẩm xây lắp mang tính đơn chiếc, thi công ngoài trời, địa bàn phân tán và giá trị dự toán được xác định trước qua đấu thầu. Chi phí không tập hợp cho hàng loạt sản phẩm đồng nhất mà theo dõi chi tiết theo từng công trình, hạng mục công trình cụ thể, trong đó chi phí trực tiếp chiếm tới 70% - 85% tổng giá thành.

Tại sao doanh nghiệp xây lắp cần tách riêng chi phí sử dụng máy thi công trên Tài khoản 623? Trong xây lắp, máy móc cơ giới chiếm tỷ trọng vốn đầu tư rất lớn và phát sinh nhiều hao phí phức tạp về nhiên liệu, khấu hao, lương thợ máy. Việc tách riêng Tài khoản 623 giúp doanh nghiệp theo dõi chi tiết hiệu suất của từng ca máy, kiểm soát định mức tiêu hao xăng dầu và định giá chính xác giá thành từng giờ vận hành thiết bị.

Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang nào phù hợp nhất cho công trình giao thông? Phương pháp đánh giá theo chi phí dự toán là tối ưu nhất. Khi công trình hoàn thành theo từng giai đoạn quy ước đạt điểm dừng kỹ thuật, chi phí dở dang cuối kỳ được tính toán theo tỷ lệ phần trăm giữa khối lượng xây lắp thực tế đã thực hiện so với tổng dự toán được duyệt, đảm bảo tính khách quan và minh bạch.

Việc chậm chuyển chứng từ từ công trường về văn phòng gây ra những rủi ro tài chính nào? Chậm luân chuyển chứng từ làm sai lệch số liệu trên báo cáo tài chính tháng, khiến chi phí thực tế không được ghi nhận kịp thời tương ứng với doanh thu nghiệm thu. Hậu quả là doanh nghiệp có thể bị truy thu thuế do hạch toán sai kỳ, đồng thời ban lãnh đạo mất đi công cụ kiểm soát vượt dự toán tại hiện trường.

Làm thế nào để phân bổ chi phí sản xuất chung một cách công bằng giữa các công trình? Thay vì phân bổ cào bằng theo chi phí nhân công, doanh nghiệp nên kết hợp phân bổ theo tỷ lệ chi phí trực tiếp hoặc áp dụng mô hình kế toán chi phí trên cơ sở hoạt động. Cách làm này phản ánh chính xác mức độ tiêu hao nguồn lực quản lý và khấu hao của từng công trình cụ thể.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh lý luận về hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong môi trường doanh nghiệp xây lắp theo quy định tài chính hiện hành.
• Khảo sát và phân tích thực chứng cơ cấu 4 khoản mục chi phí tại Công ty Cổ phần giao thông công chính Thạch Thành với các số liệu thực tế minh bạch.
• Nhận diện chính xác các hạn chế tồn tại trong khâu luân chuyển chứng từ, phương pháp phân bổ chi phí máy thi công và mức độ khai thác kế toán quản trị.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp khả thi giúp rút ngắn thời gian xử lý chứng từ về mức 48 giờ và cắt giảm từ 5% đến 8% hao phí nhiên liệu.
• Xây dựng mô hình ứng dụng phần mềm kế toán MISA SME tối ưu, kết hợp hài hòa giữa yêu cầu tuân thủ pháp lý và mục tiêu quản trị chi phí nội bộ.

Kế hoạch hành động tiếp theo yêu cầu doanh nghiệp hoàn thành việc ban hành quy chế luân chuyển chứng từ mới và tổ chức đào tạo nội bộ trong vòng 6 tháng tới. Việc thực thi đồng bộ các khuyến nghị sẽ là đòn bẩy vững chắc giúp nâng cao hiệu quả quản lý vốn và khẳng định vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường xây dựng hạ tầng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM Ở DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Đặc điểm của nghành xây lắp và sản phẩm xây lắp tác động đến công tác kế toán Ngành xây dựng cơ bản là ngành sản xuất độc lập và có chức năng tái tạo tài sản cố định cho nền kinh tế, tạo ra cơ sở vật chất cho xã hội, tăng tiềm lực kinh tế quốc phòng cho đất nước. So với các ngành sản xuất khác, xây dựng cơ bản là ngành sản xuất đặc thù với những đặc điểm kinh tế kỹ thuật riêng được thể hiện rất rõ qua đặc trưng về sản phẩm xây lắp và quá trình tạo ra sản phẩm cụ thể: Sản phẩm xây lắp là các công trình, vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất kéo dài, trình độ kỹ thuật, thẩm mỹ cao. Do vậy việc tổ chức quản lý nhất thiết phải có dự toán thiết kế thi công.

Trong suốt quá trình xây lắp, giá dự toán sẽ trở thành thước đo hợp lý để hạch toán các khoản chi phí và thanh quyết toán công trình. Mỗi một công trình xây dựng gắn liền với vị trí địa lý nhất định, nó thường cố định tại nơi sản xuất, còn các điều kiện sản xuất như : lao động, vật tư, thiết bị máy móc ….luôn phải di chuyển theo mặt bằng và vị trí thi công, mà mặt bằng và vị trí thi công thường nằm rải rác khắp nơi và xa trụ sở đơn vị. Do đó tồn tại một khoảng cách lớn giữa nơi trực tiếp phát sinh chi phí và nơi hạch toán chi phí gây khó khăn cho công tác kế toán xây lắp. Mặt khác hoạt động xây lắp lại tiến hành ngoài trời, thường chịu ảnh hưởng của nhân tố khách quan như : khí hậu, thiên nhiên….

nên dễ dẫn đến tình trạng hao hụt, mất mát, lãng phí vật tư, tài sản làm tăng thiệt hại trong tổng CPSX. SV: Bùi Phương Thanh Lớp: CQ49/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Học viện Tài chính 5 Luận văn tốt nghiệp Khi bắt đầu thực hiện hợp đồng, giá trị công trình đã được xác định thông qua giá trúng thầu hoặc giá chỉ định thầu. Điều đó có nghĩa là sản phẩm xây lắp thường được tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá thoả thuận với chủ đầu tư từ trước. Do đó sản phẩm xây lắp mang tính chất được tiêu thụ trước nên tính chất hàng hoá của không thể hiện rõ.

Còn về quá trình tạo ra sản phẩm xây dựng từ khi khởi công đến khi công trình hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng, thời gian thường dài phụ thuộc vào quy mô tính chất phức tạp của từng công trình. Quy trình thi công xây dựng được chia thành nhiều giai đoạn, mỗi một giai đoạn được chia thành nhiều công việc khác nhau. Từ những đặc điểm đó đòi hỏi công tác kế toán vừa phải đáp ứng những yêu cầu chung về chức năng, nhiệm vụ kế toán của một doanh nghiệp sản xuất, vừa phải đảm bảo phù hợp với đặc tính riêng của DNXL cơ bản. Nhằm cung cấp thông tin chính xác kịp thời, cố vấn cho lảnh đạo trong việc tổ chức quản lý để đạt hiệu quả cao trong kinh doanh của doanh nghiệp.

Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất trong DNXL 1. Khái niệm, bản chất chi phí sản xuất CPSX trong DNXL là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các hao phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã chi ra để tiến hành các hoạt động xây dựng, lắp đặt các công trình (hoạt động sản xuất sản phẩm xây lắp) trong một thời kỳ nhất định. CPSX đó rất đa dạng gồm nhiều loại với nội dung kinh tế, công dụng và mục đích khác nhau trong mỗi giai đoạn của quá trình thi công xây lắp. Về bản chất, CPSX là sự chuyển dịch vốn của doanh nghiệp vào đối tượng tính giá nhất định nhưng nó khác với chi tiêu và cũng khác với vốn.

Chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất và được bù đắp bằng thu nhập hoạt động sản xuất kinh doanh; chi tiêu là việc dùng tiền để chi cho các hoạt động ngoài SV: Bùi Phương Thanh Lớp: CQ49/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Học viện Tài chính 6 Luận văn tốt nghiệp sản xuất kinh doanh, có thể lấy từ các quỹ của doanh nghiệp và không được bù đắp. Còn vốn là biểu hiện bằng tiền của tất cả tài sản được sử dụng vào hoạt động sản xuất với mục đích sinh lời nhưng không phải đều là phí tổn. Cũng cần xem xét chi phí trên góc độ của kế toán quản trị: mục đích của kế toán quản trị chi phí là cung cấp thông tin chi phí thích hợp, hữu ích, kịp thời cho việc ra quyết định của các nhà quản trị doanh nghiệp. Vì vậy đối với kế toán quản trị chi phí không đơn thuần nhận thức chi phí như kế toán tài chính, mà chi phí còn được nhận thức theo cả khía cạnh nhận diện thông tin để phục vụ cho việc ra quyết định: Chi phí có thể là phí tổn thực tế gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh hàng ngày khi tổ chức thực hiện, kiểm tra, ra quyết định; chi phí cũng có thể là phí tổn ước tính để thực hiện dự án, những phí tổn mất đi khi lựa chọn phương án, bỏ qua cơ hội kinh doanh.

Khi đó trong Kế toán Quản trị lại cần chú ý đến sự lựa chọn, so sánh theo mục đích sử dụng, môi trường kinh doanh hơn là chú trọng vào chứng minh bằng các chứng cứ, chứng từ. Phân loại chi phí sản xuất Phân loại chi phí là việc sắp xếp các loại chi phí khác nhau vào từng nhóm theo đặc trưng nhất định nhằm tạo thuận lợi cho công tác quản lý, hạch toán, kiểm tra chi phí cũng như phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh. Đối với DNXL thì việc quản lý CPSX không chỉ dựa vào các số liệu tổng hợp về chi phí mà còn căn cứ vào số liệu cụ thể của từng loại chi phí theo từng CT, HMCT ở từng thời điểm nhất định. Do vậy, việc phân loại CPSX là yêu cầu tất yếu đối với công tác kế toán tập hợp CPSX và tính GTSP xây lắp.

Phân loại chi phí phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý CPSX. Tùy theo yêu cầu của từng mặt quản lý, giác độ xem xét chi phí. mà các loại chi phí được sắp xếp, phân loại theo các cách thức khác nhau. SV: Bùi Phương Thanh Lớp: CQ49/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Học viện Tài chính 7 Luận văn tốt nghiệp * Phân loại CPSX theo hoạt động và công dụng kinh tế.

Theo cách phân loại này, CPSX bao gồm: - CPNVLTT: là chi phí về các loại vật liệu chính, vật liệu phụ, vật kết cấu (trừ vật liệu sử dụng cho máy thi công) và các thiết bị đi kèm với vật kiến trúc như thiết bị vệ sinh, thông gió, điều hoà nhiệt độ… - CPNCTT: bao gồm tiền lương phải trả cho công nhân trực tiếp xây lắp kể cả công nhân của doanh nghiệp và công nhân thuê ngoài. - CPSDMTC: là chi phí liên quan đến việc sử dụng máy thi công trực tiếp cho việc thực hiện sản phẩm xây lắp bao gồm: chi phí khấu hao máy thi công, tiền thuê máy thi công, tiền lương của công nhân điều khiển máy thi công; chi phí nhiên liệu, động lực, dầu mỡ dùng cho máy thi công; chi phí sửa chữa máy thi công… - CPSXC: là các chi phí khác ngoài các khoản chi phí trên phát sịnh ở tổ đội, công trường xây dựng bao gồm: lương nhân viên quản lý đội; các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn và tiền ăn ca của công nhân viên toàn đội xây dựng; vật liệu, công cụ dụng cụ xuất dùng chung cho đội xây dựng; khấu hao TSCĐ dùng chung cho đội xây dựng; chi phí dịch vụ mua ngoài và các chi phí khác bằng tiền dùng chung cho đội xây dựng. * Phân loại chi phí theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí. Theo cách phân loại này, CPSX bao gồm các yếu tố: - Chi phí nguyên vật liệu: Là toàn bộ chi phí về các loại nguyên vật liệu phụ tùng thay thế, vật liệu thiết bị xây dựng cơ bản mà doanh nghiệp đã sử dụng trong quá trình sản xuất sản phẩm.

- Chi phí nhân công: Là các khoản chi phí về tiền lương, các khoản trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ theo tiền lương của người lao động - Chi phí khấu hao máy móc thiết bị: Là toàn bộ số khấu hao TSCĐ sử dụng vào hoạt động sản xuất xây lắp của doanh nghiệp. SV: Bùi Phương Thanh Lớp: CQ49/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Học viện Tài chính 8 Luận văn tốt nghiệp - Chi phí dịch vụ mua ngoài là toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp phải trả về các dịch vụ bên ngoài sử dụng vào quá trình xây lắp của doanh nghiệp như tiền điện tiền nước, điện thoại. - Chi phí khác bằng tiền: Là toàn bộ các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất xây lắp ở doanh nghiệp ngoài các yếu tố trên và được thanh toán bằng tiền. Phân loại chi phí theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí có tác dụng cho biết nội dung, kết cấu tỷ trọng từng loại chi phí mà doanh nghiệp đã sử dụng vào quá trình sản xuất trong tổng CPSX của doanh nghiệp, là cơ sở để kế toán tập hợp CPSX theo yếu tố, phục vụ việc lập thuyết minh báo cáo tài chính.

* Ngoài hai cách phân loại trên còn có cách phân loại khác như: - Phân loại chi phí theo mối quan hệ giữa CPSX và quy mô sản xuất thì chi phí gồm: chi phí cố định và chi phí biến đổi. - Phân loại CPSX theo khả năng quy nạp chi phí vào các đối tượng kế toán thì chi phí gồm: chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp. - Phân loại CPSX theo mối quan hệ với quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm thì chi phí gồm: chi phí cơ bản và chi phí chung. Trên góc độ của kế toán quản trị thì chi phí còn được nhận thức theo cả khía cạnh nhận diện thông tin để phục vụ cho viêc ra quyết định sản xuất kinh doanh.

Khi đó, phân loại chi phí hợp lý sẽ phục vụ cho việc so sánh, lựa chọn các phương án tối ưu trong từng tình huống ra quyết định kinh doanh cụ thể.