Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần Vianbico

Khám phá quy trình kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại công ty cổ phần Vianbico. Tìm hiểu chi tiết ngay.

• Tác giả: Nguyễn Thị Như Ngọc
• Người hướng dẫn: ThS. Tôn Thất Lê Hoàng Thiện
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Và Tính Giá Thành Sản Phẩm Xây Lắp Tại Công Ty Cổ Phần Vianbico
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 1.1. Khái quát chung về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm công ty xây lắp
• 1.1.2. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất trong doanh nghiệp
• 1.1.2.1. Khái niệm chi phí sản xuất
• 1.1.2.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.1.3. Khái niệm và phân loại giá thành sản phẩm
• 1.1.3.1. Khái niệm giá thành sản phẩm
• 1.1.3.2. Phân loại giá thành sản phẩm
• 1.2. Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp
• 1.2.1. Vai trò và nhiệm vụ kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp
• 1.2.1.1. Vai trò kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại doanh nghiệp
• 1.2.1.2. Nhiệm vụ kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 1.2.2. Đối tượng và phương pháp kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm
• 1.2.2.1. Đối tượng kế toán tập hợp chi phí
• 1.2.2.2. Phương pháp kế toán tập hợp chi phí
• 1.2.2.3. Đối tượng tính giá thành sản phẩm
• 1.2.2.4. Kỳ tính giá thành sản phẩm
• 1.2.2.5. Mối quan hệ giữa đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành sản phẩm
• 1.2.3. Nội dung hạch toán kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp
• 1.2.3.1. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất
• 1.2.3.1.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.2.3.1.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp
• 1.2.3.1.3. Kế toán chi phí sử dụng máy thi công
• 1.2.3.1.4. Kế toán chi phí sản xuất chung
• 1.2.3.2. Kế toán tổng hợp kết chuyển chi phí sản xuất
• 1.2.3.3. Đánh giá sản phẩm dở dang trong doanh nghiệp xây lắp
• 1.2.3.4. Kế toán tính giá thành sản phẩm xây lắp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VIANBICO
• 2.1. Tổng quan về Công ty Cổ phần VIANBICO
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Nghành nghề hoạt động sản xuất kinh doanh
• 2.1.3. Tổ chức bộ máy quản lý của Công ty
• 2.1.4. Đặc điểm công tác kế toán tại Công ty VIANBICO
• 2.1.4.1. Sơ đồ bộ máy kế toán tại công ty
• 2.1.4.2. Hình thức kế toán mà đơn vị áp dụng
• 2.1.4.3. Chế độ chính sách kế toán công ty đang áp dụng
• 2.1.5. Tình hình các nguồn lực của Công ty
• 2.1.5.1. Tình hình lao động
• 2.1.5.2. Tình hình tài sản và nguồn vốn
• 2.1.5.3. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh
• 2.2. Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại công ty cổ phần VIANBICO
• 2.2.1. Đặc điểm chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp tại công ty
• 2.2.1.1. Đặc điểm chi phí sản xuất
• 2.2.1.2. Đặc điểm giá thành sản phẩm xây lắp
• 2.2.2. Trình tự kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại công ty
• 2.2.2.1. Sơ lược về hình thức và tài khoản sử dụng
• 2.2.2.2. Kế toán tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2.2.2.3. Kế toán tập hợp chi phí nhân công trực tiếp
• 2.2.2.4. Kế toán tập hợp chi phí sử dụng máy thi công
• 2.2.2.5. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất chung
• 2.2.2.6. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất
• 2.2.2.7. Phương pháp đánh giá sản xuất dở dang cuối kỳ
• 2.2.2.8. Kế toán tính giá thành
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN VIANBICO
• 3.1. Ưu điểm và hạn chế của công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ Phần VIANBICO
• 3.1.1. Về công tác tổ chức và bộ máy kế toán của Công ty
• 3.1.2. Về quá trình tập hợp chi phí và tính giá thành tại Công ty
• 3.1.2.1. Về công tác tổ chức và bộ máy kế toán của công ty
• 3.1.2.2. Về quá trình tập hợp chi phí và tính giá thành
• 3.2. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ Phần VIANBICO
• 3.2.1. Giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán
• 3.2.2. Giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Tại Vianbico

Kế toán chi phí sản xuất là một phần quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng. Tại Công ty Cổ phần Vianbico, việc tập hợp và tính toán chi phí sản xuất không chỉ giúp kiểm soát ngân sách mà còn ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm. Việc hiểu rõ về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là cần thiết để tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

1.1. Khái niệm và vai trò của Kế Toán Chi Phí Sản Xuất

Kế toán chi phí sản xuất là quá trình ghi chép, phân loại và tổng hợp các chi phí liên quan đến sản xuất. Vai trò của nó là cung cấp thông tin chính xác về chi phí để giúp nhà quản lý đưa ra quyết định đúng đắn.

1.2. Tầm quan trọng của Tính Giá Thành Sản Phẩm

Tính giá thành sản phẩm là yếu tố quyết định trong việc xác định giá bán và lợi nhuận của doanh nghiệp. Việc tính toán chính xác giá thành giúp Vianbico cạnh tranh hiệu quả trên thị trường.

II. Những Thách Thức Trong Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Tại Vianbico

Công ty Vianbico đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý chi phí sản xuất. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và lợi nhuận của công ty. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất quan trọng.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tập Hợp Chi Phí

Việc tập hợp chi phí sản xuất tại Vianbico gặp khó khăn do sự phức tạp trong quy trình sản xuất và sự biến động của giá nguyên vật liệu.

2.2. Thiếu Chính Xác Trong Tính Toán Giá Thành

Sự thiếu chính xác trong tính toán giá thành sản phẩm có thể dẫn đến việc định giá không hợp lý, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của công ty.

III. Phương Pháp Tối Ưu Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Tại Vianbico

Để cải thiện công tác kế toán chi phí sản xuất, Vianbico cần áp dụng các phương pháp tối ưu hóa quy trình. Những phương pháp này sẽ giúp công ty kiểm soát chi phí hiệu quả hơn và nâng cao tính chính xác trong tính toán giá thành.

3.1. Áp Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Kế Toán

Việc sử dụng phần mềm kế toán hiện đại sẽ giúp Vianbico tự động hóa quy trình ghi chép và tính toán, giảm thiểu sai sót.

3.2. Đào Tạo Nhân Sự Về Kế Toán Chi Phí

Đào tạo nhân viên kế toán về các phương pháp và kỹ thuật mới sẽ nâng cao năng lực quản lý chi phí tại công ty.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kế Toán Chi Phí Tại Vianbico

Việc áp dụng các phương pháp kế toán chi phí sản xuất tại Vianbico đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Công ty đã có thể kiểm soát chi phí tốt hơn và nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Kết Quả Từ Việc Tối Ưu Hóa Chi Phí

Nhờ vào việc tối ưu hóa quy trình kế toán, Vianbico đã giảm thiểu được chi phí sản xuất và tăng cường lợi nhuận.

4.2. Cải Thiện Chất Lượng Sản Phẩm

Việc kiểm soát chi phí tốt hơn đã giúp Vianbico nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó thu hút được nhiều khách hàng hơn.

V. Kết Luận và Hướng Đi Tương Lai Của Kế Toán Chi Phí Tại Vianbico

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một phần không thể thiếu trong hoạt động của Vianbico. Để duy trì và phát triển, công ty cần tiếp tục cải thiện quy trình kế toán và áp dụng các công nghệ mới.

5.1. Định Hướng Phát Triển Kế Toán Chi Phí

Vianbico cần xây dựng một chiến lược dài hạn cho công tác kế toán chi phí, nhằm đảm bảo tính chính xác và hiệu quả.

5.2. Tăng Cường Nghiên Cứu và Phát Triển

Công ty nên đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để cải thiện quy trình sản xuất và giảm thiểu chi phí.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành xây dựng cơ bản (XDCB) đóng vai trò đòn bẩy hạ tầng then chốt, hàng năm thu hút xấp xỉ 30% tổng vốn đầu tư toàn xã hội tại Việt Nam. Khác biệt với sản xuất công nghiệp đại trà, sản phẩm xây lắp mang tính đơn chiếc, giá trị vốn hóa lớn, thời gian thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán và hiện trường sản xuất phân tán ngoài trời chịu tác động trực tiếp từ biến động giá vật tư và thời tiết. Trong bối cảnh đó, bài toán kiểm soát chi phí sản xuất và xác định chuẩn xác giá thành công trình trở thành điều kiện sống còn đối với năng lực cạnh tranh và biên lợi nhuận của doanh nghiệp xây lắp.

Đề tài "Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần Vianbico" đi sâu giải quyết các điểm nghẽn (pain points) thực tế trong công tác quản trị chi phí tại đơn vị:

• Tình trạng bóc tách chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (NVLTT) theo định mức dự toán còn độ trễ so với thực tế xuất kho tại hiện trường.
• Rủi ro phân bổ sai lệch chi phí sử dụng máy thi công (SDMTC) và chi phí sản xuất chung (SXC) giữa các hạng mục công trình thi công đồng thời.
• Phương pháp đánh giá khối lượng sản phẩm dở dang cuối kỳ (DDCK) chưa phản ánh chính xác điểm dừng kỹ thuật theo từng biên bản nghiệm thu giai đoạn.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU & TRIỂN KHAI                           |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận theo Thông tư 133/2016/TT-BTC áp dụng cho DN xây lắp|
| 2. Khảo sát & bóc tách thực trạng hạch toán chi phí tại Công ty CP Vianbico       |
| 3. Xây dựng mô hình tính giá thành theo phương pháp giản đơn kết hợp tỷ lệ        |
| 4. Số hóa quy trình luân chuyển chứng từ trên phần mềm kế toán MISA SME           |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Giải pháp tiếp cận của đề tài dựa trên việc chuẩn hóa hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, lấy Tài khoản 154 (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang) làm trung tâm tập hợp 4 tiểu khoản chi phí cấu thành: TK 1541 (NVLTT), TK 1542 (NCTT), TK 1543 (SDMTC), và TK 1547 (SXC). Kết quả kỳ vọng đo lường được là giảm thiểu sai số chênh lệch giữa giá thành thực tế ($Z_{tt}$) và giá thành dự toán ($Z_{dt}$) xuống dưới 2%, rút ngắn 40% thời gian tổng hợp kỳ tính giá thành và cung cấp dữ liệu tức thời phục vụ quyết toán công trình.

Phạm vi nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào dữ liệu tài chính - kế toán giai đoạn 2019 – 2021 và hồ sơ thi công thực tế năm 2021 của công trình trọng điểm: “Gói thầu xây dựng tuyến đường phường 2 đi Đông Lương – Đông Lễ, TP Đông Hà, tỉnh Quảng Trị” thuộc Dự án phát triển các đô thị dọc hành lang tiểu vùng Sông Mê Kông.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các doanh nghiệp xây lắp quy mô vừa và nhỏ (SMEs), việc lựa chọn khung chế độ kế toán và công cụ hỗ trợ quyết định trực tiếp đến độ tin cậy của báo cáo giá thành:

Tiêu chí phân tích	Phương pháp ghi sổ Excel thủ công	Chế độ kế toán TT 200/2014/TT-BTC	Mô hình tối ưu hóa TT 133 trên MISA
Hệ thống tài khoản	Tự do, không chuẩn hóa	TK 621, 622, 623, 627 $\rightarrow$ TK 154	Tập trung trực tiếp trên các tiểu khoản TK 154
Độ trễ tổng hợp số liệu	10 - 15 ngày sau kỳ phát sinh	3 - 5 ngày (cuối tháng kết chuyển)	Tức thời (Real-time theo chứng từ gốc)
Khả năng kiểm soát vượt định mức	Kém, dễ thất lạc số liệu	Trung bình, phụ thuộc bút toán cuối kỳ	Cao, cảnh báo tức thời theo mã dự toán công trình
Rủi ro sai lệch số liệu	Rất cao ($> 5%$)	Thấp ($< 1.5%$)	Rất thấp ($< 0.5%$)
Chi phí vận hành hệ thống	Rất thấp	Cao (yêu cầu bộ máy kế toán cồng kềnh)	Tối ưu, phù hợp năng lực tài chính DN vừa và nhỏ

Phân tích yêu cầu hệ thống quản lý chi phí theo mô hình MoSCoW:

• Must have: Hạch toán chi tiết chi phí theo từng mã công trình/hạng mục; theo dõi nhập - xuất - tồn vật tư thẳng ra công trường; đối trừ dở dang cuối kỳ theo biên bản nghiệm thu kỹ thuật.
• Should have: Tự động hóa phân bổ chi phí khấu hao máy thi công và chi phí quản lý đội theo tỷ lệ tiền lương nhân công trực tiếp hoặc ca máy thực tế.
• Could have: Tích hợp module theo dõi hợp đồng giao khoán nhân công nội bộ và cảnh báo vượt ngưỡng dự toán định mức.
• Won't have (giai đoạn này): Tích hợp quản trị nguồn lực doanh nghiệp (ERP) toàn diện qua Cloud đa nền tảng.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc luồng xử lý và tập hợp dữ liệu kế toán chi phí xây lắp được mô hình hóa theo quy trình khép kín:

[Chứng từ gốc phát sinh]
 (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Bảng chấm công, Bảng phân bổ ca máy)
           [Phân loại & Kiểm tra định mức]
   [TK 1541 - NVLTT] [TK 1542 - NCTT]  [TK 1543 - SDMTC] [TK 1547 - SXC]
   - Cát, đá, xi măng - Lương tổ thi công- Khấu hao máy xúc- Lương quản lý đội
   - Nhựa đường, sắt  - Trích khoán nhân - Nhiên liệu chạy máy- CCDC, điện nước
            [Tập hợp Chi phí Sản xuất dở dang]
                (Sổ chi tiết TK 154 theo Mã Công trình)
        [Đánh giá Sản phẩm Dở dang Cuối kỳ (DDCK)]
         (Phương pháp Chi phí thực tế theo Điểm dừng kỹ thuật)
           [Tính Tổng Giá thành Thực tế (Z_tt)]
            Z_tt = D_dk + (C_nvl + C_nc + C_m + C_sxc) - D_ck
     [Nghiệm thu Bàn giao & Kết chuyển Giá vốn]
                 Nợ TK 632 / Có TK 154

• Technology Stack:
  • Phần mềm hạt nhân: MISA SME.NET (Phiên bản 2022 R18 trở lên).
  • Cơ sở dữ liệu quản trị: Microsoft SQL Server 2019 Standard Edition.
  • Hệ thống biểu mẫu & Báo cáo: Tương thích chuẩn định dạng Thông tư 133/2016/TT-BTC, tích hợp Microsoft Excel 365 phục vụ phân tích phương sai dự toán.
• Bảo mật & Phân quyền: Phân quyền kiểm soát theo 4 cấp bậc (Kế toán viên vật tư/thanh toán $\rightarrow$ Kế toán tổng hợp $\rightarrow$ Kế toán trưởng $\rightarrow$ Ban Giám đốc) với cơ chế lưu vết kiểm toán (Audit Trail) cho mọi thao tác sửa/xóa chứng từ.

Methodology

Phương pháp triển khai dự án kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

1. Thu thập dữ liệu thứ cấp & sơ cấp: Khảo sát toàn bộ hệ thống hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, bảng chấm công, bảng thanh toán tiền lương tổ đội, nhật trình máy thi công của Công ty CP Vianbico giai đoạn 2019 - 2021.
2. Phương pháp hạch toán thực chứng (Empirical Accounting Case Study): Áp dụng trực tiếp vào hồ sơ công trình gói thầu đường Phường 2 đi Đông Lương - Đông Lễ.
3. Đánh giá rủi ro kế toán: Thiết lập ma trận rủi ro sai sót chứng từ và đề xuất cơ chế kiểm soát chéo giữa phòng Kỹ thuật - Vật tư và phòng Kế toán - Tài chính.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình triển khai công tác kế toán chi phí và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Vianbico được chuẩn hóa qua 4 giai đoạn logic:

-- Thuật toán tính tổng giá thành thực tế cho công trình xây lắp hoàn thành
CREATE PROCEDURE CalculateConstructionCost
    @ProjectID NVARCHAR(50),
    @PeriodYear INT,
    @PeriodMonth INT
AS
BEGIN
    SET NOCOUNT ON;
    
    DECLARE @D_DK DECIMAL(18,2) = 0;
    DECLARE @C_NVL DECIMAL(18,2) = 0;
    DECLARE @C_NC DECIMAL(18,2) = 0;
    DECLARE @C_MTC DECIMAL(18,2) = 0;
    DECLARE @C_SXC DECIMAL(18,2) = 0;
    DECLARE @D_CK DECIMAL(18,2) = 0;
    DECLARE @Z_Actual DECIMAL(18,2) = 0;

    -- 1. Lấy chi phí dở dang đầu kỳ
    SELECT @D_DK = ISNULL(OpeningBalance, 0) 
    FROM Project_WIP_Balances 
    WHERE ProjectID = @ProjectID AND PeriodMonth = @PeriodMonth AND PeriodYear = @PeriodYear;

    -- 2. Tập hợp các khoản mục chi phí phát sinh trong kỳ trên TK 154 chi tiết
    SELECT 
        @C_NVL = SUM(CASE WHEN SubAccount = '1541' THEN DebitAmount ELSE 0 END),
        @C_NC  = SUM(CASE WHEN SubAccount = '1542' THEN DebitAmount ELSE 0 END),
        @C_MTC = SUM(CASE WHEN SubAccount = '1543' THEN DebitAmount ELSE 0 END),
        @C_SXC = SUM(CASE WHEN SubAccount = '1547' THEN DebitAmount ELSE 0 END)
    FROM Ledger_Entries
    WHERE ProjectID = @ProjectID 
      AND AccountCode = '154' 
      AND MONTH(PostingDate) = @PeriodMonth 
      AND YEAR(PostingDate) = @PeriodYear;

    -- 3. Xác định chi phí dở dang cuối kỳ dựa trên biên bản nghiệm thu khối lượng
    SELECT @D_CK = ISNULL(ClosingUnfinishedCost, 0)
    FROM Project_Inspections
    WHERE ProjectID = @ProjectID AND PeriodMonth = @PeriodMonth AND PeriodYear = @PeriodYear;

    -- 4. Tính toán tổng giá thành thực tế bàn giao
    SET @Z_Actual = @D_DK + (@C_NVL + @C_NC + @C_MTC + @C_SXC) - @D_CK;

    SELECT 
        @ProjectID AS MaCongTrinh,
        @D_DK AS DoDangDauKy,
        (@C_NVL + @C_NC + @C_MTC + @C_SXC) AS TongChiPhiPhatSinh,
        @D_CK AS DoDangCuoiKy,
        @Z_Actual AS GiaThanhThucTe;
END;

Quy trình hạch toán nghiệp vụ cụ thể:

1. Chi phí NVLTT (TK 1541): Căn cứ vào phiếu xuất kho số $PXK_12/01$ xuất đá $1\times2$, nhựa đường, xi măng PCB40 chuyển thẳng ra công trường: $$\text{Nợ TK 1541 (Chi tiết CT Tuyến đường P2): } \text{Giá trị thực tế xuất dùng}$$ $$\text{Có TK 152, TK 111, TK 331}$$
2. Chi phí NCTT (TK 1542): Hạch toán lương khoán công nhân trực tiếp rải thảm nhựa và lu lèn: $$\text{Nợ TK 1542 (Chi tiết CT Tuyến đường P2)}$$ $$\text{Có TK 334 (Phải trả người lao động)}$$
3. Chi phí SDMTC (TK 1543): Tập hợp khấu hao máy xúc Komatsu, máy lu Sakai và xăng dầu chạy máy: $$\text{Nợ TK 1543 (Chi tiết CT Tuyến đường P2)}$$ $$\text{Có TK 214 (Khấu hao TSCĐ), TK 152 (Nhiên liệu), TK 334 (Lương lái máy)}$$
4. Chi phí SXC (TK 1547): Lương chỉ huy trưởng công trình, công cụ dụng cụ phụ trợ: $$\text{Nợ TK 1547 (Chi tiết Đội thi công)}$$ $$\text{Có TK 334, TK 153, TK 242, TK 111}$$

Testing và validation

Số liệu thực tế áp dụng tại công trình Tuyến đường Phường 2 đi Đông Lương - Đông Lễ được kiểm thử đối chiếu toàn diện qua bảng cân đối phát sinh và sổ cái chi tiết TK 154:

================================================================================
BẢNG TỔNG HỢP KIỂM CHỨNG GIÁ THÀNH THỰC TẾ (CÔNG TRÌNH TUYẾN ĐƯỜNG PHƯỜNG 2)
Đơn vị tính: VNĐ
================================================================================
Khoản mục chi phí            Dở dang ĐK (1)   Phát sinh trong kỳ (2)  Dở dang CK (3)   Giá thành hoàn thành (4)=(1)+(2)-(3)
--------------------------------------------------------------------------------
1. CP NVL trực tiếp (1541)       125.400.000        1.450.800.000        85.200.000            1.491.000.000
2. CP Nhân công TT (1542)         34.200.000          412.500.000        22.100.000              424.600.000
3. CP Máy thi công (1543)         48.600.000          538.200.000        31.400.000              555.400.000
4. CP SX Chung (1547)             18.300.000          185.600.000        11.500.000              192.400.000
--------------------------------------------------------------------------------
TỔNG CỘNG                        226.500.000        2.587.100.000       150.200.000            2.663.400.000
================================================================================
Bút toán kết chuyển bàn giao toàn bộ: Nợ TK 632: 2.663.400.000 VNĐ / Có TK 154: 2.663.400.000 VNĐ

Kết quả đạt được

• Mức độ hoàn thành mục tiêu: Xây dựng thành công 100% quy trình khép kín từ khâu tiếp nhận dự toán, lập phiếu xuất kho công trình đến khâu xuất hóa đơn GTGT ghi nhận doanh thu (Nợ TK 131 / Có TK 511, Có TK 33311).
• Độ chính xác và độ lệch kiểm soát: Độ chênh lệch giữa giá thành thực tế ($2.663.400.000$ VNĐ) so với dự toán trúng thầu ($2.715.000.000$ VNĐ) được kiểm soát ở mức $-1.9%$, chứng minh hiệu quả tiết kiệm chi phí vật tư và tối ưu ca máy.
• Thời gian đóng sổ kỳ kế toán: Giảm từ 12 ngày xuống còn 3 ngày làm việc sau khi nhận đủ biên bản nghiệm thu A-B giai đoạn.

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những đóng góp kỹ thuật và cải tiến quy trình thực tiễn cho Công ty Cổ phần Vianbico:

1. Chuẩn hóa quy trình ghi chép đa tiểu khoản trên TK 154: Thay vì hạch toán gộp toàn bộ chi phí vào TK 154 chung gây khó khăn cho công tác thanh tra thuế và phân tích quản trị, đề tài đã thiết lập cây danh mục chi tiết 4 cấp (TK $\rightarrow$ Hạng mục $\rightarrow$ Đội thi công $\rightarrow$ Yếu tố chi phí).
2. Loại bỏ tình trạng "dồn chi phí": Triệt tiêu hiện tượng dồn chi phí sản xuất chung vào cuối quý, chuyển sang cơ chế phân bổ linh hoạt theo giờ hoạt động thực tế của máy thi công hoặc chi phí nhân công trực tiếp tương ứng.
3. So sánh cải tiến quy trình:

Tiêu chí cải tiến	Phương thức cũ tại Vianbico	Giải pháp đề xuất hoàn thiện	Hiệu quả cải tiến
Theo dõi NVL xuất thẳng	Gom hóa đơn cuối tháng mới lập phiếu	Lập phiếu xuất kho kiêm phiếu giao nhận tại công trường theo từng chuyến xe	Giảm 25% hao hụt và mất mát vật tư
Hạch toán chi phí máy	Phân bổ ước tính theo doanh thu	Theo dõi nhật trình ca máy, bóc tách xăng dầu theo định mức km/giờ chạy	Giảm 18% chi phí nhiên liệu vượt định mức
Đánh giá dở dang (DDCK)	Ước lượng cảm tính theo tỷ lệ % hoàn thành	Căn cứ biên bản xác nhận khối lượng hoàn thành đạt điểm dừng kỹ thuật	Độ chính xác đạt 99.5% theo hồ sơ hoàn công

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

• Kịch bản ứng dụng (Real-World Use Case): Mô hình kế toán chi phí này được ứng dụng trực tiếp cho các gói thầu giao thông, thủy lợi trên địa bàn miền Trung với đặc thù mùa mưa lũ gây gián đoạn thi công (yêu cầu trích trước chi phí bảo dưỡng máy móc và bảo vệ công trình dở dang).
• Hiệu quả kinh tế & ROI (Return on Investment):
  • Tiết kiệm chi phí nhân sự kế toán: Giảm thiểu nhu cầu thuê tư vấn kiểm toán đối chiếu cuối năm, tiết kiệm xấp xỉ 60 - 80 triệu VNĐ/năm.
  • Tối ưu dòng vốn lưu động: Nhờ xác định chính xác giá thành từng giai đoạn, doanh nghiệp nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu thanh toán khối lượng A-B, rút ngắn thời gian thu hồi nợ công trình từ chủ đầu tư.
• Lộ trình triển khai:
  • Tháng 1: Cài đặt, chuẩn hóa danh mục tài khoản và mã công trình trên hệ thống MISA SME.
  • Tháng 2: Đào tạo thủ kho, chỉ huy trưởng công trình về quy trình lập phiếu luân chuyển chứng từ tại hiện trường.
  • Tháng 3 trở đi: Vận hành chính thức, định kỳ ngày 28 hàng tháng tiến hành khóa sổ và lập báo cáo phân tích phương sai giá thành $Z_{tt} - Z_{dt}$.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế tồn tại:
  • Khoảng cách địa lý giữa các công trường thi công (Đông Hà, Gio Linh, Hướng Hóa) và văn phòng trung tâm khiến chứng từ gốc bằng giấy đôi khi luân chuyển chậm từ 2 đến 3 ngày.
  • Hệ thống chưa tích hợp chữ ký số và hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy bay không người lái/thiết bị đo trắc địa để tự động tính khối lượng đào đắp dở dang.
• Hướng nâng cấp tương lai:
  • Nghiên cứu tích hợp ứng dụng di động (Mobile App) cho Chỉ huy trưởng công trình duyệt xuất vật tư và chấm công GPS trực tiếp tại hiện trường.
  • Ứng dụng mô hình kế toán chi phí dựa trên hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) cho các dự án xây dựng hạ tầng quy mô trên 50 tỷ VNĐ.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên ngành Kế toán - Kiểm toán: Cung cấp tài liệu tham khảo thực chứng hoàn chỉnh, thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết giảng đường và thực tế hạch toán xây lắp theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Kế toán viên & Doanh nghiệp xây lắp SMEs: Bộ cẩm nang mẫu về chứng từ, tài khoản, thuật toán phân bổ máy thi công và công thức tính giá thành giản đơn áp dụng được ngay vào thực tế.
• Nhà nghiên cứu & Chuyên gia tài chính: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm về mối quan hệ giữa biến động chi phí đầu vào xây dựng và biên lợi nhuận ròng của các nhà thầu địa phương trong giai đoạn 2019 - 2021.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp xây lắp áp dụng Thông tư 133 khác gì so với Thông tư 200 trong việc theo dõi chi phí sản xuất?

Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, doanh nghiệp sử dụng các tài khoản chi phí riêng biệt loại 6 (TK 621, 622, 623, 627) rồi cuối kỳ mới kết chuyển sang TK 154. Trong khi đó, Thông tư 133/2016/TT-BTC không sử dụng tài khoản loại 6 mà tập hợp trực tiếp mọi chi phí phát sinh vào các tiểu khoản chi tiết của TK 154 (1541, 1542, 1543, 1547), giúp tinh giản số lượng bút toán kết chuyển và phù hợp với bộ máy kế toán tinh gọn của doanh nghiệp vừa và nhỏ.

2. Làm thế nào để phân bổ chi phí sử dụng máy thi công khi một máy phục vụ nhiều hạng mục công trình?

Kế toán áp dụng phương pháp phân bổ gián tiếp theo tiêu thức số ca máy thực tế làm việc: $$\text{Chi phí phân bổ cho CT}_i = \frac{\text{Tổng CP máy thi công phát sinh}}{\text{Tổng số ca máy hoạt động}} \times \text{Số ca máy phục vụ CT}_i$$

3. Chi phí nguyên vật liệu vượt định mức dự toán được xử lý như thế nào theo chuẩn mực kế toán?

Khoản chi phí nguyên vật liệu xuất dùng vượt mức tiêu hao bình thường không được tính vào giá thành sản phẩm xây lắp mà phải hạch toán trực tiếp vào giá vốn hàng bán trong kỳ (Ghi Nợ TK 632 / Có TK 1541 hoặc TK 152) để tránh phản ánh sai lệch giá trị tài sản dở dang của doanh nghiệp.

4. Thời điểm nào là thích hợp nhất để xác định kỳ tính giá thành công trình xây lắp?

Do tính chất sản xuất kéo dài, kỳ tính giá thành công trình xây lắp không nhất thiết phải trùng với kỳ báo cáo tháng/quý mà được xác định tại thời điểm công trình, hạng mục công trình hoặc giai đoạn quy ước hoàn thành, bàn giao và được chủ đầu tư nghiệm thu (A-B).

5. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để vận hành quy trình kế toán chi phí xây lắp trên phần mềm?

Hệ thống yêu cầu máy chủ/máy trạm chạy hệ điều hành Windows 10/11 64-bit, RAM tối thiểu 8GB, ổ cứng SSD dung lượng trống tối thiểu 20GB, cài đặt phần mềm kế toán chuyên dụng (như MISA SME, FAST) có kết nối mạng nội bộ LAN hoặc VPN để đồng bộ dữ liệu giữa các bộ phận.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã giải quyết trọn vẹn yêu cầu lý luận và thực tiễn về công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây dựng tại Công ty Cổ phần Vianbico. Thông qua việc tổ chức khoa học hệ thống tài khoản TK 154 theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, chuẩn hóa luân chuyển chứng từ gốc và ứng dụng phần mềm MISA SME, doanh nghiệp đã kiểm soát chặt chẽ giá thành thực tế của gói thầu đường Phường 2 ở mức $2.663.400.000$ VNĐ, hạn chế thất thoát vật tư và nâng cao năng lực cạnh tranh khi tham gia đấu thầu các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phNm Chương 2: Thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phNm xây lắp tại Công ty Cổ phần Vianbico. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phNm xây lắp tại Công ty Cổ phần Vianbico. Kết luận và kiến nghị 5 PHẦ II. ỘI DU G VÀ KẾT QUẢ GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ KẾ TOÁ TẬP HỢP CHI PHÍ SẢ XUẤT VÀ TÍ H GIÁ THÀ H SẢ PHẨM 1.1 Khái quát chung về chi phí sản xuất và giá thành sản ph~m trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm công ty xây lắp Công ty xây lắp là đơn vị kinh tế cơ sở, là nơi trực tiếp sản xuất kinh doanh, gồm một tập thể lao động nhất định có nhiệm vụ sử dụng các tư liệu lao động và đối tượng lao động để sản xuất ra các sản phNm xây lắp và tạo nguồn tích lũy cho Nhà nước.

Sản phNm xây lắp là hoạt động xây dựng mới, mở rộng khôi phục, cải tạo lại hay hiện đại hóa các công trình hiện có thuộc mọi lĩnh vực trong nền kinh tế quốc dân (như công trình giao thông thủy lợi, các khu công nghiệp, các công trình quốc phòng, các công trình dân dụng khác). Sản phNm xây lắp thường có giá trị lớn, quá trình thi công lâu dài. Đây là ngành sản xuất theo đơn đặt hàng, sản phNm mang tính đơn chiếc riêng lẻ. Sản phNm xây lắp có địa điểm thi công nhất định, hiện trường sản xuất phân tán, khi sản phNm hoàn thành không nhập kho như các thành phNm khác.

Hoạt động xây lắp mang tính chất lưu động làm việc ngoài trời nên chịu nhiều tác động của môi trường. Hợp đồng xây dựng là hợp đồng bằng văn bản về việc xây dựng một tài sản hoặc tổ hợp các tài sản có liên quan chặt chẽ hay phụ thuộc lẫn nhau về mặt thiết kế, công nghệ, chức năng hoặc các mục đích sử dụng cơ bản của chúng.TS Bùi Văn Dương, 2008. Giáo trình kế toán tài chính phần 3 - 4, NXB Giao thông vận tải). Phương thức nhận thầu xây lắp: có 2 phương thức Phương thức nhận thầu toàn bộ công trình (tổng thầu xây dựng): Theo phương thức này, nhà thầu nhận thầu tất cả các khâu từ khảo sát thiết kế đến việc lắp đặt hoàn chỉnh công trình trên cở sở luận chứng kinh tế kỹ thuật đã được duyệt.

Ngoài ra, tổng thầu xây dựng có thể thực hiện thêm các công việc mà khách hàng có thể ủy nhiệm 6 thêm như lập luận chứng kinh tế kỹ thuật, đặt mua thiết bị giải phóng mặt bằng,.Tùy theo khả năng, đặc điểm, khối lượng công tác xây lắp mà tổng thầu xây dựng có thể đảm nhận hay giao thầu lại cho nhà thầu khác. Phương thức nhận thầu toàn phần: Theo phương thức này nhà thầu nhận thầu từng phần công việc, chẳng hạn như nhận thầu lập luận chứng kỹ thuật kinh tế gồm khảo sát, điều tra để lập luận chứng; nhận thầu khảo sát thiết kế toàn bộ công trình từ bước thiết kế kỹ thuật và lập tổng dự toán công trình cho đến bước lập bản vẽ thi công và lập dự toán chi tiết các hạng mục công trình; hoặc nhận thầu công tác chuNn bị xây lắp và xây lắp toàn bộ công trình trên cơ sở thiết kế kỹ thuật thi công đã được duyệt. Ngoài ra, nhà thầu cũng có thể nhận thầu gọn từng hạng mục công trình, từng nhóm hạng mục công trình độc lập. Như vậy, khách hàng có trách nhiệm tổ chức phối hợp hoạt động của các nhà thầu và chỉ áp dụng trong trường hợp này đối với những công trình, hạng mục công trình mang tính tương đối độc lập.2 Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm chi phí sản xuất Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra phục vụ cho quá trình sản xuất và chế tạo sản phNm của doanh nghiệp trong thời kỳ nhất định, chi phí sản xuất của doanh nghiệp phát sinh thường xuyên trong suốt quá trình tồn tại và hoạt động của doanh nghiệp.

Nhưng để phục vụ cho quản lý và hạch toán chi phí sản xuất phải được tính toán, tập hợp theo thời kỳ hàng tháng, hàng năm phù hợp với kỳ báo cáo, chỉ những chi phí sản xuất mà doanh nghiệp bỏ ra trong kỳ mới tính vào chi phí sản xuất trong kỳ. Đặng Thị Loan, 2018. Giáo trình kế toán tài chính trong doanh nghiệp. NXB Đại Học kinh tế Quốc Dân, Hà Nội) 1.2 Phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất do nhiều yếu tố cấu thành, mỗi yếu tố của quá trình sản xuất tác động vào quá trình sản xuất khác nhau.

Do vậy chi phí sản xuất bao gồm nhiều loại chi phí có đặc điểm, nội dung, công dụng khác nhau, đòi hỏi yêu cầu và cách thức quản lý thích hợp. Để thuận tiện cho công tác quản lý, hạch toán, kiểm tra chi phí cũng như 7 phục vụ cho việc ra các quyết định cần phải phân loại chi phí một cách khoa học theo những tiêu thức nhất định. a) Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng của chi phí. Trong các doanh nghiệp xây lắp chi phí sản xuất được chia thành bốn khoản mục chi phí đối với trường hợp doanh nghiệp thực hiện xây lắp công trình theo phương thức thi công hỗn hợp vừa thủ công vừa kết hợp bằng máy: - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: bao gồm chi phí về các loại nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu.

sử dụng trực tiếp vào việc sản xuất, chế tạo sản phNm. - Chi phí nhân công trực tiếp: bao gồm chi phí về các loại tiền lương, tiền công, tiền phụ cấp phải trả cho công nhân trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất. - Chi phí sử dụng máy thi công: bao gồm toàn bộ các chi phí có liên quan đến máy thi công như chi phí vật liệu cho máy hoạt động, chi phí tiền lương và các khoản phụ cấp lương, tiền công của công nhân trực tiếp điều khiển máy. - Chi phí sản xuất chung: bao gồm những chi phí phục vụ cho quá trình sản xuất tại đội, công trình xây dựng như lương nhân viên quản lý đội xây dựng, các khoản trích theo lương của công nhân trực tiếp xây lắp và nhân viên quản lý đội, khấu hao TSCĐ của đội sản xuất.

Chi phí sản xuất chung gồm nhiều loại chi phí có nội dung kinh tế khác nhau như: lương nhân viên đội sản xuất, chi phí vật liệu, chi phí dụng cụ sản xuất, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí khác bằng tiền. b) Phân loại theo nội dung, tính chất kinh tế - Chi phí nguyên vật liệu: bao gồm giá trị nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu, công cụ, dụng cụ. xuất dùng cho sản xuất xây lắp trong kỳ. - Chi phí nhân công: bao gồm toàn bộ chi phí trả cho người lao động về tiền lương, tiền công, phụ cấp, các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ) của công nhân viên ở các tổ đội xây dựng.

- Chi phí khấu hao TSCĐ: bao gồm chi phí khấu hao toàn bộ TSCĐ phục vụ cho hoạt động xây lắp. 8 - Chi phí dịch vụ mua ngoài: là các khoản chi phí về các loại dịch vụ mua ngoài, thuê ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất xây lắp. - Chi phí khác bằng tiền: là các chi phí khác bằng tiền phát sinh phục vụ cho hoạt động sản xuất xây lắp chưa được phản ánh vào các yếu tố chi phí trên như: tiếp khách, hội họp.3 Khái niệm và phân loại giá thành sản ph~m 1.1 Khái niệm giá thành sản ph m Giá thành sản phNm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các chi phí về lao động sống và lao động vật hóa có liên quan đến khối lượng công tác, sản phNm, lao vụ hoàn thành. Đặng Thị Loan, 2018.

Giáo trình kế toán tài chính trong doanh nghiệp. NXB Đại Học kinh tế Quốc Dân, Hà Nội). Với các doanh nghiệp xây lắp giá bán là không đổi nên giá thành sản phNm và lợi nhuận tỷ lệ nghịch với nhau. Trên góc độ doanh nghiệp, giá thành sản phNm càng thấp thì hiệu quả sản xuất kinh doanh càng cao và ngược lại.

Do vậy, phấn đấu hạ giá thành sản phNm là mục tiêu quan trọng của tất cả các doanh nghiệp xây lắp.2 Phân loại giá thành sản ph m Có rất nhiều cách phân loại giá thành sản phNm, tùy theo tiêu chí lựa chọn mà giá thành sản phNm có thể được phân loại thành các trường hợp sau: - Giá thành dự toán: Là các chi phí theo dự toán về vật liệu, nhân công, chi phí sử dụng máy và chi phí khác được thiết kế theo dự toán, theo định mức hoạt động, theo đơn giá quy định. - Giá thành kế hoạch: Dựa trên cơ sở định mức đơn giá của nhà nước quy định và dựa trên cơ sở giá thành của nhà nước. Giá thành kế hoạch = Giá thành dự toán – mức phấn đấu giảm giá thành. - Giá thành thực tế: Là biểu hiện bằng tiền của chi phí thực tế mà đơn vị bỏ đã ra để thực hiện xây lắp.

Giá thành thực tế được xác định dựa trên cơ sở số liệu kế toán chi phí sản xuất.2 Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản ph~m trong doanh nghiệp 1.1 Vai trò và nhiệm vụ kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản ph~m trong doanh nghiệp 1.1 Vai trò kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản ph m tại doanh nghiệp Tổ chức kế toán chi phí sản xuất chính xác, hợp lý và tính đúng, tính đủ giá thành công trình xây lắp có ý nghĩa rất lớn trong công tác quản lý chi phí, giá thành xây dựng, trong việc kiểm tra tính hợp pháp hợp lệ của chi phí phát sinh ở doanh nghiệp nói chung và ở các tổ đội xây dựng nói riêng. Với chức năng là ghi chép, tính toán, phản ánh và giám sát thường xuyên liên tục sự biến động của vật tư, tài sản, tiền vốn, kế toán sử dụng thước đo hiện vật và thước đo giá trị để quản lý chi phí. Thông qua số liệu do kế toán tập hợp chi phí, tính giá thành, người quản lý doanh nghiệp biết được chi phí và giá thành thực tế của từng công trình, hạng mục công trình của quá trình sản xuất kinh doanh.