Kế toán chi phí và tính giá thành sản xuất sản phẩm tại Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc

Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc

• Tác giả: Phạm Thị Cẩm Sang
• Người hướng dẫn: TS. Lê Tô Minh Tân
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán chi phí và tính giá thành sản xuất sản phẩm tại Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Hoàng Ngọc

Kế toán chi phí sản xuất giữ vai trò trung tâm trong hệ thống quản trị của Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc. Doanh nghiệp hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xây lắp và thương mại. Đặc thù thi công đòi hỏi quy trình kế toán phải theo dõi chi tiết từng hạng mục công trình. Chi phí sản xuất phát sinh tại công ty bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Kế toán tiến hành ghi nhận chi phí theo từng đối tượng cụ thể. Số liệu tập hợp phản ánh chính xác nguồn lực tiêu hao trong quá trình thi công. Việc tổ chức công tác kế toán khoa học giúp ban giám đốc nắm bắt kịp thời tiến độ thực hiện dự án. Nhà quản trị dựa vào báo cáo chi phí để phân bổ vốn hợp lý. Công tác này cũng hỗ trợ xây dựng dự toán ngân sách cho các giai đoạn tiếp theo. Doanh nghiệp kiểm soát tốt giá thành sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường xây dựng. Hệ thống sổ sách kế toán cần đảm bảo tính trung thực, minh bạch và tuân thủ các chuẩn mực kế toán hiện hành.

1.1. Bản chất và nhiệm vụ của kế toán chi phí

Kế toán chi phí sản xuất phản ánh đầy đủ các chi phí phát sinh trong quá trình tạo ra sản phẩm. Tại doanh nghiệp xây lắp, nhiệm vụ trọng tâm là ghi chép chính xác từng khoản mục chi phí thực tế. Nhân viên kế toán mở sổ chi tiết theo dõi từng công trình và hạng mục thi công. Mọi hóa đơn chứng từ mua vật tư, thanh toán tiền lương đều được kiểm tra chặt chẽ. Dữ liệu chi phí cần được tổng hợp kịp thời theo kỳ kế toán quy định. Kế toán viên phải đối chiếu thường xuyên giữa dự toán thiết kế và chi phí phát sinh thực tế. Việc phát hiện sớm các khoản chi vượt định mức giúp hạn chế tối đa thất thoát tài sản.

1.2. Phân loại chi phí trong doanh nghiệp xây dựng

Công ty phân loại chi phí sản xuất theo công dụng kinh tế để phục vụ công tác quản lý. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn nhất trong giá thành công trình. Khoản mục này bao gồm cát, đá, xi măng, sắt thép và phụ gia xây dựng. Chi phí nhân công trực tiếp bao gồm tiền lương và các khoản phụ cấp trả cho thợ thi công. Chi phí sử dụng máy thi công ghi nhận khấu hao máy móc và nhiên liệu vận hành. Chi phí sản xuất chung bao gồm tiền lương nhân viên quản lý công trường và chi phí lán trại tạm thời. Cách phân loại này tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm soát chi phí từng gói thầu.

II. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Hoàng Ngọc

Thực tế hạch toán chi phí tại Công ty Hoàng Ngọc bộc lộ nhiều điểm cần hoàn thiện. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo quy định nhà nước nhưng quy trình phân bổ còn giản đơn. Chi phí nguyên vật liệu thường xuất kho theo khối lượng ước tính thay vì định mức kỹ thuật khắt khe. Các chứng từ xuất nhập kho đôi khi ghi nhận chậm so với thời điểm thi công thực tế tại hiện trường. Việc phân bổ chi phí sản xuất chung chủ yếu căn cứ vào chi phí nhân công trực tiếp. Tiêu thức phân bổ này chưa phản ánh chính xác mức độ hao phí của máy móc hiện đại. Bên cạnh đó, công tác đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ còn mang tính chủ quan. Đơn vị chưa kiểm kê chi tiết khối lượng xây lắp dở dang thực tế trên công trường. Tình hình tài chính của doanh nghiệp cũng cho thấy áp lực nợ vay tăng nhanh qua các năm. Việc dựa quá nhiều vào vốn vay làm gia tăng gánh nặng chi phí lãi vay trong giá thành toàn bộ. Những hạn chế này làm giảm độ tin cậy của thông tin giá thành phục vụ điều hành kinh doanh.

2.1. Hạn chế trong tập hợp chi phí nguyên vật liệu

Công tác quản lý vật tư tại doanh nghiệp còn tồn tại một số bất cập lớn. Nguyên vật liệu thường được vận chuyển thẳng tới công trường mà không qua kho bảo quản. Thủ tục giao nhận hàng đôi khi thiếu chữ ký xác nhận của cán bộ kỹ thuật. Phiếu xuất kho thường lập dồn vào cuối tháng gây khó khăn cho việc kiểm soát định mức. Kế toán khó phát hiện hao hụt vật liệu xảy ra trong quá trình thi công. Hiện tượng lãng phí sắt thép hoặc xi măng chưa được phản ánh kịp thời vào sổ sách. Tình trạng này khiến chi phí nguyên vật liệu thực tế thường vượt mức dự toán ban đầu mà không rõ nguyên nhân cụ thể.

2.2. Bất cập khi xác định giá trị dở dang cuối kỳ

Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang tại công ty còn bộc lộ sai lệch đáng kể. Doanh nghiệp chỉ ước tính khối lượng dở dang dựa trên chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Chi phí nhân công và chi phí sản xuất chung chưa được phân bổ tương ứng cho khối lượng dở dang. Cách tính này làm giảm giá trị tài sản dở dang và dồn gánh nặng chi phí lên sản phẩm hoàn thành. Khi các công trình kéo dài qua nhiều niên độ, giá thành nghiệm thu bị biến động thất thường. Kế toán không phản ánh đúng giá trị thực tế của công trình tại thời điểm lập báo cáo tài chính. Doanh nghiệp thiếu căn cứ tin cậy để lập kế hoạch tài chính.

III. Giải pháp kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Hoàng Ngọc

Doanh nghiệp cần áp dụng đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kế toán chi phí. Trước hết, công ty cần xây dựng hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật chặt chẽ. Định mức tiêu hao vật tư phải được tính toán dựa trên đặc thù từng gói thầu. Phòng kỹ thuật phối hợp với bộ phận kế toán để giám sát nghiêm ngặt việc xuất kho. Kế toán cần đổi mới tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung. Tiêu thức phân bổ dựa trên số giờ máy làm việc hoặc chi phí trực tiếp sẽ đảm bảo tính khách quan hơn. Đối với công tác xác định sản phẩm dở dang, doanh nghiệp nên kết hợp kiểm kê hiện trường với đánh giá theo mức độ hoàn thành. Phương pháp này giúp phản ánh chính xác giá trị thực tế của công trình dang dở. Ngoài ra, công ty cần đẩy mạnh ứng dụng phần mềm kế toán chuyên dụng trong quản lý chi phí thi công. Số liệu được cập nhật tự động sẽ giảm thiểu sai sót do con người. Ban giám đốc cũng cần kiểm soát cơ cấu vốn để giảm áp lực nợ vay.

3.1. Hoàn thiện công tác phân bổ chi phí chung

Công ty cần thay đổi tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung để tăng tính chính xác. Tiêu thức phân bổ theo chi phí nguyên vật liệu hoặc chi phí nhân công bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Doanh nghiệp nên lựa chọn tiêu thức tổng chi phí trực tiếp hoặc số ca máy vận hành thực tế. Cách tiếp cận này phản ánh trung thực mức tiêu hao nguồn lực tại công trường. Kế toán viên cần tách riêng chi phí quản lý công trường và chi phí khấu hao tài sản cố định. Việc ghi nhận chi tiết giúp nhà quản trị đánh giá chuẩn xác hiệu quả sử dụng máy móc. Việc phân bổ hợp lý sẽ tránh việc làm sai lệch giá thành từng hạng mục xây dựng.

3.2. Cải tiến phương pháp kiểm kê sản phẩm dở dang

Công ty cần chuẩn hóa quy trình xác định khối lượng xây lắp dở dang vào cuối kỳ. Tổ kiểm kê cần có sự tham gia của cán bộ kỹ thuật, thủ kho và nhân viên kế toán. Việc đo đạc khối lượng thực tế tại công trường phải lập thành văn bản rõ ràng. Doanh nghiệp áp dụng công thức ước tính dở dang kết hợp cả vật liệu chính và vật liệu phụ. Mức độ hoàn thành của từng hạng mục cần được xác nhận cụ thể theo biên bản nghiệm thu kỹ thuật. Kế toán căn cứ vào hồ sơ nghiệm thu để tính toán chính xác chi phí dở dang cuối kỳ. Giải pháp này giúp loại bỏ hoàn toàn các sai sót mang tính phỏng đoán.

IV. Ứng dụng kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Hoàng Ngọc

Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho hoạt động kinh doanh của Công ty Hoàng Ngọc. Hệ thống tính giá thành chuẩn xác giúp ban giám đốc có cơ sở vững chắc để định giá thầu hợp lý. Doanh nghiệp nâng cao khả năng trúng thầu đồng thời bảo đảm mức lợi nhuận mục tiêu. Số liệu chi phí minh bạch hỗ trợ kiểm soát chặt chẽ các khâu mua sắm, sử dụng nguyên vật liệu và điều động nhân công. Doanh nghiệp hạn chế tối đa các chi phí phát sinh ngoài dự toán ban đầu. Hơn nữa, thông tin kế toán tin cậy còn tạo thuận lợi trong quá trình huy động vốn từ các tổ chức tín dụng. Đơn vị chủ động cân đối nguồn vốn, giảm dần áp lực từ các khoản vay ngắn hạn. Việc kiểm soát chặt chẽ giá thành thúc đẩy công ty phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Ban lãnh đạo dễ dàng đưa ra các quyết định mở rộng sản xuất hoặc đổi mới công nghệ thi công. Doanh nghiệp từng bước củng cố vị thế uy tín trên thị trường xây dựng khu vực.

4.1. Tối ưu hóa dự toán và giá dự thầu công trình

Số liệu giá thành thực tế cung cấp căn cứ trực tiếp để doanh nghiệp xây dựng hồ sơ dự thầu. Ban giám đốc đánh giá chính xác các yếu tố cấu thành chi phí của từng loại hình công trình. Đơn vị xác định mức giá bỏ thầu hợp lý vừa đảm bảo năng lực cạnh tranh vừa đem lại tỷ suất sinh lời an toàn. Khi thi công, công ty chủ động so sánh chi phí thực tế với dự toán đã duyệt. Kế toán phát hiện ngay các chênh lệch bất thường phát sinh giữa các hạng mục. Biện pháp điều chỉnh kỹ thuật kịp thời giúp giảm thiểu lãng phí và bảo toàn nguồn vốn thi công.

4.2. Tăng cường năng lực quản trị tài chính doanh nghiệp

Công tác kế toán chi phí hoàn thiện góp phần nâng cao hiệu quả quản trị dòng tiền. Doanh nghiệp nắm bắt chính xác tiến độ giải ngân và nhu cầu thanh toán cho nhà cung cấp vật tư. Ban điều hành chủ động lập kế hoạch tài chính, hạn chế phụ thuộc vào các khoản nợ vay ngân hàng ngắn hạn. Tỷ lệ rủi ro tài chính giảm thiểu tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định lâu dài. Hệ thống thông tin minh bạch còn tạo dựng niềm tin vững chắc đối với các đối tác kinh doanh và chủ đầu tư. Doanh nghiệp mở rộng quy mô hoạt động một cách bền vững trên thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Phạm Thị Cẩm Sang (mã sinh viên: 21K4050511, ngành Kế toán, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế, dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Tô Minh Tân) nghiên cứu thực nghiệm về công tác kế toán quản lý chi phí trong doanh nghiệp. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ đặc thù của ngành xây dựng và sản xuất vật liệu: chu kỳ sản xuất kéo dài, các yếu tố chi phí chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng giá thành (chủ yếu là chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp), khiến mức lợi nhuận của doanh nghiệp rất nhạy cảm với biến động giá đầu vào.

Đối tượng khảo sát thực tế là Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc (trụ sở tại Khối 8, Thị trấn Hương Khê, Huyện Hương Khê, Tỉnh Hà Tĩnh). Doanh nghiệp này hoạt động đa ngành nghề, trong đó mảng sản xuất bê tông và thi công xây lắp đóng vai trò nòng cốt. Dữ liệu thực tế cho thấy năm 2023, doanh thu thuần của công ty đạt 238.978.822.211 đồng, nhưng giá vốn hàng bán lên tới 221.649.675.209 đồng. Tốc độ tăng mạnh của giá vốn phản ánh công tác kiểm soát chi phí đầu vào chưa đạt hiệu quả tối ưu, dẫn tới biên lợi nhuận của đơn vị suy giảm qua các năm.

Mục tiêu nghiên cứu được tác giả xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Nghiên cứu và đánh giá thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm bê tông tươi tại Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác này tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất.
  2. Phân tích thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc.
  3. Dựa trên cơ sở lý luận và phân tích thực trạng, chỉ ra các mặt hạn chế và đề xuất giải pháp khắc phục nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc, tập trung vào phương pháp hạch toán, quy trình tập hợp chi phí và phương pháp tính giá thành.
• Phạm vi không gian: Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc, thực hiện từ ngày 17/09/2024 đến ngày 31/12/2024.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu số liệu tài chính trên báo cáo tài chính 3 năm (2021–2023) và sử dụng chứng từ, sổ sách kế toán phản ánh quy trình sản xuất, tính giá thành sản phẩm bê tông thương phẩm Mac 250 trong Quý III/2024.
• Phạm vi nội dung: Do giới hạn thời gian, đề tài không dàn trải toàn bộ các mảng kinh doanh mà đi sâu vào sản phẩm bê tông thương phẩm Mac 250.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về khung lý thuyết và văn bản quy phạm pháp luật, khóa luận căn cứ vào:

• Chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 1 về định nghĩa chi phí.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ Tài chính).
• Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Tài liệu học thuật tham khảo: "Kế toán chi phí" (TS. Huỳnh Lợi, 2010, NXB Giao thông Vận tải) và "Kế toán quản trị" (Nguyễn Minh Kiều, 2009).

Tác giả hệ thống hóa các cách phân loại chi phí theo công dụng kinh tế (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung, chi phí khấu hao tài sản cố định), theo tính chất kinh tế, theo mức độ hoạt động (chi phí cố định, chi phí biến đổi, chi phí hỗn hợp) và theo phương pháp quy nạp (chi phí trực tiếp, chi phí gián tiếp). Các phương pháp tính giá thành được tổng quan gồm phương pháp trực tiếp (giản đơn), phương pháp tỷ lệ, phương pháp hệ số và phương pháp đơn đặt hàng. Đối với đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ, lý thuyết trình bày phương pháp xác định theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (tách biệt nguyên vật liệu chính và nguyên vật liệu phụ).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập tài liệu thứ cấp (văn bản pháp luật, sách báo, báo cáo tài chính của doanh nghiệp 3 năm 2021–2023); quan sát trực tiếp công việc ghi chép, luân chuyển chứng từ tại phòng kế toán; phỏng vấn cán bộ quản lý và nhân viên kế toán về cơ cấu tổ chức, quy trình sản xuất tại trạm trộn và vận hành sổ sách.
• Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu: Phương pháp phân tích kinh tế đối với các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính; phương pháp so sánh (tuyệt đối và tương đối) nhằm đánh giá biến động lao động, tài sản, nguồn vốn qua các năm; phương pháp hệ thống hóa và kiểm soát thông tin kế toán dựa trên chứng từ, tài khoản và sổ kế toán.

Nguồn dữ liệu sử dụng: Báo cáo tài chính năm 2021, 2022, 2023; các chứng từ kế toán quý III/2024 (Hóa đơn giá trị gia tăng, Phiếu nhập kho, Phiếu xuất kho, Bảng chấm công, Bảng tính tiền lương, Phiếu chi, Phiếu đề xuất vật tư) và sổ kế toán chi tiết, sổ cái tài khoản 154, tài khoản 334 tại công ty.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại doanh nghiệp sản xuất

Chương này trình bày các định nghĩa học thuật về chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm và mối quan hệ giữa hai phạm trù này. Chi phí sản xuất phản ánh hao phí lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong kỳ, là căn cứ để xác định giá thành sản phẩm hoàn thành.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC không sử dụng các tài khoản chi phí riêng biệt đầu 6 (tài khoản 621, 622, 627) mà tập hợp toàn bộ chi phí sản xuất trực tiếp vào Tài khoản 154 "Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang". Tài khoản 154 được mở chi tiết theo các tiểu khoản:

• Tài khoản 154 (Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp): Phản ánh chi phí nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ xuất dùng trực tiếp cho sản xuất sản phẩm bê tông.
• Tài khoản 154 (Chi phí nhân công trực tiếp): Phản ánh tiền lương, tiền công, phụ cấp và các khoản trích nộp theo lương (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) của công nhân sản xuất trực tiếp tại trạm trộn.
• Tài khoản 154 (Chi phí sản xuất chung): Phản ánh chi phí phục vụ sản xuất tại phân xưởng/trạm trộn như lương nhân viên quản lý trạm, chi phí khấu hao máy móc thiết bị trạm trộn, chi phí điện nước, dịch vụ mua ngoài.

Chương 1 cũng mô tả chi tiết sơ đồ hạch toán chữ T của các tài khoản chi phí trên và nguyên tắc xử lý chi phí vượt mức bình thường tính vào giá vốn hàng bán (Tài khoản 632).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc

Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc được thành lập ngày 02/01/2003 theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh do Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hà Tĩnh cấp, do ông Nguyễn Thế Cường làm người đại diện pháp luật. Vốn điều lệ của công ty là 50 tỷ đồng (trong đó ông Nguyễn Thế Cường góp 31,250 tỷ đồng, bà Lê Thị Bồn góp 18,750 tỷ đồng). Công ty hoạt động trong các lĩnh vực: sản xuất bê tông tươi, bê tông nhựa nóng, cấu kiện đúc sẵn (mã ngành 2395); xây dựng đường bộ (4212); bán buôn xăng dầu, khí hóa lỏng với 6 cửa hàng (4661); kinh doanh khách sạn (5510); tư vấn thiết kế, giám sát (7110). Bộ máy quản lý tổ chức theo mô hình trực tuyến - chức năng. Bộ máy kế toán tập trung gồm Kế toán trưởng và các kế toán viên phụ trách: xăng dầu, công nợ, vật tư, quỹ, công trình. Đơn vị sử dụng phần mềm kế toán Vacom kết hợp Excel, áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá xuất kho bình quân gia quyền và nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.

Về tình hình nhân sự qua 3 năm (2021–2023):

• Tổng số lao động: Năm 2021 là 77 người; năm 2022 tăng lên 80 người (+3,89%); năm 2023 là 86 người (+7,50%); đến năm 2024 là 90 người.
• Cơ cấu giới tính: Năm 2021 có 52 nam (67,53%) và 25 nữ (32,46%); năm 2022 có 57 nam và 23 nữ; năm 2023 có 60 nam và 26 nữ.
• Cơ cấu công việc (năm 2023): Bộ phận văn phòng duy trì ổn định; bộ phận xăng dầu gồm 22 người (tăng 15,79% so với năm 2022 do mở thêm cửa hàng); bộ phận công trình gồm 32 người (tăng 2 người so với năm 2022); bộ phận khách sạn giữ ổn định 17 người.
• Cơ cấu trình độ (năm 2023): Đại học và trên đại học duy trì 26 người; cao đẳng, trung cấp là 22 người (25,58%); lao động phổ thông là 32 người (37,21%).

Về biến động tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2021–2023:

Chỉ tiêu (ĐVT: Đồng)	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	Biến động 2022/2021 (+/-)	Biến động 2023/2022 (+/-)
A. TÀI SẢN
I. Tiền và tương đương tiền	8.868.066.234	3.383.489.132	46.770.609.708	-5.484.577.102 (-61,85%)	+43.387.120.576 (+1.282,32%)
II. Phải thu ngắn hạn	2.323.663.597	22.009.836.869	80.202.011.230	+19.686.173.272 (+847,20%)	+58.192.174.361 (+264,39%)
III. Hàng tồn kho	37.181.400.272	60.134.487.384	24.432.066.527	+22.953.087.112 (+61,73%)	-35.702.420.857 (-59,37%)
IV. Tài sản cố định	54.328.174.123	53.761.188.909	46.903.636.537	-566.985.214 (-1,04%)	-6.857.552.372 (-12,76%)
V. Xây dựng cơ bản dở dang	2.904.545.455	87.588.983	4.282.222.904	-2.816.956.472 (-96,98%)	+4.194.633.921 (+4.788,99%)
VI. Tài sản khác	509.937.447	531.683.539	2.116.269.867	+21.746.092 (+4,26%)	+1.584.586.328 (+298,03%)
TỔNG CỘNG TÀI SẢN	106.115.787.128	139.908.274.816	204.706.816.773	+33.792.487.688 (+31,85%)	+64.798.541.957 (+46,32%)
B. NGUỒN VỐN
I. Nợ phải trả	73.663.444.918	107.373.365.000	172.177.228.636	+33.709.920.082 (+45,76%)	+64.803.863.636 (+60,35%)
II. Vốn chủ sở hữu	32.452.342.210	32.534.909.816	32.529.588.137	+82.567.606 (+0,25%)	-5.321.679 (-0,02%)
TỔNG CỘNG NGUỒN VỐN	106.115.787.128	139.908.274.816	204.706.816.773	+33.792.487.688 (+31,85%)	+64.798.541.957 (+46,32%)

Thực trạng hạch toán chi phí và tính giá thành bê tông Mac 250 trong Quý III/2024:

• Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Vật liệu chính gồm cát, đá, xi măng, phụ gia, nước. Căn cứ vào phiếu đề xuất yêu cầu vật tư, kế toán lập phiếu xuất kho và ghi sổ chi tiết Tài khoản 154 - NVL chính dựa trên định mức phối trộn của 1m3 bê tông Mac 250.
• Kế toán chi phí nhân công trực tiếp: Hạch toán tiền lương của công nhân vận hành trạm trộn bê tông. Kế toán căn cứ bảng chấm công, bảng thanh toán lương tháng 9/2024 và quý III/2024 để ghi Nợ TK 154 (chi tiết nhân công), Có TK 334.
• Kế toán chi phí sản xuất chung: Tập hợp chi phí điện sản xuất (theo Hóa đơn GTGT tiền điện), trích khấu hao trạm trộn và máy móc thiết bị tháng 9/2024, ghi nhận vào Nợ TK 154 (chi tiết sản xuất chung).
• Tập hợp chi phí và tính giá thành: Cuối kỳ, kế toán tổng hợp toàn bộ chi phí dở dang trên sổ chi tiết Tài khoản 154 để lập bảng tính giá thành sản phẩm bê tông thương phẩm Mac 250. Do đặc thù sản phẩm bê tông tươi được sản xuất và xuất bán ngay theo công trình, sản phẩm dở dang cuối kỳ không tồn đọng lớn.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc

Tác giả đánh giá tổng quan công tác kế toán tại công ty:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, phân công công việc cụ thể; áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC phù hợp quy mô doanh nghiệp vừa và nhỏ; quy trình xử lý số liệu có sự hỗ trợ của phần mềm kế toán Vacom.
• Nhược điểm và hạn chế: Cơ cấu nguồn vốn phụ thuộc lớn vào nợ vay (nợ phải trả năm 2023 chiếm tới 84,11% tổng nguồn vốn, trong khi vốn chủ sở hữu không tăng); giá vốn hàng bán tăng quá nhanh làm suy giảm lợi nhuận; quá trình lập chứng từ và nhập liệu từ Excel vào phần mềm kế toán vẫn còn thao tác thủ công, tiềm ẩn rủi ro sai sót dây chuyền; công tác theo dõi định mức tiêu hao nguyên vật liệu tại trạm trộn cần kiểm soát chặt chẽ hơn để hạn chế thất thoát.

Các giải pháp đề xuất bao gồm:

1. Tăng cường kiểm soát chi phí nguyên vật liệu đầu vào và giám sát tỷ lệ hao hụt thực tế so với định mức kỹ thuật của 1m3 bê tông thương phẩm.
2. Hoàn thiện quy trình phân bổ chi phí sản xuất chung giữa các mác bê tông để phản ánh chính xác giá thành đơn vị.
3. Nâng cấp và đồng bộ hóa việc hạch toán trên phần mềm kế toán Vacom, giảm thiểu khâu trung gian qua bảng tính Excel rời rạc nhằm nâng cao tính chính xác của thông tin kế toán.
4. Cơ cấu lại nguồn vốn nhằm giảm áp lực từ nợ phải trả, kiểm soát công nợ phải thu để cải thiện khả năng tự chủ tài chính.

Kết quả và đóng góp

Về mặt kết quả số liệu, đề tài đã phản ánh bức tranh tài chính và hạch toán thực tế của doanh nghiệp:

• Bóc tách cấu trúc tài chính qua 3 năm: Tổng tài sản tăng từ 106,12 tỷ đồng (2021) lên 204,71 tỷ đồng (2023), tốc độ tăng trưởng tài sản đạt 46,32% trong năm 2023. Tỷ trọng nợ phải trả tăng mạnh từ 73,66 tỷ đồng lên 172,18 tỷ đồng. Hàng tồn kho sau khi tăng lên 60,13 tỷ đồng năm 2022 đã được giải phóng xuống còn 24,43 tỷ đồng năm 2023.
• Dữ liệu thực chứng về hạch toán chi phí: Trích xuất đầy đủ hệ thống chứng từ (phiếu nhập, phiếu xuất, hóa đơn vận chuyển, bảng thanh toán tiền lương, bảng trích khấu hao) và các sổ kế toán chi tiết Tài khoản 154 cho bê tông Mac 250 trong Quý III/2024.

Về giải pháp và đóng góp học thuật:

• Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán chi phí theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại một doanh nghiệp có mô hình kinh doanh kết hợp giữa sản xuất vật liệu (bê tông) và thi công xây lắp.
• Đề tài phân tích và chỉ ra sự bất hợp lý giữa tốc độ tăng doanh thu (238,98 tỷ đồng năm 2023) và tốc độ tăng giá vốn (221,65 tỷ đồng), cung cấp số liệu thực tế giúp nhà quản trị nhận diện lỗ hổng chi phí và định hướng kiểm soát định mức sản xuất.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế nghiên cứu:

• Thời gian nghiên cứu thực tế tại đơn vị ngắn (từ 17/09/2024 đến 31/12/2024).
• Do hạn chế về thời gian và phạm vi dữ liệu, đề tài mới chỉ tập trung phân tích sâu quy trình hạch toán chi phí cho một chủng loại sản phẩm duy nhất là bê tông thương phẩm Mac 250 trong phạm vi Quý III/2024, chưa bao quát được toàn bộ các chủng loại mác bê tông khác cũng như các mảng hoạt động khác của doanh nghiệp (bê tông nhựa nóng, cấu kiện đúc sẵn, thi công công trình đường bộ, kinh doanh xăng dầu, dịch vụ khách sạn).

Hướng nghiên cứu mở rộng:

• Mở rộng phạm vi khảo sát đối với toàn bộ các sản phẩm bê tông thương phẩm (các mác bê tông khác nhau) và hoạt động sản xuất cấu kiện đúc sẵn để so sánh cơ cấu giá thành giữa các dòng sản phẩm.
• Nghiên cứu công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành cho các công trình thi công xây dựng dân dụng, đường bộ dài hạn tại công ty.
• Khảo sát dữ liệu chu kỳ trọn vẹn cả năm tài chính để đánh giá đầy đủ tính mùa vụ của ngành xây dựng tác động đến chi phí sản xuất.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, vật liệu xây dựng hoặc trạm trộn bê tông.

Những nội dung có giá trị tham khảo ứng dụng cao:

• Phương pháp hạch toán tập hợp chi phí qua một tài khoản trung gian (Tài khoản 154) theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, hữu ích cho người học muốn nắm bắt sự khác biệt so với hệ thống tài khoản theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Bộ biểu mẫu, chứng từ và sổ kế toán thực tế: Quy trình từ phiếu đề xuất vật tư, định mức cấp phối nguyên vật liệu 1m3 bê tông, hóa đơn vận chuyển đá, bảng lương trạm trộn đến việc ghi sổ chi tiết Tài khoản 154 (NVLTT, NCTT, SXC) và bảng tính giá thành sản phẩm hoàn thành.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán nào và tại sao không sử dụng các tài khoản 621, 622, 627? Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Theo quy định của chế độ này, doanh nghiệp không sử dụng các tài khoản chi phí riêng biệt loại 6 (như TK 621 - Chi phí NVL trực tiếp, TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp, TK 627 - Chi phí sản xuất chung) mà tập hợp trực tiếp toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh vào các tiểu khoản chi tiết của Tài khoản 154 "Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang".

Cấu trúc nguồn vốn của Công ty Hoàng Ngọc giai đoạn 2021–2023 bộc lộ điểm yếu gì? Cấu trúc nguồn vốn bộc lộ rủi ro tài chính cao do phụ thuộc lớn vào vốn nợ. Nợ phải trả tăng liên tục từ 73.663.444.918 đồng (năm 2021) lên 107.373.365.000 đồng (năm 2022, tăng 45,76%) và đạt 172.177.228.636 đồng (năm 2023, tăng 60,35%), chiếm tới 84,11% tổng nguồn vốn. Trong khi đó, vốn chủ sở hữu hầu như không tăng trưởng, giữ ở mức khoảng 32,53 tỷ đồng (năm 2023 thậm chí giảm nhẹ 5,32 triệu đồng so với 2022).

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp sản xuất bê tông Mac 250 tại công ty được tập hợp từ những chứng từ nào? Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (cát, đá, xi măng, phụ gia, nước) được tập hợp dựa trên Phiếu đề xuất yêu cầu vật tư, Hóa đơn GTGT vận chuyển đá, Phiếu nhập kho, Phiếu xuất kho cho sản xuất, kết hợp với bảng định mức nguyên vật liệu có trong 1m3 bê tông thương phẩm Mac 250 và được ghi nhận vào Sổ chi tiết tài khoản 154 – Nguyên vật liệu chính.

Doanh nghiệp sử dụng phần mềm và hình thức ghi sổ kế toán nào? Công ty sử dụng phần mềm kế toán Vacom kết hợp với bảng tính Excel, thực hiện hình thức kế toán ghi sổ trên máy vi tính. Phương pháp hạch toán hàng tồn kho là kê khai thường xuyên và phương pháp tính giá trị hàng tồn kho xuất kho là bình quân gia quyền.

Quy mô và cơ cấu lao động của công ty thay đổi ra sao trong 3 năm khảo sát? Quy mô lao động tăng dần: 77 người (2021), 80 người (2022) và 86 người (2023), đến năm 2024 đạt 90 người. Lao động nam luôn chiếm tỷ trọng lớn (từ 67% đến hơn 71%) do tính chất nặng nhọc của ngành xây dựng và vận hành trạm trộn. Phân theo tính chất công việc năm 2023, bộ phận công trình chiếm đông nhất với 32 người, tiếp đến là bộ phận xăng dầu với 22 người, bộ phận khách sạn 17 người và bộ phận văn phòng.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Phạm Thị Cẩm Sang đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và phản ánh chi tiết thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm bê tông thương phẩm Mac 250 tại Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Hoàng Ngọc theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Nghiên cứu đã làm rõ quy trình luân chuyển chứng từ, phương pháp tập hợp chi phí trên Tài khoản 154 và bóc tách các dữ liệu tài chính thực tế giai đoạn 2021–2023, chỉ ra sự suy giảm lợi nhuận do biến động giá vốn cao và cơ cấu nợ vay lớn. Các giải pháp do tác giả đề xuất tập trung vào việc quản lý định mức hao hụt vật liệu, hoàn thiện phân bổ chi phí và chuẩn hóa việc nhập liệu trên phần mềm kế toán nhằm nâng cao hiệu quả quản trị chi phí cho doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT. Tổng quan về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1. Những vấn đề cơ bản về chi phí sản xuất.  Khái niệm Chi phí được biết đến qua nhiều góc độ khác nhau với các định nghĩa khác nhau: Theo kế toán tài chính, trong hoạt động của doanh nghiệp để đạt được mục đích cụ thể trong kinh doanh, trong quá trình hoạt động sản xuất doanh nghiệp phải bỏ ra một khoản chi phí để đạt được mục đích của doanh nghiệp thì khoản đó gọi là chi phí.

Chi phí bao gồm các khoản như chi phí nguyên vật liệu, dịch vụ, lao động, khấu hao tài sản cố định và các chi phí quản lý bán hàng khác. Theo chuẩn mực kế toán quốc tế IAS1: “ Chi phí là khoản làm giảm lợi ích kinh tế dưới dạng luồng chi hoặc giảm giá trị tài sản, hoặc phát sinh nợ dẫn tới giảm vốn chủ sở hữu ( không phải các khoản giảm do phân chia cho các chủ sở hữu).” Theo điều 59, Thông tư 133/2016 TT-BTC: “ Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sịnh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai không phân biệt đã chi tiền hay chưa.” Dựa vào chuẩn mực kế toán quốc tế IAS1 và thông tư 133/2016 TT-BTC cho thấy chi phí là khoản làm giảm lợi ích kinh tế, không phân biệt khoản chi phí đó đã chi hoặc chưa chi.  Phân loại chi phí Theo chuẩn mực số 01- chuẩn mực chung ban hành và công bố quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ trưởng Bộ Tài Chính. “ Chi phí bao gồm các chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chi phí khác.

Chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp như: giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lí doanh nghiệp, chi phí lãi tiền vay và những chi phí liên quan đến hoạt động cho các bên sử dụng tài sản sinh ra lợi nhuận, tiền bản quyền,. những chi phí này phát sinh dưới dạng tiền và các khoản tiền tương đương tiền, hàng tồn kho, khấu hao máy móc, thiết bị.” 5 “Phân loại chi phí giúp cho doanh nghiệp xác định được rõ các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất. Phân loại chi phí phụ thuộc vào nhiều yếu tố, theo mô hình sản xuất của doanh nghiệp, mục đích sử dụng chi phí và tùy vào yêu cầu của pháp luật và bộ luật kế toán.” ( Tác giả: Nguyễn Minh Kiều, Kế toán quản trị xuất bản năm 2009 )  Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế + Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là chi phí tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất. Trong quá trình sản xuất doanh nghiệp tiến hành sử dụng các nguyên vật liệu gồm nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, công cụ dụng cụ,.

+ Chi phí nhân công trực tiếp: là khoản chi phí về tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp và các khoản phải trả cho công nhân, các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN của cán bộ nhân viên trong doanh nghiệp. + Chi phí sản xuất chung: là các chi phí phục vụ, quản lý ngoài các chi phí phát sinh ở công trường xây dựng, bao gồm: lương nhân viên người điều hành trạm trộn,.