Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TNHH SXTM Nội thất Hoàng Việt

Nghiên cứu thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH SXTM Nội thất Hoàng Việt, đề xuất giải pháp hoàn thiện hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Phan Khánh Trang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH sản xuất thương mại nội thất Hoàng Việt
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành giữ vị trí trung tâm trong hệ thống quản lý tài chính doanh nghiệp. Tại Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Nội thất Hoàng Việt, quy trình này đóng vai trò quyết định hiệu quả kinh doanh. Doanh nghiệp hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực gia công đồ gỗ nội thất. Các đơn hàng mang tính chất đơn lẻ hoặc theo lô nhỏ. Do đó, kế toán áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên đối với hàng tồn kho. Tài khoản 154 được sử dụng để tập hợp toàn bộ chi phí phát sinh. Chi phí bao gồm nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp và sản xuất chung. Kế toán phản ánh kịp thời các nghiệp vụ kinh tế phát sinh vào sổ sách. Dữ liệu chi phí phản ánh đúng thực trạng tiêu hao nguồn lực. Việc quản trị tốt chi phí giúp ban giám đốc kiểm soát giá vốn hàng bán. Đồng thời, thông tin giá thành chính xác hỗ trợ xây dựng chính sách giá bán cạnh tranh trên thị trường nội thất gỗ.

1.1. Đặc điểm tổ chức sản xuất tại Nội thất Hoàng Việt

Nội thất Hoàng Việt sản xuất theo đơn đặt hàng của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp. Quy trình chế tác đồ gỗ trải qua nhiều công đoạn kỹ thuật phức tạp. Các bước bao gồm xẻ gỗ, gia công phôi, chà nhám, phun sơn và lắp ráp hoàn thiện. Chu kỳ sản xuất thường kéo dài tùy thuộc quy mô của từng hợp đồng. Máy móc hiện đại kết hợp với tay nghề thợ mộc thủ công tạo ra thành phẩm đa dạng. Phân xưởng được chia thành các khu vực chức năng riêng biệt. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận đảm bảo tiến độ bàn giao sản phẩm. Do đặc thù đó, chi phí phát sinh gắn liền với từng đơn hàng cụ thể.

1.2. Vai trò của việc tính đúng giá thành nội thất

Tính giá thành chính xác mang lại cơ sở vững chắc cho định giá sản phẩm. Ngành nội thất chịu áp lực cạnh tranh gay gắt từ nhiều đối thủ. Sai lệch trong tính toán chi phí dễ dẫn đến báo giá sai cho khách hàng. Doanh nghiệp có thể chịu thua lỗ hoặc mất khách hàng tiềm năng. Hơn nữa, việc hạch toán rõ ràng giúp nhận diện lãng phí nguyên liệu gỗ. Kế toán xác định tỷ lệ tiêu hao vật tư so với định mức kỹ thuật ban đầu. Nhà quản lý dễ dàng đưa ra quyết định cắt giảm các khoản chi không cần thiết. Hệ thống số liệu minh bạch còn bảo đảm tuân thủ nghĩa vụ thuế với nhà nước.

II. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất tại Nội thất Hoàng Việt

Thực tế hạch toán chi phí tại Nội thất Hoàng Việt bộc lộ một số hạn chế nhất định. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn nhất, khoảng 60% đến 70% tổng chi phí. Công ty áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên để ghi nhận gỗ, keo, ốc vít và sơn. Chi phí nhân công trực tiếp được tính theo hình thức lương khoán và lương thời gian. Chi phí sản xuất chung gồm khấu hao máy móc, tiền điện nước và lương quản lý phân xưởng. Điểm nghẽn xuất hiện ở khâu phân bổ chi phí sản xuất chung cho từng sản phẩm. Doanh nghiệp phân bổ theo tỷ lệ chi phí nhân công trực tiếp. Cách phân bổ này tạo ra sự chênh lệch chi phí khi áp dụng máy móc tự động. Ngoài ra, việc theo dõi phế liệu gỗ thừa sau gia công chưa được thực hiện chặt chẽ. Kế toán chủ yếu nhập liệu thủ công trên bảng tính Excel. Điều này làm tăng nguy cơ sai sót số liệu kế toán.

2.1. Khó khăn trong phân bổ chi phí sản xuất chung

Chi phí sản xuất chung bao gồm nhiều khoản mục gián tiếp phát sinh tại xưởng gỗ. Công ty hiện phân bổ khoản mục này theo chi phí nhân công trực tiếp. Phương thức phân bổ đơn tiêu thức này bộc lộ nhiều điểm chưa hợp lý. Một số mặt hàng yêu cầu dùng máy cưa tự động tiêu thụ nhiều điện. Tuy nhiên, sản phẩm đó lại sử dụng rất ít giờ công thợ mộc. Việc dồn chi phí máy móc theo lương nhân công gây méo mó giá thành. Sản phẩm thủ công gánh thêm chi phí máy móc gián tiếp vô lý. Kết quả tính toán không phản ánh chuẩn xác tiêu hao thực tế. Sai lệch này ảnh hưởng tiêu cực tới quyết định báo giá sản phẩm.

2.2. Bất cập trong kiểm soát vật tư và phế liệu gỗ

Gỗ nguyên liệu là khoản mục chiếm tỷ trọng ngân sách lớn nhất ở đơn vị. Quá trình xẻ gỗ tự nhiên luôn phát sinh đầu mẩu và mùn cưa. Công ty hiện chưa có quy trình cân đo phế liệu thu hồi cụ thể. Kế toán không ghi giảm chi phí nguyên vật liệu từ phế liệu. Điều này làm đội khống giá thành thành phẩm mộc hoàn thiện. Hơn nữa, định mức tiêu hao gỗ chưa được cập nhật theo từng chủng loại gỗ. Thợ mộc sử dụng vật tư tùy ý mà không có phiếu xuất bù. Tình trạng hao hụt vật liệu vượt định mức diễn ra thường xuyên. Doanh nghiệp thiếu công cụ giám sát hao hụt tức thời tại xưởng sản xuất.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất đồ gỗ nội thất

Để tối ưu hóa chi phí sản xuất, công ty cần triển khai các giải pháp đồng bộ. Đầu tiên, doanh nghiệp cần cải tiến tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung. Tiêu thức số giờ máy chạy phù hợp với các khâu tự động hóa cao. Tiêu thức tiền lương thợ mộc áp dụng cho khâu hoàn thiện thủ công. Cách tiếp cận hỗn hợp này giúp phản ánh chính xác nguồn lực tiêu hao. Thứ hai, phòng kế toán cần xây dựng lại bảng định mức tiêu hao nguyên liệu gỗ. Kỹ sư xưởng phải kết hợp với kế toán vật tư để nghiệm thu định kỳ. Thứ ba, đơn vị nên ứng dụng phần mềm kế toán chuyên dụng thay cho bảng tính Excel. Việc tự động hóa giúp giảm thiểu sai sót do con người tạo ra. Quy trình theo dõi đơn hàng được số hóa từ khâu xuất kho đến hoàn thành. Nhờ đó, ban lãnh đạo nắm bắt biến động giá thành tức thời để ra quyết định kinh doanh kịp thời.

3.1. Đổi mới tiêu thức phân bổ chi phí gián tiếp

Doanh nghiệp nên chia nhỏ chi phí sản xuất chung thành từng nhóm cụ thể. Chi phí khấu hao và sửa chữa máy móc nên phân bổ theo số giờ máy vận hành. Chi phí nhân viên quản lý phân xưởng phân bổ theo số giờ công lao động trực tiếp. Chi phí điện năng phân bổ theo công suất tiêu thụ thực tế của từng thiết bị. Phương pháp phân bổ theo từng bộ phận giúp hạn chế tối đa độ lệch giá thành. Kế toán sẽ có căn cứ số liệu rõ ràng cho từng loại bàn ghế hay tủ kệ. Đơn giá thành phẩm phản ánh sát thực tế hao mòn máy móc và sức lao động. Quản trị phân bổ hợp lý giúp tối ưu hóa chi phí chung.

3.2. Quản lý chặt chẽ định mức vật tư và phế phẩm

Công ty cần ban hành định mức tiêu hao nguyên vật liệu chi tiết cho từng mẫu thiết kế. Mỗi phiếu xuất kho phải căn cứ theo lệnh sản xuất và định mức duyệt sẵn. Khi xưởng có nhu cầu phát sinh thêm gỗ, quản đốc phải ký duyệt phiếu yêu cầu bổ sung. Kế toán vật tư kiểm tra nguyên nhân vượt định mức trước khi cấp phát. Các loại đầu mẩu gỗ có giá trị tái chế cần được nhập kho phế liệu định kỳ. Kế toán ghi giảm trực tiếp chi phí sản xuất dở dang từ nguồn thu hồi này. Quy trình kiểm soát chặt chẽ giúp ngăn chặn thất thoát gỗ quý. Hiệu suất sử dụng tài nguyên của nhà xưởng được cải thiện rõ rệt.

IV. Kết luận và ứng dụng tính giá thành tại Nội thất Hoàng Việt

Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành đóng vai trò quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nội thất. Việc áp dụng đúng các chuẩn mực kế toán tạo ra dữ liệu tài chính tin cậy. Nội thất Hoàng Việt cần nhanh chóng chuẩn hóa toàn bộ quy trình ghi nhận chi phí. Doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ giữa phòng kinh doanh, xưởng sản xuất và bộ phận kế toán. Thông tin giá thành minh bạch giúp công ty xây dựng bảng báo giá chuẩn xác cho khách hàng. Các hợp đồng sản xuất đồ gỗ được kiểm soát tiến độ và biên lợi nhuận chặt chẽ. Đơn vị chủ động tiết kiệm chi phí vật tư và nhân công trong bối cảnh giá nguyên liệu tăng cao. Ứng dụng công nghệ phần mềm kế toán mang lại lợi thế vượt trội trong quản trị nội bộ. Từ đó, doanh nghiệp củng cố uy tín thương hiệu và mở rộng thị phần bền vững.

4.1. Ứng dụng phần mềm kế toán tự động vào sản xuất

Ứng dụng phần mềm kế toán quản trị là bước chuyển đổi tất yếu của Nội thất Hoàng Việt. Hệ thống tự động tích hợp dữ liệu từ khâu xuất nguyên liệu đến khâu hoàn thành sản phẩm. Kế toán viên tiết kiệm thời gian tổng hợp chi phí nhân công và máy móc. Dữ liệu số hóa giúp loại bỏ nguy cơ trùng lặp chứng từ kế toán. Báo cáo giá thành cho từng đơn hàng đồ gỗ được kết xuất nhanh chóng. Ban giám đốc dễ dàng theo dõi chi phí theo thời gian thực trên hệ thống. Khả năng truy xuất dữ liệu nhanh giúp doanh nghiệp phản ứng linh hoạt trước biến động thị trường. Doanh nghiệp nâng cao hiệu suất làm việc của toàn bộ máy tài chính.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ

Thực tiễn từ Nội thất Hoàng Việt đem lại nhiều bài học giá trị cho các xưởng mộc. Doanh nghiệp cần xây dựng bộ định mức tiêu hao nguyên vật liệu chặt chẽ ngay từ đầu. Việc theo dõi dòng dịch chuyển của gỗ giúp hạn chế tối đa lãng phí tại xưởng. Kế toán phải linh hoạt lựa chọn tiêu thức phân bổ chi phí gián tiếp phù hợp. Doanh nghiệp không nên áp dụng máy móc một tiêu thức duy nhất cho mọi quy trình chế tác. Sự gắn kết thông tin giữa xưởng mộc và phòng kế toán là yếu tố then chốt. Quản trị giá thành tốt là nền tảng giúp công ty mộc duy trì lợi nhuận ổn định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phNm trong doanh nghiệp sản xuất - Chương 2: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phNm tại Công ty TNHH sản xuất thương mại Hoàng Việt - Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phNm tại Công ty TNHH SXTM nội thất Hoàng Việt Phần III: Kết luận và kiến nghị 3 PHẦ II: ỘI DU G VÀ KẾT QUẢ GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ KẾ TOÁ CHI PHÍ SẢ XUẤT VÀ TÍ H GIÁ THÀ H SẢ PHẨM TRO G DOA H GHIỆP SẢ XUẤT 1.1 hững vấn đề cơ bản về chi phí sản xuất và giá thành sản phtm 1.1 Chi phí sản xuất 1.1 Khái niệm về chi phí sản xuất “ Chi phí sản xuất là toàn bộ hao phí về lao động vật hóa, lao động sống và các chi phí khác mà doanh nghiệp cần phải bỏ ra để tạo dịch vụ, sản phNm nhằm tạo ra lợi nhuận như kỳ vọng trong thời kỳ nhất định”.(Theo Thông tư số 133) Hay là chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong qua trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp như: giá vốn hàng bán, chi phi bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí lãi vay và những chi phí liên quan đến hoạt động cho các bên sử dụng tài sản sinh ra tức lợi, tiền bản quyền…Những chi phí này phát sinh dưới dạng tiền, hàng tồn kho, khấu hao may móc, thiết bị.(Theo Chu"n mực kế toán số 01) “ Chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền những hao phí lao động vật hóa phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. Chi phí về lao động sống là những chi phí liên quan đến việc sử dụng yếu tố mức lao động như: chi phí tiền lương, các khoản trích theo lương ( BHXH, BHYT, KPCĐ ) còn chi phi về lao động vật hóa đó là các chi phí liên quan đến việc sử dụng tư liệu lao động, đối tượng lao động như khấu hao tài sản cố định, chi phí NVL. Tuy nhiên mỗi quốc gia sẽ có một định nghĩa chi phí khác nhau nhưng nó đều mang chung một ý nghĩa là khoản làm giảm lợi ích kinh tế của doanh nghiệp”.('guyễn 'gọc Thủy,2019) Qua những khái niệm trên ta có thể thấy là mỗi khái niệm sẽ có một cách biểu đạt khác nhau nhưng chung quy lại các khái niệm trên cũng chung một ý nghĩa là “Chi phí là những gì mà doanh nghiệp bỏ ra để tạo ra một sản phNm trong một doanh nghiệp sản xuất”.2 Phân loại chi phí sản xuất Trong doanh nghiệp sản xuất chi phí thường được phân loại theo nhiều loại khác nhau nhằm đảm bảo cho việc quản lý và kế toán dễ dàng hơn. Đồng thời cũng giúp cho việc tổng hợp thông tin trở nên đơn giản và dễ dàng hơn.

Thông thường chi phí sản xuất được phân loại như sau: Theo Luật Kế toán Việt Nam: a)Phân loại theo nội dung và tính chất kinh tế Cách phân loại này còn được gọi là phân loại chi phí theo yếu tố, theo quy định hiện hành, bao gồm 5 yếu tố như sau: - Chi phí nguyên liệu và vật liệu: Bao gồm giá mua, chi phí mua NVL dùng cho hoạt động trong kỳ. Yếu tố này bao gồm: Chi phí NVL chính, chi phí NVL phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế và chi phí NVL khác. - Chi phí nhân công: Là các khoản lương phải trả cho người lao động, các khoản trích BHXH, BHYT, kinh phí công đoàn theo tiền lương của người lao động. - Chi phí khấu hao máy móc thiết bị: Bao gồm khấu hao của tất cả các TSCĐ dùng vào hoạt động sản xuất trong kỳ của doanh nghiệp.

- Chi phí mua ngoài: Là số tiền phải trả cho dịch vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp như tiền điện, tiền nước, tiền bưu phí… - Chi phí khác bằng tiền: Là các khoản tiền phát sinh trong quá trình sản xuất ngoài 4 yếu tố trên. Phân loại theo tiêu thức này có ý nghĩa lớn trong quản lý sản xuất, nó cho biết kết cấu, tỷ trọng của từng yếu tố chi phí trong tổng chi phí của doanh nghiệp, giúp cho việc phân tích đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất. b) Phân loại chi phí sản xuất theo công dụng chi phí Mỗi loại chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ đều sẽ mang một mục đích và công dụng nhất định đối với hoạt động sản xuất. Theo cách phân loại này, căn cứ vào mục đích và công dụng của chi phí trong sản xuất để chia ra các khoản mục chi phí khác nhau, mỗi khoản mục chi phí bao gồm những chi phí có cùng mục đích và công dụng, không phân biệt chi phí đó có nội dung kinh tế như thế nào.

Toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ được chia làm những khoản mục chi phí sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là chi phí NVL chính, NVL phụ trực tiếp để tạo ra sản phNm, lao vụ, dịch vụ 5 - Chi phí nhân công trực tiếp: bao gồm toàn bộ các khoản tiền lương, các khoản trích lương, phụ cấp mang tính chất lương của công nhân trực tiếp sản xuất - Chi phí sản xuất chung: bao gồm những chi phí liên quan tới hoạt động quản lí phục vụ sản xuất trong phạm vi phân xưởng, tổ đội (chi phí nhân viên phân xưởng, nguyên vật liệu, chi phí công cụ, dụng cụ; chi phí khấu hao thiết bị sản xuất, nhà xưởng; dịch vụ mua ngoài; chi phí bằng tiền khác) Tác dụng của việc phân chia, phân loại theo mục đích, công dụng của chi phí có tác dụng xác định số chi phí đã chi cho từng lĩnh vực hoạt động của công ty, làm cơ sở để tính giá thành và kết quả cho hoạt động sản xuất. Theo cách phân loại này thì chi phí sản xuất chế tạo ra sản phNm là những chi phí cấu thành nên giá thành sản phNm khi hoàn thành. c) Phân loại chi phí sản xuất khác Phân loại chi phí sản xuất theo khả năng quy nạp vào các đối tượng kế toán chi phí, bao gồm: - Chi phí trực tiếp: là những chi phí liên quan trực tiếp đến đối tượng kế toán tập hợp chi phí. Như phần lớn chi phí NVL trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp là chi phí trực tiếp.

- Chi phí gián tiếp: là các chi phí có liên quan đến nhiều đối tượng kế toán tập hợp chi phí không thể tập hợp trực tiếp được mà phải tập hợp theo từng nơi phát sinh sau đó phân bổ gián tiếp cho từng đối tượng chi phí, như chi phí sản xuất chung. d) Phân loại chi phí theo quan hệ với mức độ hoạt động ( theo mô hình ứng xử của chi phí ) Để thuận lợi cho việc lập kế hoạch và kiểm tra chi phí, đồng thời làm căn cứ để ra các quyết định kinh doanh, toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh lại được phân theo quan hệ với khối lượng công việc hoàn thành. Theo cách này, chi phí được chia thành biến phí và định phí Biến phí là những chi phí nết xét về tổng số thay đổi tỷ lệ thuận với mức độ hoạt động. Ngược lại, nếu xét trên một đơn vị mức độ hoạt động, biến phí là một hằng số.

Định phí là những chi phí mà xét về tổng số ít thay đổi hoặc không thay đổi theo mức độ hoạt động nhưng nếu xét đến mức độ hoạt động thì tỉ lệ nghịch với mức độ hoạt động. 6 Chi phí tổng hợp là những chi phí bao gồm cả biến phí và định phí. Ở mức độ hoạt động nào đó, chi phí hỗn hợp là định phí; ở mức độ hoạt động khác nó có thể bao gồm cả biến phí và định phí. Phân loại tiêu thức này có vai trò quan trọng trong công tác quản trị doanh nghiệp, giúp nhà quản trị định giá bán sản phNm, chấp nhận hay từ chối đơn đặt hàng.

Như vậy, mỗi cách phân loại chi phí sản xuất đều có ý nghĩa riêng biệt trong công tác quản lí chi phí sản xuất và tính giá thành sản phNm theo từng góc độ khác nhau, nhưng chúng đều xuất phát từ yêu cầu làm cơ sở cho công tác quản lí tốt chi phí sản xuất và tính giá thành sản phNm.2 Giá thành sản ph)m 1.1 Khái niệm về giá thành sản ph"m “Giá thành sản xuất sản phNm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ những hao phí về phần lao động sống và lao động vật hóa liên quan đến khối lượng công tác, sản phNm và dịch vụ đã hoàn thành trong kỳ”. Các khoản chi phí phát sinh gồm: phát sinh sinh trong kỳ, kỳ trước chuyển sang và các khoản chi phí có liên quan đến khối lượng sản phNm và dịch vụ đã hoàn thành trong kỳ sẽ tạo nên chỉ tiêu giá thành sản phNm.2 Bản chất giá thành sản ph"m - Giá thành sản phNm của một doanh nghiệp biểu hiện chi phí cá biệt của doanh nghiệp để sản xuất và tiêu thụ sản phNm. - Giữa chi phí sản xuất sản phNm và giá thành sản phNm có sự giống và khác nhau. - Chi phí sản xuất hợp thành giá thành sản phNm nhưng không phải toàn bộ chi phí phát sinh trong kỳ đều được tính vào giá thành sản phNm.

- Giá thành sản phNm chỉ biểu hiện lượng chi phí để hoàn thành việc sản xuất và tiêu thụ một đơn vị sản phNm hay một khối lượng sản phNm. Còn chi phí sản phNm và tiêu thụ thể hiện chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra để sản xuất và tiêu thụ trong một thời kỳ nhất định.3 Phân loại giá thành sản ph"m Để đáp ứng các yêu cầu quản lí và hạch toán, giá thành sản phNm được phân chia làm nhiều loại khác nhau, tùy theo tiêu thức sử dụng để phân loại giá thành a) Phân loại theo cơ sở số liệu và thời điểm tính giá thành 7 Theo cách phân loại này giá thành sản phNm được chia làm 3 loại: - Giá thành kế hoạch: là giá thành được tính vào thời điểm lập kế hoạch nên mọi chi phí đều là các chi phí trong kế hoạch. - Giá thành định mức: là giá thành được tính trong một thời kỳ nhất định của dự án. - Giá thành thực tế: là giá sản phNm được tính trên cơ sở số liệu chi phí sản xuất thực tế đã phát sinh, tập hợp được trong kỳ và sản lượng sản phNm thực tế đã xuất trong kỳ.