CHƯƠNG I: LÍ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI NHỎ VÀ VỪA 1. Sự cần thiết kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa 1. Quá trình bán hàng và kết quả bán hàng Hàng hóa là sản phẩm của lao động, thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi và mua mua bán. Bán hàng là hoạt động chuyển quyền sở hữu sản phẩm gắn với phần lớn lợi ích và rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Bán hàng là khâu cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, giúptiêu thụ sản phẩm và là căn cứ để đánh giá khả năng kinh doanh của doanh nghiệp. Hoạt động bán hàngphát triển giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiêu thụ sản phẩm, tăng vòng quay vốn lưu động, bù đắp được chi phí và có lãi để thực hiện các mục tiêu, dự định trong tương lai. Do đó, đẩy mạnh việc bán hàng và quan tâm, chú trọng các vấn đề liên quan đến bán hàng luôn là vấn đề được các doanh nghiệp đặt lên hàng đầu Kết qủa bán hàng được xác định bằng doanh thu thuần trừ đi tất cả các khoản chi phí để tạo ra doanh thu đó Xác định kết quả bán hàng là dựa trên những số liệu thực tế về doanh thu,chi phí nên sẽ có cái nhìn khách quan về tình hình hoạt động của công ty, về kết quả hoạt động bán hàng trong kỳ, thúc đẩy các nhà quản trị cần có biện pháp thích hợp để gia tăng việc tiêu thụ sản phẩm, tăng doanh thu, tiết kiệm chi phí và gia tăng lợi nhuận, góp phần tích cực trong việc mở rộng quy mô hoạt động cũng như nhanh chóng chớp thời cơ phát triển công ty và củng cố vị thế của mình trên trường quốc tế. Yêu cầu quản lí hoạt động bán hàng và kết quả bán hàng.
Xuất phát từ mối quan hệ thực tiễn, cũng như vai trò quan trọng của quá trình bán hàng, doanh nghiệp cần có những yêu cầu chung trong việc quản lý quá trình bán hàng. Các yêu cầu này có thể thay đổi tùy thuộc vào hoạt động sản xuất kinh doanh của từng doanh nghiệp song theo đó bao gồm những yếu tố cốt lõi như sau: - Quản lý theo dõi từng phương thức bán hàng, từng khách hàng, tình hình thanh toán của khách hàng, yêu cầu thanh toán đúng hình thức, đúng hạn để tránh hiện tượng mất mát, thất thoát, ứ đọng vốn. - Quản lý kế hoạch và tình hình thực hiện kế hoạch tiêu thụ đối với từng thời kỳ, từng khách hàng, từng loại hàng hóa. - Quản lý chất lượng, xây dựng thương hiệu là mục tiêu cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
- Quản lý chặt chẽ giá vốn của hàng hóa tiêu thụ, giám sát chặt chẽ các khoản chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ. - Đối với việc xác định kết quả kinh doanh phải tổ chức chặt chẽ, khoa học đảm bảo việc xác định kết quả cuối cùng của quá trình kinh doanh, thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước đầy đủ, kịp thời. Vấn đề của doanh nghiệp là cần phải đưa ra định hướng, xác định rõ các khoản chi phí phục vụ cho hoạt động bán hàng và những phát sinh gây giảm trừ doanh thu như giảm giá hàng bán hay hàng bán bị trả lại. Đặc biệt cần thực hiện tốt các nghĩa vụ như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng, thuế môi trường.
định hướng đúng đắn và thực hiện nghiêm túc những vấn đề khái quát trên sẽ giúp cho doanh nghiệp có thể đảm bảo việc luân chuyển dòng tiền nhanh và hiệu quả, đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh thuận lợi và phát triển.Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Nhận định được vai trò quan trọng của hoạt động bán hàng cũng như xác định kết quả bán hàng, các doanh nghiệp cần có đội ngũ kế toán giỏi về chuyên môn cũng như kinh nghiệm. Kế toán bán hàng không chỉ có vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp mà còn quan trọng với những cá thể liên quan, hay toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Về cơ bản, trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nói chung và hoạt động bán hàng nói riêng, để có thể phát huy công tác quản lý kinh doanh bán hàng, kế toán bán hàng cần thực hiện tốt những nhiệm vụ sau đây: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp. Đồng thời theo dõi, đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng.
- Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. - Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động. - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định kết quả và phân phối kết quả. Thực hiện tốt các nhiệm vụ trên có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc quản lý chặt chẽ hàng hóa và kết quả bán hàng.
Để thực hiện tốt các nhiệm vụ đó, kế toán cần nắm vững nội dung của việc tổ chức công tác kế toán đồng thời đảm bảo một số yêu cầu sau: - Xác định thời điểm hàng hóa được coi là tiêu thụ để kịp thời lập báo cáo bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Báo cáo thường xuyên, kịp thời tình hình bán hàng và thanh toán với khách hàng nhằm giám sát chặt chẽ hàng hóa bán ra về số lượng và chủng loại. - Tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và tình hình luân chuyển chứng từ khoa học hợp lý, tránh trường hợp trùng lặp hay bỏ sót, không quá phức tạp mà vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý, nâng cao hiệu quả công tác kế toán. Đơn vị lựa chọn hình thức sổ sách kế toán để phát huy được ưu điểm và phù hợp với đặc điểm kinh doanh của mình.
- Xác định và tập hợp đầy đủ các chi phí phát sinh ở các khâu. Như vậy có thể thấy rõ được bán hàng và xác định kết quả bán hàng có vai trò hết sức quan trọng đối với các doanh nghiệp. Việc xác định chính xác kết quả kinh doanh là cơ sở xác định hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là công cụ quan trọng trong quản lý và điều hành có hiệu quả các hoạt động của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh.
Thông tin kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh được cung cấp giúp các nhà quản trị doanh nghiệp nắm được tình hình thực hiện kế hoạch bán hàng về loại hình, số lượng, chất lượng, giá cả, thanh toán; kiểm tra tình hình thực hiện các dự toán giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và xác định kết quả kinh doanh của đơn vị. Trên cở sở đó đưa ra những biện pháp định hướng cho hoạt động kinh doanh trong kỳ tiếp theo, hoàn thiện hoạt động kinh doanh, hoạt động quản lý, tiết kiệm chi phí và tăng doanh thu. Thông tin kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cung cấp giúp các cơ quan Nhà nước kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, từ đó đưa ra các chính sách phù hợp nhằm phát triển toàn diện nền kinh tế quốc dân. Thông tin kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh bán hàng cung cấp là mối quan tâm của những người có lợi ích trực tiếp liên quan đến tình hình kinh doanh của doanh nghiệp như các nhà đầu tư, nhà cung cấp, các chủ nợ… Đó là cơ sở để các đối tượng này nắm bắt được tình hình kinh doanh của doanh nghiệp, kịp thời đưa ra các quyết định kinh tế phù hợp.
Nguyên tắc kế toán cơ bản, ảnh hưởng đến kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp Trong thực tế kế toán bị chi phối bởi các nguyên tắc, các nguyên tắc này được hình thành dựa trên những giả định và khái niệm kế toán nhằm định hướng để lựa chọn những chính sách, phương pháp kế toán cụ thể. Ở mỗi quốc gia đều có các nguyên tắc kế toán phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của từng quốc gia đó. Dưới đây là các nguyên tắc kế toán cơ bản theo chuẩn mực kế toán Việt Nam: - Nguyên tắc cơ sở dồn tích: Mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính của doanh nghiệp liên quan đến tài sản, nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí phải được ghi sổ kế toán vào thời điểm phát sinh, không căn cứ vào thời điểm thực tế thu hoặc thực tế chi tiền hoặc tương đương tiền. Báo cáo tài chính lập trên cơ sở dồn tích phản ảnh tình hình tài chính của doanh nghiệp trong quá khứ, hiện tại và tương lai.
- Nguyên tắc hoạt động liên tục: Báo cáo tài chính phải được lập trên cơ sở giả định là doanh nghiệp đang hoạt động liên tục và sẽ tiếp tục hoạt động kinh doanh bình thường trong tương lai gần, nghĩa là doanh nghiệp không có ý định cũng như không buộc phải ngừng hoạt động hoặc phải thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động của mình. Trường hợp thực tế khác với giả định hoạt động liên tục thì báo cáo tài chính phải lập trên một cơ sở khác và phải giải thích cơ sở đã sử dụng để lập báo cáo tài chính. - Nguyên tắc giá gốc: Tài sản phải được ghi nhận theo giá gốc. Giá gốc của tài sản được tính theo số tiền hoặc khoản tương đương tiền đã trả, phải trả hoặc tính theo giá trị hợp lý của tài sản đó vào thời điểm tài sản được ghi nhận.
Giá gốc của tài sản không được thay đổi trừ khi có quy định khác trong chuẩn mực kế toán cụ thể. - Nguyên tắc phù hợp: Việc ghi nhận doanh thu và chi phí phải phù hợp với nhau. Khi ghi nhận một khoản doanh thu thì phải ghi nhận một khoản chi phí tương ứng có liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó.
