CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE KE TOÁN BAN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KET QUA KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm, đặc điểm về kế toán bán hàng và xác định kết quá kinh doanh 1.1 Khái niệm bán hàng Bán hàng là quá trình người bán chuyển giao quyền sở hữu hàng hoá cho người mua đề nhận quyền sở hữu về tiền tệ hoặc quyền đòi tiền ở người mua. Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại. Đây là quá trình chuyền hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hang hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán giúp doanh nghiệp thu hồi vốn dé tiếp tục quá trình sản xuất kinh doanh tiếp theo. (Giáo trình Ké toán tài chính - Chủ biên Võ Văn Nhị - NXB Tài chính, xuất bản năm 2015) Doanh thu: Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 14) “Doanh thu và thu nhập khác” thì: Doanh thu bán hàng: là toàn bộ số tiền sẽ thu được từ các hoạt đông giao dịch từ các hoạt động giao dịch như bán sản phẩm hàng hóa cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có) Mặt khác doanh thu là lợi ích kinh tế thu được nhằm làm tăng vốn cho chủ sở hữu đơn vị.
Vì vậy, việc tăng doanh thu là tăng lượng tiền cho đơn vi. Doanh thu bán hàng bao gồm doanh thu bán hàng ra ngoài và doanh thu bán hàng nội bộ. Với các sản phâm, hàng hóa biếu, tang hay tiêu dùng nội bộ, dùng dé trả lương, thưởng cho cán bộ công nhân viên, hàng hóa thanh toán công nợ cũng phải được hạch toán dé xác định doanh thu bán hàng. Kết quả kinh doanh: Hiệu quả kinh tế là vấn đề mà bất kỳ một hoạt động kinh doanh nào cũng phải tính đến.
kết quả này được biểu hiện qua chỉ tiêu lợi nhuận (lãi hoặc lỗ) về bán hàng.2 Yêu cầu và nhiệm vụ kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Yêu cầu của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. Như đã khẳng định, bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là rất quan trọng đối với bất kỳ công ty nào. Kế toán trong doanh nghiệp là công cụ quản lý kinh tế thu Nguyễn Thị Hương Ly Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Kinh Tế 14 Khoa kế toán-kiểm toán thập, xử lý và cung cấp mọi thông tin về tài sản và sự vận động của chúng trong nội bộ doanh nghiệp đề theo dõi, giám sát toàn bộ hoạt động kinh tế tài chính của doanh nghiệp.
Nó đóng vai trò quan trọng trong việc phục vụ công tác quản lý bán hàng và xác định kết quả kinh doanh của công ty. Quản lý bán hàng liên quan đến việc lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch tiêu thụ cho từng thời kỳ, từng khách hàng, từng hợp đồng kinh tế. Yéu cầu đối với một kế toán bán hàng là phải theo doi chặt chẽ tình hình tiêu thụ hang hóa trên tat cả các mặt như số lượng và chất lượng. Dé tránh thất thoát, hư hỏng, lãng.
phí cần phải kiểm tra tính hợp lý của các khoản chi phi và phân bồ chính xác vào mặt hàng bán ra để xác định kết quả kinh doanh. Cần quản lý chặt chẽ tình hình thanh toán của khách hàng, đảm bảo việc thanh toán được thực hiện đúng hình thức và thời gian, tránh thất thoát hoặc chậm vốn. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Trong các doanh nghiệp thương mại hiện nay , kế toán nói chung và kế toán bán hàng nói riêng đã giúp các doanh nghiệp và các cơ quan chính phủ đánh giá mức độ hoàn thành các kế hoạch về giá vốn, chi phí và lợi nhuận. Điều này góp phan khắc phục những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý.
Việc tô chức và hợp lý hóa các khâu của quá trình bán hàng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh đồng thời thống nhất hệ thống kế toán chung của doanh nghiệp. Dé nâng cao vai trò của kế toán trong quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, kế toán bán hàng cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh và giám đốc kịp thời, chỉ tiết khối lượng hàng hoá dịch vụ mua vào, bán ra, tồn kho cả về số lượng, chất lượng và giá trị. Tính toán đúng đắn giá vốn của hàng hoá và dịch vụ đã cung cấp, chỉ phí bán hàng, chỉ phí quản lý doanh nghiệp và các chỉ phí khác nhằm xác định kết quả kinh doanh. - Kiểm tra giám sát tình hình thực hiện chỉ tiêu kế hoạch bán hàng, doanh thu bán hàng của đơn vị, tình hình thanh toán tiền hàng, nộp thuế với Nhà nước.
- Phản ánh kịp thời doanh thu bán hàng đề xác định kết quả kinh doanh, đôn đốc, kiểm tra, đảm bảo thu đủ và kịp thời tiền bán hàng, tránh bị chiếm dụng vốn bat Nguyễn Thị Hương Ly Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Kinh Tế 15 Khoa kế toán-kiểm toán hợp lý. - Cung cấp thông tin chính xác trung thực, lập quyết toán day đủ kịp thời dé đánh giá đúng hiệu quả kinh doanh cũng như tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước. Thực hiện tốt các nhiệm vụ trên có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc quản lý chặt chẽ hàng hoá và kết quả kinh doanh. Dé thực hiện tốt các nhiệm vụ đó, người làm kế toán phải có hiểu biết sâu sắc về các tổ chức công tác kế toán và phải tuân thủ một số yêu cầu như sau: + Việc xác định kịp thời thời điểm hàng hóa tiêu thụ là rất quan trọng để lập báo cáo bán hàng và xác định kết quả kinh doanh.
Báo cáo thường xuyên và kịp thời về doanh thu và thanh toán cho khách hàng là cần thiết dé theo doi chặt chẽ số lượng. và chủng loại hàng hóa đã bán. + Tổ chức hệ thống chứng từ ban dau và tình hình luân chuyển chứng từ khoa học hợp lý, tránh trùng lặp hay bỏ sót, không quá phức tạp mà vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý, nâng cao hiệu quả công tác kế toán. Đơn vị lựa chọn hình thức số sách kế toán để phát huy được ưu điểm và phù hợp với đặc điểm kinh doanh của mình.
+ Xác định và tập hợp đầy đủ chỉ phí phát sinh ở các khâu. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh sẽ đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Nó không chỉ giúp người dùng lý giải, đánh giá thực trạng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp mà còn thu hút sự quan tâm của nhiều cá nhân như nhà quản lý, nhà đầu tư, chủ nợ, nhân viên trong doanh nghiệp và cơ quan thuế. “Tiêu thụ sản phẩm có hiệu quả thì doanh nghiệp mới có lãi và có thé tái sản xuất mở rộng nhằm nâng cao lợi nhuận đem lại hiệu quả kinh tế cao.
Chính vì thế việc tổ chức nâng cao hiệu quả công tác kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh có ý nghĩa đối với mọi doanh nghiệp. Vai trò của kế toán bán hàng trong doanh nghiệp Bán hàng và xác định kết quả kinh đoanh có vai trò hết sức quan trọng không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Đối với một doanh nghiệp, việc tiêu thụ sản phẩm là hết sức cần thiết đề tạo ra thu nhập bù đắp chi phí Nguyễn Thị Hương Ly Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Kinh Tế 16 Khoa kế toán-kiểm toán đã bỏ ra, mở rộng hoạt động kinh doanh, cải thiện đời sống cán bộ công nhân viên, góp phần tích luỹ cho nền kinh tế quốc dân. Xác định chính xác kết quả kinh doanh là cơ sở để đánh giá chính xác hiệu quả của hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp đối với nhà nước thông qua việc nộp thuế, phí, lệ phí vào ngân sách nhà nước, xác định cơ cấu chỉ phí hợp lý, sử dụng hiệu quả lợi nhuận thu được để cân đối lợi ích kinh tế của nhà nước, tập thể và cá nhân người lao động.
Các phương thức bán hàng Các phương thức bán hàng trong doanh nghiệp thương mại: Bán buôn: Bán buôn hàng hoá là phương thức bán hàng chủ yếu của các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất.đề thực hiện bán ra hoặc dé gia công chế biến. Đặc điểm của hàng bán buôn là hàng hoá vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đưa vào lĩnh vực tiêu dùng, do vậy giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá chưa được thực hiện. Hàng hoá thường được bán buôn theo lô hoặc được bán với số lượng lớn, giá biến động tuỳ thuộc vào khối lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Trong bán buôn thường bao gồm các phương thức: Bán buôn hàng hoá qua kho: Bán buôn hàng hoá qua kho là phương thức bán buôn mà trong đó, hàng mua về được nhập kho, sau đó được xuất từ kho của doanh nghiệp cho người mua buôn dưới hai hình thức: Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo phương thức này, bên mua cử đại diện đến kho của doanh nghiệp thương mại để nhận hàng.
Doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hoá giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá được xác định là tiêu thụ. Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hop đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hoá, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm nào đó bên mua quy định trong hợp đồng. Chi phí vận chuyển hàng hóa có thé do bên bán hoặc bên mua chịu theo hop Nguyễn Thị Hương Ly Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Kinh Tế 17 Khoa kế toán-kiểm toán đồng đã ký.
Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại. Chỉ khi nào được bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyền giao mới được coi là tiêu thụ, người bán mắt quyền sở hữu về số hàng đã giao. Bán buôn vận chuyển thẳng: Theo hình thức này, doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, nhận mua hàng, không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua.