CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Bán hàng và nhiệm vụ kế toán bán hàng xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm bán hàng: Quá trình bán hàng ở các doanh nghiệp thương mại là quá trình vận động của vốn kinh doanh từ vốn hàng hóa sang vốn bằng tiền và hình thành kết quả kinh doanh thương mại. Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp thương mại.
Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu về hàng hóa, dịch vụ cho khách hàng, doanh nghiệp thu được tiền hoặc được quyền thu tiền hay một loại hàng hóa khác và hình thành doanh thu bán hàng. Ý nghĩa của việc bán hàng: Bán hàng là một yếu tố khách quan, nó quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. * Đối với nền kinh tế quốc dân: Bán hàng hóa có tác động đến cung cầu trên thị trường, bán hàng là điều kiện tái sản xuất xã hội. Thông qua thị trường, bán hàng góp phần cân đối giữa sản xuất, tiêu dùng và khả năng thanh toán, đảm bảo cân đối giữa các ngành, các lĩnh vực trong nền kinh tế quốc dân.
* Đối với doanh nghiệp: Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình tuần hoàn vốn kinh doanh. Trong cơ chế thị trường, bán hàng là một nghệ thuật, lượng hàng bán ra là nhân tố trực tiếp làm thay đổi lợi nhuận doanh nghiệp, nó thể hiện sự cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường, là cơ sở để đánh giá trình độ tổ chức quản lý, hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Hoạt động bán hàng còn có mối quan hệ giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng. Vì vậy thực hiện tốt khâu bán hàng là biện pháp tốt nhất giúp doanh nghiệp phát triển và đứng vững trên thị trường.
Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có vai trò hết sức quan trọng trong công tác Kế toán doanh nghiệp nhằm phản ánh trung thực, cung cấp đầy đủ thông tin phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp. SV: Hoàng Thị Chung Lớp : LC.05 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com GVHD: Ths. Bùi Thị Thúy Chuyên đề tốt nghiệp 1. Các phương thức bán hàng Doanh nghiệp thương mại có thể bán hàng theo nhiều phương thức khác nhau như bán buôn, bán lẻ hàng hóa.
Trong mỗi phương thức bán hàng lại có thể thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau: trực tiếp, chuyển hàng … 1. Bán buôn: Bán buôn là sự vận động ban đầu của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng, trong khâu này hàng hóa mới chỉ thực hiện được một phần giá trị, chưa thực hiện được giá trị sử dụng. Bán buôn hàng hóa thường áp dụng đối với trường hợp bán hàng với khối lượng lớn và được thực hiện bởi 2 hình thức: hình thức bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thẳng. * Hình thức bán buôn qua kho: Theo hình thức này, hàng hóa được xuất bán cho khách hàng từ kho dự trữ của doanh nghiệp và thực hiện theo 2 cách: xuất bán trực tiếp và xuất gửi đi bán.
- Hình thức xuất bán trực tiếp: xuất bán trực tiếp là hình thức bán hàng mà doanh nghiệp xuất hàng giao trực tiếp cho khách hàng tại kho hoặc nơi bảo quản hàng hóa của doanh nghiệp. - Hình thức xuất gửi đi bán: theo hình thức này, định kỳ căn cứ vào hợp đồng kinh tế và kế hoạch giao hàng, doanh nghiệp xuất hàng gửi đi cho khách hàng và giao tại địa điểm đã ký trong hợp đồng. Hàng gửi đi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán.Chỉ khi khách hàng thông báo nhận được hàng và chấp nhận thanh toán hoặc thanh toán tiền hàng ngay thì khi đó hàng hóa mới chuyển quyền sở hữu được xác định là bán hàng và doanh nghiệp được ghi nhận doanh thu bán hàng. * Hình thức bán buôn vận chuyển thẳng: Bán buôn vận chuyển thẳng là hình thức bán hàng mà bên bán mua hàng của nhà cung cấp để bán cho khách hàng; hàng hóa không qua kho của bên bán.
Hình thức này cũng gồm nhiều hình thức nhỏ như giao hàng tay ba, hình thức vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán và không tham gia thanh toán… 1. Bán lẻ: Bán lẻ hàng hóa là khâu vận động cuối cùng của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng.Tại khâu này, hàng hóa kết thúc lưu thông, thực hiện được toàn bộ giá trị và giá trị sử dụng. Bán lẻ thường bán với khối lượng ít, giá bán ổn định. Bán lẻ thường áp dụng các phương thức sau: SV: Hoàng Thị Chung Lớp : LC.05 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com GVHD: Ths.
Bùi Thị Thúy Chuyên đề tốt nghiệp * Bán hàng thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này nghiệp vụ bán hàng hoàn thành trực diện với khách hàng. Khách hàng thanh toán tiền, người bán hàng giao hàng cho khách hàng. * Bán hàng thu tiền tập trung: Theo hình thức này, khách hàng nộp tiền cho người thu tiền và nhận hóa đơn để nhận hàng tại quầy giao hàng do một nhân viên bán hàng khác đảm nhận. * Bán hàng theo phương thức đại lý: Theo hình thức này, doanh nghiệp bán ký hợp đồng với cơ sở đại lý, giao hàng cho các cơ sở này bán và dành hoa hồng bán hàng cho họ.
* Bán hàng theo phương thức trả chậm, trả góp: theo phương thức này, doanh nghiệp bán chỉ thu một phần tiền hàng của khách hàng, phần còn lại khách hàng sẽ được trả dần và phải chịu số tiền lãi nhất định. Ngoài ra, còn có các hình thức bán hàng khác như bán hàng qua mạng, truyền hình, bán hàng theo hình thức khách hàng tự chọn… 1. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Để đáp ứng nhu cầu quản lý và giám sát chặt chẽ quá trình bán hàng và xác định kết quản kinh doanh, Kế toán cần có những nhiệm vụ chủ yếu sau: Ghi chép, phản ánh kịp thời, đầy đủ chính xác tình hình bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ kể cả về giá trị và số lượng hàng bán trên tổng số và trên từng mặt hàng, từng địa điểm bán hàng, từng phương thức bán hàng. Tính toán và phản ánh chính xác tổng giá thanh toán của hàng bán bao gồm các doanh thu bán hàng, thuế GTGT của từng nhóm mặt hàng, từng hóa đơn, từng khách hàng, từng đơn vị trực thuộc.
Kiểm tra đôn đốc tình hình thu hồi và quản lý tiền hàng, quản lý khách nợ, theo dõi chi tiết theo từng khách hàng, lô hàng, số tiền khách nợ, thời hạn nợ. Tập hợp đầy đủ chính xác kịp thời các khoản chi phí bán hàng, phục vụ cho việc chỉ đạo điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tham mưu cho lãnh đạo về các giải pháp để thúc đẩy quá trình bán hàng. Nội dung kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1.
Kế toán doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu 1. Khái niệm doanh thu bán hàng SV: Hoàng Thị Chung Lớp : LC.05 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com GVHD: Ths. Bùi Thị Thúy Chuyên đề tốt nghiệp Doanh thu là tổng lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ hạch toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và các khoản thu thêm ngoài giá bán (nếu có).
Kế toán doanh thu bán hàng của doanh nghiệp được thực hiện theo nguyên tắc: - Đối với sản phẩm, hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, doanh thu bán hàng là giá bán chưa có thuế GTGT. - Đối với sản phẩm, hàng hóa không thuộc diện chịu thuế GTGT, hoặc chịu thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp thì doanh thu bán hàng là tổng giá thanh toán. - Đối với sản phẩm, hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc thuế xuất khẩu thì doanh thu bán hàng là tổng giá thanh toán (bao gồm cả thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc thuế xuất khẩu). - Trường hợp bán hàng theo phương thức trả chậm, trả góp thì doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng theo giá bán trả ngay và ghi nhận vào doanh thu hoạt động tài chính về phần lãi tính trên khoản phải trả nhưng trả chậm phù hợp với thời điểm ghi nhận doanh thu được xác định.
Thời điểm ghi nhận doanh thu bán hàng Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn tất cả năm (5) điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua. - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. - Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng.
- Xác định được chi phí liên quan từ giao dịch bán hàng. Phương pháp xác định doanh thu bán hàng Doanh thu bán hàng được xác định theo công thức sau: SV: Hoàng Thị Chung Lớp : LC.05 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com GVHD: Ths.