CHƯƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI.Đặc điểm kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng.Một số khái niệm cơ bản. Về xác định kết quả bán hàng. Kết quả bán hàng là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và chi phí kinh oanh liên quan đến quá trình bán hàng bao gồm trị giá hàng xuất ho để bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho số hàng đã bán. + Xác định doanh thu thuần: Doanh thu bán hàng thuần = Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ theo hóa đơn – Các khoản giảm trừ (CKTM, GGHB, HBBTL và Thuế TTĐ , thuế XK, thuế GTGT phải nộp) + Xác định giá vốn của hàng xuất ho để bán: Dối với các doanh nghiệp sản xuất, trị giá vốn thành phẩm xuất ho để bán hoặc thành phẩm hoàn thành không đưa đi nhập ho đưa đi bán ngay chính là giá thành ản xuất thực tế của sản phẩm hoàn thành.
Trị giá vốn thành phẩm xuất kho. + Xác định lợi nhuận gộp:Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần – Trị giá vốn thành phẩm xuất ho để bán + Xác định chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho số hàng đã bán được trình bày ở trên. + Xác định lợi nhuận bán hàng: Lợi nhuận bán hàng trước thuế = Lợi nhuận gộp – chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho hàng đã bán Nếu chênh lệch mang dấu (+) thì kết quả là lãi và ngược lại. Về các hoản giảm trừ.
- Chiết hấu thương mại. Chiết khấu thương mại là khoản tiền mà DNTM đã giảm trừ hoặc đã thanh toán cho người mua hàng do việc người mua hàng đã mua với khối lượng lớn 9 theo thoả thuận về chiết khấu thương mại đã ghi trên hợp đồng mua bán hoặc các cam kết mua, bán hàng. * Hàng bán bị trả lại. Hàng bán bị trả lại là số hàng hoá, dịch vụ đã được xác định là tiêu thụ nhưng bị khách hàng trả lại do các nguyên nhân : Do vi phạm các điều kiện đã cam kết trong hợp đồng kinh tế; hàng bị mất, kém phẩm chất, hông đúng chủng loại, quy cách.
Trị giá của hàng bán bị trả lại sẽ điều chỉnh doanh thu bán hàng thực tế thực hiện trong kỳ inh oanh để tính doanh thu thuần của khối lượng sản phẩm hàng hoá đã bán ra trong ỳ kế toán. * Giảm giá hàng bán: Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ được doanh nghiệp (bên bán) chấp thuận một cách đặc biệt trên giá đã thoả thuận trên hoá đơn, vì lý o hàng bán bị kém phẩm chất, hông đúng quy cách hoặc hông đúng thời hạn ghi hợp đồng. Vai trò và ý nghĩa của tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng. B¸n hµng lµ giai ®o¹n cuèi cïng trong qu¸ tr×nh kinh doanh trong c¸c doanh nghiÖp th-¬ng m¹i.
B¸n hµng cã ý nghÜa v« cïng quan träng kh«ng chØ ®èi víi mçi doanh nghiÖp mµ cßn ®èi víi toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n. §èi víi b¶n th©n c¸c doanh nghiÖp cã b¸n ®-îc hµng ho¸ th× míi cã thu nhËp ®Ó bï ®¾p nh÷ng chi phÝ ®· bá ra vµ thu ®-îc lîi nhuËn. NÕu ho¹t ®éng b¸n hµng cña doanh nghiÖp kh«ng th«ng suèt sÏ lµm ngõng trÖ c¸c ho¹t ®éng kh¸c nh- mua vµo, dù tr÷. Cßn nÕu ho¹t ®éng b¸n hµng cña doanh nghiÖp tr«i ch¶y sÏ thóc ®Èy c¸c ho¹t ®éng kh¸c.
V× vËy cã thÓ vÝ ho¹t ®éng b¸n hµng lµ tÊm g-¬ng ph¶n ¸nh t×nh h×nh ho¹t ®éng chung cña doanh nghiÖp. NÕu më réng b¸n hµng, t¨ng doanh thu sÏ t¹o ®iÒu kiÖn më réng thÞ tr-êng tiªu thô cña doanh nghiÖp, më réng kinh doanh, cñng cè vµ kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ cña doanh nghiÖp trªn thÞ tr-êng, gióp doanh nghiÖp ®øng v÷ng trong kinh doanh. §èi víi ng-êi tiªu dïng (kh¸ch hµng), b¸n hµng ®¸p øng nhu cÇu tiªu dïng cña kh¸ch hµng. ChØ qua qu¸ tr×nh b¸n hµng, c«ng dông cña hµng ho¸ míi ®-îc ph¸t huy hoµn toµn.
10 ViÖc thóc ®Èy b¸n hµng ë doanh nghiÖp lµ c¬ së ®Ó thóc ®Èy s¶n xuÊt vµ tiªu thô ë c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ kh¸c cã quan hÖ kinh tÕ víi doanh nghiÖp. XÐt trªn ph¹m vÞ toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n, b¸n hµng lµ mét trong nh÷ng ho¹t ®éng chÝnh cña qu¸ tr×nh l-u th«ng ph©n phèi hµng ho¸, b¸n hµng lµ ho¹t ®éng ®Ó thùc hiÖn môc ®Ých cña s¶n xuÊt lµ tiªu dïng vµ lµ ®iÒu kiÖn ®Ó qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt x· héi ®-îc thùc hiÖn. Ngoµi ra b¸n hµng cßn gãp phÇn ®iÒu hoµ gi÷a s¶n xuÊt vµ tiªu dïng, gi÷a tiÒn vµ hµng, gi÷a kh¶ n¨ng vµ nhu cÇu. lµ ®iÒu kiÖn ®Ó ®¶m b¶o sù ph¸t triÓn c©n ®èi trong tõng ngµnh, tõng vïng còng nh- trong toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n.
KÕt qu¶ b¸n hµng trong c¸c doanh nghiÖp th-¬ng m¹i ®-îc hiÓu lµ kho¶n chªnh lÖch gi÷a tæng doanh thu b¸n hµng trong kú cña nghiÖp víi c¸c kho¶n chi phÝ mµ doanh nghiÖp ®· bá ra ®Ó cã ®-îc sè doanh thu ®ã. NÕu doanh thu b¸n hµng lín h¬n tæng sè chi phÝ ®· bá ra phôc vô cho viÖc b¸n hµng trong mét chu kú nhÊt ®Þnh th× doanh nghiÖp cã l·i vµ ng-îc l¹i, thu nhËp nhá h¬n chi phÝ th× doanh nghiÖp kinh doanh thua lç. KÕt qu¶ b¸n hµng lµ môc ®Ých cuèi cïng cña ho¹t ®éng kinh doanh t¹i c¸c doanh nghiÖp th-¬ng m¹i. Nã lµ mét chØ tiªu chÊt l-îng tæng hîp cã ý nghÜa quan träng trong qu¶n lý s¶n xu¸t kinh doanh, lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh ®Õn sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp.
Cã lîi nhuËn, doanh nghiÖp míi cã ®iÒu kiÖn ®Ó më réng kinh doanh, n©ng cao ®êi sèng cña c¸n bé trong doanh nghiÖp, t¹o nguån tÝch luü quan träng cho nÒn kinh tÕ quèc d©n. B¸n hµng, víi vÞ trÝ lµ kh©u cuèi cïng trong qu¸ tr×nh kinh doanh cña doanh nghiÖp, cã mèi quan hÖ mËt thiÕt víi kÕt qu¶ kinh doanh: b¸n hµng lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng, ng-îc l¹i x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng lµ c¨n cø quan träng ®Ó doanh nghiÖp ra c¸c quyÕt ®Þnh s¶n xuÊt kinh doanh. Cã thÓ nãi gi÷a b¸n hµng vµ kÕt qu¶ b¸n hµng cã mèi quan hÖ mËt thiÕt; kÕt qu¶ b¸n hµng lµ môc ®Ých cuèi cïng cña doanh nghiÖp, cßn b¸n hµng lµ “ph¬ng tiÖn” trùc tiÕp ®Ó ®¹t ®-îc môc ®Ých ®ã. Do vËy tæ chøc kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng cã ý nghÜa quan träng trong c«ng t¸c qu¶n lý cña doanh nghiÖp.
KÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng cho biÕt hiÖu qu¶ cuèi cïng cña qu¸ tr×nh kinh doanh trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh cña doanh nghiÖp; cung cÊp sè liÖu cho c¸c nhµ ®Çu 11 t-, c¸c tæ chøc tÝn dông vµ c¸c ®èi t-îng cã liªn quan kh¸c. Ngoµi ra, kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng cßn cung cÊp th«ng tin vÒ t×nh h×nh tiªu thô tõng lo¹i s¶n phÈm, t×nh h×nh thanh to¸n, gióp sö dông vµ qu¶n lý cã hiÖu qu¶ ®ång vèn, n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. Do ®ã cÇn ph¶i qu¶n lý tèt tæ chøc kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng. Nhiệm vụ của tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng.
- Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình thực hiện và sự biến động của từng loại thành phẩm, hàng hoá theo chỉ tiêu số lượng, chủng loại và giá trị. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp. Đồng thời theo õi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập Báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả.
- Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động. Các phương thức bán hàng và thanh toán chủ yếu. Các phương thức bán hàng chủ yếu. Qu¸ tr×nh b¸n hµng cña doanh nghiÖp cã thÓ ®-îc thùc hiÖn th«ng qua nhiÒu ph-¬ng thøc b¸n hµng kh¸c nhau, ph-¬ng thøc b¸n hµng cã thÓ ®-îc hiÓu lµ c¸c c¸ch thøc mµ doanh nghiÖp sö dông ®Ó tiªu thôhµng ho¸, thµnh phÈm.
Trong doanh nghiÖp th-¬ng m¹i th-êng sö dông c¸c ph-¬ng thøc b¸n hµng sau: a/ B¸n hµng trùc tiÕp: Theo ph-¬ng thøc nµy doanh nghiÖp tiÕn hµnh giao s¶n phÈm hµng ho¸ cho kh¸ch hµng t¹i kho hoÆc giao nhËn hµng tay ba (c¸c doanh nghiÖp th-¬ng m¹i mua b¸n th¼ng). Ng-êi nhËn hµng sau khi ký vµo chøng tõ b¸n hµng cña doanh nghiÖp th× hµng ho¸ ®-îc x¸c ®Þnh lµ ®· tiªu thô vµ ®-îc h¹ch to¸n vµo doanh thu. B¸n hµng trùc tiÕp gåm 2 ph-¬ng thøc b¸n bu«n vµ b¸n lÎ: 12 * B¸n bu«n: §©y lµ qu¸ tr×nh b¸n hµng cho c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt, c¸c ®¬n vÞ th-¬ng m¹i ®Ó tiÕp tôc chuyÓn b¸n hay ®-a vµo s¶n xuÊt chÕ t¹o ra c¸c s¶n phÈm ®Ó b¸n. Nh- vËy, ®èi t-îng b¸n bu«n rÊt ®a d¹ng, cã thÓ lµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt, th-¬ng m¹i trong n-íc hay ngoµi n-íc, c¸c c«ng ty th-¬ng m¹i t- nh©n.
* B¸n lÎ: Hµng ho¸ ®-îc b¸n trùc tiÕp cho ng-êi tiªu dïng. B¸n lÎ hµng ho¸ lµ giai ®o¹n cuèi cïng cña qu¸ tr×nh vËn ®éng cña hµng ho¸ tõ n¬i s¶n xuÊt ®Õn ng-êi tiªu dïng. KÕt thóc nghiÖp vô b¸n hµng th× hµng ho¸ rêi khái lÜnh vùc l-u th«ng ®i vµo tiªu dïng, gi¸ trÞ cña hµng ho¸ ®-îc thùc hiÖn. Hµng b¸n lÎ th-êng lµ khèi l-îng nhá, thanh to¸n ngay vµ th-êng lµ b»ng tiÒn mÆt nªn th-êng Ýt lËp chøng tõ cho tõng lÇn b¸n.
B¸n lÎ còng gåm hai h×nh thøc: B¸n lÎ thu tiÒn trùc tiÕp vµ b¸n lÎ thu tiÒn tËp trung. b/ Ph-¬ng thøc hµng göi b¸n: Theo ph-¬ng thøc nµy, ®Þnh kú doanh nghiÖp göi hµng cho kh¸ch trªn c¬ së cña tho¶ thuËn trong hîp ®ång mua b¸n gi÷a hai bªn vµ giao hµng t¹i ®Þa ®iÓm ®· quy -íc trong hîp ®ång. Khi xuÊt kho göi hµng ®i vÉn thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp, chØ khi nµo kh¸ch hµng ®· tr¶ tiÒn hoÆc chÊp nhËn thanh to¸n th× khi Êy hµng míi chuyÓn quyÒn së h÷u vµ ®-îc ghi nhËn doanh thu b¸n hµng. c/ B¸n hµng qua ®¹i lý: Theo ph-¬ng thøc nµy, bªn chñ hµng ( bªn giao ®¹i lý) xuÊt hµng giao cho bªn nhËn ®¹i lý ký göi (bªn ®¹i lý) ®Ó b¸n.
Bªn ®¹i lý sÏ ®-îc thï lao ®¹i lý d-íi h×nh thøc ®-îc h-ëng hoa hång hoÆc chªnh lÖch.