CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm, đặc điểm về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm - Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh, là quá trình thực hiện giá trị của hàng hóa.
Nói khác đi, bán hàng là quá trình doanh nghiệp chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa của mình cho khách hàng và khách hàng trả tiền hay chấp nhận trả tiền cho doanh nghiệp. - Xét về góc độ kinh tế: Quá trình bán hàng là quá trình hàng hóa của doanh nghiệp chuyển từ hình thái vật chất (hàng) sang hình thái tiền tệ (tiền). - Xác định kết quả kinh doanh là việc tính toán, so sánh tổng thu nhập thuần từ các hoạt động với tổng chi phí sản xuất kinh doanh và chi phí khác trong kỳ. Đặc điểm của quá trình bán hàng Quá trình bán hàng ở các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại nói riêng có những đặc điểm chính sau đây: - Có sự trao đổi thỏa thuận giữa người mua và người bán,người mua thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận thanh toán.
- Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hóa, quyền sở hữu hàng hóa chuyển giao từ người bán sang cho người mua. Trong quá trình tiêu thụ hàng hóa doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng khối lượng hàng hóa và nhận lại được một khoản, đó gọi là doanh thu bán hàng. Số doanh thu này chính là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả kinh doanh của mình. Vai trò của quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp, và cũng là khâu quan trọng nhất, bởi lẽ bán hàng là kết quả của cả một quá trình, bán được hàng hay không? thu được tiền hay không? doanh 4 nghiệp có nguồn thu bù đắp các khoản chi phí hay không? doanh nghiệp có lợi nhuận hay không? tất cả đều phụ thuộc vào kết quả của quá trình bán hàng hóa.
Vai trò của bán hàng và xác định kết quả kinh doanh: + Đối với doanh nghiệp: Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có vai trò hết sức quan trọng đối với doanh nghiệp đó là: Theo dõi phản ánh và giám đốc chặt chẽ quá trình lưu thông hàng hóa của doanh nghiệp, xác định kết quả bán hàng, cân đối nguồn thu và các khoản chi, từ đó tính ra lợi nhuận để tiếp tục chu kỳ sản xuất kinh doanh mới + Đối với người tiêu dùng: Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là khâu quan trọng, trực tiếp mang hàng hóa, thành phẩm đến tay người tiêu dùng, cung cấp các sản phẩm, dịch vụ thỏa mãn nhu cầu cho người tiêu dùng. + Đối với nhà nước: Quà trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh đồng thời cũng là quá trình mà doanh nghiệp đang xác định nghĩa vụ đóng thuế đối với nhà nước,sự phát triển của doanh nghiệpkéo theo sự phát triển của đất nước. + Đối với nền kinh tế Quốc Dân: Bán hàng và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường ở nước ta nói chung, trong lưu thông, tiêu dùng nói riêng. Lợi nhuận cao kéo theo sự tăng trưởng của GDP nền kinh tế quốc dân, đồng thời kéo theo sự phát triển của các nghành trong các lĩnh vực khác nhau.
Ý nghĩa và sự cần thiết của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Trong nền kinh tế thị trường hoạt động bán hàng và xác định kết quả kinh doanh mang ý nghĩa sống còn, quyết định sự tồn tại của doanh nghiệp. Thông qua bán hàng, thì giá trị và giá trị sử dụng của sản phẩm hàng hoá đó được thực hiện, hàng hoá chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị (tiền tệ), giúp cho vòng luân chuyển vốn được hoàn thành, tăng hiệu quả sử dụng vốn.Thông qua hoạt động bán hàng nhà quản lý nắm được chu kỳ sống và quá trình lưu chuyển hàng hóa trong lưu thong,điều này có ý nghĩa rất to lớn đối với nền kinh tế nói chung và đối với bản thân toàn doanh nghiệp nói riêng. 5 Quá trình bán hàng có ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ cân đối sản xuất giữa các ngành, các đơn vị sản xuất trong từng ngành và đến quan hệ cung cầu trên thị trường. Nó còn đảm bảo cân đối giữa tiền và hàng trong lưu thông, đảm bảo cân đối sản xuất giữa ngành, các khu vực trong nền kinh tế quốc dân.
Đối với các doanh nghiệp thương mại, thì việc bán hàng có ý nghĩa rất to lớn, bán hàng mới có thể đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp và bù đắp được chi phí đã bỏ ra, không những thế nó còn phản ánh năng lực kinh doanh và vị thế của doanh nghiệp trên thị trường. Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là một nội dung chủ yếu của công tác kế toán phản ánh hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp trong một thời kỳ. Với ý nghĩa to lớn đó, kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng đòi hỏi các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường áp dụng các biện pháp phù hợp với doanh nghiệp mình mà vẫn khoa học, đúng chế độ kế toán do Nhà nước ban hành. Kế toán bán hàng phục vụ đắc lực cho công tác quản lý kinh doanh trong doanh nghiệp.
Trong đó có công tác tiêu thụ hàng hóa. Thông qua số liệu của kế toán hàng hóa và tiêu thụ hàng hóa mà chủ doanh nghiệp biết được mức độ hoàn thành kế toán kinh doanh tiêu thụ của doanh nghiệp, phát hiện kịp thời những thiếu sót, mất cân đối giữa các khâu để từ đó có biện pháp xử lý thích hợp. Còn các cơ quan Nhà nước thì thông qua số liệu đó biết được mức độ hoàn thành kế hoạch nộp thuế. Đối với các doanh nghiệp khác thông qua số liệu kế toán đó để xem có thể đầu tư hay liên doanh với doanh nghiệp hay không.
Để đạt được yêu cầu đó, quản lý hàng hóa và tiêu thụ hàng hóa phải thực sự khoa học, hợp lý, phù hợp với điều kiện cụ thể của doanh nghiệp. Mỗi khâu của quá trình tổ chức quản lý thuộc bộ phận hàng hóa và tiêu thụ hàng hóa được sắp xếp phù hợp đặc điểm kinh tế, kỹ thuật của doanh nghiệp, phù hợp với tình hình thực hiện kế hoạch trong thời kỳ. 6 Tổ chức, quản lý tốt công tác tiêu thụ hàng hóa sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho bộ phận kế toán thực hiện nhiệm vụ của mình. Từ đó tạo ra hệ thống chặt chẽ, khoa học và có hiệu quả.
Các phương thức bán hàng 1. Phương thức bán buôn hàng hóa Bán buôn là phương thức bán hàng hóa với số lượng lớn cho người trung gian chứ không bán thẳng cho người tiêu dùng, gồm có hai phương thức là bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thẳng. -Bán buôn qua kho: là phương thức bán buôn mà hàng hóa được xuất qua kho của doanh nghiệp. Căn cứ vào cách giao hàng mà phương thức bán buôn qua kho có thể thực hiện dưới hai hình thức: + Hình thức nhận hàng: Bên bán xuất hàng từ kho từ doanh nghiệp và giao trực tiếp cho bên mua.
Hàng được giao nhận là bán khi bên mua đã nhận hàng và kí xác nhận trên hóa đơn bán hàng. + Hình thức chuyển hàng: Bên bán xuất hàng từ kho để chuyển đến bên mua theo thời gian và địa điểm đã ghi trên hợp đồng. Hàng được coi là hàng bán khi bên mua đã nhận hàng và trả hoặc chấp nhận trả tiền về số hàng đã nhận. - Bán buôn vận chuyển thẳng.
Theo phương thức này hàng hoa sẽ được vận chuyển thẳng từ đơn vị cung cấp đến đơn vị mua hàng không qua kho của đơn vị bán buôn, phương thức bán buôn này thực hiện dưới hai hình thức là bán buôn vận chuyển thẳng trực tiếp và bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng. + Bán buôn vận chuyển thẳng trực tiếp: Doanh nghiệp thương mại nhận hàng ở bên bán và giao trực tiếp cho khách hàng của mình, khi bên mua nhận đủ hàng và ký nhận trên hóa đơn bán hàng thì hàng được coi là hàng bán. + Bán buôn vận chuyển thẳng heo hình thức chuyển hàng: Doanh nghiệp thương mại nhận hàng ở bên bán và vận chuyển số hàng đó cho khách của mình. Khi bên mua nhận đủ hàng và ký nhận trên hóa đơn bán hàng thì hàn được coi là hàng bán.
Phương thức bán lẻ Bán lẻ hàng hóa là phương thức bán hàng trực tiếp đến tay người tiêu dùng cuối cùng , đây là hình thức bán hàng không qua bất cứ trung gian nào khác. Bán hàng theo phương thức bán lẻ có ba hình thức chủ yếu như sau: + Bán lẻ thu tiền tập trung: Nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua tách rời nhau. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách hàng, viết hóa đơn hoặc tích kê cho khách. + Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách.
Cuối ngày hoặc cuối mỗi ca nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ, lập báo cáo bán hàng. + Bán hàng tự động. Phương thức thanh toán - Thanh toán bằng tiền mặt: Là hình thức bán hàng thu tiền ngay, nghĩa là khi giao hàng cho người mua thì nộp tiền ngay cho thủ quỹ. Theo phương thức này thì khách hàng có thể được hưởng chiết khấu thanh toán theo hóa đơn.
- Thanh toán không dùng tiền mặt: Chuyển khoản qua ngân hàng, Séc… 1. Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1. Khái niệm Doanh thu là tổng các giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu doanh nghiệp.
Tài khoản sử dụng TK 511: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Dùng để phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán của hoạt động sản xuất kinh doanh từ các giao dịch và nghiệp vụ bán hàng, cung cấp dịch vụ.