I. Cách hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại BQLDA Thanh Hóa
Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Ban Quản lý Dự án (BQLDA) đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn Thanh Hóa là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công. Trong bối cảnh Luật Kế toán số 88/2015/QH13 và Thông tư 79/2019/TT-BTC ngày càng siết chặt quy định về minh bạch hóa thông tin tài chính, tổ chức công tác kế toán tại các BQLDA phải được chuẩn hóa theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và tuân thủ pháp luật. Việc cải tiến hệ thống kế toán không chỉ đảm bảo tính chính xác trong hạch toán chi phí đầu tư mà còn hỗ trợ ra quyết định quản trị hiệu quả. Theo nghiên cứu của Phạm Xuân Long (2020), thực trạng công tác kế toán tại BQLDA Thanh Hóa vẫn tồn tại nhiều hạn chế về bộ máy, chứng từ, sổ sách và ứng dụng công nghệ. Do đó, hoàn thiện tổ chức công tác kế toán cần dựa trên nguyên tắc khoa học, phù hợp đặc thù hoạt động đầu tư công và đáp ứng yêu cầu kiểm soát nội bộ chặt chẽ.
1.1. Đặc điểm hoạt động kế toán tại BQLDA đầu tư công
BQLDA đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn Thanh Hóa hoạt động theo mô hình đơn vị sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Đặc điểm nổi bật của kế toán BQLDA là tập trung vào hạch toán chi phí đầu tư, theo dõi giải ngân vốn và lập báo cáo quyết toán theo Thông tư 85/2017/TT-BTC. Khác với doanh nghiệp, BQLDA không có mục tiêu lợi nhuận mà hướng đến hiệu quả sử dụng vốn và tuân thủ pháp luật. Do đó, hệ thống tài khoản kế toán phải phản ánh rõ nguồn vốn, chi phí phát sinh và tình hình thực hiện dự án.
1.2. Vai trò của tổ chức công tác kế toán trong quản lý dự án
Tổ chức công tác kế toán đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin tài chính kịp thời, chính xác cho lãnh đạo BQLDA và cơ quan chủ quản. Theo Bộ Tài chính (2019), một hệ thống kế toán được tổ chức bài bản giúp kiểm soát chi tiêu, phát hiện sai phạm và tăng cường trách nhiệm giải trình. Đặc biệt, trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, công tác kế toán còn hỗ trợ đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của từng dự án nông thôn, từ đó đề xuất điều chỉnh kịp thời.
II. Những thách thức trong tổ chức công tác kế toán tại BQLDA Thanh Hóa
Mặc dù đã có nhiều cải tiến, tổ chức công tác kế toán tại BQLDA Thanh Hóa vẫn đối mặt với nhiều thách thức nội tại và khách quan. Một trong những vấn đề nổi cộm là bộ máy kế toán chưa đủ năng lực chuyên môn để xử lý khối lượng công việc ngày càng phức tạp. Nhiều cán bộ kế toán kiêm nhiệm nhiều vai trò, dẫn đến sai sót trong ghi chép và lập báo cáo. Bên cạnh đó, hệ thống chứng từ kế toán chưa được chuẩn hóa đồng bộ giữa các dự án, gây khó khăn trong kiểm tra và đối chiếu. Việc ứng dụng tin học trong kế toán còn hạn chế, phần lớn giao dịch vẫn xử lý thủ công hoặc qua phần mềm kế toán chưa tích hợp với hệ thống ngân sách. Theo báo cáo tài chính năm 2017–2019 của BQLDA, tỷ lệ báo cáo chậm và điều chỉnh sau quyết toán chiếm tới 22%, cho thấy lỗ hổng trong quy trình hạch toán ban đầu. Ngoài ra, công tác kiểm tra kế toán nội bộ gần như chưa được triển khai bài bản, làm giảm hiệu lực giám sát tài chính.
2.1. Hạn chế về tổ chức bộ máy kế toán
Bộ máy kế toán tại BQLDA Thanh Hóa thường chỉ gồm 2–3 người, trong khi khối lượng dự án quản lý lên đến hàng chục công trình mỗi năm. Thiếu nhân sự chuyên trách dẫn đến quá tải và giảm chất lượng xử lý nghiệp vụ. Hơn nữa, chức danh kế toán trưởng chưa được bố trí đúng theo quy định tại Thông tư 324/2016/TT-BTC, ảnh hưởng đến tính pháp lý của báo cáo tài chính.
2.2. Yếu kém trong ứng dụng công nghệ thông tin
Việc áp dụng tin học vào công tác kế toán tại BQLDA Thanh Hóa còn mang tính hình thức. Phần mềm kế toán sử dụng chưa kết nối với hệ thống quản lý ngân sách tỉnh, gây gián đoạn luồng thông tin. Điều này làm chậm trễ trong việc cập nhật số liệu và dễ phát sinh rủi ro dữ liệu không đồng nhất. Thực trạng này trái ngược với yêu cầu của Thông tư 79/2019/TT-BTC về chuyển đổi số trong kế toán đơn vị hành chính – sự nghiệp.
III. Phương pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán hiệu quả
Để hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại BQLDA Thanh Hóa, cần áp dụng đồng bộ các phương pháp cải cách cả về con người, quy trình và công nghệ. Trước hết, phải rà soát và kiện toàn bộ máy kế toán theo hướng chuyên môn hóa, tách biệt rõ ràng giữa chức năng hạch toán và kiểm tra nội bộ. Tiếp theo, cần chuẩn hóa hệ thống chứng từ kế toán theo mẫu thống nhất do Bộ Tài chính ban hành, đảm bảo mọi giao dịch đều có căn cứ pháp lý đầy đủ. Đồng thời, hình thức kế toán nên chuyển từ “Chứng từ ghi sổ” sang “Nhật ký – Sổ cái” để tăng tính linh hoạt và khả năng tổng hợp. Quan trọng hơn, BQLDA cần đầu tư vào phần mềm kế toán tích hợp, có khả năng kết nối với Cổng thông tin ngân sách quốc gia và hệ thống quản lý dự án. Theo khuyến nghị của TS. Hoàng Văn Lương (2020), việc đào tạo nâng cao năng lực cho kế toán viên về chuẩn mực kế toán mới và kỹ năng sử dụng công nghệ là yếu tố then chốt để đảm bảo tính bền vững của cải cách.
3.1. Chuẩn hóa hệ thống tài khoản và chứng từ
Việc tổ chức hệ thống tài khoản kế toán cần tuân thủ nghiêm ngặt Thông tư 79/2019/TT-BTC, đặc biệt là các tài khoản liên quan đến vốn đầu tư xây dựng cơ bản (TK 008, 311, 336...). Đồng thời, chứng từ kế toán phải được thiết kế theo biểu mẫu chuẩn, có mã vạch và số serial để dễ dàng tra cứu, tránh trùng lặp hoặc thất lạc.
3.2. Nâng cao năng lực đội ngũ kế toán
Cần tổ chức các khóa bồi dưỡng kế toán trưởng theo chương trình của Bộ Tài chính, tập trung vào kỹ năng phân tích báo cáo tài chính và quản trị rủi ro. Bên cạnh đó, nên xây dựng quy chế đánh giá hiệu suất công việc cho kế toán viên dựa trên độ chính xác và thời gian hoàn thành báo cáo.
IV. Ứng dụng thực tiễn Kết quả hoàn thiện kế toán tại BQLDA Thanh Hóa
Sau khi triển khai các giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán, BQLDA Thanh Hóa ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Tỷ lệ báo cáo tài chính đúng hạn tăng từ 78% (2018) lên 96% (2020). Số liệu sai sót trong quyết toán giảm 65% nhờ chuẩn hóa chứng từ và ứng dụng phần mềm kế toán chuyên dụng. Đặc biệt, việc lập và phân tích báo cáo tài chính trở nên nhanh chóng và sâu sắc hơn, hỗ trợ lãnh đạo ra quyết định điều chỉnh tiến độ dự án kịp thời. Theo đánh giá của UBND tỉnh Thanh Hóa, cải cách kế toán đã góp phần tiết kiệm 4,2% tổng chi phí quản lý dự án trong giai đoạn 2019–2021. Thành công này minh chứng rằng, khi tổ chức công tác kế toán được xem là trụ cột trong quản trị tài chính công, hiệu quả đầu tư sẽ được nâng cao rõ rệt.
4.1. Cải thiện chất lượng báo cáo tài chính
Nhờ hoàn thiện tổ chức lập và phân tích báo cáo tài chính, BQLDA Thanh Hóa đã cung cấp thông tin minh bạch hơn cho các bên liên quan. Các báo cáo hiện nay bao gồm phân tích biến động chi phí, so sánh dự toán – thực tế và đánh giá hiệu quả sử dụng vốn – yếu tố trước đây gần như bị bỏ qua.
4.2. Tăng cường kiểm tra kế toán nội bộ
Việc hoàn thiện công tác kiểm tra kế toán thông qua thành lập tổ kiểm toán nội bộ đã giúp phát hiện sớm các sai phạm nhỏ, tránh rủi ro pháp lý. Năm 2020, tổ này đã rà soát 100% hồ sơ thanh toán và kiến nghị điều chỉnh 12 trường hợp không đúng quy định.
V. Hướng đi tương lai cho tổ chức kế toán tại BQLDA Thanh Hóa
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia và cải cách tài chính công, tổ chức công tác kế toán tại BQLDA Thanh Hóa cần hướng tới mô hình kế toán thông minh, tích hợp AI và dữ liệu lớn. Mục tiêu dài hạn là xây dựng hệ thống kế toán tự động hóa từ khâu thu thập chứng từ đến lập báo cáo, giảm thiểu can thiệp thủ công. Đồng thời, cần mở rộng hợp tác với các trường đại học như Đại học Hồng Đức để đào tạo nguồn nhân lực kế toán chuyên sâu về đầu tư công. Ngoài ra, BQLDA nên tham khảo mô hình kế toán của các tỉnh tiên tiến như Đà Nẵng hay Bình Dương, nơi đã triển khai thành công nền tảng kế toán điện tử kết nối liên thông với Kho bạc Nhà nước. Việc duy trì cải tiến liên tục sẽ đảm bảo hoàn thiện tổ chức công tác kế toán không chỉ đáp ứng yêu cầu hiện tại mà còn thích nghi với xu thế quản trị hiện đại.
5.1. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong kế toán
Kế hoạch ứng dụng phương tiện kỹ thuật xử lý thông tin cần được ưu tiên trong chiến lược phát triển của BQLDA. Mục tiêu đến 2025 là 100% giao dịch kế toán được xử lý qua nền tảng điện tử, có chữ ký số và lưu trữ đám mây theo tiêu chuẩn ISO 27001.
5.2. Hợp tác đào tạo nhân lực kế toán chất lượng cao
Liên kết với Đại học Hồng Đức và các viện nghiên cứu để tổ chức chương trình đào tạo chuyên đề về kế toán đầu tư công sẽ giúp BQLDA Thanh Hóa xây dựng đội ngũ kế toán vừa am hiểu pháp luật, vừa thành thạo công nghệ.
