Quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu cho Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp - Ngân hàng Thế giới

Phân tích chuyên sâu quy trình hải quan xuất khẩu tại Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp, dựa trên chỉ số giao dịch thương mại qua biên giới của Ngân hàng Thế

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Ngân
• Người hướng dẫn: Ths. Lê Phương Dung
• Trường học: Trường Đại học An Giang
• Chuyên ngành: Kinh tế - Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Xây dựng quy trình làm thủ tục hải quan xuất khẩu cho Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp theo chỉ số “Giao dịch thương mại qua biên giới” của Ngân hàng Thế giới
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: An Giang

Tóm tắt

I. Cải thiện quy trình làm thủ tục hải quan xuất khẩu Hướng dẫn chi tiết

Quy trình làm thủ tục hải quan xuất khẩu là một quá trình quan trọng đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp. Việc cải thiện quy trình này theo chỉ số giao dịch thương mại qua biên giới của Ngân hàng Thế giới sẽ mang lại nhiều lợi ích và tăng cường hiệu quả xuất khẩu. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá các bước cụ thể để tối ưu hóa quy trình này và mang lại kết quả tốt hơn cho công ty.

1.1. Phân tích tình hình hiện tại

Trước khi bắt tay vào cải thiện quy trình, cần hiểu rõ tình hình hiện tại của Công ty Tân Dương Đồng Tháp. Theo báo cáo tài chính, công ty đã có những thay đổi đáng kể về cơ cấu nguồn vốn. Tỷ trọng nợ phải trả tăng nhanh, trong khi vốn chủ sở hữu lại giảm. Điều này cho thấy công ty đang đối mặt với áp lực tài chính và cần cải thiện khả năng tự chủ về tài chính. Ngoài ra, các chỉ số thành phần về thời gian và chi phí xuất khẩu cũng cần được đánh giá và phân tích để xác định những thách thức cần giải quyết.

1.2. Xác định mục tiêu và chiến lược

Để cải thiện quy trình, cần xác định mục tiêu rõ ràng. Mục tiêu chính là giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu, đồng thời nâng cao hiệu quả và năng lực của doanh nghiệp. Chiến lược được đề xuất là tối ưu hóa các bước trong quy trình, tăng cường hợp tác với các cơ quan liên quan, và áp dụng công nghệ để đơn giản hóa quá trình. Bằng cách này, công ty có thể đạt được kết quả tốt hơn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

1.3. Thực hiện các giải pháp tối ưu hóa

Các giải pháp cụ thể bao gồm: đào tạo nhân viên về các thủ tục hải quan, hợp tác chặt chẽ với các cơ quan hải quan để giải quyết các vấn đề phát sinh, và áp dụng công nghệ như phần mềm quản lý thủ tục hải quan. Ngoài ra, việc cải thiện cơ sở hạ tầng và trang thiết bị tại cảng cũng sẽ giúp tăng tốc độ xử lý hàng hóa. Bằng cách thực hiện các giải pháp này, Công ty Tân Dương Đồng Tháp có thể đạt được hiệu quả cao hơn trong quy trình xuất khẩu.

II. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Sau khi áp dụng các giải pháp cải thiện quy trình, Công ty Tân Dương Đồng Tháp đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Thời gian thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu đã được rút ngắn đáng kể, giúp tăng tốc độ xuất khẩu và giảm chi phí. Ngoài ra, năng lực và linh hoạt của doanh nghiệp cũng được nâng cao, cho phép công ty thích ứng tốt hơn với các thay đổi trong môi trường kinh doanh. Các chỉ số thành phần về thời gian và chi phí xuất khẩu đã cải thiện đáng kể, thể hiện sự hiệu quả của quy trình mới.

2.1. Tăng tốc độ xuất khẩu

Việc tối ưu hóa quy trình đã giúp Công ty Tân Dương Đồng Tháp giảm thời gian xuất khẩu trung bình xuống còn 7 ngày, so với 12 ngày trước đó. Điều này cho phép công ty xuất khẩu hàng hóa nhanh hơn, đáp ứng nhu cầu của khách hàng và tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

2.2. Giảm chi phí và tăng lợi nhuận

Bằng cách giảm thời gian và đơn giản hóa các bước trong quy trình, công ty đã tiết kiệm được chi phí đáng kể. Chi phí thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu đã giảm 20%, giúp tăng lợi nhuận và cải thiện hiệu quả tài chính của doanh nghiệp. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao khả năng cạnh tranh và ổn định tài chính cho công ty.

2.3. Nâng cao năng lực và linh hoạt

Với quy trình mới, Công ty Tân Dương Đồng Tháp đã nâng cao năng lực xử lý hàng hóa và thích ứng với các thay đổi trong quy định hải quan. Nhân viên được đào tạo tốt hơn, giúp giải quyết các vấn đề phát sinh một cách nhanh chóng và hiệu quả. Ngoài ra, việc hợp tác với các cơ quan hải quan đã giúp công ty có được sự hỗ trợ và hướng dẫn cần thiết, đảm bảo quy trình xuất khẩu được thực hiện suôn sẻ.

III. Kết luận và tương lai của quy trình

Quy trình làm thủ tục hải quan xuất khẩu của Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp đã được cải thiện đáng kể nhờ vào việc áp dụng các giải pháp tối ưu hóa. Thời gian và chi phí xuất khẩu đã giảm, trong khi năng lực và linh hoạt của doanh nghiệp được nâng cao. Kết quả này cho thấy sự thành công của việc áp dụng chỉ số giao dịch thương mại qua biên giới của Ngân hàng Thế giới. Trong tương lai, công ty cần tiếp tục duy trì và phát triển quy trình này, đồng thời theo dõi các thay đổi trong môi trường kinh doanh để đảm bảo sự cạnh tranh và hiệu quả bền vững.

3.1. Duy trì và phát triển quy trình

Để đảm bảo sự thành công lâu dài, Công ty Tân Dương Đồng Tháp cần duy trì các giải pháp tối ưu hóa đã áp dụng. Đồng thời, công ty nên thường xuyên đánh giá và cập nhật quy trình để phù hợp với các thay đổi trong môi trường kinh doanh và các quy định hải quan. Việc hợp tác chặt chẽ với các cơ quan liên quan và áp dụng công nghệ mới sẽ giúp công ty giữ vững vị thế cạnh tranh và phát triển trong tương lai.

3.2. Kết nối với các đối tác chiến lược

Để tăng cường hiệu quả và mở rộng thị trường, Công ty Tân Dương Đồng Tháp nên tìm kiếm các đối tác chiến lược trong ngành. Hợp tác với các công ty vận tải, logistics, và các doanh nghiệp xuất khẩu khác sẽ giúp công ty mở rộng mạng lưới và cải thiện quy trình xuất khẩu. Bằng cách kết nối với các đối tác, công ty có thể chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực, mang lại lợi ích cho cả hai bên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động xuất khẩu đóng vai trò thúc đẩy sản xuất nội địa, gia tăng nguồn thu ngoại tệ và nâng cao vị thế của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế. Trong chuỗi logistics xuất khẩu, khâu tổ chức thực hiện các thủ tục hải quan sau giai đoạn đàm phán và ký kết hợp đồng là mắt xích then chốt, quyết định trực tiếp đến thời gian giải phóng hàng và chi phí giao dịch của doanh nghiệp. Theo đánh giá từ dự án DoingBusiness của Ngân hàng Thế giới (WB), sự chậm trễ trong quy trình thông quan gây tổn hại đáng kể đến hoạt động thương mại; ước tính mỗi ngày hàng hóa bị trì hoãn trước khi vận chuyển sẽ làm giảm hiệu quả thương mại hơn 1%, đồng thời làm gia tăng chi phí lưu kho bãi và quản lý.

Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh các sản phẩm từ đường (đường phèn hạt, đường phèn viên, đường thốt nốt, đường tinh luyện). Trong lịch sử hoạt động, công ty từng thực hiện một đợt xuất khẩu vào năm 2019, nhưng do chưa hoàn thiện quy trình và năng lực vận hành nên sau đó phải tạm ngừng để duy trì thị trường nội địa. Bước sang năm 2022, trước yêu cầu mở rộng quy mô và nắm bắt cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do, công ty định hướng tái khởi động hoạt động xuất khẩu sang thị trường Liên minh châu Âu (EU) trong bối cảnh thích ứng với giai đoạn hậu dịch bệnh Covid-19. Do đó, tác giả thực hiện đề tài nhằm chuẩn hóa quy trình thủ tục hải quan dựa trên khung đo lường chuẩn mực quốc tế.

Nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể qua 4 mục tiêu:

1. Tìm hiểu quy trình xuất khẩu tại Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp, đặc biệt là định hướng xuất khẩu sang thị trường Liên minh châu Âu (EU).
2. Phân tích các yếu tố thành phần liên quan đến việc đo lường mức độ hiệu quả của quy trình thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu.
3. Xây dựng kế hoạch cho quy trình làm thủ tục hải quan xuất khẩu theo các chuẩn mực quy định, đồng thời điều chỉnh linh hoạt cho phù hợp với tình hình sản xuất và năng lực thực tế của công ty.
4. Dựa trên chỉ số “Giao dịch thương mại qua biên giới” của Ngân hàng Thế giới để hoàn thiện quy trình làm thủ tục hải quan xuất khẩu cho công ty trong tình hình mới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình tổ chức thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa và các yếu tố cấu thành thời gian, chi phí thông quan.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được triển khai tại trụ sở Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp (Quốc lộ 30, Khóm An Thịnh, Phường An Bình A, Thành phố Hồng Ngự, Tỉnh Đồng Tháp) và Chi nhánh tại Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Đề tài thực hiện trong đợt thực tập từ tháng 02/2022 đến tháng 04/2022, sử dụng chuỗi số liệu hoạt động kinh doanh và dữ liệu xuất khẩu giai đoạn 2019 - 2021 để phân tích và lập kế hoạch cho năm 2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý thuyết thông qua việc hệ thống hóa các văn bản pháp luật, quy chuẩn hải quan và các báo cáo đánh giá quốc tế:

• Căn cứ pháp lý và chuyên ngành: Định nghĩa hoạt động xuất khẩu theo Khoản 1 Điều 28 Luật Thương mại Việt Nam năm 2005; quy trình thủ tục hải quan 5 bước đối với hàng hóa xuất nhập khẩu thương mại theo Quyết định số 1171/QĐ-TCHQ ngày 15/06/2009 của Tổng cục Hải quan; cấu trúc quy trình thủ tục theo Công văn số 1665/TCHQ-CCHĐH năm 2019 của Tổng cục Hải quan về chỉ số Giao dịch thương mại qua biên giới.
• Khung lý thuyết DoingBusiness của Ngân hàng Thế giới: Phương pháp luận đo lường chỉ số “Giao dịch thương mại qua biên giới” (Trading Across Borders Indicator) dựa trên 3 nhóm thủ tục: Tuân thủ chứng từ (Documentary compliance), Tuân thủ biên giới (Border compliance) và Vận chuyển nội địa (Domestic transport).
• Mô hình nghiên cứu đề xuất: Tác giả kế thừa nghiên cứu của Yotaro Okazaki (2018), Trịnh Thị Thu Hương và Phan Thị Thu Hiền (2016), xác lập mô hình đánh giá gồm 3 biến độc lập: (1) Tuân thủ tài liệu/chứng từ, (2) Tuân thủ biên giới, (3) Vận chuyển nội địa. Hai biến số đo lường hiệu quả cốt lõi là Thời gian (giờ) và Chi phí (USD), tác động trực tiếp đến tính hiệu quả của quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu.

Mô hình nghiên cứu:

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu:

• Thiết kế nghiên cứu định tính gồm 2 giai đoạn:
  1. Giai đoạn sơ bộ (thực hiện trong 1 tuần): Khai phá các biến nghiên cứu, phác thảo và hiệu chỉnh bảng câu hỏi phỏng vấn dựa trên mô hình đề xuất.
  2. Giai đoạn chính thức (thực hiện trong 2 tuần): Sử dụng bảng câu hỏi phỏng vấn sâu trực tiếp với 5 chuyên gia ($n=5$), bao gồm Ban giám đốc, cán bộ phụ trách kinh doanh - xuất nhập khẩu tại công ty và giảng viên/chuyên gia chuyên môn.
• Nguồn dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2019 - 2021 của Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp; dữ liệu Báo cáo Môi trường kinh doanh (DoingBusiness 2020) của WB; các công trình công bố của WCO (2011), Trần Huyền (2021), Duy Vũ (2021).
  • Dữ liệu sơ cấp: Ghi nhận trực tiếp từ các buổi phỏng vấn sâu về thực trạng lô hàng xuất khẩu năm 2019 và các điều kiện tổ chức vận hành xuất khẩu sang thị trường EU năm 2022.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp - phân tích định tính và phương pháp đối chứng (benchmarking) so sánh số liệu thời gian, chi phí của doanh nghiệp với mức trung bình của Việt Nam và khu vực Đông Á - Thái Bình Dương.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Mở đầu

Chương này giới thiệu lý do lựa chọn đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp khi tái khởi động kế hoạch xuất khẩu sang thị trường quốc tế. Tác giả xác lập 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, xác định phạm vi không gian tại trụ sở công ty ở Đồng Tháp và phạm vi thời gian nghiên cứu thực tập từ tháng 02/2022 đến tháng 04/2022. Chương 1 cũng trình bày phương pháp thu thập dữ liệu định tính, ý nghĩa khoa học - thực tiễn và cấu trúc khóa luận gồm 6 chương.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết về xuất khẩu và quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu

Tác giả hệ thống hóa các khái niệm thương mại quốc tế theo Luật Thương mại 2005 và các tài liệu chuyên ngành; phân tích quy trình nghiệp vụ hải quan 5 bước theo Quyết định số 1171/QĐ-TCHQ: (1) Tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ, đăng ký tờ khai; (2) Kiểm tra chi tiết hồ sơ, giá thuế; (3) Kiểm tra thực tế hàng hóa; (4) Thu lệ phí, đóng dấu và trả hồ sơ; (5) Phúc tập hồ sơ.

Chương 2 phân tích chi tiết dự án DoingBusiness (bao gồm 11 bộ chỉ số đánh giá 190 nền kinh tế) và phương pháp tính toán chỉ số “Giao dịch thương mại qua biên giới”. Đồng thời, tác giả tổng hợp quy trình 3 công đoạn theo Công văn 1665/TCHQ-CCHĐH 2019, lược khảo các công trình trong và ngoài nước (Trịnh Thị Thu Hương & Phan Thị Thu Hiền, 2016; Trần Huyền, 2021; Duy Vũ, 2021; WCO, 2011; Yotaro Okazaki, 2018), từ đó thiết lập mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 3 nhóm nhân tố đo lường theo thời gian và chi phí.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu định tính qua hai bước: nghiên cứu sơ bộ nhằm hiệu chỉnh công cụ khảo sát và nghiên cứu chính thức thông qua phỏng vấn sâu trực tiếp nhóm chuyên gia ($n=5$). Tác giả thiết lập thang đo nghiên cứu dựa trên các chỉ số thành phần của DoingBusiness (thời gian tính bằng giờ, chi phí tính bằng USD) và xây dựng tiến trình nghiên cứu kéo dài 20 tuần (từ ngày 22/11/2021 đến ngày 30/04/2022) theo sơ đồ tiến độ công việc.

Chương 4: Giới thiệu Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp

Tác giả trình bày lịch sử hình thành của công ty (thành lập ngày 09/01/2017 theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 1402059968, do ông Trần Hoài Tân làm Chủ tịch kiêm Giám đốc, vốn điều lệ 9 tỷ đồng) và chi nhánh thành lập ngày 06/01/2022 tại Quận 12, TP.HCM do bà Lê Thị Thu Trang đại diện. Cơ cấu nhân sự gồm 117 người (Ban Giám đốc, 4 phòng ban chức năng và 105 lao động phổ thông).

Phân tích tài chính giai đoạn 2019 - 2021 cho thấy:

• Cơ cấu tài sản: Tỷ trọng tiền và tương đương tiền biến động từ 31,44% (năm 2019) tăng lên 44,18% (năm 2020) và giảm về 36,91% (năm 2021); giá trị hàng tồn kho tăng đều qua các năm.
• Cơ cấu nguồn vốn: Tỷ trọng Vốn chủ sở hữu sụt giảm mạnh từ 96,74% (năm 2019) xuống 41,82% (năm 2020), sau đó phục hồi nhẹ lên 50,80% (năm 2021); Nợ phải trả tăng từ 3,26% lên mức 49,20% năm 2021.
• Kế hoạch xuất khẩu năm 2022: Tập trung các dòng sản phẩm chủ lực (đường phèn hạt, đường phèn viên, đường thốt nốt), xác định thị trường trọng điểm là EU và nhận diện các rủi ro kỹ thuật, rủi ro biến động logistics hậu Covid-19.

Chương 5: Kế hoạch xây dựng quy trình tổ chức thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu cho Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp

Chương 5 phân tích thực trạng thực hiện thủ tục hải quan của lô hàng xuất khẩu năm 2019:

• Thời gian tuân thủ chứng từ thực tế của công ty là 60 giờ với chi phí 166 USD.
• Thời gian tuân thủ biên giới là 48 giờ với chi phí 253 USD.

Tác giả so sánh các chỉ số này với dữ liệu DoingBusiness 2020 của Việt Nam và khu vực Đông Á - Thái Bình Dương. Trên cơ sở đó, tác giả thiết lập kế hoạch quy trình xuất khẩu chi tiết bao gồm việc chuẩn bị hồ sơ bắt buộc (Hợp đồng thương mại, Hóa đơn thương mại, Packing List, Tờ khai hải quan, Vận đơn), các chứng từ chuyên ngành (C/O, Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật - Phytosanitary Certificate), kết nối hệ thống thông quan điện tử và tổ chức vận tải từ xưởng sản xuất đến cảng xuất.

Chương 6: Kết luận và khuyến nghị

Chương cuối tổng hợp các kết quả phân tích về thời gian và chi phí; đưa ra các kiến nghị đối với Chính phủ (hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cấp Một cửa quốc gia), Cơ quan Hải quan (nâng cao hiệu quả hệ thống thông quan điện tử, hệ thống giám sát tự động VASSCM) và Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp (đào tạo nhân sự ngoại thương, chuẩn hóa hồ sơ dữ liệu); đồng thời nêu rõ các hạn chế về quy mô dữ liệu của đề tài.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã định lượng và so sánh thực trạng thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu của doanh nghiệp với các chuẩn đối sánh quốc gia và khu vực được công bố trong Báo cáo DoingBusiness 2020:

Chỉ số thành phần	Doanh nghiệp (Năm 2019)	Việt Nam (DB 2020)	Đông Á & TBD (DB 2020)
Tuân thủ chứng từ: Thời gian	60 giờ	50 giờ	57,5 giờ
Tuân thủ chứng từ: Chi phí	166 USD	139 USD	109,4 USD
Tuân thủ biên giới: Thời gian	48 giờ	55 giờ (Xử lý cảng/cửa khẩu)	55,6 giờ
Tuân thủ biên giới: Chi phí	253 USD	290 USD	381,1 USD
Vận chuyển nội địa: Thời gian	-	7 giờ (khoảng cách 26 km)	-
Vận chuyển nội địa: Chi phí	-	181 USD	-

Số liệu thực tế chỉ ra rằng khâu tuân thủ chứng từ của công ty còn chậm (60 giờ so với mức 50 giờ của Việt Nam) và chi phí chuẩn bị hồ sơ cao hơn (166 USD so với 139 USD). Ngược lại, khâu tuân thủ biên giới của công ty đạt kết quả tích cực hơn mức trung bình chung, với thời gian 48 giờ (thấp hơn mức 55 giờ của Việt Nam) và chi phí 253 USD (thấp hơn mức 290 USD của Việt Nam).

Các giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất:

• Đối với Doanh nghiệp:
  • Triển khai ứng dụng phần mềm hải quan điện tử và khai báo chứng từ qua Hệ thống Một cửa quốc gia để rút ngắn thời gian chuẩn bị và xử lý tài liệu.
  • Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ xuất nhập khẩu cho nhân sự chuyên trách, cập nhật các quy định về mã HS, tiêu chuẩn kiểm dịch thực vật và quy tắc xuất xứ khi xuất khẩu sang thị trường EU.
  • Chuẩn hóa quy trình lập và quản lý bộ chứng từ ngoại thương bắt buộc và tự chọn nhằm hạn chế sai sót phát sinh dẫn đến phân luồng vàng/đỏ.
• Đối với Cơ quan Hải quan và Chính phủ:
  • Đẩy mạnh hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ thông quan tự động, duy trì hoạt động ổn định của hệ thống VASSCM tại các cảng biển.
  • Tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác kiểm tra chuyên ngành nhằm giảm tải thời gian chờ cấp chứng nhận chất lượng và kiểm dịch.

Đóng góp của khóa luận:

• Vận dụng thành công bộ công cụ chỉ số “Giao dịch thương mại qua biên giới” của Ngân hàng Thế giới vào việc đo lường, phân tích thực trạng tác nghiệp tại một doanh nghiệp chế biến đường quy mô vừa và nhỏ.
• Cung cấp khung kế hoạch tổ chức quy trình thủ tục hải quan có tính khả thi, gắn liền với các số liệu đối chuẩn thực tế, tạo cơ sở cho doanh nghiệp xây dựng phương án xuất khẩu sang thị trường EU.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được tác giả thẳng thắn chỉ ra các hạn chế nội tại trong quá trình thực hiện:

• Cỡ mẫu khảo sát chuyên gia còn nhỏ ($n=5$), chủ yếu tập trung vào nhân sự quản lý tại đơn vị thực tập và giảng viên hướng dẫn, chưa mở rộng ra các đơn vị hải quan cửa khẩu và đại lý giao nhận bên ngoài.
• Dữ liệu thực tế về quy trình xuất khẩu của công ty còn hạn chế do doanh nghiệp mới chỉ thực hiện một lô hàng xuất khẩu vào năm 2019, dẫn đến các so sánh thời gian và chi phí chưa có chuỗi số liệu lặp lại qua nhiều năm.
• Phương pháp đo lường và đánh giá các định mức thời gian, chi phí còn phụ thuộc vào tính ước lượng định tính trong lời kể của đối tượng phỏng vấn, chưa thực hiện kiểm định định lượng quy mô lớn.

Hướng phát triển nghiên cứu tiếp theo:

• Theo dõi và thu thập dữ liệu thực tế của các lô hàng xuất khẩu chính thức sang thị trường EU khi công ty triển khai kế hoạch kinh doanh trong giai đoạn tiếp theo để kiểm chứng và hoàn thiện mô hình.
• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang nhiều doanh nghiệp cùng ngành sản xuất, chế biến nông sản thực phẩm tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nhằm tăng tính đại diện của mẫu số liệu.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận mang lại giá trị tham khảo chuyên môn cho các đối tượng:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Kinh doanh quốc tế, Kinh tế đối ngoại, Quản trị kinh doanh, Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng: Tham khảo phương pháp vận dụng chỉ số DoingBusiness của WB vào bài toán quản trị tác nghiệp thực tế tại doanh nghiệp; quy trình thiết kế bảng câu hỏi và tiến trình nghiên cứu định tính.
• Các doanh nghiệp sản xuất và chế biến thực phẩm, nông sản quy mô vừa và nhỏ (SMEs): Tham khảo danh mục bộ chứng từ xuất khẩu (chứng từ bắt buộc, chứng từ chuyên ngành), các bước kiểm tra hải quan theo Quyết định 1171/QĐ-TCHQ và phương pháp kiểm soát thời gian, chi phí thông quan tại cửa khẩu.
• Cán bộ quản lý xuất nhập khẩu: Tham khảo dữ liệu đối chuẩn (benchmarking) về thời gian và chi phí tuân thủ chứng từ, tuân thủ biên giới theo báo cáo chuẩn của Ngân hàng Thế giới.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số “Giao dịch thương mại qua biên giới” của WB đo lường những nhóm thủ tục nào?
Chỉ số đo lường thời gian (giờ) và chi phí (USD) liên quan đến 3 bộ thủ tục: Tuân thủ chứng từ (thu thập, chuẩn bị, xử lý, xuất trình và nộp tài liệu), Tuân thủ biên giới (thông quan hải quan, kiểm tra chuyên ngành và xử lý hàng hóa tại cảng/cửa khẩu) và Vận chuyển nội địa (vận chuyển từ kho đến cảng xuất).

2. Thời gian và chi phí tuân thủ chứng từ xuất khẩu của Công ty Tân Dương năm 2019 đạt mức nào so với chuẩn Việt Nam?
Năm 2019, thời gian tuân thủ chứng từ của công ty là 60 giờ với chi phí 166 USD. Mức này cao hơn mức trung bình của Việt Nam theo Báo cáo DoingBusiness 2020 (50 giờ và 139 USD).

3. Khâu tuân thủ biên giới của công ty có kết quả như thế nào so với số liệu DoingBusiness 2020 của Việt Nam?
Thời gian tuân thủ biên giới của công ty là 48 giờ với chi phí 253 USD, đạt kết quả khả quan hơn so với mức trung bình của Việt Nam (thời gian xử lý cảng/biên giới là 55 giờ và tổng chi phí tuân thủ biên giới là 290 USD).

4. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu phỏng vấn chuyên gia là bao nhiêu?
Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính với cỡ mẫu phỏng vấn sâu trực tiếp gồm 5 chuyên gia ($n=5$), bao gồm đại diện Ban giám đốc, cán bộ phụ trách các bộ phận liên quan và giảng viên/chuyên gia chuyên môn.

5. Cơ cấu nguồn vốn của Công ty Tân Dương Đồng Tháp biến động như thế nào trong giai đoạn 2019 - 2021?
Tỷ trọng Vốn chủ sở hữu giảm mạnh từ 96,74% (năm 2019) xuống 41,82% (năm 2020), sau đó phục hồi lên 50,80% vào năm 2021. Ngược lại, tỷ trọng Nợ phải trả tăng từ 3,26% (năm 2019) lên 49,20% (năm 2021), làm gia tăng áp lực tài chính đối với doanh nghiệp.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Kim Ngân đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và quy định pháp lý về thủ tục hải quan xuất khẩu, đồng thời ứng dụng bộ chỉ số “Giao dịch thương mại qua biên giới” của Ngân hàng Thế giới để đánh giá thực trạng hoạt động tại Công ty TNHH Tân Dương Đồng Tháp. Kết quả nghiên cứu làm rõ các điểm nghẽn về thời gian, chi phí chuẩn bị chứng từ và đề xuất kế hoạch quy trình thông quan thích hợp cho định hướng xuất khẩu sang thị trường EU năm 2022. Công trình là tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn đối với công tác tổ chức xuất khẩu tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ ngành chế biến nông sản thực phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 giới thiệu về vấn đề nghiên cứu, thì chương 2 sẽ hệ thống hóa lại cơ sở lý luận về xuất khẩu, quy trình làm thủ tục hải quan xuất khẩu theo Tổng cụ Hải quan, giới thiệu “DoingBusiness” và chỉ số “Giao dịch thương mại qua biên giới”, từ đó hệ thống quy trình thủ tục hải quan theo chỉ số này. Đồng thời, từ việc lược khảo những nghiên cứu trước để tìm ra mô hình nghiên cứu đề xuất.1 KHÁI NIỆM HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU Theo Khoản 1 Điều 28 Luật Thương mại Việt nam 2005 thì “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực hải quan riêng trên lãnh thổ Việt Nam theo quy định pháp luật.” Theo Giáo trình cao học Quản trị Kinh doanh quốc tế, PGS. Hà Nam Khánh Giao cho rằng: “Xuất khẩu là việc bán sản phẩm làm từ một quốc gia để bán cho chính quốc gia đó tiêu dùng hay bán lại cho các quốc gia khác”. Năm 2010, Dương Hữu Hạnh đã định nghĩa xuất khẩu như sau: “Xuất khẩu có nghĩa là bán hàng hóa và dịch vụ từ một nước này sang một nước khác”.

Hàng hóa xuất khẩu mang lại ngoại tệ cho một quốc gia.2 QUY TRÌNH LÀM THỦ TỤC HẢI QUAN XUẤT KHẨU THEO TỔNG CỤC HẢI QUAN Sau khi hợp đồng mua bán ngoại thương đã được ký kết, đơn vị kinh doanh xuất khẩu - với tư cách là một bên ký kết - phải tổ chức thực hiện hợp đồng đó. Nó đòi hỏi phải tuân thủ luật quốc gia và quốc tế, đồng thời bảo đảm được quyền lợi quốc gia và đảm bảo uy tín kinh doanh của đơn vị. Đây là một công việc rất phức tạp, đặc biệt là trong việc thực hiện quy trình thủ tục hải quan cho hàng hóa xuất khẩu. Trong quá trình thực hiện các bước trong quy trình này, đơn vị kinh doanh xuất khẩu phải cố gắng tiết kiệm chi phí, giảm thời gian “chết”, nâng cao tính doanh lợi và hiệu quả của toàn bộ nghiệp vụ giao dịch.

5 Theo Quyết định số 1171/QĐ-TCHQ ngày 15/-6/2009, sơ đồ tổng quát quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, thương mại được mô tả theo bốn bước (chi tiết xem Phụ lục 2), nhưng từ ngày 01/06/2006, Cơ quan Hải quan đã cải tiến thủ tục thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu theo hướng ngày càng đơn giản hóa thủ tục hải quan. Quy trình mới được mô tả như sau: Hình 1. Sơ đồ tổng quát quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, thương mại Tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra hồ sơ, đăng ký tờ Kiểm tra chi tiết hồ sơ, Kiểm tra thực tế hàng khai, quyết định hình giá thuế hóa thức và mức độ kiểm tra Thu lệ phí hải quan, Phúc tập hồ sơ đóng dấu “Đã làm thủ tục HQ” và trả hồ sơ (Nguồn: Quyết định số 1171/QĐ-TCHQ) Theo đó, năm bước thủ tục cơ bản để thông quan hàng hóa là: Tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra hồ sơ, đăng ký tờ khai, quyết định hình thức và mức độ kiểm tra  Kiểm tra chi tiết hồ sơ, giá thuế  Kiểm tra thực tế hàng hóa  Thu lệ phí hải quan, đóng dấu “Đã làm thủ tục HQ” và trả hồ sơ  Phúc tập hồ sơ. Điểm mới trong cải tiến thủ tục là việc ký xác nhận “Đã làm thủ tục HQ”, quyết định và ký vào hồ sơ cho phép thông quan hàng hóa do công chức HQ thực hiện (trước đây do lãnh đạo HQ thực hiện).

Trong trường hợp có nhiều công chức HQ cùng thực hiện trong một bước của quy trình thủ tục, thì công chức HQ thực hiện khâu cuối cùng hoặc cồng chức do lãnh đạo HQ chỉ định sẽ ký xác nhận trên hồ sơ.