Đặt vấn đề Trong điều kiện cạnh tranh trên thị trường hiện nay các doanh nghiệp khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh thì lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu. Để đạt được mục tiêu này thì doanh nghiệp cần phải tìm cho mình một chiến lược kinh doanh phù hợp, đáp ứng nhu cầu thị trường mà khâu quan trọng là tiêu thụ hàng hóa. Trong cuộc đấu tranh đó, tất yếu sẽ không có chỗ đứng cho những doanh nghiệp mà hàng hóa của họ kém chất lượng và không phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Sau khi doanh nghiệp sản xuất ra thành phẩm thì phải bán sản phẩm để thu hồi vốn để tiếp tục đầu tư và sản xuất.
Trong quá trình tiêu thụ sản phẩm hàng hóa, chúng ta phải tìm hiểu xem tổng doanh thu bán hàng hóa, giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, các khoản giảm trừ doanh thu, các khoản thuế phải nộp vào ngân sách nhà nước. Từ đó so sánh với doanh thu, chi phí đã bỏ ra trong quá trình sản xuất kinh doanh để xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Để quản lý và có chiến lược kinh doanh phù hợp, có hiệu quả, kế toán trở thành một bộ phận không thể thiếu trong các doanh nghiệp, kế toán được coi là một bộ phận điều hành, quản lý các hoạt động kinh tế, tính toán kiểm tra, bảo vệ tài sản, tiền vốn nhằm đảm bảo quyền chủ động trong sản xuất kinh doanh và chủ động về tài chính của doanh nghiệp. Kế toán bán hàng có vai trò quan trọng trong quản lý, điều hành và kiểm soát các hoạt động kinh tế tài chính trong doanh nghiệp.
Thông tin kế toán bán hàng đưa ra giúp doanh nghiệp quản lý tốt hơn tình hình tiêu thụ hàng hóa bên cạnh việc kiểm soát tốt lượng hàng hóa tồn kho, từ đó giúp doanh nghiệp nắm bắt tình hình, chủ động hơn trong công tác mua và bán. 1 Công ty Cổ phần Thương mại và Xuất nhập khẩu Hà Hưng là công ty thương mại với ngành nghề kinh doanh là văn phòng phẩm, đồ dùng học sinh. Khối lượng hàng bán nhiều, đa dạng, phong phú về chủng loại, lượng khách hàng lớn dẫn đến công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh còn gặp nhiều bất cập. Nhận thức được tầm quan trọng này, trong thời gian thực tập nghiên cứu tại công ty kết hợp với kiến thức đã học được em đã đi sâu vào tìm hiểu đề tài:“ Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xuất nhập khẩu Hà Hưng” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu chung Nghiên cứu thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xuất nhập khẩu Hà Hưng, từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty.2 Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
- Phản ánh thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xuất nhập khẩu Hà Hưng. - Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh của Công ty Cổ phần Thương mại và Xuất nhập khẩu Hà Hưng.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là sổ sách kế toán, nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xuất nhập khẩu Hà Hưng.2 Phạm vi nghiên cứu 1.1 Phạm vi không gian - Đề tài thực hiện tại: Công ty Cổ phần Thương mại và Xuất nhập khẩu Hà Hưng. - Địa chỉ: Số 2 Ngõ 145 Nguyễn Văn Cừ, Phường Ngọc Lâm, Quận Long Biên, Thành phố Hà Nội.2 Phạm vi thời gian - Số liệu nghiên cứu tổng quan về công ty trong 3 năm: 2017, 2018, 2019. - Thời gian của số liệu kế toán tháng 12/2019.
- Thời gian thực hiện đề tài: 10/08/2020 đến ngày 11/01/2020.3 Phạm vi nội dung Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xuất nhập khẩu Hà Hưng áp dụng chế độ kế toán theo thông tư 133/2016/TT-BTC. 3 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Tổng quan tài liệu 2.1 Cơ sở lý thuyết về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 2.1 Một số khái niệm cơ bản a/ Khái niệm bán hàng và kế toán bán hàng Trong doanh nghiệp thương mại, bán hàng là khâu cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, là quá trình thực hiện giá trị của hàng hóa trong doanh nghiệp. Nói cách khác bán hàng là quá trình chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa, dịch vụ gắn với phần lợi ích hay rủi ro của mình cho khách hàng đồng thời khách hàng phải trả hay chấp nhận trả cho doanh nghiệp một khoản tiền tương ứng với giá bán tương ứng của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đó theo giá thỏa thuận (Ngô Thế Chi - Trương Thị Thủy,2010). Xét về mặt hành vi: Bán hàng có sự thỏa thuận trao đổi giữa người mua và người bán.
Người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, người bán xuất giao hàng cho người mua, người mua trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán. Xét về góc độ kinh tế: Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, nó có ý nghĩa quan trọng đối với các doanh nghiệp, đây là quá trình hàng hóa của doanh nghiệp được chuyển từ hình thái vật chất (hàng) sang hình thái tiền tệ (tiền) hoặc phải thu giúp cho doanh nghiệp thu hồi vốn để tiếp tục quá trình sản xuất kinh doanh tiếp theo. 4 Kế toán bán hàng là bộ phận kế toán quan trọng trong hệ thống kế toán của doanh nghiệp. Nó là yếu tố then chốt và làm căn cứ để phân tích về tình hình thực tế và thấy được khả năng kinh doanh của doanh nghiệp trên thị trường.
Kế toán bán hàng là vị trí có nhiệm vụ quản lý, ghi chép tất cả các công việc liên quan đến nghiệp vụ bán hàng của doanh nghiệp, từ ghi hóa đơn bán hàng, ghi sổ chi tiết doanh thu hàng bán, thuế GTGT phải nộp, ghi sổ chi tiết hàng hóa, thành phẩm xuất bán đến xử lý hóa đơn chứng từ, lập báo cáo bán hàng liên quan theo quy định… b/ Xác định kết quả kinh doanh Xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp là chỉ tiêu quan trọng, so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra và thu nhập kinh doanh đã thu về trong kỳ. Nếu thu nhập nhận được lớn hơn chi phí đã bỏ ra thì kết quả kinh doanh là lãi, thu nhập nhỏ hơn chi phí thì kết quả kinh doanh là lỗ. Điều này giúp nhà quản lý đưa ra các chính sách phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác.
- Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh = Doanh thu - Chi phí. - Kết quả hoạt động tài chính = Doanh thu tài chính - Chi phí tài chính. - Kết quả hoạt động khác = Doanh thu khác - Chi phí khác. - Doanh thu thuần = Doanh thu - Các khoản giảm trừ.
- Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần - Giá vốn hàng bán. - Lợi nhuận thuần từ HĐKD = Lợi nhuận gộp + (Doanh thu HĐTC – Chi phí HĐTC) - (CPBH + CPQLDN). - Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế = Lợi nhuận thuần từ HĐKD + Lợi nhuận khác. - Lợi nhuận sau thuế = Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế - CP thuế TNDN hiện hành.2 Các phương thức bán hàng Trong nền kinh tế thị trường canh tranh gay gắt như hiện nay thì các doanh nghiệp phải vận dụng mọi biện pháp để thúc đẩy quá trình tiêu thụ hàng hóa, tăng doanh thu và lợi nhuận.
Một trong các biện pháp doanh nghiệp sử dụng để tăng doanh thu là áp dụng các phương thức bán hàng phù hợp nhất với doanh nghiệp. Hiện nay, các doanh nghiệp thường sử dụng một số phương thức tiêu thụ sau: a. Phương thức bán buôn Phương thức bán buôn hàng hóa là phương thức bán hàng cho các doanh nghiệp thương mại, các doanh nghiệp sản xuất. Trong bán buôn thì hàng hoá vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng.
Phương thức bán buôn hàng hoá bao gồm: - Bán hàng qua kho Bán buôn hàng hóa qua kho là phương thức bán buôn hàng hoá mà trong đó hàng bán phải được xuất ra từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Trong phương thức này có hai hình thức: • Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp tại kho: Theo hình thức này, khách hàng cử người đại diện mang giấy ủy nhiệm đến kho của doanh nghiệp trực tiếp nhận hàng và áp tải hàng về. Sau khi giao nhận hàng hóa, đại diện bên mua ký nhận đã đủ hàng vào chứng từ bán hàng của bên bán đồng thời trả tiền ngay hoặc ký nhận nợ, hàng hóa được xác định là tiêu thụ. • Bán buôn qua kho theo hình thức gửi hàng: Bên bán căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký hoặc theo đơn đặt hàng của người mua, doanh nghiệp xuất kho gửi hàng cho người mua bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm nào đó quy định trong hợp đồng.
Chi phí vận chuyển do bên bán hoặc bên mua trả theo quy định 6 trong hợp đồng. Hàng gửi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp đến khi bên mua nhận được hàng, chứng từ và chấp nhận thanh toán thì quyền sở hữu hàng hóa mới được chuyển giao từ người bán sang người mua. - Bán buôn vận chuyển thẳng Theo hình thức này, doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, nhận hàng mua không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phương thức này có thể thực hiện theo hai hình thức sau: • Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (Giao hàng tay ba): Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, giao hàng trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho của người bán.