CHƯƠNG I: CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.1, Cơ sở lý luận của kế toán bán hàng trong Doanh nghiệp thương mại 1.1, Một số khái niệm cơ bản liên quan đến kế toán bán hàng - Khái niệm bán hàng : - Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh,đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán. - Khái niệm giá vốn - Giá gốc hàng tồn kho bao gồm: Chi phí thu mua, chi phí chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng thái hiện tại. - Khái niệm doanh thu bán hàng - Doanh thu: Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.
- (Trích chuẩn mực kế toán số 14- Doanh thu và thu nhập khác) - Khái niệm về các khoản giảm trừ doanh thu - Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu. - - Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán. - Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn. Chiết khấu thanh toán: Là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn theo hợp đồng.
TS Nguyễn Phú Giang 4 SV: Đặng Thị Thu Giang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp 1. Một số vấn đề lý thuyết liên quan đến kế toán bán hàng - Bán buôn hàng hóa là phương thức bán hàng cho các đơn vị thương mại , các doanh nghiệp sản xuất ,,, đặc điểm của hàng hóa bán buôn là hàng vẫn còn năm trong khâu lưu thông , chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng. hàng thường được bán theo lô hoặc bán với số lượng lớn. Lưu chuyển hàng hóa bán buôn theo hai hình thức : - Bán buôn qua kho :Hàng hóa được mua và dự trữ trước trong kho , sau đó , mới xuất bán ra , có hai hình thức Bán buôn qua kho theo hình thức trực tiếp ( bán hàng tại kho): Theo hình thức này , bên mua đề cử đại điện đến kho người bán để nhận hàng.
Bên bán xuất kho hàng hóa, giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng , đã thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác định là đã tiêu thụ. Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng : Bên bán xuất kho gửi hàng, và giao tại địa điểm quy định trong hợp đồng cho bên mua. Khi xuất hàng, kế toán xuất hóa đơn VAT, khi việc giao nhận kết thúc , bên mua chấp nhận và kí vào hóa đơn thì doanh thu được thực hiện.
Chi phí vận chuyển do bên bán hay bên mua chịu sẽ được thỏa thuận từ trước. Bán buôn không qua kho ( Bán buôn vận chuyển thẳng ) : Lúc này hàng hóa được mua đi bán lại ngay mà không phải qua thủ tục nhập xuất kho của Doanh nghiệp. Có hai hình thức: + Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp ( hình thức giao tay ba) : Theo hinh thức này, DNTM sau khi mua hàng , nhận hàng mua và giao trực tiếp cho đại diện bên mua tại kho người bán. Sau khi giao, nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng , bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ , Hàng hóa được xác định là tiêu thụ.
+Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức gửi hàng : Theo hình thức này , DNTM sau khi mua hàng , nhận hàng mua bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài chuyển hàng đến giao cho bên mua ở một địa điểm đã được thỏa thuận. Hàng hóa chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của DNTM. Khi nhận được tiền bên mua thanh toán hoặc giấy báo có của bên mua đã nhận được hàng, và chấp nhận thanh toán thì hàng hóa được xác định là đã tiêu thụ. TS Nguyễn Phú Giang 5 SV: Đặng Thị Thu Giang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp - Phương thức bán lẻ : Là hình thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng.
Có bốn hình thức : Hình thức bán hàng thu tiền tập trung : Theo hình thức này , nhân viên bán hàng phụ trách việc quản lý hàng , giao hàng , thu tiền do nhân viên khác đảm nhiệm. Cuối ngày hoặc cuối ca, nhân viên thu tiền lập phiếu nộp tiền, nhân viên bán hàng lập báo cáo bán hàng. Thực hiện đối chiếu giữa báo cáo bán hàng và giấy nộp tiền và sau đó chuyển đến phòng kế toán để ghi sổ. Hình thức bán hàng thu tiền trực tiếp : Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách hàng.
Hêt ca, hết ngày bán hàng , nhân viên bán hàng nộp tiền cho thủ quỹ và làm giấy nộp tiền bán hàng. Sau đó kiểm kê hàng hóa tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ca , trong ngày và lập báo cáo bán hàng. Hình thức bán hàng tự phục vụ : Theo hình thức này , khách hàng tự chọn lấy hàng hóa, trước khi ra khỏi cửa hàng mang đến bộ phận thu tiền để thanh toán tiền hàng. Nhân viên thu tiền nhập hóa đơn bán hàng và thu tiền của khách hàng.
Hình thức này phổ biến ở các siêu thị. Hình thức bán hàng trả góp : Theo hình thức này , người mua được trả tiền mua hàng thành nhiều lần , Lúc này DNTM còn được thu thêm phần lãi tiền hàng do trả chậm của khách hàng. - Phương thức gửi bán đại lý : Theo hình thức này , DNTM giao hàng cho cơ sở đại lý. Bên đại lý sẽ trực tiếp bán hàng và thanh toán tiền hàng cho DNTM và sẽ hưởng phần hoa hồng tương ứng với số hàng bán ra.
Hàng giao bên đại lý vẫn thuộc quyền sở hưũ của DNTM , bên đại lý phải nộp thuế GTGT với khoản tiền hoa hồng nhận được từ hoạt động đai lý. Đại lý khi bán hàng sẽ lập hóa đơn GTGT của cơ sở đại lý. Định kỳ lập bảng kê hàng bán ra ( theo mẫu 02/ GTGT) gửi cho doanh nghiệp để DN lập hóa đơn GTGT cho hàng hóa thực tế đã tiêu thụ. - Bán hàng theo phương thức đổi hàng : Phương thức đổi hàng là phương thức bán hàng doanh nghiệp đem sản phẩm , vật tư hàng hóa để đổi lấy hàng hóa khác không tương ứng.
Giá trao đổi là giá hiện hành của hàng hóa, vật tư tương ứng trên thị trường. TS Nguyễn Phú Giang 6 SV: Đặng Thị Thu Giang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp 1.2, Các phương thức thanh toán Việc quản lý quá trình thanh toán đóng vai trò rất quan trọng trong hoạt động bán hàng, chỉ khi quản lý tốt các nghiệp vụ thanh toán doanh nghiệp mới không bị chiếm dụng vốn, tạo điều kiện tăng vòng quay của vốn, giữ uy tín với khách hàng. Hiện nay, các DNTM đang áp dụng 1 số phương thức thanh toán sau: + Thanh toán ngay bằng tiền mặt hoặc séc: Đối với những khách hàng có nhu cầu thanh toán ngay, những khách hàng mua hàng với số lượng ít, không thường xuyên, khách hàng mới. Phương thức này giúp cho công ty thu hồi vốn nhanh, tránh được tình trạng chiếm dụng vốn.
+ Người mua ứng tiền trước: Áp dụng cho khách hàng có nhu cầu đặt mua một lúc với số lượng lớn mà công ty không thể áp dụng được. + Thanh toán chậm: Phương thức này được áp dụng cho những khách hàng có quan hệ mua bán thường xuyên, đã có uy tín với công ty. Trong trường hợp này, công ty bị chiếm dụng vốn nhưng bù lại khách hàng phải chịu phần lãi suất do việc trả chậm.2, Nội dung kế toán bán hàng trong Doanh nghiệp thương mại 1. Kế toán bán hàng theo chuẩn mực kế toán Việt Nam 1.
Chuẩn mực kế toán số 14 – Doanh thu và thu nhập khác - Chuẩn mực kế toán số 14 ban hành theo quyết định 149/2001/QĐ-BTC của bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành ngày 31/12/2001. - Doanh thu được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được. - Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn tất cả năm (5) điều kiện sau: - (a) Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua; - (b) Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; - (c) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; - (d) Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; GVHD: PGS. TS Nguyễn Phú Giang 7 SV: Đặng Thị Thu Giang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp - (e) Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.
- Doanh thu của giao dịch về cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi kết quả của giao dịch đó được xác định một cách đáng tin cậy. Trường hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ liên quan đến nhiều kỳ thì doanh thu được ghi nhận trong kỳ theo kết quả phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng Cân đối kế toán của kỳ đó.