Đặt vấn đề Cùng với các loại hình doanh nghiệp và các chủ thể kinh doanh khác, Hợp tác xã ngày nay đóng một vai trò quan trọng trong cơ cấu phát triển của nền kinh tế. Hợp tác xã được biết đến như một đại diện tiêu biểu của hình thức kinh tế tập thể. Hợp tác xã là một tổ chức kinh tế nhưng không hoạt động với vai trò phát triển kinh tế mà là tạo công ăn việc làm cho người lao động góp phần ổn định chính trị - xã hội. Do vậy mà mô hình HTX ngày càng được ưu tiên phát triển ở Việt Nam.
Trải qua quá trình dài hoàn thiện, mô hình HTX xã đã và đang trên đà phát triển, thực hiện rất tốt vai trò liên kết thành viên và tạo việc làm, gia tăng thu nhập cho người lao động. Tỉnh Thái Nguyên là một trong những địa phương đẩy mạnh phong trào Nông thôn mới, quan tâm chú trọng đến việc thành lập và phát triển mô hình HTX. Tính đến hết tháng 12 năm 2022, toàn tỉnh Thái Nguyên có 643 HTX đã chuyển đổi và thành lập mới. Có thể kể đến một số HTX tiêu biểu như: HTX chè Hảo Đạt, HTX miến Việt Cường, HTX Hương Vân Trà,… Nằm trong vùng chè Tân Cương được mệnh danh “Đệ nhất danh trà”, HTX chè Hảo Đạt đã tận dụng tối đa những điều kiện thuận lợi để phát triển và trở thành một trong những HTX đi đầu của tỉnh.
Từ khi thành lập (tháng 12 năm 2016) đến nay, HTX đã đạt được những con số ấn tượng như: với 8 thành viên ban đầu, 6 ha chè và vốn điều lệ 300 triệu đồng; sau chưa đầy 7 năm số thành viên HTX đã tăng lên 30 thành viên, liên kết với 50 hộ dân và vốn điều lệ tăng lên 30 tỷ đồng. Đây đều là những con số khảng định sự nỗ lực và phấn đấu không ngừng của HTX. Những năm gần đây, hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX được cải thiện, phát triển qua từng năm. HTX tăng cường mở rộng về quy mô và cải tiến chất lượng sản phẩm, số đơn đặt hàng không ngừng gia tăng.
Tuy nhiên, do tốc độ phát triển quá nhanh nhưng chưa có phương án kinh doanh phù hợp, nên một số yếu điểm của HTX bộc lộ rõ ràng. Trình độ chuyên môn hoá sản xuất chưa cao, chưa có 2 sự đồng đều và tính nhất quán, đặc biệt là tình trạng ùn ứ đơn hàng, số lượng bao bì dự trữ chưa đáp ứng nhu cầu, thiếu bao bì, tem mác, nhân công, đơn đặt hàng bị thất lạc, mất thông tin khách hàng, chậm, muộn đơn hàng,… khiến khách hàng chưa hài lòng, nhất là vào các dịp lễ, Tết thì tình trạng này càng trở nên rõ rệt. Từ những tồn tại hạn chế trên, để có thể phát triển HTX theo hướng chuyên nghiệp, bài bản và đón đầu xu thế thị trường; tôi quyết định thực hiện đề tài “Xây dựng kế hoạch kinh doanh cho Hợp tác xã chè Hảo Đạt, xã Tân Cương, Thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2023 - 2025”. Đề tài sẽ phân tích ưu nhược điểm của kế hoạch kinh doanh hiện tại và đưa ra giải pháp điều chỉnh, khắc phục tồn tại giúp HTX phát triển hơn.
Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Xây dựng kế hoạch kinh doanh giai đoạn 2023 - 2025 cho HTX chè Hảo Đạt, xã Tân Cương, Thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng kế hoạch kinh doanh. - Đánh giá thực trạng kế hoạch kinh doanh của HTX chè Hảo Đạt giai đoạn 2018 - 2022.
- Chỉ ra những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong xây dựng kế hoạch kinh doanh của HTX chè Hảo Đạt. - Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng kế hoạch kinh doanh của HTX chè Hảo Đạt. - Xây dựng kế hoạch kinh doanh cho HTX chè Hảo Đạt đến năm 2025. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa khoa học - /Hệ thống hoá kiến thức đã học từ cơ bản đến chuyên ngành và áp dụng kiến thức đó trong thực tiễn./ - Rèn luyện kỹ năng thu thập thông tin, phỏng vấn sâu và xử lý số liệu, viết báo cáo. 3 - Đề tài là công trình khoa học có ý nghĩa về phương diện ứng dụng được trình bày một cách hệ thống, khoa học, là luận chứng có căn cứ khoa học và thực tiễn. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả nghiên cứu đề tài là tài liệu tham khảo có giá trị đối với HTX chè Hảo Đạt nói riêng và các HTX trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên nói chung trong hoạt động xây dựng kế hoạch kinh doanh. Đảm bảo cho HTX có định hướng sản xuất kinh doanh phù hợp, khoa học và hiệu quả.
4 PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Một số khái niệm cơ bản 2. Hợp tác xã Có rất nhiều khái niệm và cách hiểu khác nhau về HTX, Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân (sau đây gọi chung là xã viên) có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của pháp luật (Luật HTX, 2003)[6]. Theo khái niệm này, HTX là tổ chức mà ở đó sức mạnh tập thể của từng xã viên tham gia hợp tác xã được phát huy, các thành viên HTX cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Đến năm 2012 Luật Hợp tác xã đã có sự điều chỉnh, theo đó: “Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã” (Luật HTX, 2012)[7] So với luật HTX năm 2003, luật HTX năm 2012 đã có những điều chỉnh cả về khái niệm và nội dung. Sự điều chỉnh này phù hợp hơn và có những thay đổi tích cực rõ rệt hơn. Trong quá trình nghiên cứu đề tài, nội dung nghiên cứu sẽ bám sát vào khái niệm HTX của luật HTX năm 2012. Kinh doanh Kinh doanh không chỉ là buôn bán mà bao gồm cả sản xuất.
Điều đó có nghĩa là, không phải tất cả các hoạt động sản xuất, buôn bán đều là kinh doanh mà chỉ có những hoạt động sản xuất, buôn bán nào có sinh lợi mới được coi là kinh doanh. Theo quy định của các văn bản pháp luật thì: “Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả công đoạn của quá trình từ đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận. Như vậy, ta có thể thấy kinh doanh là những hoạt động đầu tư sản xuất kinh doanh, cung ứng hàng hoá, dịch vụ,… với mục đích tạo ra lợi nhuận. Kế hoạch kinh doanh Có rất nhiều ý kiến và tài liệu nói về kế hoạch kinh doanh, mỗi tài liệu sẽ đưa ra định nghĩa riêng.
Trong tài liệu giảng dạy của Đại học Kinh tế Quốc dân định nghĩa: “Kế hoạch kinh doanh (Business Plan) là những nội dung, một dạng tài liệu phác thảo chi tiết quá trình kinh doanh của một công ty, doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định. Bản kế hoạch này có thể bao gồm những định hướng, mục tiêu, kế hoạch bán hàng, kế hoạch marketing…”(Đại học Kinh tế Quốc dân, 2005) [4]. Do đó, KHKD hoàn thiện và mang tính chiến lược là bản KHKD được thiết lập nên bởi bộ phận quản lý doanh nghiệp, đội ngũ nắm bắt và quyết định được hướng đi của doanh nghiệp, có thể là chủ doanh nghiệp hoặc các vị trí giám đốc điều hành, giám đốc Marketing hay những người có vị trí liên quan. Cùng nội dung đó, ThS Hoàng Thị Thanh Hương có quan điểm nêu ra trong tài liệu đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ: “Kế hoạch kinh doanh là văn bản chính thức bao gồm mục tiêu kinh doanh, các luận giải cho mục tiêu và các kế hoạch để đạt mục tiêu đó.
Bản kế hoạch kinh doanh cũng có thể bao gồm thông tin về doanh nghiệp hoặc nhóm khởi sự kinh doanh” (Chuyên đề Lập kế hoạch kinh doanh, 2012)[5]. Trang Bách khoa toàn thư mở Wikipedia lại định nghĩa: “KHKD là một kế hoạch mô tả quá trình KD của DN trong một khoảng thời gian. Nó đánh giá việc kinh doanh đã có kết quả như thế nào và tìm kiếm những triển vọng để phát triển và thành công trong tương lai” (https://vi.wikipedia)[12] Dựa trên các tài liệu tham khảo và quá trình nghiên cứu, tôi cho rằng KHKD là một văn bản mang tính định hướng của HTX/DN, trình bày những nội dung như giới thiệu về đơn vị, các sản phẩm dịch vụ của đơn vị, kế hoạch marketing, kế hoạch nhân sự và kế hoạch tài chính của đơn vị đó trong một khoảng thời gian nhất định. Ngoài ra, bản KHKD cũng có thể trình bày về quá trình sản xuất kinh doanh và những kết quả mà đơn vị đạt được, từ đó nhận xét ưu nhược điểm của kế hoạch 6 trước, đồng thời đưa ra hướng giải quyết cho kế hoạch kinh doanh sau.
Kế hoạch kinh doanh của hợp tác xã tương tự như một kế hoạch kinh doanh của một doanh nghiệp thông thường, nhưng tập trung vào hoạt động kinh doanh của hợp tác xã. Xây dựng kế hoạch kinh doanh Xây dựng kế hoạch kinh doanh chính là công việc tạo ra các bản kế hoạch kinh doanh. Thông thường, người lập nên những bản kế hoạch là các giám đốc điều hành, giám đốc phòng Marketing hoặc chính chủ doanh nghiệp, những người có tầm nhìn chiến lược, nghiên cứu hiểu biết sâu về đơn vị và các yếu tố thị trường, tài chính,…. Muốn lập được một bản kế hoạch kinh doanh chi tiết và khả thi đòi hỏi người thực hiện bỏ ra rất nhiều công sức và thời gian để nghiên cứu, tìm hiểu tất cả các mặt liên quan đến đơn vị kinh doanh.
Bản kế hoạch kinh doanh được lập ra càng chi tiết thì việc thực hiện càng đơn giản và khả năng hiện thực hóa sẽ cao hơn. Kinh doanh mà không lập kế hoạch kinh doanh đồng nghĩa với việc kinh doanh thất bại; bởi vì kế hoạch kinh doanh sẽ giúp chủ doanh nghiệp, bộ phận quản lý Hợp tác xã nhìn rõ cơ hội và rủi ro để đưa ra hướng giải quyết phù hợp.