Khóa luận ứng dụng phần mềm FRMS cập nhật diễn biến rừng tại xã Khe Mo, Đồng Hỷ

Phần mềm FRMS là công cụ quản lý rừng hiện đại, được sử dụng để cập nhật diễn biến tài nguyên rừng một cách chính xác… 88 trang · Đại học Thái Nguyên · 2019.

• Tác giả: Hạng A Vừ
• Người hướng dẫn: ThS. Lục Văn Cường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: ST&BTĐDSH
• Đề tài: Tìm Hiểu Và Thực Hiện Các Bước Ứng Dụng Phần Mềm FRMS Cập Nhật Diễn Biến Tài Nguyên Rừng Tại Xã Khe Mo, Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan khu vực thực tập
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên và môi trường
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Đặc điểm địa hình, địa đảo
• 2.1.1.3. Khí hậu thời tiết
• 2.1.1.4. Các nguồn tài nguyên
• 2.1.1.4.1. Tài nguyên đất
• 2.1.1.4.2. Tài nguyên nước
• 2.1.1.4.3. Tài nguyên rừng
• 2.1.1.4.4. Tài nguyên khoáng sản
• 2.1.1.5. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
• 2.1.2. Kinh tế, xã hội
• 2.1.2.1. Tăng trưởng kinh tế
• 2.1.2.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 2.1.2.3. Thực trạng phát triển các ngành kinh tế
• 2.1.2.3.1. Nông, lâm nghiệp thủy sản
• 2.1.2.3.2. Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp
• 2.1.2.3.3. Ngành dịch vụ - thương mại
• 2.1.2.4. Dân số, lao động - việc làm và thu nhập
• 2.1.2.4.1. Dân số
• 2.1.2.4.2. Lao động - việc làm
• 2.1.2.4.3. Thu nhập và mức sống
• 2.1.3. Thực trạng ứng dụng công nghệ GIS tại Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phần mềm FRMS và ứng dụng

Phần mềm FRMS là công cụ quản lý rừng hiện đại, được sử dụng để cập nhật diễn biến tài nguyên rừng một cách chính xác và hiệu quả. Tại xã Khe Mo, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, phần mềm này đã được triển khai nhằm theo dõi và quản lý tài nguyên rừng. Ứng dụng công nghệ GIS trong FRMS giúp tích hợp dữ liệu không gian và thuộc tính, hỗ trợ giám sát tài nguyên và bảo vệ rừng một cách toàn diện. Phần mềm này không chỉ giúp lưu trữ thông tin mà còn cung cấp công cụ phân tích để đưa ra quyết định quản lý hiệu quả.

1.1. Vai trò của FRMS trong quản lý rừng

Phần mềm FRMS đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là rừng. Nó cho phép cập nhật thông tin về diện tích rừng, loại cây, và các biến động khác. Tại xã Khe Mo, phần mềm này đã giúp theo dõi diễn biến rừng một cách chi tiết, từ đó hỗ trợ công tác bảo tồn rừng và phát triển bền vững. Việc sử dụng FRMS cũng giúp giảm thiểu sai sót trong quản lý, đảm bảo tính chính xác của dữ liệu.

1.2. Ứng dụng công nghệ GIS trong FRMS

Công nghệ GIS là nền tảng cốt lõi của phần mềm FRMS, cho phép tích hợp và phân tích dữ liệu không gian. Tại xã Khe Mo, GIS được sử dụng để xác định vị trí các khu rừng, phân loại rừng theo mục đích sử dụng, và giám sát tài nguyên một cách hiệu quả. Công nghệ này cũng hỗ trợ việc tạo bản đồ chi tiết, giúp cán bộ quản lý dễ dàng theo dõi và đưa ra quyết định chính xác.

II. Thực trạng tài nguyên rừng tại xã Khe Mo

Xã Khe Mo có diện tích rừng đáng kể, với tài nguyên rừng chủ yếu là rừng sản xuất và rừng phòng hộ. Tuy nhiên, việc quản lý và bảo vệ rừng tại đây gặp nhiều thách thức do địa hình phức tạp và thiếu nguồn lực. Phần mềm FRMS đã được áp dụng để cập nhật diễn biến rừng, giúp theo dõi các biến động về diện tích và chất lượng rừng. Điều này đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý môi trường và phát triển bền vững.

2.1. Đánh giá hiện trạng rừng

Theo số liệu từ phần mềm FRMS, diện tích rừng tại xã Khe Mo được phân loại thành rừng sản xuất (40.38%) và rừng phòng hộ (11.93%). Tài nguyên rừng tại đây đang đối mặt với nguy cơ suy thoái do khai thác quá mức và thiếu biện pháp bảo tồn rừng. Việc sử dụng FRMS giúp theo dõi diễn biến rừng một cách chi tiết, từ đó đưa ra các biện pháp quản lý hiệu quả.

2.2. Khó khăn trong quản lý rừng

Địa hình đồi núi phức tạp tại xã Khe Mo gây khó khăn cho việc giám sát tài nguyên và bảo vệ rừng. Ngoài ra, thiếu nguồn lực và công nghệ cũng là những thách thức lớn. Phần mềm FRMS đã phần nào giải quyết được vấn đề này bằng cách cung cấp công cụ cập nhật thông tin và phân tích dữ liệu hiệu quả, giúp cán bộ quản lý đưa ra quyết định chính xác.

III. Quy trình cập nhật diễn biến rừng bằng FRMS

Quy trình cập nhật diễn biến tài nguyên rừng bằng phần mềm FRMS tại xã Khe Mo bao gồm các bước: thu thập dữ liệu ngoại nghiệp, xử lý dữ liệu nội nghiệp, và cập nhật thông tin vào hệ thống. Công nghệ GIS được sử dụng để tích hợp dữ liệu không gian và thuộc tính, giúp theo dõi diễn biến rừng một cách chính xác. Quy trình này đảm bảo tính kịp thời và chính xác của thông tin, hỗ trợ công tác quản lý rừng hiệu quả.

3.1. Thu thập dữ liệu ngoại nghiệp

Bước đầu tiên trong quy trình là thu thập dữ liệu ngoại nghiệp, bao gồm thông tin về diện tích rừng, loại cây, và các biến động khác. Tại xã Khe Mo, dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát thực địa và sử dụng các thiết bị như GPS. Phần mềm FRMS hỗ trợ việc lưu trữ và quản lý dữ liệu này một cách hiệu quả.

3.2. Xử lý dữ liệu nội nghiệp

Sau khi thu thập, dữ liệu được xử lý nội nghiệp bằng phần mềm FRMS. Công nghệ GIS được sử dụng để phân tích và tích hợp dữ liệu không gian và thuộc tính. Quá trình này giúp cập nhật thông tin về diễn biến rừng một cách chính xác, hỗ trợ công tác quản lý tài nguyên thiên nhiên hiệu quả.

IV. Kết quả và ý nghĩa của việc ứng dụng FRMS

Việc ứng dụng phần mềm FRMS tại xã Khe Mo đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Cập nhật diễn biến tài nguyên rừng được thực hiện một cách chính xác và kịp thời, hỗ trợ công tác quản lý rừng và bảo vệ rừng. Công nghệ GIS trong FRMS cũng giúp tạo ra các bản đồ chi tiết, hỗ trợ phân tích và đưa ra quyết định quản lý hiệu quả. Điều này có ý nghĩa lớn trong việc phát triển bền vững và bảo tồn rừng.

4.1. Kết quả đạt được

Sau khi triển khai phần mềm FRMS, xã Khe Mo đã cập nhật thông tin về diện tích rừng và các biến động một cách chính xác. Công nghệ GIS giúp tạo ra các bản đồ chi tiết, hỗ trợ công tác quản lý tài nguyên thiên nhiên hiệu quả. Điều này đã góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng và phát triển bền vững.

4.2. Ý nghĩa thực tiễn

Việc ứng dụng phần mềm FRMS không chỉ giúp cập nhật diễn biến tài nguyên rừng mà còn hỗ trợ công tác quản lý môi trường và phát triển bền vững. Công nghệ GIS trong FRMS đã giúp cán bộ quản lý đưa ra quyết định chính xác, góp phần bảo tồn rừng và phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành lâm nghiệp giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững tại Việt Nam. Công tác cập nhật diễn biến tài nguyên rừng đòi hỏi việc số hóa và ứng dụng công nghệ thông tin địa lý nhằm nâng cao độ chính xác trong công tác quản lý và lưu trữ dữ liệu. Từ năm 2013, Tổng cục Lâm nghiệp đã phối hợp với chính phủ Phần Lan thông qua dự án FORMIS II để xây dựng và đưa vào vận hành phần mềm theo dõi diễn biến rừng và đất lâm nghiệp (FRMS). Hệ thống này cho phép cơ quan quản lý chuyển đổi từ phương thức lưu trữ hồ sơ giấy truyền thống sang tích hợp cơ sở dữ liệu số hóa trên toàn quốc, theo dõi biến động tài nguyên rừng định kỳ và phục vụ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Tuy nhiên, việc áp dụng công nghệ vào thực tiễn tại các đơn vị hành chính cấp xã vẫn gặp phải một số khó khăn về năng lực kỹ thuật và trang thiết bị thực địa.

Khóa luận tốt nghiệp "Tìm hiểu và thực hiện các bước ứng dụng phần mềm FRMS cập nhật diễn biến tài nguyên rừng tại xã Khe Mo, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên" của sinh viên Hạng A Vừ (chuyên ngành Sinh thái và Bảo tồn Đa dạng sinh học, Khoa Lâm nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, thực hiện năm 2019 dưới sự hướng dẫn của ThS. Lục Văn Cường) tập trung giải quyết các mục tiêu cụ thể sau:

1. Khái quát về công tác ứng dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là công nghệ GIS tại địa bàn nghiên cứu.
2. Tìm hiểu và thực hiện các bước ứng dụng công nghệ thông tin, truy cập và cập nhật diễn biến tài nguyên rừng tại xã Khe Mo, huyện Đồng Hỷ.
3. Rút ra các bài học kinh nghiệm trong quá trình thực hiện ứng dụng phần mềm FRMS vào công tác cập nhật diễn biến tài nguyên rừng và đất lâm nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Các thành phần tham gia, các bên liên quan và quy trình kỹ thuật trong công tác cập nhật diễn biến tài nguyên rừng tại cấp cơ sở.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Khe Mo, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (tổng diện tích tự nhiên là 2.967,76 ha; trong đó đất lâm nghiệp phục vụ rừng sản xuất là 1.198,28 ha, chiếm 40,38% diện tích tự nhiên).
• Phạm vi thời gian: Đề tài thực hiện trong đợt thực tập từ ngày 01/01/2019 đến ngày 15/05/2019; dữ liệu theo dõi diễn biến rừng thực tế tại địa bàn được thu thập trong khoảng thời gian từ tháng 12/2018 đến tháng 05/2019.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nội dung dựa trên khung lý thuyết về Hệ thống Thông tin Địa lý (GIS), các quy chuẩn phân loại rừng và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật lâm nghiệp hiện hành:

1. Khung lý thuyết và công nghệ GIS:

• Hệ thống GIS được định nghĩa gồm 5 thành phần cấu thành: phần cứng, phần mềm, dữ liệu (dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính), chính sách quản lý và con người. Hệ thống vận hành qua 5 chức năng cơ bản: thu thập dữ liệu, thao tác dữ liệu, quản lý dữ liệu, truy vấn dữ liệu và hiển thị dữ liệu.
• Các công cụ và phần mềm GIS chuyên ngành được đề cập gồm: FRMS (Forest Resource Monitoring System - phần mềm theo dõi diễn biến rừng do dự án FORMIS II hỗ trợ), QGIS (phần mềm mã nguồn mở), MapInfo Professional (sử dụng biên tập bản đồ thành quả điều tra kiểm kê rừng trên hệ quy chiếu VN-2000), và ArcGIS.

2. Cơ sở pháp lý và tiêu chuẩn phân loại:

• Thông tư số 34/2009/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Quy định tiêu chí xác định và phân loại rừng theo mục đích sử dụng (rừng phòng hộ, đặc dụng, sản xuất), nguồn gốc hình thành (rừng tự nhiên nguyên sinh/thứ sinh/phục hồi/sau khai thác; rừng trồng mới/trồng lại/tái sinh), điều kiện lập địa (núi đất, núi đá, ngập nước, đất cát), loài cây (lá rộng thường xanh, nửa rụng lá, rụng lá, lá kim, tre nứa, cau dừa, hỗn giao), trữ lượng và phân loại đất chưa có rừng.
• Quyết định số 689/QĐ-TCLN-KL ngày 23/12/2013 của Tổng cục Lâm nghiệp: Hướng dẫn xây dựng, biên tập bản đồ điều tra, kiểm kê rừng các cấp dùng phần mềm MapInfo trên nền hệ quy chiếu VN-2000.
• Quyết định số 589/QĐ-BNN-TCLN và Quyết định số 4539/QĐ-BNN-TCLN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Ban hành và quy định sử dụng chính thức phần mềm cập nhật diễn biến rừng trên toàn quốc.
• Thông tư số 26/2017/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Quy định về theo dõi diễn biến rừng và đất quy hoạch phát triển rừng; xác định đơn vị cơ sở cập nhật là lô rừng (diện tích tối thiểu 0,1 ha, nếu nhỏ hơn phải gộp vào lô liền kề); quy định nguyên nhân biến động tăng (trồng mới, tái sinh) và giảm (khai thác, phá rừng, chuyển mục đích, thiên tai/sâu bệnh); quy định trách nhiệm báo cáo của chủ rừng, Kiểm lâm địa bàn, Hạt Kiểm lâm, Chi cục Kiểm lâm và Tổng cục Lâm nghiệp.

3. Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thu thập số liệu ngoại nghiệp: Tiến hành qua quy trình 5 bước: (1) Chuẩn bị tài liệu, dụng cụ kỹ thuật và họp thôn; (2) Xác định đặc điểm rừng, vị trí, ranh giới lô rừng bằng bản đồ địa hình hệ VN-2000 tỷ lệ 1/10.000 kết hợp phương pháp chuyên gia, máy định vị vệ tinh GPS và điện thoại thông minh cài ứng dụng Geosurvey (chọn hệ quy chiếu VN-2000 Thái Nguyên, tạo dự án, di chuyển đo ranh giới và gửi dữ liệu qua Email); đo tính trữ lượng đối với các lâm phần đủ tiêu chuẩn ($D_{1.3}$), ghi nhận loài cây, mật độ, cấp tuổi; (3) Tiếp nhận và xét duyệt hồ sơ; (4) Thẩm định và hoàn thiện hồ sơ; (5) Báo cáo dữ liệu cập nhật.
• Phương pháp xử lý nội nghiệp: Trích xuất dữ liệu tọa độ từ thiết bị GPS/điện thoại sang máy tính, sử dụng phần mềm FRMS để cập nhật trạng thái thuộc tính và không gian của các lô rừng có biến động, tính toán thống kê và kết xuất bản đồ hiện trạng, báo cáo diễn biến.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc hiện đại hóa công tác theo dõi tài nguyên rừng, nêu rõ việc ứng dụng công nghệ GIS và phần mềm FRMS giúp thay thế hồ sơ giấy tờ, phục vụ công tác quản lý của các cấp kiểm lâm. Chương này xác định rõ mục tiêu nghiên cứu, ý nghĩa học tập (vận dụng kiến thức lâm sinh, điều tra rừng, đo đạc vào thực tế) và ý nghĩa thực tiễn của đề tài tại cơ sở.

Phần 2: Tổng quan khu vực nghiên cứu

Chương này phân tích toàn diện bối cảnh địa bàn nghiên cứu:

• Điều kiện tự nhiên xã Khe Mo: Địa hình đồi núi chiếm 60% diện tích, thổ nhưỡng chủ yếu là đất Feralit vàng đỏ; khí hậu nhiệt đới gió mùa tiểu vùng Đông Bắc với nhiệt độ trung bình 23,8°C (cao nhất 40°C vào tháng 7, thấp nhất dưới 8°C vào tháng 1), lượng mưa trung bình 1.600 - 1.800 mm/năm (mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 9 chiếm 70% lượng mưa cả năm).
• Cơ cấu đất đai và tài nguyên: Tổng diện tích tự nhiên của xã Khe Mo là 2.967,76 ha, gồm đất nông nghiệp 2.603,2 ha (87,72%), đất phi nông nghiệp 341,66 ha (11,51%), đất chưa sử dụng 22,9 ha (0,77%), đất mặt nước nuôi trồng thủy sản 25,4 ha (0,86%), đất phục vụ hoạt động khoáng sản 69,67 ha.
• Tình hình kinh tế - xã hội: Huyện Đồng Hỷ có sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ (công nghiệp chiếm 50,63%, dịch vụ chiếm 29,49%, nông-lâm-thủy sản chiếm 19,88% vào năm 2016). Dân số trung bình toàn huyện là 89.151 người, mật độ 209 người/km²; tỷ lệ lao động trẻ dưới 45 tuổi chiếm 75%; thu nhập bình quân đầu người năm 2017 đạt 45,79 triệu đồng.
• Hệ thống lý thuyết và văn bản pháp luật: Tổng hợp chi tiết khái niệm, thành phần, chức năng của GIS; giới thiệu các phần mềm QGIS, FRMS, MapInfo, ArcGIS; phân tích hệ thống văn bản gồm Thông tư 34/2009/TT-BNNPTNT, Quyết định 689/QĐ-TCLN-KL, Quyết định 589/QĐ-BNN-TCLN, Quyết định 4539/QĐ-BNN-TCLN và Thông tư 26/2017/TT-BNNPTNT.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp thực hiện

Trình bày cụ thể đối tượng, địa điểm (xã Khe Mo), thời gian thực hiện (01/01/2019 đến 15/05/2019) và nội dung nghiên cứu. Tác giả mô tả chi tiết quy trình 5 bước thu thập số liệu ngoại nghiệp, các tiêu chí phân loại trạng thái rừng (theo nguồn gốc, lập địa, loài cây, trữ lượng đối với rừng gỗ và rừng tre nứa), quy trình đo đạc thực địa bằng ứng dụng Geosurvey trên thiết bị di động cá nhân và phương pháp xử lý dữ liệu nội nghiệp trên phần mềm FRMS.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Trình bày kết quả đánh giá hiện trạng tài nguyên rừng xã Khe Mo, quy trình ứng dụng công nghệ để cập nhật diễn biến rừng trong giai đoạn từ tháng 12/2018 đến tháng 5/2019:

• Đánh giá hiện trạng: Thống kê trữ lượng rừng theo nguồn gốc, lập địa, loại cây và thống kê diện tích rừng trồng theo loài cây, cấp tuổi.
• Quy trình cập nhật trên phần mềm FRMS: Trình bày chi tiết các bước từ việc đo đạc ngoại nghiệp bằng ứng dụng Geosurvey, xuất dữ liệu tọa độ, nhập vào FRMS, chọn lô rừng thông qua tab "Hành chính", kích hoạt "Cho phép sửa", chọn tab "Diễn biến", chọn loại diễn biến (khai thác hoặc trồng rừng), nhập thông tin ngày tháng, xác nhận thông tin và kiểm tra lô rừng sau khi cập nhật.
• Tổng hợp biến động: Thống kê danh sách 20 lô rừng có biến động thực tế tại các tiểu khu 183 và 184 trên địa bàn xã Khe Mo.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các kết quả đạt được về mặt kỹ thuật, mức độ đáp ứng mục tiêu của khóa luận và đưa ra các khuyến nghị nâng cao hiệu quả ứng dụng phần mềm FRMS tại cấp xã.

Kết quả và đóng góp

1. Hiện trạng tài nguyên rừng xã Khe Mo

Theo số liệu do Hạt Kiểm lâm huyện Đồng Hỷ cung cấp và kết quả tổng hợp trong khóa luận:

Phân loại rừng	Đơn vị tính	Tổng trữ lượng	Trong quy hoạch (Sản xuất)	Ngoài quy hoạch lâm nghiệp
I. Rừng phân theo nguồn gốc
1. Rừng tự nhiên (thứ sinh/phục hồi, lá rộng thường xanh trên núi đất)	$\text{m}^3$	262,5	262,5	0,0
2. Rừng trồng	$\text{m}^3$	82.691,4	58.691,4	24.000,0
- Trồng mới trên đất chưa từng có rừng	$\text{m}^3$	82.580,2	58.580,2	24.000,0
- Trồng lại trên đất đã từng có rừng	$\text{m}^3$	111,2	111,2	0,0
II. Rừng phân theo lập địa
1. Rừng trên núi đất	$\text{m}^3$	82.953,9	58.953,9	24.000,0
2. Rừng trên núi đá	$\text{m}^3$	0,0	0,0	0,0
Tổng cộng trữ lượng	$\mathbf{m^3}$	82.953,9	58.953,9	24.000,0

Về cơ cấu trữ lượng, tổng trữ lượng rừng đạt 82.953,9 $\text{m}^3$, trong đó rừng tự nhiên chỉ chiếm 0,32% (262,5 $\text{m}^3$), còn lại 99,68% là rừng trồng (82.691,4 $\text{m}^3$).

Về cơ cấu diện tích rừng trồng theo loài cây và cấp tuổi:

• Tổng diện tích rừng trồng của xã là 1.814,09 ha.
• Loài cây chiếm ưu thế tuyệt đối là Keo với 1.497,30 ha, tiếp theo là Keo lai (312,75 ha), Bạch đàn (1,95 ha), Mỡ (1,06 ha) và Thông (1,03 ha).
• Phân bố theo mức độ thành rừng: Diện tích đã thành rừng là 1.430,72 ha (chiếm phần lớn ở cấp tuổi 4 với 1.107,88 ha, trong đó Keo chiếm 1.105,93 ha); diện tích rừng trồng chưa thành rừng là 383,37 ha (chủ yếu là Keo lai với 312,75 ha và Keo với 68,59 ha).

2. Kết quả theo dõi và cập nhật biến động rừng thực tế

Trong thời gian theo dõi từ tháng 12/2018 đến tháng 5/2019, trên địa bàn xã Khe Mo chỉ phát sinh hai loại hình diễn biến rừng chính là Khai thác (năm 2018) và Trồng rừng (năm 2019). Tác giả đã tiến hành rà soát, đo đạc và cập nhật thành công 20 lô rừng có biến động:

TT	Địa điểm (Xóm)	Chủ quản lý	Tiểu khu	Khoảnh	Lô	Trạng thái rừng	Diện tích (ha)
1	Dọc Hèo	Hoàng Văn Sơn	183	5	135	Rừng gỗ trồng núi đất	0,19
2	Dọc Hèo	Nguyễn Xuân Đàm	183	5	134	Rừng gỗ trồng núi đất	0,67
3	Tiền Phong	Hoàng Văn Khánh	183	5	122	Rừng gỗ trồng núi đất	0,38
4	Dọc Hèo	Trần Văn Thảo	183	3	212	Rừng gỗ trồng núi đất	0,44
5	Tiền Phong	Bùi Thị Thế	183	6	130	Rừng gỗ trồng núi đất	0,26
6	Ao Rôm 1	Lê Văn Viết	183	4	62	Rừng gỗ trồng núi đất	0,15
7	Khe Mo 2	Nguyễn Thị Hiền	183	6	23	Rừng gỗ trồng núi đất	0,19
8	Khe Mo 2	Phạm Văn Chinh	183	6	12	Rừng gỗ trồng núi đất	0,52
9	Khe Mo 2	Trần Đình Thanh	183	6	22	Rừng gỗ trồng núi đất	0,11
10	Khe Mo 1	Vi Văn Phú	184	9A	52	Rừng gỗ trồng núi đất	0,44
11	Khe Mo 1	Lên Văn Đề	183	1	102	Rừng gỗ trồng núi đất	0,19
12	Khe Mo 2	Trần Công Thuần	183	3	218	Rừng gỗ trồng núi đất	0,06
13	Tiền Phong	Ngô Dương Lợi	183	6	85	Rừng gỗ trồng núi đất	0,25
14	Khe Mo 2	Vũ Văn Tâm	183	6	121	Rừng gỗ trồng núi đất	0,27
15	La Đường	Trần Văn Nhị	183	4	51	Rừng gỗ trồng núi đất	0,53
16	Khe Mo 1	Vũ Xuân Tuấn	184	9A	16	Rừng gỗ trồng núi đất	0,13
17	La Rẫy	Hầu Văn Đông	184	9A	99	Rừng gỗ trồng núi đất	0,88
18	La Rẫy	Trần Văn Quyền	183	3	187	Rừng gỗ trồng núi đất	0,17
19	Dọc Hèo	Vương Văn Sung	183	5	89	Rừng gỗ trồng núi đất	0,30
20	Tiền Phong	Nguyễn Văn Quang	183	2	26	Rừng gỗ trồng núi đất	0,96

3. Đóng góp và giải pháp đề xuất

• Đóng góp kỹ thuật: Khóa luận chuẩn hóa quy trình phối hợp giữa thiết bị di động cá nhân (sử dụng app Geosurvey thiết lập hệ tọa độ VN-2000 Thái Nguyên) và phần mềm FRMS để đo đạc và cập nhật dữ liệu diễn biến rừng cấp xã, giúp giảm chi phí đầu tư thiết bị chuyên dụng đắt tiền cho cán bộ địa bàn.
• Kinh nghiệm thực tế được rút ra: Khi đo đạc ngoại nghiệp cần di chuyển với tốc độ vừa phải men theo đúng ranh giới lô rừng để thiết bị bắt tín hiệu vệ tinh tốt nhất, giảm thiểu sai số; kiểm tra tính nhất quán giữa thông tin hành chính, chủ rừng và ranh giới không gian trên bản đồ trước khi đồng bộ dữ liệu vào hệ thống FRMS trung tâm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Thời gian thực tập và thu thập dữ liệu giới hạn (từ tháng 01/2019 đến tháng 05/2019), do đó số liệu biến động chỉ tập trung vào hai hoạt động chính là khai thác năm 2018 và trồng rừng năm 2019 tại 20 lô rừng, chưa ghi nhận và xử lý các dạng diễn biến phức tạp khác như cháy rừng, phá rừng trái phép, sạt lở hoặc chuyển mục đích sử dụng rừng sang công trình hạ tầng. Ngoài ra, việc đo đạc phụ thuộc vào tín hiệu GPS của điện thoại thông minh dưới tán rừng có thể phát sinh sai số cục bộ.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng phạm vi theo dõi trong toàn bộ năm hành chính để tổng hợp đầy đủ các nguyên nhân biến động; kết hợp công nghệ viễn thám, ảnh vệ tinh đa thời gian và máy bay không người lái (UAV) nhằm nâng cao độ chính xác khi khoanh vẽ ranh giới lô rừng tại các khu vực đồi núi hiểm trở.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thực tiễn và học thuật cho các đối tượng:

• Sinh viên ngành Lâm nghiệp, Sinh thái và Quản lý tài nguyên rừng, Quản lý đất đai: Tham khảo phương pháp xây dựng báo cáo thực tập tốt nghiệp, quy trình kết hợp công cụ GIS nguồn mở/di động với phần mềm chuyên ngành lâm nghiệp.
• Cán bộ Kiểm lâm địa bàn và cán bộ địa chính - lâm nghiệp cấp xã: Tham khảo tài liệu hướng dẫn quy trình từng bước thao tác phần mềm FRMS, cách thức sử dụng ứng dụng Geosurvey trên điện thoại thông minh để định vị, khoanh vẽ và cập nhật dữ liệu biến động rừng phục vụ báo cáo định kỳ theo Thông tư 26/2017/TT-BNNPTNT.

Câu hỏi thường gặp

1. Phần mềm FRMS trong khóa luận do cơ quan nào ban hành và phát triển?
Phần mềm FRMS được xây dựng trong khuôn khổ dự án phát triển hệ thống thông tin ngành lâm nghiệp tại Việt Nam do Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Phần Lan tài trợ (FORMIS II), thuộc bản quyền của Tổng cục Lâm nghiệp và được ban hành chính thức theo Quyết định số 4539/QĐ-BNN-TCLN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

2. Tổng diện tích tự nhiên và diện tích quy hoạch rừng sản xuất của xã Khe Mo là bao nhiêu?
Tổng diện tích tự nhiên của xã Khe Mo là 2.967,76 ha (theo số liệu kiểm kê đất đai năm 2011), trong đó diện tích đất quy hoạch rừng sản xuất là 1.198,28 ha (chiếm 40,38% tổng diện tích tự nhiên).

3. Cơ cấu diện tích rừng trồng tại xã Khe Mo tập trung chủ yếu vào loài cây nào?
Rừng trồng tại xã Khe Mo có tổng diện tích 1.814,09 ha, trong đó loài cây Keo chiếm ưu thế lớn nhất với 1.497,30 ha, kế tiếp là Keo lai (312,75 ha), Bạch đàn (1,95 ha), Mỡ (1,06 ha) và Thông (1,03 ha).

4. Quy định diện tích lô rừng tối thiểu để khoanh vẽ diễn biến theo Thông tư 26/2017/TT-BNNPTNT là bao nhiêu?
Mức độ khoanh vẽ và cập nhật lên bản đồ quy định diện tích lô tối thiểu là 0,1 ha. Trường hợp diện tích lô có biến động nhỏ hơn 0,1 ha thì phải gộp với lô liền kề của cùng một chủ rừng hoặc tổ chức được giao quản lý rừng.

5. Trong thời gian thực hiện đề tài tại xã Khe Mo, những loại diễn biến tài nguyên rừng nào đã được ghi nhận?
Tại khu vực nghiên cứu trong thời gian từ tháng 12/2018 đến tháng 5/2019 chỉ ghi nhận hai loại hình diễn biến là khai thác (năm 2018) và trồng rừng (năm 2019) trên 20 lô rừng thuộc hai tiểu khu 183 và 184.

Kết luận

Khóa luận đã tổng quan hóa cơ sở lý luận, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và quy trình kỹ thuật trong công tác theo dõi diễn biến rừng tại cấp cơ sở. Tác giả đã đánh giá chi tiết hiện trạng tài nguyên rừng xã Khe Mo với tổng trữ lượng 82.953,9 $\text{m}^3$ và tổng diện tích rừng trồng 1.814,09 ha (chủ yếu là cây Keo). Đồng thời, đề tài đã ứng dụng thành công phần mềm FRMS kết hợp công cụ Geosurvey để số hóa, cập nhật dữ liệu biến động khai thác và trồng rừng cho 20 lô rừng tại địa bàn, đóng góp tài liệu thực hành có giá trị cho công tác quản lý lâm nghiệp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngành lâm nghiệp việt hiện nay đang đóng vai trò chủ chốt trong vấn đề phát trển bền vững. Việc cập nhật diễn biến tài nguyên rừng là một vấn đề cấp thiết, đăc biệt là việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến trên thế giới, cụ thể là công nghệ GIS. Cập nhật diễn biến tài nguyên rừng tại Việt Nam hiện nay đã được áp dụng các công nghệ tiên tiến trên thế giới.

Từ năm 2013 đến nay, Tổng cục Lâm nghiệp đã phối hợp với Phần Lan để thực hiện dự án cập nhật diễn biến tài nguyên rừng. Mục tiêu của dự án này nhằm giúp cơ quan quản lý rừng lưu trữ dữ liệu rừng, đất lâm nghiệp; theo dõi chi tiết những biến động của rừng, đất lâm nghiệp; cung cấp dữ liệu kiểm kê rừng, cung cấp thông tin cập nhật về tài nguyên rừng cùng với các diễn biến rừng và đất lâm nghiệp trên toàn quốc. Lực lượng kiểm lâm, cán bộ phụ trách lâm nghiệp các cấp chịu trách nhiệm cập nhật các dữ liệu vào hệ thống thông qua các thông tin diễn biến rừng tại địa bàn. Thời điểm này, Tổng cục Lâm nghiệp đã cơ bản tích hợp vào hệ thống cơ sở dữ liệu hiện trạng rừng, đất rừng trên toàn quốc, thay thế hoàn toàn việc quản lý, lưu trữ theo hồ sơ giấy như trước đây.

Công tác cập nhật diễn biến tài nguyên rừng đòi hỏi sự cập nhật về thông tin, về chuyên môn kỹ thuật của cán bộ thực hiện và còn gặp nhiều khó khăn do những đặc thù của ngành lâm nghiệp nói chung. Để củng cố lại những kiến thức đã học trên lớp, nâng cao hiểu biết về các công nghệ kỹ thuật tiên tiến nhằm phục vụ cho công việc sao này ra trường, em tiến hành thực hiện đề tài “Tìm hiểu và thực hiện các bước ứng dụng phần mềm FRMS cập nhật diễn biến tài nguyên rừng tại xã Khe Mo, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu của đề tài Đề tài tập trung vào các mục tiêu chính sau đây: + Khái quát về công tác ứng dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là công nghệ GIS tại địa bàn. + Tìm hiểu và thực hiện các bước ứng dụng công nghệ thông tin, truy cập nhập diễn biến tài nguyên rừng tại xã Khe Mo, huyện Đồng Hỷ.

+ Rút ra một số bài học kinh nghiệm cho bản thân trong quá trình thực hiện ứng dụng phần mềm FRMS trong cập nhật diễn biến tài nguyên rừng và đất Lâm nghiệp. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập Giúp sinh viên củng cố kiến thức trên lớp vận dụng vào thực tiễn, tích lũy kinh nghiệm và kiến thức trong quá trình học tập, học hỏi và thực tế cùng cán bộ tại cơ sở giúp cho sinh viên nâng cao năng lực, hoàn thiện vốn hiểu biết để hoàn thành tốt công việc. Vận dụng các kiến thức đã học như lâm sinh, cây rừng, đo đạc, thống kê, điều tra rừng, quy hoạch lâm nghiệp, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài nguyên rừng vào thực tiễn sản xuất.

Đồng thời có khả năng sử dụng các dụng cụ trong quá trình giao đất lâm nghiệp như GPS, Mapinfo, QGIS… 1. Ý nghĩa trong thực tiễn Đánh giá được thực trạng những khó khăn thuận lợi từ thực tiễn đến công tác cập nhật diễn biến tài nguyên rừng. Hiểu biết và nắm bắt được kỹ thuật cập nhật diễn biến tài nguyên rừng. h 3 Phần 2 TỔNG QUAN KHU VỰC NGHIÊN CỨU 2.

Tổng quan khu vực thực tập 2. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên và môi trường 2. Vị trí địa lý Xã Khe Mo là xã miền núi khó khăn của huyện Đồng Hỷ. Có vị trí địa lý: - Phía Đông tiếp giáp với xã Văn hán huyện Đồng Hỷ.